ماجىلىستە پالاتا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى گۇلميرا يسىمباەۆانىڭ جەتەكشىلىگىندە «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 27-قادامىنىڭ شەڭبەرىندە جەكە سوت اتقارۋشىلىق ينستيتۋتى جانە ونى دامىتۋ» دەگەن تاقىرىپتا ۇكىمەت ساعاتى ءوتتى.
توراعانىڭ ورىنباسارى: «مەملەكەت باسشىسى ن.ءا.نازارباەۆ «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» اتتى ماقالاسىندا سوت جۇيەسىنىڭ رەفورماسى شەڭبەرىندە بىرقاتار ينستيتۋتتىق شەشىمدەر جۇمىس ىستەي باستايتىنىن, ولاردىڭ قاتارىنا مەملەكەتتىك سوت ورىنداۋشىلارىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن قىسقارتا وتىرىپ, جەكە سوت ورىنداۋشىلارى ينستيتۋتىن ودان ءارى دامىتۋ قاجەتتىلىگىن اتاپ كورسەتتى. قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 27-قادامىندا كورىنىس تاۋىپ وتىر. بۇل باعىتتاعى جۇمىس بىرنەشە جىل بۇرىن باستالعان. ال اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ جانە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى» زاڭ جەكە سوت اتقارۋشىلىق ينستيتۋتىن دامىتۋدىڭ نەگىزى بولدى. 2015 جىلعى قازان ايىندا قابىلدانعان كاسىپكەرلىك ءماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ ەلىمىزدە جەكە سوت اتقارۋشىلىق ينستيتۋتىن ەنگىزۋدى ءىس جۇزىندە بەكىتتى», – دەدى.
سونداي-اق, ول قازىرگى ۋاقىتتا سوت اكتىلەرىنىڭ ۋاقتىلى ورىندالماۋى, ءىشىنارا جازانىڭ بۇلتارتپاستىعى قاعيداتىن ەلەمەۋ, شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنىڭ زاڭسىز ارەكەتتەرى پروبلەمالارى جانە جەكە سوت اتقارۋشىلىق ينستيتۋتىن ودان ءارى دامىتۋ پەرسپەكتيۆالارى, ونىڭ قىزمەتىنىڭ ناتيجەلەرى, وسى ينستيتۋتتىڭ تابىستى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن وڭتايلى شەشىمدەر ازىرلەۋ مۇمكىندىگى ءبىزدىڭ ەل ءۇشىن وزەكتى بولىپ تابىلاتىنىن ايتتى. «سوتتاردىڭ شەشىمدەرىن ءوز ەركىمەن ورىنداۋ قۇقىقتىق مادەنيەتتىڭ اجىراماس بولىگى بولا قويعان جوق. اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ شەڭبەرىندە بۇزىلعان قۇقىقتاردى جانە ازاماتتاردىڭ زاڭمەن قورعالاتىن مۇددەلەرىن قالپىنا كەلتىرۋ پروتسەسىن ۇيىمداستىرۋ قاجەت. ايتالىق, قازىرگى ۋاقىتتا جەكە سوت ورىنداۋشىلارىندا 1 ملن. 141 مىڭ قۇجات (1 ترلن. 561 ملرد. تەڭگە سوماعا) ورىنداۋدا جاتىر. وسى قۇجاتتاردىڭ ىشىندە تەك 40 پايىزى عانا بولاشاقتا ورىنداۋعا بولاتىن شەشىمدەر. وسى تسيفرلاردان-اق ەلىمىزدە 5 ينستيتۋتتىق رەفورمانىڭ «زاڭنىڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ» باعىتىن جۇزەگە اسىرۋدا ازاماتتاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋدا سوت اتقارۋشىلىق قورعاۋ ينستيتۋتىن ودان ءارى دامىتۋدىڭ وزەكتىلىگىن بايقاۋعا بولادى», – دەدى گ.يسىمباەۆا.
وسى ماسەلەنى جان-جاقتى تالقىلاۋ ماقساتىندا ۇكىمەت ساعاتىنا جوعارعى سوت, باس پروكۋراتۋرا, ادىلەت مينيسترلىگى, ءىشكى ىستەر مينيسترلىگى, ۇلتتىق بانك باسشىلارىنىڭ جەتەكشىلىك ەتەتىن ورىنباسارلارى, جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ رەسپۋبليكالىق پالاتاسىنىڭ, جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ ءوڭىرلىك پالاتالارىنىڭ, باس پروكۋراتۋرانىڭ قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ كوميتەتىنىڭ, ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ, قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ وكىلدەرى شاقىرىلىپتى.
ءسوز كەزەگى ماسەلەنى بايانداۋ ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت ءمينيسترى بەرىك يماشەۆقا بەرىلدى. ول: «سوت اكتىلەرىن ورىنداۋ سوت تورەلىگىن ىسكە اسىرۋدىڭ تۇپكىلىكتى ناتيجەسى جانە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا كونستيتۋتسيالىق كەپىلدىكتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزدى قۇرالى بولىپ تابىلادى. 4-5 جىل بۇرىن ونىڭ ساپاسى مەن تيىمدىلىگىنە سوت ورىنداۋشىسىنىڭ ءتيىستى ءمارتەبەسىنىڭ بولماۋى, جەتكىلىكسىز وكىلەتتىكتەرى, تومەن جالاقى, تيىسىنشە, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جابدىقتالماۋى جانە جۇكتەمەسىنىڭ كوپتىگى تەرىس اسەر ەتتى. سونىمەن قاتار, اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ ورگاندارىن ءبىر ۆەدومستۆولىق قۇرىلىمنان ەكىنشىسىنە بەرۋ جۇيەنى نىعايتۋعا ىقپال ەتپەگەنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. اتالعان پروبلەمالارعا بايلانىستى ەلىمىزدە شىعارىلعان سوت اكتىلەرىنىڭ شامامەن ءاربىر ءۇشىنشىسى ورىندالمادى. نەگىزسىز جوعارى بىلىكتىلىك تالاپتارى بەلگىلەندى. ۇمىتكەر جەكە سوت ورىنداۋشىسىندا شامامەن ءبىر جىل مەرزىمىمەن ۇزدىكسىز تاعىلىمدامادان ءوتۋى ءتيىس ەدى. بۇل رەتتە, جەكە سوت ورىنداۋشىسىنىڭ 3 جىلدان كەم ەمەس جۇمىس ءوتىلى, ونىڭ 1 جىلى جەكە سوت ورىنداۋشىسىنىڭ لاۋازىمىندا بولۋى قاجەت. ودان كەيىن كونكۋرستان ءوتۋى ءتيىس. سونداي-اق, جەكە تۇلعالاردىڭ بانكتىك شوتتارى تۋرالى اقپاراتتى تالاپ ەتۋ قۇقىعى بەرىلدى», – دەي كەلىپ, ب.يماشەۆ بۇگىندە جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ سانى 1200-گە جەتكەنىن, مۇنىڭ وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسەگە كوپ ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. تەك الماتىنىڭ وزىندە – 173, استانادا – 138, قاراعاندىدا 116 دەگەندەي. رەسپۋبليكا حالقىنا شاققاندا 20 مىڭ ادامعا بىرەۋدەن كەلەدى ەكەن. الايدا, وڭىرلەردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ ايىرماشىلىعىنا, سونداي-اق, حالىقتىڭ دىلىنە بايلانىستى جەكە سوت ورىنداۋشىلارى سانىنىڭ ءوسۋ دەڭگەيى ءار وڭىردە ءارتۇرلى بولاتىنىن اتاپ وتكىم كەلەدى. ماسەلەن, باتىس جانە سولتۇستىك وبلىستاردا جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ سانى ءالى دە نورماتيۆتەرگە جەتپەگەن جانە ولار كورسەتەتىن قىزمەتتەرىمەن قامتىلماعان اۋداندار بار. ۇقساس جاعداي نوتاريۋستەرمەن دە بولدى. الايدا, بۇل ماسەلە كەزەڭ-كەزەڭمەن ءوز جولىنا ءتۇستى. جەكە سوت ورىنداۋشىلارىمەن مۇنداي پروبلەمالار بولمايدى دەگەن سەنىمدەمىز, دەدى مينيستر.
ۆيتسە-سپيكەر قايتادان ءسوز الىپ زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتى اعىمداعى جىلدىڭ 25-31 مامىرى ارالىعىندا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنا, الماتى قالاسىنا جانە الماتى وبلىسىنا ساپارعا شىعىپ قايتقانىن مالىمدەدى. «ساپار بارىسىندا دەپۋتاتتار جەكە سوت ورىنداۋشىلارىمەن, مەملەكەتتىك, قۇقىق قورعاۋ جانە وزگە دە ورگانداردىڭ وكىلدەرىمەن, ازاماتتارمەن كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىپ, «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىنىڭ 27-قادامى شەڭبەرىندە جەكە سوت اتقارۋشىلىق ينستيتۋتىن دامىتۋ تاقىرىبى بويىنشا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا جانە الماتى قالاسىندا دوڭگەلەك ۇستەلدەر وتكىزدى. وسى اتالعان ءىس-شارالار بارىسىندا سوت اكتىلەرىن ورىنداۋ پروبلەمالارى جانە جەكە سوت اتقارۋشىلىق ينستيتۋتىن ودان ءارى دامىتۋدىڭ پەرسپەكتيۆالارى, ونىڭ قىزمەتىنىڭ ناتيجەلەرى تالقىلاندى, اتالعان ينستيتۋتتىڭ تابىستى جۇمىس ىستەۋى ءۇشىن وڭتايلى جاعدايلار جاساۋدىڭ جولدارى ۇسىنىلدى», – دەدى ۆيتسە-سپيكەر.
زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ تاقىرىپقا قوسىمشا بايانداما جاسادى.
وتىرىستى قورىتقان ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى گۇلميرا يسىمباەۆا: «بۇگىن ۇلت جوسپارىنىڭ 27-قادامىن, جەكە سوت ورىنداۋشىلار ينستيتۋتىن ودان ءارى دامىتۋ بولىگىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا مازمۇندى دا ماعىنالى پىكىر الماسۋ بولدى. وتىرىسىمىزدى قورىتىندىلاي كەلە, بەرىك ءماجيت ۇلىنا مازمۇندى بايانداماسى جانە اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ سالاسىنىڭ جاي-كۇيىنە جانە اتالعان سالادا جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورما تۋرالى جان-جاقتى تالداۋ جاساپ بەرگەنى ءۇشىن العىسىمىزدى بىلدىرگىم كەلەدى. مينيسترلىك الداعى ۋاقىتتا دا اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ ءجۇيەسى جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگى مەن ساپاسىن ارتتىرا تۇسەتىنىنە سەنىمدىمىن. بۇگىنگى وتىرىستىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ۇكىمەتكە بىرقاتار ۇسىنىستار جوباسى دايىندالدى. ايتىلعان ۇسىنىستار مەن پىكىرلەر تولىق ەسكەرىلىپ, باس كوميتەت ءتيىستى جۇمىس جاسايتىن بولادى. قوسىمشا سۇراقتار مەن ەسكەرتۋلەردى زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنە بەرۋلەرىڭىزدى سۇرايمىن», – دەدى.
شارا اياسىندا تاقىرىپتىق كورمە بولدى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»