بىراق, رەسپۋبليكالىق باسپا كەشەنى باستاپقى باعىتىنان استە تايعان ەمەس
قازىر تەك ءبىر عانا الماتىنىڭ وزىندە 200-گە جۋىق باسپاحانا بار دەسەك, «ءداۋىر» رەسپۋبليكالىق پوليگرافيالىق باسپا كەشەنى جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى سولاردىڭ ءبىرى, ىرىلەندىرىلگەن بىرەگەيى. 80-ءشى جىلدارى كەڭەستىك «داۋىردە» جۋرناليستەر قاۋىمىن قوسقاندا 3500-دەي ادام قىزمەت اتقارسا, بۇگىنگى كەشەندە 600 ادام ەڭبەك ەتەدى. قازىرگى «ءداۋىر» قازاقستاندىق بايىرعى كاسىبي جەتىلگەن پوليگرافيالىق ءداستۇردىڭ لايىقتى جالعاسى سانالادى. تاريح بەتتەرىن پاراقتاساق مەكەمەنىڭ نەگىزگى قىزمەتىن الماتىدا 1932 جىلدان باستاعانىن بايقايمىز. بايلانىس جانە اقپارات قۇرالدارى سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى كۇنى قارساڭىندا گازەت ءتىلشىسى رەسپۋبليكالىق كەشەندى باسپانىڭ باس ديرەكتورى سۆەتلانا نازارباەۆامەن سۇحباتتاسىپ قايتقان ەدى.
– سۆەتلانا مىرزاحمەتقىزى, باسپاحانا ءوندىرىسىنىڭ و زاماننان بەرى قاراي پايدالاناتىن نەگىزگى شيكىزاتى – قاعاز, قورعاسىن, بوياۋ ەدى. ولارعا دەگەن ءوندىرىستىڭ زارۋلىك تالاپتارى مەزگىل-مەزگىل تۋىنداپ, باسپا ماماندارىن اۋرەلەپ, ابىگەرگە سالاتىنى دا بولۋشى ەدى. بۇگىنگى جاڭا تەحنولوگيالار زامانىنداعى باسپا ءىسىنىڭ مازمۇنى مەن ءمانى وزگەرگەنى انىق. ءبىر كەزدەگى كوكەيكەستى ماسەلەلەر دە وڭتايلى شەشىمىن تاۋىپ ۇلگەرگەن شىعار؟!
– بىردەن اشىپ ايتايىن, قازىرگى باسپا ىسىندە قورعاسىندى ماتەريال رەتىندە مۇلدەم پايدالانبايمىز... ال قاعاز ماسەلەسىنە كەلسەك, ونىڭ جايى جىل وتكەن سايىن كۇردەلەنىپ, قيىنداعان ۇستىنە قيىنداي تۇسۋدە. مەن «داۋىرگە» قىزمەتكە كەلگەننەن بەرى قارايعى وتكەن 14 جىلدىڭ ىشىندە قاعاز باعاسى تالاي رەت كوتەرىلدى. سەنەسىز بە؟! شيكىزات اتاۋلىعا سونداي باي-باقۋات رەسپۋبليكادا, جەرىنەن مەندەلەەۆ كەستەسىنىڭ بارلىق ەلەمەنتى تابىلاتىن ەلىمىزدە پوليگرافيا ءوندىرىسى ايتارلىقتاي تاپشىلىق ءارى تارشىلىق كورىپ وتىر. قاعازدى ادەتتەگىدەي رەسەيدەن ساتىپ الامىز. ولار مونوپوليست-ءوندىرۋشى كاسىپورىن رەتىندە بىزگە ايتقانىن ىستەتەدى. قالاساق تا, قالاماساق تا ءبىرىنشى بولىپ ءوز شارتتارىن العا تارتادى. «ءبىزدىڭ تالابىمىز جاقپاي جاتسا, ءونىمىمىزدى الماي-اق قويىڭىزدار», دەپ كەسىپ ايتادى. «اعايىنگەرشىلىك جاساپ, قاعازدىڭ باعاسىن ازداپ بولسا دا ارزانداتۋعا بولماس پا ەكەن», دەسەك: «ءبىزدىڭ قاعاز ءوندىرىسىن شەتەلدىكتەر ساتىپ العان. ولارعا قۇزىرىمىز جۇرمەيدى, ءسوزىمىز وتپەيدى» دەپ قۇتىلادى.
ونداي ءۋاجدىڭ قانشالىقتى شىندىققا جاناسىپ جاتقانىن دا بىلمەيمىن, بىراق, توقسانىنا ءبىر رەت رەسەي تاراپى باعانى مىندەتتى تۇردە ەسەلەپ كوتەرۋدەن استە جاڭىلار ەمەس. ءبىز ولاردىڭ الدىندا مۇلدەم قاۋقارسىزبىز. مەنىڭ ءوز باسىم سان رەت ماسكەۋگە, سوليكامسكىگە, سىكتىۆكارعا, سانكت-پەتەربۋرگكە بارىپ, قاعاز ءوندىرۋشى ونەركاسىپتىڭ جەتەكشىلەرىن تىكەلەي كەلىسىمشارتتارعا وتىرۋعا شاقىردىم. دوڭگەلەك ۇستەل باسىندا بەلگىلى ءبىر مولشەردە شەگىنىس جاساعانمەن, كەلەسى توقسانداردا باعانى ءبارىبىر كوتەرىپ جىبەرەدى. اشقاراق مونوپوليست كومپانيالاردىڭ ارانى تولىپ بىتەتىن كۇن قاشان تۋادى, و جاعى بەيمالىم...
– تۇسىنىكتى, بىزگە بۇل باياعى كەڭەس زامانىنان وتە-موتە تانىس بەلگىلى «وپەرا ءانى...» ال, بوياۋ تۋرالى نە ايتاسىز؟
– بوياۋ تۋرالى ايتقاندا, كەشىرىڭىز, الگى ايتقاننىڭ ءبارىن ۇمىتىپ... جىلاعىڭ كەلەدى! بوياۋدى, پلاستينا مەتالدار مەن پوليگرافياعا قاجەتتى بارلىق قۇرامالاردى شەتەلدەن اسا قىمبات باعاعا ساتىپ الامىز. ءارى ولارمەن تەك قانا دوللار, ەۋرو ارقىلى ەسەپ ايىرىسامىز. ءبىزدىڭ كەشەندە وندىرىستىك قاجەتىمىز ءۇشىن تەڭگەگە ساتىپ الاتىن بىردە-ءبىر زات جوق. وندىرىسكە كۇندەلىكتى قاجەتتى شپاگات-ءجىپتىڭ وزىنە شەتەلگە تاپسىرىس بەرەمىز.
– بۇگىنگى باسپانىڭ ءۇشىنشى, نەگىزگى ءونىمى – اليۋميني تىلىمشەلەرى ءوزىمىزدىڭ پاۆلوداردان شىعادى ەمەس پە؟! وتاندىق ءونىمنىڭ قىزىعىن مولىنان كورۋ مارتەبەسىنە قانشالىقتى يە بولدىڭىزدار؟
– ونىڭىز راس, اليۋميني ەلىمىزدە مولىنان وندىرىلەدى. وعان ءسوز جوق. بىراق, ءبىزدىڭ زاۋىتتار ءاليۋمينيدى قورىتپا كۇيىندە شىعارادى. سوندىقتان دا ولارعا تاۋاردى شەتەلگە سول قالپىندا, ساف كۇيىندە ساتقان الدەقايدا ءتيىمدى دە پايدالى. جالپى ايتساق, قازاقستاننىڭ ءاليۋمينيى شەتەلدە پوليگرافيالىق اليۋميني تىلىمشەلەرى بولىپ تۇرلەنىپ, باستاپقى باعاسىنا ەداۋىر مولشەردە باعا قوسىپ, ەلىمىزگە قايتىپ كەلىپ جاتىر. ونى ءبىز مۇقتاجدىقتان, باعاسىنىڭ ۋداي ەكەندىگىنە قاراماستان ساتىپ الامىز. كەيدە, قىتايداعى نەمەسە گەرمانياداعى سەكىلدى بىزدە دە وسىناۋ اليۋميني قورىتپالاردان پوليگرافيالىق ءتىلىمشەلەر جاساۋعا ابدەن بولار دا ەدى-اۋ دەگەن ويدا قالامىن. بىراق, ازىرگە جۇرەگى داۋالاپ, ونداي قادام جاسايتىن كاسىپكەر كۇللى ەلىمىزدىڭ ىشىنەن تابىلماي تۇر. ونى ايتاسىز, وسى سالادا مەن ەڭبەك ەتكەن 14 جىلدىڭ ىشىندە ءتيىستى ورىندار پوليگرافيستەردىڭ باسىن قوسىپ, بۇل جايىندا كاسىبي تۇرعىدا ءبىر-اق رەت «اقىلداسۋ» جينالىسىن وتكىزىپتى. بۇل ماسەلەنى ۇكىمەت ءوز نازارىنا السا ارتىق ەمەس.
– قازاقستاننىڭ باسپا ءىسى سالاسى رەسەيدەن باسقا قانداي شەت مەملەكەتتەرگە تاۋەلدى؟
– گەرمانيا, قىتاي, يتاليا, ءۇندىستان, جاپونيا... دەر ەدىم. ءتىپتى, ۋكرايناعا پوليگرافيالىق ينەلەرگە تاپسىرىس بەرەمىز..
– ءسىزدىڭ ايتقاندارىڭىزدان اڭعارعانىم, بۇگىنگى «ءداۋىر» باستان-اياق الەمدىك جاڭا ساتىداعى ەڭ ۇزدىك تەحنولوگيامەن – تەحنيكالىق قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلگەن... ياعني, بارلىق باسپا تەحنيكاسى شەتەلدەردەن ساتىپ الىنعان, سولاي عوي؟
– ءيا, پوليگرافيالىق ماشينالارىمىز تۇگەلدەي دەرلىك گەرمانيادان اكەلىنگەن. بارلىق قوسالقى بولشەكتەر دە سول ەلدەن تاسىمالدانادى. جۇمىسىمىزدىڭ ساپاسى دا سول ماشينالارعا تىكەلەي بايلانىستى. وسىعان سايكەس مامان كادرلاردى – باسپا ءىسىنىڭ جاڭا بۋىندارىن, تيىسىنشە سول مەملەكەتتەردە نەمەسە سول مەملەكەتتىڭ ماشينالارىن جاساپ شىعاراتىن تۋىستاس ەلدەردە وقىتىپ الامىز.
– «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ بۇگىنگىدەي سىرتقى ەكى بەتىنەن تىس بارلىق بەتتەرى ءتۇرلى-ءتۇستى قانىقتى بوياۋمەن شىعاتىن كۇن دە تاياۋ. دەمەك, بۇل ۇدەرىسكە قاتىستى «ءداۋىردىڭ» ءمۇمكىندىگى جەتكىلىكتى عوي.
– ءبىزدىڭ باسپا ماشينالارىمىزدىڭ بارلىعى دا قازىرگى زامانعى سۋپەر-تەحنولوگيالىق تالاپتارعا جاۋاپ بەرەدى. دەن قوياتىن تاعى ءبىر جايت, ءاربىر جاڭا ماشينانى ساتىپ الاردا ەرتەڭگى كۇنىمىزدى, بولاشاعىمىزدى الدىن الا ويلادىق. مۇنداي جاڭاشىلدىق ءساتتىڭ ەرتە مە, كەش پە ەسىگىمىزدەن سىعالايتىنىنا كوزىمىز جەتتى. ماسەلەن, بۇگىنگى تاڭدا ءبىزدىڭ تسەحتار «ەگەمەن قازاقستاننان» باسقا 60 گازەت باسىپ شىعارادى, ولاردىڭ 40 پايىزى ەلگە الگى ايتقان ءتۇرلى-ءتۇستى بوياۋمەن تارالىپ ءجۇر.
بىراق, وسى ارادا وزگەدەي ءبىر عانا پارادوكس ايتۋعا ءماجبۇرمىن: كىتاپ پەن گازەت ءونىمى قاي زاماننان بەرى ءبىر مينيسترلىكتىڭ قاراۋىندا ەدى. قازىر شە؟ گازەت – اقپارات پەن كوممۋنيكاتسيالار مينيسترلىگىنە, ال كىتاپ شىعارۋ – مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە باعىنىشتى بولىپ قالدى.
– ەسەسىنە ەكى مينيسترلىكتىڭ ءونىمى ءبىر باسپادان شىعادى دەيسىز عوي...
– ءيا... ەكى مينيسترلىككە قاجەتىمىزگە قاراي, ءىستىڭ بايىبىنا ساي كەزەك-كەزەك حات جازۋعا دا ماشىقتانىپ الدىق.
– قازاقستانداعى باس باسپا ساناتىندا ەلدەگى وزگە باسپالارمەن سالالىق, ىنتىماقتاستىق قارىم-قاتىناستارىڭىز قالاي؟
– پوليگرافيا سالاسىنا العاش كەلگەن كۇننەن باستاپ قازاقستانداعى تانىمال بارلىق باسپانىڭ باسشىلارىمەن تانىسىپ, ارىپتەستىك جولدا قىزمەت ەتۋگە شاقىردىم. ناتيجەسىز ەمەسپىز.
– سىزدەن, اتاقتى «داۋىردەن» كومەك سۇرايتىن ارىپتەستەر كوپ پە؟
– بۇرىندارى مينيسترلىك مەملەكەتتىك تاپسىرىس بەرەردە باسپاعا الدىن الا 30 پايىز اقشاسىن تولەيتىن. قازىر ءبارى دە جاڭا «مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ تۋرالى» زاڭ تالاپتارىنىڭ اياسىندا جۇرگىزىلەدى. بىزبەن ەڭ كەمى 18 باسپا وداقتاسا جۇمىس ىستەۋگە مۇددەلى. ەشقانداي پايىزدىق ءتۇسىم الماي, ولاردىڭ تاپسىرىسىن ورىندايمىز. كاسىبي تۇرعىدان ساتىلاپ قويىلعان كەدەرگىلەردى كورىپ-ءبىلىپ وتىرىپ, ءوزىڭىز ويلاڭىزشى, ارىپتەسكە قالايشا قول ۇشىن بەرمەيمىز, قيانات ەمەس پە؟! وسى قىزمەتىمىزدىڭ ءوزى ولارعا ۇلكەن كومەك دەپ ويلايمىن. گازەتتەردەگى احۋال دا وسىعان ۇقساس. ءبىز باسىپ شىعارىپ جاتقان گازەتتەردىڭ دەنى سول باسپالار سەكىلدى اقشاسىن ۇنەمى كەشىكتىرىپ تولەپ جاتادى... سونىڭ وزىندە, ءبىزدىڭ قىزمەتىمىزدى پايدالانباي كەيبىر ازاماتتار كىتاپتى, اتاپ ايتقاندا مەكتەپ وقۋلىقتارىن سوناۋ قىتايعا بارىپ تۇپتەتىپ اكەلەدى. مۇنىسىن مەنىڭ ءوز باسىم تۇسىنە الماي-اق قويدىم.
– نەگە ولاي؟ الدە سىزدەردىڭ ءونىمدەرىڭىزدى جارنامالاۋ جاعى كەمشىن ءتۇسىپ جاتىر ما؟
– جارناما جەتكىلىكتى. ۋاقىت جەتپەيدى. تاپسىرىس بەرۋشىلەردىڭ ءوز ىسىنە جاناشىرلىعى جوق, قۇلقى تومەن. ايتپەسە, كادىمگى ءبىر جاپىراق شاقىرۋ قاعازىنان باستاپ, وقۋلىقتار مەن ادەبي شىعارمالاردى, فوتوالبومدار مەن توم-توم كىتاپتارعا دەيىن مۇلتىكسىز دەر ۋاقىتىندا باسىپ شىعارىپ جاتىرمىز. ونىڭ بارلىعىنا دا كاسىبي الەۋەتىمىز جەتەدى. ال ەندى وقۋلىقتارعا قاتىستى جەكە دارا ايتارىم, تاپسىرىس بەرۋشىلەر بۇرىنعى كەزدە جىلدىڭ باسىندا بىزگە قولقا سالۋشى ەدى, قازىر وقۋ جىلىنىڭ باستالۋىنا ەكى اي قالعاندا ءوتىنىش ايتىپ, جانتالاسىپ جاتادى. نەگە ويتەدى؟ سول تۇستا عوي وندىرىستىك سايكەسسىزدىكتەر تۋىنداپ قالادى. سودان سوڭ ولار «سۋعا كەتكەن تال قارمايدىنىڭ» امالىمەن اسىعىس تۇردە قىتايعا, رەسەيگە تاپسىرىس جاسايدى. ال ەندى ونىمدەر ساپاسى جاعىنان ءبىزدىڭ ماشينالارىمىز سول قىتاي مەن رەسەيدىڭ ماشينالارىنان اسىپ تۇسپەسە كەم ەمەس. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ساپا جاعىنان كەپىلدىك بار. ەكى ايدىڭ ىشىندە وقۋلىقتاردى باسىپ شىعىپ, ونى جاڭا وقۋ جىلى باستالعانشا ءتيىستى جەرىنە تاسىمالداپ جەتكىزۋ دە وڭاي شارۋا ەمەس قوي, سوندىقتان دا ارىپتەستەر وسى جاعىن ەرتە باستان ويلاعانى ءجون.
– تۇسىنىكتى. راحمەت. باسپالار مەن باسىلىمداردىڭ باسىنان وتكەن ءبىر حالىقارالىق وقيعانى ەسىڭىزگە سالايىن. حاباردار بولۋىڭىز دا مۇمكىن. امەريكالىق اتاقتى نيۋسۋيك (Newsweek) اپتالىعى 1932 جىلدان ۇزبەي شىعىپ كەلە جاتقانىنا قاراماستان 2012 جىلى موينىنداعى 30 ميلليون دوللار قارىزىنا بايلانىستى جارىققا شىعۋىن توقتاتتى. گازەت شىعارۋ قاي زاماندا ارزان بولىپ ەدى, وزىڭىزگە ءمالىم جايت. ءتۇرلى-ءتۇستى جىلتىراق باسىلىمنىڭ جاڭا يەسى اپتالىقتىڭ 3 ميلليون 160 مىڭ وقىرمانىن «اياعانى» شىعار, نيۋسۋيكتى ۆەب-سايت ارقىلى شىعارىپ امال تاپتى. ارزان. وسىعان وراي, سىزدەردە كۇنى ەرتەڭ قىمباتشىلىقتىڭ اۋىرتپاشىلىعىن كوتەرە الماعان گازەتتەر سايتتاردى جاعالاپ كەتەدى-اۋ, سوندا باسپا ماشينالارى جۇمىس تاپپاي توقتاپ قالادى-اۋ دەگەن ۇرەي جوق پا؟
– جوق. بىرىنشىدەن, امەريكالىقتارمەن بىزدەردى سالىستىرۋ ءالى دە تىم ەرتەرەك. راس, دامىعان الدىڭعى قاتارلى مەملەكەتتەردەگى ينتەرنەت ماسەلەسى, كومپيۋتەرلەر جەتىمدىلىگى تۋرالى ءسوز باسقا. شيكىزاتىنا عانا مالدانىپ وتىرعان قازاقستاندا جۇرتتىڭ ءبارى بىردەي گازەتتىڭ عالامتورلىق ۇلگىسىن وقيدى دەيتىن ۋاقىتقا, ول مادەنيەتكە دە ءالى ەرتە. كوپتەگەن اۋىلدىڭ نەمەسە شالعايداعى ايماقتارداعى ەلدى مەكەندەردىڭ ينتەرنەتكە جەتە الماي وتىرعانى دا اقيقات. ودان سوڭ, ءبىزدىڭ ۇرپاق جاڭا داۋىرگە بەيىمدەلە قالىپ, باياعىداي گازەتتى ايقارا اشىپ تاستاپ وقۋ ادىسىنەن بىردەن قول ۇزە سالادى دەسەك, تاعى قاتەلەسەمىز. ايتپاقشى, ءسىزدىڭ ايتىپ وتىرعان نيۋسۋيك (Newsweek) اپتالىعىنىڭ جاڭا يەسى 2014 جىلدان باستاپ باسىلىمدى قايتادان ەجەلگى داستۇرمەن باسپادان باسىپ شىعارۋدى قولعا الدى ەمەس پە؟!
– سولايى سولاي...
– كوردىڭىز بە, ەندەشە گازەت تە, جۋرنال دا وقىرمانسىز, باسپالار دا جۇمىسسىز قالمايدى. الگىندە ايتىپ ءوتتىم, ىسساپارمەن شەتەلگە كوپ شىعامىن, ءسىز ماسەلە ەتىپ كوتەرىپ وتىرعان «ۇرەي» مەندە دە جوق ەمەس, اۋەجايعا تۇسكەن بەتتە جان-جاقتى ءسۇزىپ, دۇڭگىرشەكتەردى ىزدەيمىن. قاي جەردە كىدىرمەيىن, قاي تۇستا ايالدامايىن سول ينتەرنەت پەن ءىت-دىڭ مايىن ءىشىپ وتىرعان الدىڭعى قاتارلى ەلدىڭ بارلىعىندا دا گازەت-جۋرنال ءسورەلەردە اۋزى-مۇرنىنان شىعا تولىپ تۇرادى. وسىنى كوزبەن كورگەن سوڭ بارىپ, كوڭىلىم ورنىنا تۇسەدى, ءبىلدىڭىز بە؟!
– ءسىزدىڭ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنە دەگەن كوزقاراسىڭىز تۋرالى بىلگىم-اق كەلىپ تۇرعانىن قاراڭىزشى... مۇنى مەنىڭ ءتول مەرەكە قارساڭىنداعى ءارى سول گازەتتىڭ قىزمەتكەرى – پاتريوتى رەتىندە سىزگە جەكە ءوز اتىمنان قويىپ وتىرعان ساۋالىم دەپ ءتۇسىنىڭىز...
– «ەگەمەن قازاقستان» – ەل گازەتى. مەنىڭ بىلەتىنىم, بۇل تاريحي باسىلىم ءبىز كوز اشقالى ەلىمىز گازەتتەرىنىڭ كوشىن باستاپ كەلەدى. بىزگە وتە جاقىن باسىلىم, سوندىقتان دا ىلعي ءىش تارتىپ تۇراتىنىمىزدى دا جاسىرمايمىن. جاقسى كورەمىز. وقيمىز. كەڭ-بايتاق ەلىمىزدىڭ ءار بۇرىشىندا ونىڭ ءوز وقىرمانى بارىن دا بىلەمىز. ەلىمىزدەگى بولىپ جاتقان بارلىق ساياسي-قوعامدىق وقيعالاردىڭ بىردەن ءبىر حابارشىسى, جەتكىزۋشىسى عانا ەمەس, ءوزىنىڭ وي ورامى, باي بولجامى, ناقتى ۇستانىمى بار گازەت دەپ سانايمىز. ءبىز «ەگەمەنمەن» قاي داۋىردە دە تىزە قوسىپ, ەل يگىلىگى ءۇشىن ءبىر ماقساتتا بىرلەسە ەڭبەك ەتىپ كەلەمىز.
– سۆەتلانا مىرزاحمەتقىزى, ەلىمىزدەگى پوليگرافيا سالاسىنا بايلانىستى اششىلاۋ ايتقان جوعارىداعى تۇيتكىلدى ماسەلەلەرگە تاعى دا قوسارىڭىز بار ما؟!
– وتە دۇرىس ەسكە سالدىڭىز, بار. ماسەلەن, وسى تاياۋدا بولشەك ساۋدادا لايىقتى ءوز ورنى بار, باق ونىمدەرىن بىردەن-ءبىر تاراتۋشى «نوماد-پرەسس» جشس ءبىر كۇندە جابىلدى دا قالدى. ول وسىنىڭ الدىندا عانا بەلگىسىز سەبەپتەرمەن قىزمەتىن توقتاتقان بۇرىنعى «كازپرەسس»-ءتىڭ مىندەتىن ادال ورىنداپ ءجۇر ەدى. حالىق وسى ۇيىمنىڭ دۇڭگىرشەكتەرى ارقىلى قالاعان گازەتىن ساتىپ الاتىن. ەندىگى جەردە مۇنداي زيانكەستىك توسىن ارەكەتتىڭ «جەر استىنان قالايشا... ەكى قۇلاعى تىك شىققانىن» كۇنى بۇگىنگە دەيىن بىلە الماي, دال بولىپ قالعان جايىمىز بار. كەشەگى گازەت-جۋرنالدار ساتىلاتىن دۇڭگىرشەك-كيوسكىلەر سان الۋان سيگارەت پەن سۋسىندارعا سىقيىپ تولتىرىلىپ قويىلدى. بۇل سوندا قالاي بولعانى؟ قازىر دۇڭگىرشەكتەگى گازەت-جۋرنال ساتۋ ءىسى تولىقتاي توقىراۋعا ۇشىرادى. بۇل گازەت-جۋرنالدار مەن باسپا ءىسىنىڭ وداعىنا كوپە-كورىنەۋ قولدان جاسالعان قاستاندىق دەر ەدىم. گازەت-جۋرنال حالىققا تەك قانا جىلدىق, ايلىق مەرزىمگە جازىلۋ ناۋقانى ارقىلى تارايدى دەگەن وي بولسا, مۇنى مەن سالانىڭ قايراڭعا باتقانىنا بالار ەدىم. «كازپرەستىڭ» مۇراگەرى «نوماد پرەستىڭ» يەسى كىم ەكەنىن دە بىلمەيمىز, ونداي قادامعا نە ءۇشىن بارعانى دا ءبىز ءۇشىن جۇمباق. بۇعان تاعى ءبىر قوسارىم بار, اتالعان ۇيىمنىڭ رەداكتسيالار الدىندا ميلليونداعان قارىزى دا تولەنبەي قالىپ قويدى...
– وكىنىشتى-اق ەكەن, قوعامدىق ورتادا اشىقتان-اشىق تۋىنداعان بۇل «جانايقايدى» كىمگە ايتىپ مۇڭ شاعىپ, كىمگە رەسمي تۇردە باعىتتاۋ ءجون دەپ ويلايسىز؟
– بۇل – تەك قانا ۇكىمەتتىڭ قۇزىرىنداعى ءىس, ۇكىمەتتىڭ تىكەلەي ارالاسۋى ارقىلى عانا وڭ شەشىمىن تاباتىن ماسەلە. سوندىقتان دا ءبىز وسىناۋ اششى دا بولسا اقيقاتتىڭ بارلىق جاي-جاپسارىن قاعازعا ءتۇسىرىپ, الگى جوعارىدا اتتارى اتالعان ەكى مينيسترلىككە ارنايى حات جولدادىق. مينيسترلىكتەر ءبىزدىڭ «دابىلىمىزعا» قۇلاق اسار دەگەن ۇمىتتەمىز. «ءتورتىنشى بيلىك» پەن حالىق اراسىنداعى بايلانىستىڭ تامىرىنا ءدال بۇلايشا اياۋسىز بالتا شابۋعا بولمايدى عوي؟!
– بۇگىن – كاسىبي مەرەكە... وسىعان وراي تىنىمسىز ەڭبەك ىستەپ, پوليگرافيا ءوندىرىسىنىڭ العى شەبىندە جۇرگەن ارىپتەستەرىڭىز, ۇجىمىڭىز تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟ ۇلكەن ۇجىمدا تىڭعىلىقتى قىزمەت اتقارۋ جولىندا ءسىزدىڭ ءوز باسىڭىز, اتاپ ايتقاندا, كىمدەرگە ارقا سۇيەيسىز؟
– ۇلكەن ۇجىمنىڭ باسشىسى بولعاندىقتان دا, قاراماعىمداعى ءاربىر ينجەنەر-باسپاگەردەن باستاپ, ءاربىر جۇمىسشىنىڭ, ءتىپتى, اۋلا سىپىرۋشىنىڭ دا تاعدىرى مەنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىمدە. سولار «جالاقىسىز بولماسىن, قينالىپ قالماسىن» دەگەن ماقسات اياسىندا ەڭبەك ەتەمىن. وسى جىلدار ىشىندە شامامىز جەتكەنشە الاتىن ايلىقتارىن ءبىر كۇن كەشىكتىرگەن ەمەسپىز, الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايلارىن زەردەلەپ, ساراپتاپ, ءجىتى باقىلاۋدا ۇستاپ وتىرامىز. بۇل ىستە مەنىڭ ورىنباسارىم, بايىرعى ماسكەۋ پوليگرافيا ينستيتۋتىنىڭ تۇلەگى, وسى سالادا تابان اۋدارماي 50 جىلدان بەرى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان ەسەت قوجامۇراتوۆ, ماسكەۋلىك ديپلومى بار تاعى ءبىر سۇيەنىشىم – ەڭبەك ءوتىلى 55 جىلعا تولعان زويا ريابكو, سەرۆيستىك قىزمەتتىڭ جەتەكشىسى ورال وكشەباەۆ جانە باسقالارى كومەگىن اياعان ەمەس. قولعا العان ءىسىمىزدىڭ باياندى بولىپ, تەك قانا العا باسۋىنا بۇل كىسىلەردەن تىس ولاردىڭ تومەنگى بۋىن كومەكشىلەرىنىڭ, ءبولىم جەتەكشىلەرىنىڭ قوسقان ۇلەسى دە زور دەپ سانايمىن. ۇيىمشىل ءارى ەڭبەكقور ۇجىمدى باسقارىپ وتىرعانىمدى مارتەبە سانايمىن.
– راحمەت, ەندى بۇگىنگى ورتاق مەرەكەگە ساي ءبىر اۋىز جىلى لەبىزىڭىزدى ءبىلدىرسەڭىز؟!
– ءارى ورتاق, ءارى كاسىبي ءتول مەرەكەمەن بارلىق باق وكىلدەرىن, ونىڭ توڭىرەگىندە اتسالىسىپ جۇرگەن سالا قىزمەتكەرلەرىن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن. ءبىر عاسىرعا جۋىق بۇقارا ءومىرىنىڭ ايناسى بولعان «ەگەمەنگە» تۇعىرىنان تايماسىن دەگەن تىلەك ايتامىن.
– سۆەتلانا مىرزاحمەتقىزى, ساليقالى اڭگىمەڭىز, جىلى تىلەگىڭىز ءۇشىن سىزگە دە ۇلكەن راحمەت! ءتول مەرەكە قۇتتى بولسىن!
اڭگىمەلەسكەن
تالعات ءسۇيىنباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى