اۋليەكول كەنتىنىڭ قاق ورتاسىندا ۇلتىمىزدىڭ رۋحاني ۇستازى, الاش ارداقتىسى, قازاق ءتىل ءبىلىمى مەن ادەبيەتتانۋ عىلىمدارىنىڭ نەگىزىن قالاعان, تۇركىتانۋشى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنا ەسكەرتكىش-بيۋست اشىلدى. ەسكەرتكىشتىڭ جامىلعىسىن وبلىس اكىمى ارحيمەد مۇحامبەتوۆ, اكادەميك كەنجەعالي ساعاديەۆ جانە احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ تۋىسقانى قازىمبەك سپانوۆ اقساقال سىپىرعاننان كەيىن تالاسا-تارماسا گۇل قويعان, تاس ءمۇسىننىڭ تۇعىرىن سيپالاعان اۋليەكولدىكتەردىڭ ۇمتىلىسى كەمەڭگەر تۇلعاعا قۇرمەتتەن بۇرىن احاڭا دەگەن ساعىنىشتى ءبىلدىرگەندەي جينالعان قاۋىمدى ەرەكشە سەزىمگە بولەدى. اۋليەكولگە احاڭنىڭ ءوزى كەلىپ قالعانداي قۋانىش كوڭىلدەردى ارالاپ كەتتى. احمەت اتامىزدىڭ نەمەرەسى ايمان اپا دا كوز جاسىنا ەرىك بەردى.
احمەت بايتۇرسىن ۇلى تەك اۋليەكولدىكتەرگە ەمەس, ءيسى قازاققا, ءتىپتى جالپى تۇركى جۇرتىنا ورتاق تۇلعا. بىراق اۋليەكولدىكتەرگە احاڭنىڭ ەسىمى تىم ىستىق. ورىنبوردان ءبىلىم العان جاس احمەت 1905 جىلى اۋليەكولدەگى مەكتەپتە ۇستازدىق جولىن باستاعان بولاتىن. ەل اۋزىندا قالعان اڭگىمە بويىنشا بوزبالا احمەت جارى ءبادريسافانى دا وسى جەردەن تاپسا كەرەك. احاڭنىڭ بۇل وڭىردە وسىلاي تابانىنىڭ ءىزى قالعان. سوندىقتان بولار, قىزىل ساياسات كەزىندە سەميوزەر اتانىپ كەتكەن پوسەلكەنىڭ اۋليەكول اتى تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا قالپىنا كەلتىرىلىپ, وسىنداعى ورتالىق ۇزىن كوشەگە احمەت بايتۇرسىن ۇلى ەسىمى بەرىلگەن ەدى. سول كوشەنىڭ بويىندا ۇلت ۇستازى ەسكەرتكىشىنىڭ بولۋى سۇرانىپ تۇرعانداي ەدى.
– «كوپ تۇكىرسە – كول» دەگەن, مۇنى قازىنانىڭ قازانىنا قاراتپاي, احاڭ ۇرپاقتارى قارجى جيناپ, ءوزىمىز ورناتتىق. ەسكەرتكىشتى ارقالىق قالاسىندا تۇراتىن بەلگىلى ءمۇسىنشى ابىلبەك ۇزاقوۆ جاسادى, – دەيدى وسى يگى ءىستىڭ باستاماسىن كوتەرىپ, باسى-قاسىندا جۇرگەن احمەت ۇرپاقتارىنىڭ ءبىرى يبراگيم اعىتاي.
ەسكەرتكىش تۇعىرىندا احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ تۋعان كۇنى – 1872 جىلعى 5 قىركۇيەك, اتىلعان كۇنى – 1937 جىلعى 8 جەلتوقسان دەپ كورسەتىلگەن.
– وسىعان دەيىن احمەت اتامىزدىڭ تۋعان كۇنى 28 قاڭتار دەپ جازىلىپ كەلدى. ەسكەرتكىشكە اقيقات تۋعان كۇنى جازىلىپ, ونىڭ اشىلۋ سالتاناتى دا وسى كۇنگە ورايلاستىرىلعانى ۇلكەن جاڭالىق بولىپ تۇر. كەمەڭگەر تۇلعانىڭ ومىرىنە قاتىستى دەرەكتەردىڭ بارلىعى دا كەيىنگى ۇرپاققا بۇرمالانباي دۇرىس جەتكەنى ماقۇل, – دەيدى الماتىداعى احمەت بايتۇرسىن ۇلى مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى رايحان يماحانبەتوۆا.
سالتاناتتى شارا «احمەت بايتۇرسىن ۇلى جانە ماڭگىلىك ەل مۇراتى» اتتى رەسپۋبليكالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسياعا ۇلاستى. وندا ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى ءتىل ءبىلىمى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور مىرزاگەلدى مالباقوۆ, ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور حانگەلدى ءابجانوۆ بايانداما جاسادى, قوعام قايراتكەرى, اكادەميك كەنجەعالي ساعاديەۆ ءسوز سويلەدى. ۇلتىمىزدىڭ رۋحىن وياتقان كۇرەسكەر, عالىم, ۇستاز احمەت بايتۇرسىن ۇلى تۋرالى عالىمداردىڭ مازمۇندى, تەرەڭ پىكىرلەرىن جۇرتشىلىق ۇيىپ تىڭدادى. احاڭنىڭ ەكونوميكالىق جانە فيلوسوفيالىق ويلارىن ورتاعا سالعان كەنجەعالي ساعاديەۆ ونىڭ الەمدىك دەڭگەيگە كوتەرىلگەن تۇلعا, دانىشپان ەكەنىن تۇجىرىمدادى. اقىن سەرىك تۇرعىنبەكوۆ جىردان شاشۋ شاشتى.
كونفەرەنتسياعا جينالعان جۇرت الماتىداعى جانە تورعاي كەنتىندەگى ا.بايتۇرسىن ۇلى مۋزەيلەرىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن احاڭ ءومىرى مەن قىزمەتىنەن دەرەكتەر بەرەتىن قۇجاتتار كورمەسىن تاماشالادى. مۇنان كەيىن اۋليەكول جەرىندە احمەت اتامىزعا اس بەرىلىپ, رۋحىنا قۇران باعىشتالدى.
ءنازيرا جارىمبەتوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
قوستاناي وبلىسى,
اۋليەكول اۋدانى