مەن ق.قوجامياروۆ اتىنداعى رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك ۇيعىر مۋزىكالىق كومەديا تەاترىنا ديرەكتور بولىپ كەلگەن كۇنى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇيعىر تەاترىنىڭ اتىنا جولداعان العىس حاتىمەن تانىستىم. ول حاتتا: «بىزدە كوپ سالالى قازاقستان مادەنيەتىنىڭ اجىراماس ءبىر بولىگى بولعان ۇيعىر ونەرىن ساقتاپ قالۋ جانە دامىتۋ ءۇشىن مۇمكىندىكتەر جەتەدى. بۇل جولدا كوپتەگەن عاجايىپ ساحنا شەبەرلەرىنىڭ ۇرپاقتارى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان ق.قوجامياروۆ اتىنداعى رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك ۇيعىر مۋزىكالىق كومەديا تەاترىنىڭ ءرولى ەرەكشە», – دەپ جازىلىپتى.
پرەزيدەنتىمىزدىڭ شىن كوڭىلىمەن ايتقان بۇل سوزدەرى جانە بۇكىل ءومىرىن ۇلتتىق ونەرىمىزدىڭ دامۋىنا ارناعان, قيىن-قىستاۋ كەزدە قالسا دا تەاتردى ساقتاپ قالعان ونەر مايتالماندارىنىڭ رۋحتارى قولداپ, كۇش بەرگەندەي بولدى. پرەزيدەنتىمىز ايتىپ وتكەن عاجايىپ ساحنا شەبەرلەرىنىڭ ەستافەتاسىن قولىما العاندا, ەندى ونى مىقتى ۇستاپ, كەلەشەك ۇرپاققا تاپسىرۋدىڭ ماڭىزدى ەكەندىگىن تەرەڭ ءتۇسىنىپ, بار مۇمكىنشىلىكتەردى ۇتىمدى پايدالانۋعا ۇمتىلىپ, ءوز الدىما ماقسات قويىپ, باسشىلىق جۇمىسىمدى بار جىگەرىممەن باستادىم.
ەڭ الدىمەن, ءاربىر ارىپتەسىمنىڭ ءوز جۇمىستارىن جاقسى كوڭىل-كۇيمەن اتقارۋىنا كوڭىل ءبولىپ, ولارعا قولايلى جاعداي جاساۋدى, شىعارماشىلىق ۇجىمداعى پسيحولوگيالىق اتموسفەرانى جاقسارتۋدى قولعا الدىم. سەبەبى, ونەر ادامىنىڭ كوڭىل-كۇيى جاقسى بولسا, جۇمىسىمىزدىڭ ناتيجەسى دە جامان بولمايدى دەگەن ءسوز. سول ءۇشىن, بىرىنشىدەن, زەينەتكەر ساحنا شەبەرلەرىن جۇمىستا قالدىرۋدىڭ جولىن ىزدەپ, ولاردىڭ ءبارىن جارتىلاي ەڭبەكاقى مولشەرىمەن بولسا دا وزدەرىنىڭ سۇيىكتى جۇمىستارىندا قالدىردىق. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن ۇزاق جىلدار بويى تەاتر اكىمشىلىگى ۇجىمدى دارىندى جاستارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جوعارى جانە ورتا ءبىلىم ونەر وردالارىندا ماماندار دايىنداۋعا كوڭىل ءبولىپ كەلەدى. البەتتە, بۇگىن شىعارماشىل ۇجىمدى جاستارمەن تولىقتىرۋ زامان تالابى. ونەر-ءبىلىم وردالارىندا وقىپ جۇرگەن, ءالى بىتىرمەگەن ستۋدەنت جاستارىمىز جوسپار بويىنشا ساحنامىزدا قويىلىپ جاتقان سپەكتاكلدەردە ءرول سومداپ, كونتسەرتتىك باعدارلامالارعا قاتىسىپ ءجۇر. ارينە, بۇل – جاقسى. بىراق, تەاترعا جاڭادان كەلىپ جاتقان جاستارعا ءىس-تاجىريبەسىن ۇيرەتۋدە زەينەتكەر ساحنا شەبەرلەرىنىڭ ورنى بولەك دەپ ويلايمىن.
قازاقستان تاۋەلسىزدىك العان 25 جىلدا جوعارى كاسىبيلىككە جەتكەن الەمدەگى بىردەن-ءبىر ۇيعىر تەاترىندا ونەردىڭ بارلىق جانرلارى دەرلىك دامىپ كەلەدى. وتكەن جىلدىڭ قازان ايىنىڭ 29-ى كۇنى ءوزىنىڭ 82-ماۋسىمىن «مۇقامدار سىرى» تەاترلاندىرىلعان باعدارلاماسىمەن اشقان تەاتر ابونەمەنتتىك جۇيە بويىنشا اپتانىڭ ءتورت كۇنىندە كورەرمەنگە ءارتۇرلى جانرداعى ساحنا تۋىندىلارى ارقىلى ۇلكەن رۋحاني ءنار بەرىپ كەلەدى. رەپەرتۋارداعى قويىلىمداردى ابونەمەنتكە ەنگىزۋ ءۇشىن كورەرمەندەرىمىزدىڭ پىكىرلەرى نازارعا الىندى. رەپەرتۋارداعى ا.اشيروۆتىڭ «جالعىز جالبىز», د.ماشۋروۆانىڭ «انا ميراسى» سپەكتاكلدەرىنىڭ تاقىرىبى قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان. بۇل درامالاردا ۇيعىر وتباسى مەن قازاق وتباسىنىڭ اراسىنداعى دوستىق, تۋىستىق, باۋىرمالدىق كەڭىنەن سۋرەتتەلگەن. وزدەرىنىڭ سالتى مەن ءداستۇرىن ساباقتاستىرىپ, سول ارقىلى ءبىر-بىرىنە باۋىر بولىپ جۇرگەن قوس ۇلت وكىلىنىڭ اراسىنداعى دوستىق قازاقستانداعى ۇلتتار بىرلىگىنىڭ كوركەم كورىنىسى. بۇل تۋىندىلار بۇگىنگى جاس ۇرپاقتى وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەيدى دەپ تولىق ايتا الامىز. «ماڭگىلىك ەل» بولۋ جولىندا ورتاق رۋحاني-ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتار نەگىزىندەگى حالىق بىرلىگىن نىعايتاتىن ءىس-شارالار وتكىزىپ, كەلەشەك ۇرپاققا پاتريوتتىق تاربيە بەرۋ ماقساتىندا مەكتەپتەرمەن بايلانىستى كۇشەيتتىك. وتكەن جىلى بالالار اۋديتورياسى ءۇشىن ا.ماسيموۆتىڭ «ءومىر شىرىنى» زاماناۋي ەرتەگىسى ساحنالاندى.
تەاترىمىزدا قازاق دراماتۋرگتارىنىڭ شىعارمالارىنا دا كەڭ ورىن بەرىلگەن. ۇستىمىزدەگى جىلى د.يسابەكوۆتىڭ «مۇراگەرلەر» پەساسى ساحنالانادى.
بيىلعى جىلى «ناۆا» فولكلورلىق ءانسامبلى رەپەرتۋارىن ۇيعىر, قازاق ءان-بيلەرىنەن بولەك, الەم حالىقتارى ءان-بيلەرىمەن بايىتىپ, جاڭا كونتسەرتتىك باعدارلاما دايىنداپ, پانفيلوۆ, ەڭبەكشىقازاق, ۇيعىر اۋداندارىنا گاسترولدىك ساپاردا بولىپ قايتتى. تەاترىمىز, سونداي-اق, ا.اشيروۆتىڭ «جالعىز جالبىز» دراماسىمەن جوعارىدا اتالعان ءۇش اۋداندا گاسترولدىك ساپاردا بولدى.
بۇل ماۋسىمدا تەاتر «بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ 100 ناقتى قادامى» ۇلت جوسپارىنىڭ, ەلباسىنىڭ «قازاقستان جاڭا جاھاندىق ناقتى احۋالدا: ءوسىم, رەفورمالار, دامۋ» قازاقستان حالقىنا جولداۋىنىڭ نەگىزگى قاعيدالارىن تۇسىندىرۋگە نەگىزدەلگەن ءتۇرلى مەرەكەلىك, قايىرىمدىلىق كونتسەرتتىك باعدارلامالار, اشىق ەسىك كۇندەرىن وتكىزىپ, قويىلىمدار كورسەتتى. ماسەلەن, جەلتوقسان ايىنىڭ 26-29 كۇندەرى ارالىعىندا حالىقارالىق فەستيۆال جانە بايقاۋلاردىڭ, قازاقستان لەنين كومسومولى سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى «ياشلىك» ۆوكالدى-اسپاپتىق ءانسامبلىنىڭ 40 جىلدىعىنا ارنالعان «جاڭا جىلدىق گۇلحان» اتتى تەاترلاندىرىلعان ۇلكەن كونتسەرتتىك باعدارلاماسى №153 مەكتەپ-گيمنازيادا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالار ءۇشىن «ناۆا» فولكلورلىق ءانسامبلىنىڭ قايىرىمدىلىق كونتسەرتى كورسەتىلدى.
2016 جىلى تۇڭعىش رەت اتاپ وتىلگەن العىس ايتۋ كۇنىنە وراي ءمۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالار ءۇشىن تەاترىمىزدا 26 اقپان كۇنى ۋ.گولدينگتىڭ «شىبىندار پاتشاسى» دراماسى, 27 اقپان كۇنى تەاتر ءارتىستەرىنىڭ قاتىسۋىمەن كونتسەرتتىك باعدارلاما كورسەتىلدى. 8 ناۋرىز – حالىقارالىق ايەلدەر كۇنىن مەرەكەلەۋگە وراي 4-8 ناۋرىز كۇندەرى «ناحشامدا عازالسان, ايال!» اتتى تەاترلاندىرىلعان كونتسەرتتىك باعدارلاما وتكىزدىك. بۇل كۇندەرى زالدى تولتىرىپ وتىرعان كورەرمەن قاۋىم نازارىنا قازاقستاندىق زاماناۋي ايەلدىڭ ەڭبەك ادامى رەتىندەگى مارتەبەسىن, ونىڭ داعدارىسقا قارسى جاعدايداعى جاڭا ءرولى, وتباسى مەن نەكەنىڭ جاعىمدى بەينەسىن ناسيحاتتايتىن مەملەكەتتىك ساياساتتى كورسەتۋ نەگىزدەلدى. بۇل كەشكە كوپ بالالى انالار, سوعىس ارداگەرلەرى, تەاتر مايتالماندارى جانە ەڭبەك ارداگەرلەرى ارنايى شاقىرىلدى.
ءار كۇنى زالدى تولتىرىپ وتىرعان كورەرمەن قاۋىم نازارىنا جەڭىستىڭ 71 جىلدىعىن مەرەكەلەۋدىڭ ماقساتى – ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرىنە, تىل ەڭبەككەرلەرىنە, فاشيزمدى جەڭۋ ىسىنە ۇلەس قوسقان قازاقستاندىقتارعا قۇرمەت كورسەتۋ رەتىندە ۇيىمداستىرىلدى.
تەاترىمىز قازاقستان جازۋشىلار وداعى جانىنداعى ۇيعىر ادەبيەتى كەڭەسى جانە قازاقستان كومپوزيتورلار وداعىمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس اتقارىپ, ادەبيەت, ونەر سالاسىندا وزىندىك ورنى بار تۇلعالاردىڭ مەرەيتويلارىنا, ەسكە الۋ كەشتەرىنە بەلسەندى قاتىسىپ كەلەدى. ماسەلەن, كورنەكتى كومپوزيتور ءارى تانىمال كينواكتەر زاينۋللا سەتەكوۆتىڭ 80 جىلدىعىنا ارنالعان ەسكە الۋ كەشى, قازاقستاننىڭ حالىق ارتىستەرى زينات اكباروۆا مەن نۋربۋۆي مامەتوۆانىڭ 80 جىلدىق مەرەيتويلارى وتكىزىلدى.
قازىرگى زامان جاعدايىندا جاڭا ءونىم, جاڭا تەحنولوگيا جانە زاماناۋي قۇرىلعى-جابدىقسىز باسەكەگە قابىلەتتىلىك تۋرالى ءسوز قوزعاۋ ءمۇمكىن ەمەس. سونى ەسكەرە وتىرىپ, تەاترىمىزدا كورەرمەندەر ءۇشىن 100 ورىندى كىشى زال اشتىق. كەلەشەكتە بۇل زال زامانمەن تەڭ قادام باسىپ كەلە جاتقان جاس كورەرمەندەرىمىزدىڭ سۇيىكتى ورنىنا اينالاتىنىنا سەنەمىز.
ەلباسى اتاپ كورسەتكەندەي, جاڭا قازاقستاندىق پاتريوتيزم – ءبىزدىڭ كوپ ەتنوستى جانە كوپ كونفەسسيالى قوعامىمىزدىڭ تابىس نەگىزى. بولاشاقتا دا رەپەرتۋارىمىزدى جاڭا الەۋمەتتىك ماڭىزى زور, كەلەشەك ۇرپاقتى وتانسۇيگىشتىككە تاربيەلەيتىن, ادامدى ۇلتتىق بولمىسىن ساقتاۋعا, تۋعان ءتىلىن, تاريحى مەن مادەنيەتىن يگەرىپ, دامىتۋعا ۇيرەتەتىن, ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىق مەرەيتويىمەن ۇشتاساتىن, ۇلتتىڭ ءبىرلىگىن نىعايتۋعا قاراتىلعان شىعارمالارمەن, باعدارلامالارمەن تولىقتىرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ باستى شارالارىنىڭ ءبىرى – قازاقستان ءتاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان «بارىمىزگە ورتاق ەل – ۇلى دالا ەلى» اتتى تەاترلاندىرىلعان كونتسەرتتىك باعدارلاما بولىپ ەسەپتەلەدى. قازاق, ورىس, ۇيعىر, كورەي تەاترلارى بىرگە ونەر كورسەتەتىن بۇل باعدارلاما بويىنشا دايىندىق ءجۇرىپ جاتىر. بۇل قازاقستان تەاترلارىنىڭ رۋحاني ءبىرلىگى مەن مادەني ىقپالداسۋىنىڭ ءبىر كورىنىسى. مۇنداي شارالار الداعى ۋاقىتتاردا دا جالعاسىن تابا بەرمەك. وسى جەردە 82-ماۋسىمداعى ءىس-شارالارىمىزدىڭ ءبارى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن ۇيىمداستىرىلعاندىعىن اتاپ وتكەن ورىندى.
بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا بارلىق ەتنوس وكىلدەرى وزدەرىنىڭ ۇلتتىق ونەرىن دامىتىپ, ناسيحاتتاي الادى. ەندەشە, بۇدان كەيىن دە مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قولداۋ كورسەتۋىمەن ءبىز, ۇيعىر تەاترىنىڭ ۇجىمى, رەسپۋبليكا حالقىن ەڭبەكسۇيگىشتىككە, ادالدىققا, وتانشىلدىققا, پاتريوتيزمگە, باۋىرمالدىققا باۋلۋعا, ۇلتتىق سالت-داستۇرلەردى ۇلگى ەتۋگە تاربيەلەيتىن جالپىۇلتتىق يدەيامىز – «ماڭگىلىك ەل» يدەياسىن جۇزەگە اسىرۋ جولىندا ەڭبەك ەتەمىز. ەلباسىمىز «تەك بىرلەسىپ قانا, بۇكىل حالىقتىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىكتىرىپ, العا باسا الامىز», دەپ اتاپ كورسەتكەنىندەي, بىرلىگى بەرەكەلى, تىرلىگى مەرەكەلى ەلدىڭ عانا ىرىسى مەن تابىسى مول بولاتىندىعى ءسوزسىز.
رۋسلان توكتاحۋنوۆ,
ق.قوجامياروۆ اتىنداعى رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك ۇيعىر مۋزىكالىق كومەديا تەاترىنىڭ ديرەكتورى