گازەتتىڭ وتكەن نومىرىندە حابارلانعانىنداي, 28 قاڭتاردا اقوردادا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان كەڭەس ءوتتى. وعان پارلامەنت پالاتالارىنىڭ توراعالارى, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى, جەكەلەگەن مينيسترلىكتەردىڭ باسشىلارى, وبلىستاردىڭ, استانا مەن الماتى قالالارىنىڭ اكىمدەرى قاتىستى. كەڭەستە تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىن وتكىزۋگە دايىندىق بارىسى جانە جالپىۇلتتىق جوسپارعا ءسايكەس ازىرلەنگەن تۇجىرىمداما تالقىلاندى.
مەملەكەت باسشىسى پارلامەنت پالاتالارىنىڭ بىرلەسكەن وتىرىسىندا قازاقستان حالقىنا ءداستۇرلى جولداۋىن ارناعان ەدى. پرەزيدەنت ءسوزىن الدىمەن جولداۋداعى نەگىزگى باسىمدىقتاردان باستادى. بۇگىن وزدەرىڭىز كۋا بولعانداي مەن جىل سايىنعى ءداستۇرلى جولداۋىمدى حالىققا جاريا ەتتىم, دەدى ەلباسى. جولداۋدا بيىلعى جىلى اتقارىلۋى ءتيىس نەگىزگى باعىتتارىمىز بەن مىندەتتەرىمىز ايقىندالدى. سونىڭ ىشىندە تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىن ەل بولىپ جوعارى دەڭگەيدە اتاپ ءوتۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە ءمان بەرىپ وتىرمىز. سوندىقتان بۇگىنگى كەڭەستە وسى ايتۋلى شاراعا دايىندىق ماسەلەلەرىن وزدەرىڭىزبەن تالقىلاپ جانە اقىلداسىپ الۋدى ءجون سانادىم.
تاۋەلسىزدىك – ءتاڭىردىڭ ءبىزدىڭ ۇرپاققا بەرگەن ۇلكەن باقىتى, حالقىمىزدىڭ ماڭگىلىك قۇندىلىعى. ءبىز بۇگىنگە دەيىنگى بارلىق جەتىستىكتەرىمىزگە تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا قول جەتكىزدىك. جيىرما جىل ىشىندە ەلدىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرىپ, ءتول مادەنيەتىمىز بەن مەملەكەتتىك ءتىلدى جاڭعىرتۋ ىسىندە قىرۋار جۇمىستار جاسادىق. ەلىمىزدە ءبىلىم, عىلىم, دەنساۋلىق, سپورت سالالارى ايرىقشا دامۋ ۇستىندە.
تاۋەلسىزدىكتىڭ قاسيەتىن وسىلاي باعالاعان پرەزيدەنت ازيا ويىندارىنا توقتالدى. استانا جانە الماتى قالالارىندا وتەتىن 7-قىسقى ازيا ويىندارىنا 27 ەلدەن سپورتشى قاتىسپاق. ءسويتىپ, ءبىز وسىنداي قۇرلىقتىق سپورت شاراسى ارقىلى تاۋەلسىزدىكتىڭ جيىرما جىلدىعىن باستاپ كەتپەكپىز. ەل تاريحىنداعى وسىنداي بىرەگەي بەلەستى تولايىم تابىستارمەن قارسى الۋ بارشامىز ءۇشىن ۇلكەن سىن. تاۋەلسىزدىك تويى جالپىحالىقتىق سيپاتقا يە بولىپ, وتانداستارىمىزعا ايرىقشا رۋح بەرۋى كەرەك. تاۋەلسىزدىك تويىنا ءاربىر قازاقستاندىق ءوز ۇلەسىن قوسۋى ءتيىس. ول – اۋىل شارۋاشىلىعىندا, وندىرىستە, ونەركاسىپتە جۇمىس ىستەپ جۇرگەن كەز كەلگەن وتانداسىمىزدىڭ ساپالى ەڭبەك ەتىپ, ەل يگىلىگىن ارتتىرۋ دەگەن ءسوز. ياعني, ازاماتتارىمىزدىڭ ادال ەڭبەگى مەن ەلگە دەگەن شىنايى قۇرمەتى تاۋەلسىزدىك تويىنا جاسالعان ۇلكەن تارتۋ بولماق. جيىرما جىلدىق – ەلدىكتىڭ, ەگەمەندىكتىڭ, كەمەلدەنۋ مەن كەلەشەككە قۇلاش سەرمەۋدىڭ تاماشا كەزەڭىنە اينالۋى ءتيىس.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتاپ وتكەنىندەي, جولداۋدا مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ الداعى جىلدارداعى باسىمدىقتارى ناقتى بەلگىلەنگەن. بيىلعى جولداۋ نەگىزىنەن الەۋمەتتىك باعىتتا بولدى. وندا ەلىمىز حالقىنىڭ الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتىن كوتەرۋگە قاتىستى ۇلكەن بلوكتى شارالار قاراستىرىلعان, ەكونوميكانى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامىتۋ بويىنشا جاڭا مىندەتتەر قويىلعان. ولاردى جۇزەگە اسىرۋ داعدارىستان كەيىنگى دامۋداعى ماڭىزدى باسىمدىقتار بولادى.
پرەزيدەنت جولداۋداعى مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋعا كىرىسۋ جونىندە ۇكىمەتكە, بارلىق مەملەكەتتىك ورگاندارعا جانە اكىمدەرگە تاپسىرما بەردى. سونىمەن قاتار, جولداۋدى, ونداعى باسىمدىقتاردى تۇرعىندار اراسىندا ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن كەڭ اۋقىمداعى ءىس-شارالار جۇرگىزىپ, وعان ازاماتتاردىڭ بەلسەندى قاتىسۋىن ۇيىمداستىرۋ قاجەتتىگىن اتاپ كورسەتتى. بۇل جۇمىستاردى ۇكىمەت, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى, «نۇر وتان» پارتياسى, دەپۋتاتتار مەن اكىمدەر ۇيلەستىرۋى ءتيىس.
جولداۋدا مەن ەلىمىزدىڭ ءتاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىن مەرەكەلەۋ ماسەلەلەرىن ەرەكشە اتاپ ءوتتىم, دەدى مەملەكەت باسشىسى ءارى قاراي. تاۋەلسىزدىك – ءبىزدىڭ ەڭ باستى يگىلىگىمىز, باعا جەتپەس قۇندىلىعىمىز. جاس مەملەكەت تاريحىنداعى جاڭا ءداۋىر ءدال وسى تاۋەلسىزدىكتەن باستاۋ الادى. ءداۋىر جاسامپازدىعى سەنىمدى جانە سەرپىندى دامۋعا بايلانىستى. سوندىقتان دا تاۋەلسىزدىك ەرەكشە ماڭىزعا يە. ءبىزدىڭ الدىمىزدا وسى جىلى تاۋەلسىزدىك مەرەيتويىن اسقان ۇيىمداستىرۋشىلىقپەن جانە جوعارى يدەولوگيالىق دەڭگەيدە وتكىزۋ مىندەتى تۇر.
مەملەكەتتىك حاتشى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى, تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىن وتكىزۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ توراعاسى قانات ساۋداباەۆ بايانداما جاسادى.
وسىدان ون توعىز جىل بۇرىن تاۋەلسىز قازاقستان مەملەكەتىنىڭ قازىعىن ءسىز ءوز قولىڭىزبەن قاداعانىڭىز بارشاعا بەلگىلى, دەدى مەملەكەتتىك حاتشى ءسوزىنىڭ باسىندا. سودان بەرگى ۋاقىتتا ءسىزدىڭ تاريحي ەڭبەگىڭىزدىڭ ارقاسىندا بۇكىل الەم قازاق ۇلتىن, قازاقستان ەلىن بارىنشا تانىدى. مارتەبەلى مەملەكەت رەتىندە مويىندادى. ءسىزدىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىڭىزدا كورسەتىلگەن تاپسىرمالار مەن مىندەتتەردى باسشىلىققا الا وتىرىپ, ءبىز ولاردى لايىقتى جۇزەگە اسىرۋعا بارلىق كۇش-جىگەرىمىزدى جۇمىلدىراتىن بولامىز. سونىڭ ىشىندە ەڭ باستىسى – تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىن بۇكىل قازاقستاندىقتار بولىپ اتاپ ءوتۋ شارالارىنا دايىندىق جۇمىستارىن ويداعىداي باستاپ كەتتىك.
مەملەكەتتىك حاتشى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى بۇدان كەيىن ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويى اتالىپ وتىلەتىن جىل ءىشىندەگى اۋقىمدى ءىس-شارالارعا توقتالدى. مەملەكەتتىك كوميسسيا توراعاسىنىڭ توقتالىپ وتكەنىندەي, پرەزيدەنتتىڭ 2010 جىلدىڭ ناۋرىزىندا تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىنا بايلانىستى بەرگەن تاپسىرمالارىنا سايكەس, مەرەيتويعا دايىندىق جۇمىستارى ءجۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلىپ جاتىر. ۇكىمەت باسشىسى توراعالىق ەتەتىن ۇيىمداستىرۋ كوميتەتى «بەيبىتشىلىك پەن جاسامپازدىقتىڭ جيىرما جىلدىعى» جالپىۇلتتىق جوسپارىنىڭ جوباسىن ازىرلەدى. وسى جوسپاردىڭ اياسىندا ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى جەرلەردەگى باسشىلاردىڭ ارقايسىسى وزدەرىنىڭ قانداي شارالار ۇيىمداستىرىپ, وتكىزەتىنىن بىلەدى.
مەرەيتوي جىلىنداعى باستى باسىمدىقتار دا ايقىندالعان. ولار – قازاقستاندى ەكونوميكالىق قۋاتتى, بۇكىل الەم قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان وڭىرلىك دەرجاۆا رەتىندە تانىعان تۇساۋكەسەرلەر وتكىزۋ; ەلباسىنىڭ جاڭا قازاقستاندى قالىپتاستىرۋداعى, ەلىمىزدە بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى نىعايتۋداعى, جاھاندىق جانە وڭىرلىك قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدەگى ايرىقشا ءرولىن كورسەتۋ, بارلىق قازاقستاندىقتاردىڭ بىرلىگى مەن ءپاتريوتيزمدى نىعايتىپ, تاۋەلسىز مەملەكەت قۇرۋ ۇدەرىستەرىندەگى, سونداي-اق ەل تاعدىرىنا دەگەن جاۋاپكەرشىلىكتى ارتتىرۋداعى جاسامپازدىق ىستەرىن قازاقستاندىقتارمەن قاتار, الەم جۇرتشىلىعىنا تانىستىرۋ.
كوميسسيا توراعاسى قانات ساۋداباەۆتىڭ اتاپ وتۋىنشە, تاۋەلسىزدىك جىلىنىڭ ءاربىر ايى ءوزىنىڭ تاقىرىپتىق باعىتتاعى ءىس-شارالارىمەن ەرەكشەلەنەدى. مىسالى, قاڭتار ايى قىسقى ازيا ويىندارىن, تاۋەلسىزدىك العاننان بەرگى كەزەڭدەردە قازاقستاندىق سپورتشىلاردىڭ رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق جارىستارداعى جەتىستىكتەرىن كەڭ اۋقىمدا ناسيحاتتاۋعا ارنالدى. اقپان ايى قازاقستاننىڭ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى جوعارى بەدەلىنە ارنالعالى وتىر. بۇل ايدا قوعامنىڭ نازارى ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياساتتاعى باستامالارى مەن قول جەتكىزگەن تابىستارىنا جانە الەم ەلدەرىمەن دوستىق قاتىناستى نىعايتۋعا بايلانىستى تاقىرىپتارعا نازار اۋدارىلادى.
ناۋرىزدا وتكىزىلەتىن شارالار تاقىرىبىنا نەگىزىنەن ۇرپاقتار جالعاستىعى, وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى قۇرمەتتەۋ وزەك بولادى, دەدى مەملەكەتتىك حاتشى وسى تۋرالى. ال ساۋىردەگى نەگىزگى ءىس-شارالاردىڭ باستى تاقىرىبى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋعا ارنالادى. مۇندا رەفورمالاۋ مەن ەل ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋداعى عىلىم مەن جاڭا تەحنولوگيالاردىڭ ەرەكشەلىگىنە جانە رولىنە باسا نازار اۋدارىلادى.
كوميسسيا توراعاسى, سونداي-اق بۇدان كەيىنگى ايلاردا جۇزەگە اسىرىلاتىن شارالاردان دا حاباردار ەتتى. مىسالى, مامىر – بىرلىك پەن تولەرانتتىلىق تاقىرىبىنا ارنالماق. ويتكەنى, بۇل ايدا قازاقستان حالقى بىرلىگى كۇنى, جەڭىس كۇنى جانە وتان قورعاۋشى كۇنى كەڭىنەن مەرەكەلەنىپ كەلەدى. ماۋسىمداعى باستى تاقىرىپ – پاتريوتيزم. وسىعان بايلانىستى ەلىمىزدىڭ بارلىق ءوڭىرلەرىندە پاتريوتيزمگە ۇندەيتىن اكتسيالار, ويىندار مەن فەستيۆالدەر وتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. شىلدە ايى قازاقستاننىڭ استاناسىنا ارنالماق. سەبەبى, 6 شىلدە – استانا كۇنى. استانا – بولاشاققا ۇمتىلعان ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىنىڭ جارقىن سيمۆولى. تامىزدا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ كونستيتۋتسياسى اتاپ وتىلەدى. سوندىقتان ءبىر اي بويى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن سيپاتتايتىن ءتۇرلى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلاتىن بولادى. كۇز ماۋسىمىنىڭ العاشقى ايى – قىركۇيەك. ءبىلىم كۇنىن مەرەكەلەۋدەن باستالىپ, سونىڭ اياسىندا قازاقستاندىق قوعامدا ءبىلىم, مادەنيەت, تىلدەر مەن رۋحاني كەلىسىم ماسەلەلەرى قامتىلادى.
قازاندا ءبىز اۋىل-سەلوعا ەرەكشە نازار اۋداراتىن بولامىز, دەدى قانات ساۋداباەۆ. بۇل ايدا اۋىلشارۋاشىلىق جۇمىستارىنىڭ قورىتىندىسى شىعارىلادى. قوعام اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ سەرپىندى جوبالارىمەن تانىستىرىلادى. قاراشا ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋعا ارنالادى. بۇل ايداعى شارا ۇلتتىق ۆاليۋتامىز – تەڭگە كۇنىن مەرەكەلەۋدەن باستالادى. ال مەرەيتويدىڭ قورىتىندى كەزەڭىندە (26 قاراشا مەن 15 جەلتوقسان ارالىعى) تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قول جەتكىزگەن نەگىزگى تابىستارىن قامتيتىن «تاۋەلسىزدىكتىڭ جيىرما شىڭى» دەگەن ۇرانمەن ەكپىندى جيىرما كۇندىك وتكىزىلەدى. ونىڭ ءار كۇنى تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى جەتىستىكتەر مەن بازالىق قۇندىلىقتارعا ارنالادى.
مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ ءتوراعاسى ءسوزىنىڭ بارىسىندا مەرەيتوي جىلىن مەرەكەلەۋدىڭ جانە جالپىۇلتتىق جوسپاردا كورسەتىلگەن شارالاردى ويداعىداي جۇزەگە اسىرۋدىڭ بىرقاتار ماڭىزدى تۇستارىنا دا توقتالىپ ءوتتى. قانات ساۋداباەۆتىڭ توقتالىپ وتكەنىندەي, قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىرىن ساپالىق جاعىنان كوتەرۋ ءۇشىن ءار وتباسى, ءار ءۇي, ءار كوشە مەن اۋىل, قالا مەن وبلىس ءوز اۋماقتارىن جاڭارتۋى, كورىكتەندىرۋى ارقىلى مەرەيتويعا دايىندالۋى قاجەت. سونىمەن بىرگە, مۇمكىندىگىنە قاراي تۇرعىنداردى اۋىز سۋمەن, گازبەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن قاراستىرۋى ءتيىس. بۇل ماسەلەلەردە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان تاماشا تاجىريبە – «جول كارتاسى» بار.
مەملەكەتتىك حاتشى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىن مەرەكەلەۋدە كەزەكتى اسا ماڭىزدى باعىت – حالىقارالىق دەڭگەيدە وتەتىن اۋقىمدى شارالار بولاتىنىنان حاباردار ەتتى. كوميسسيا توراعاسى قانات ساۋداباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى جىلدىڭ مامىرىندا IV استانا ەكونوميكالىق فورۋمى, ماۋسىمدا شىۇ-نىڭ مەرەيتويلىق ءسامميتى, بۇكىلالەمدىك يسلام ەكونوميكالىق فورۋمى, يكۇ-نىڭ 38-ءشى سىرتقى ىستەر مينيسترلەرىنىڭ كەڭەسى وتەدى. سونىمەن قاتار, شىلدە ايىندا استانا كۇنى مەرەكەلەنىپ, تامىزدا سەمەي يادرولىق سىناق پوليگونىنىڭ جابىلعانىنا 20 جىل تولادى. بۇلاردىڭ بارلىعى ايتۋلى شارالار بولىپ تابىلادى.
مەملەكەتتىك حاتشى, سونداي-اق وسى جىلدىڭ ناۋرىزىندا ەگيپەتتە يكۇ-نىڭ ءحىى ءسامميتى وتەتىندىگىنە ارنايى توقتالدى. ونىڭ حاباردار ەتۋىنشە, سامميتتە قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ەلىمىزدىڭ وسى ۇيىمعا توراعالىعىنداعى باسىمدىقتارى مەن تۇجىرىمدامالىق ماقساتتارىنا بايلانىستى باعدارلامالىق ءسوز سويلەۋى جوسپارلانىپ وتىر. بۇل شارالاردىڭ بارلىعىندا قازاقستاننىڭ ءيميدجىن حالىقارالىق قوعامداستىقتا كوتەرەتىن ماسەلەلەر كورىنىس تابادى.
كوميسسيا توراعاسى مەرەيتويلىق شارالاردىڭ باعدارلامالارىنا اقپاراتتىق-ناسيحاتتىق قولداۋ كورسەتۋ ارقىلى ولاردى جۇرتشىلىققا جەتكىزۋ ماسەلەسىنە توقتالدى. قانات ساۋداباەۆتىڭ كەلتىرگەن مالىمەتتەرىنە قاراعاندا, مەرەيتويلىق شارالاردى ناسيحاتتاۋ جۇمىستارى ىشكى جانە سىرتقى اقپارات كەڭىستىگىندە قازىردىڭ وزىندە باستالدى. قازاقستاندىق باق-تار مەرەيتويعا ارنالعان ارنايى ايدارلار اشتى, سونداي-اق تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىن ارقاۋ ەتەتىن كوركەم جانە دەرەكتى فيلمدەر ءتۇسىرۋ, ءتۇرلى تەلەباعدارلامالار جاساۋ جۇمىستارى باستالدى. اتالعان جۇمىستار ءداستۇرلى باق-تاردا عانا ەمەس, ينتەرنەت كەڭىستىگى مەن بلوگەر سالالارىن دا قامتيتىن بولادى. سونىمەن قاتار, ەلىمىزدىڭ جەتىستىكتەرى تۋرالى ماتەريالدار اسا بەدەلدى شەتەلدىك باق-تاردا دا جاريالانادى.
جالپىۇلتتىق جوسپار بويىنشا, دەدى مەملەكەتتىك حاتشى ءسوزىنىڭ سوڭىندا, 136 شارا وتكىزىلەدى. ونىڭ 68-ءى قوعامدىق-ساياسي, 21-ءى مادەني, 19-ى عىلىم مەن ءبىلىم بەرۋ, 12-ءسى سپورت, 16-سى اقپاراتتىق-يميدجدىك تاقىرىپتارعا ارنالعان.
مەملەكەتتىك حاتشىنىڭ بايانداماسى اياقتالعان سوڭ, پرەزيدەنت كوميسسيا توراعاسىنان «اۋىلدىڭ وركەندەۋى – قازاقستاننىڭ وركەندەۋى» اكتسياسىنا بايلانىستى جەرگىلىكتى جەرلەردە قانداي جۇمىستار قولعا الىنىپ جاتقانىن سۇرادى. قانات ساۋداباەۆتىڭ ايتۋىنشا, جالپىۇلتتىق جوسپاردا ءار وبلىستا جۇزەگە اسىرىلاتىن جۇمىستار جەكە-جەكە كورسەتىلگەن. قازىرگى كەزدە ولار قولعا الىنىپ جاتىر. بارلىق وبلىستاردا, اۋداندار مەن ەلدى مەكەندەردە تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىنا دايىندىق كوپتەن بەرى جۇرگىزىلۋدە. ءاربىر ءوڭىر وزدەرىنىڭ ناقتى مىندەتتەرىن جاقسى بىلەدى. جىل ىشىندە اتقارىلاتىن جۇمىستار ەلدى مەكەندەردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايىن قازىرگىدەن دە جاقسارتاتىن بولادى.
بۇدان كەيىن ەلباسىنا مادەنيەت ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد مەرەيتوي اياسىندا مينيسترلىك تاراپىنان وتكىزىلەتىن شارالارعا دايىندىق جونىندە بايانداپ بەردى. جالپىۇلتتىق جوسپارعا سايكەس ءار وبلىس تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىندا قانداي ءىس-شارالار وتكىزەتىندىگى تۋرالى جوسپارلارىن جاسادى, دەدى مينيستر. ويتكەنى, وتكەن جىلدىڭ تامىز, قىركۇيەك ايلارىندا وبلىستار اكىمدەرى بارلىعىنان حاباردار بولدى, بيۋدجەتتەرىندە وعان قاجەتتى قارجى قاراستىردى. ال ءىس-شارالار نەگىزىنەن ءتورت دەڭگەيدە: استانادا, وبلىستار ورتالىقتارىندا, اۋداندار ورتالىقتارىندا جانە ءار ەلدى مەكەندەردە وتەدى.
تاۋەلسىزدىكتىڭ مەرەيتويى ءمادەني شارالارمەن شەكتەلىپ قالماي, الەۋمەتتىك سالانى دامىتۋ ماسەلەسىنە دە باسا كوڭىل بولىنەتىن بولادى. جولداۋدا ءسىز اتاپ كورسەتكەن تاۋەلسىزدىك بىزگە بوستاندىق, بەرەكە-بىرلىك, ساياسي جانە الەۋمەتتىك تۇراقتىلىق بەردى. وسى ءتورت ءسوز تۇجىرىمدامانىڭ نەگىزگى ءتۇيىنى دەپ ايتۋىمىزعا بولادى. تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا, ءسىز جۇرگىزگەن دانا ساياساتتىڭ ءناتيجەسىندە ەلىمىزدە بەرەكە-بىرلىك ورنادى. بىرلىگى جوق ەلدىڭ نە بولعانىن كورىپ وتىرمىز. تاۋەلسىزدىك جىلىندا وتكىزىلەتىن كەز كەلگەن شارا ءوز ەلىنە, ءوزىنىڭ ەلباسىنا دەگەن شىنايى ىقىلاسىن ۇيالاتاتىن شارا بولىپ وتكىزىلەتىنىنە نىق سەنىمدىمىن.
مەملەكەت باسشىسى م.قۇل-مۇحاممەدتىڭ ءپىكىرىن نەگىزىنەن قۇپتاي كەلىپ, اۋداندار ورتالىقتارى مەن ەلدى مەكەندەردە شەرۋلەر وتكىزۋدىڭ قاجەتى جوق دەگەندەي وي ءبىلدىردى. ونىڭ ەسەسىنە تاۋەلسىزدىكتىڭ, ەل كونستيتۋتسياسىنىڭ ماڭىزىن حالىققا ءتۇسىندىرۋ جاعىنا باسا كوڭىل ءبولۋ قاجەتتىگىن, جاڭا تاريحىمىزدى, اسىرەسە, جاستار اراسىندا كەڭىنەن ناسيحاتتاۋعا نازار اۋدارۋ كەرەكتىگىن قازىردەن ويلاستىرۋدى تاپسىردى.
ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان ءىس-شارالاردى كوپشىلىك قاۋىمعا جەتكىزىپ, ناسيحاتتاۋدا باق-تاردىڭ ورنى بولەك, ءرولى ەرەكشە. بۇل تۋرالى پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ماۋلەن اشىمباەۆ حاباردار ەتتى. ونىڭ اتاپ ءوتۋىنشە, تاۋەلسىزدىك مەرەيتويىن ءوتكىزۋدىڭ تۇجىرىمداماسى ازىرلەندى, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى بايلانىس جانە اقپارات مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, مەدياجوسپار جاسادى. وندا جىل ىشىندە اتقارىلاتىن شارالار ناقتى كورىنىس تاپقان. ءىس-شارالار بىرنەشە باعىت بويىنشا ناسيحاتتالادى. جىلدىڭ ءار ايىندا ەلىمىزدىڭ قول جەتكىزگەن تابىستارى تاقىرىپتار نەگىزىندە باق-تاردا جان-جاقتى كورسەتىلەدى. ولار, ءسىز اتاپ وتكەندەي, بارلىق قازاقستاندىقتارعا تانىستىرىلۋى ءتيىس.
بۇدان سوڭ ماۋلەن اشىمباەۆ ەلباسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىن جۇرتشىلىققا ءتۇسىندىرۋ جايىنا توقتالدى. ونىڭ حاباردار ەتۋىنشە, جولداۋدى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جەتى ايدى قامتيدى. پرەزيدەنتتىڭ وتكەن جىلعى جولداۋىن ناسيحاتتاۋدا رەسپۋبليكالىق جانە ايماقتىق باق-تاردا 38 مىڭنان استام ماتەريال جاريالانعان. بيىل بۇدان كوپ ماتەريال جارىق كورمەك. جولداۋدى ءتۇسىندىرۋ, ناسيحاتتاۋ اقپاراتتىق جۇمىستارداعى نەگىزگى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.
تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان كوركەم جانە دەرەكتى فيلمدەر, بەينە جانە اۋديوروليكتەر ءتۇسىرىلىپ جاتىر, دەپ جالعاستىردى ءسوزىن پرەزيدەنت اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى. جاقىن كۇندەرى ولار تەلەارنالاردا كورسەتىلە باستايدى. سونىمەن بىرگە, ساياسي پارتيالاردىڭ, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ قاتىسۋىمەن قوعامدىق-ساياسي جانە پاتريوتتىق اكتسيالار وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇل شارالار 1 مامىردا, 4 ماۋسىمدا, 6 شىلدەدە, 30 تامىزدا جالعاسىن تاۋىپ, 16 جەلتوقساندا قورىتىندىلانادى.
ماۋلەن اشىمباەۆ, سونداي-اق تاۋەلسىزدىكتىڭ تولايىم تابىستارىن كورسەتەتىن كىتاپتار جارىق كورەتىنىن, شەتەلدىك باق-تاردا دا قازاقستاننىڭ بەدەلىن كوتەرەتىن ماتەريالدار جاريالاناتىنىن اتاپ ءوتتى. الدىمىزداعى ماقسات – قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك العاننان بەرگى كەزەڭدەردە قول جەتكىزگەن تابىستارىن قازاقستاندىقتارعا جەتكىزۋ, سول ارقىلى تاۋەلسىزدىك قاسيەتتى قۇندىلىق ەكەنىن ءاربىر ازاماتتىڭ ساناسىنا ءسىڭىرۋ, دەدى ول. بۇگىنگى كەڭەستە الدىمىزعا اقپاراتتىق ناسيحاتقا قاتىستى بەرگەن تاپسىرمالارىڭىز ورىندالاتىن بولادى.
بيىل بىرقاتار كورشى مەملەكەتتەر دە وزدەرىنىڭ تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ وتەدى. مەملەكەت باسشىسى تۇركى تىلدەس مەملەكەتتەر باسشىلارىنىڭ كەڭەسىندە اشعابادتا جاستار فەستيۆالىن وتكىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانعانىن, ونى دا ۇمىتپاۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى. تاۋەلسىزدىك العان جىلى دۇنيەگە كەلگەندەر 20 جاسقا كەلەدى. مەكتەپكە بارعان 7 جاستاعى بالا 27-گە, ون جاستاعى 30-عا كەلەدى. سوندىقتان بۇل جەردە جاستار تاربيەسى, جاستار ساياساتى ەرەكشە ءرول اتقارادى, دەپ اتاپ وتكەن مەملەكەت باسشىسى ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى باقىتجان جۇماعۇلوۆقا ءسوز بەردى.
ءبىلىم جانە عىلىم ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى نەگىزىنەن تاۋەلسىزدىكتىڭ مەرەيتويىنا ارنالعان جالپىۇلتتىق جوسپارداعى وزدەرىنە قاتىستى شارالارعا توقتالدى. باقىتجان تۇرسىن ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, جوسپارداعى 136 شارانىڭ 26-سى ءبىلىم مينيسترلىگىنە بەكىتىلگەن. وتكىزىلەتىن بۇل ءىس-شارالاردىڭ باسىم كوپشىلىگى ءوزدەرىنىڭ بولاشاعىن ەلباسىمەن بايلانىستىرعان ستۋدەنت جاستاردىڭ تاربيەسى مەن بىلىمىنە باعىتتالعان.
ءمينيستردىڭ حاباردار ەتۋىنشە, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ بالالار باقشاسىنان باستاپ, ءار مەكتەپ پەن جوعارى وقۋ ورىندارىندا 16 مىڭنان استام ءتۇرلى تاقىرىپتا ءىس-شارالار وتكىزىلەدى ەكەن. وسىنىڭ اياسىندا «قازاقستاندى 20 جىلدىعىمەن قۇتتىقتا» دەگەن جالپىۇلتتىق كونكۋرس ۇيىمداستىرىلادى. ەڭ تارتىمدى وتەتىن شارالاردىڭ ءبىرى – شەتەلدەردە وقيتىن 30 مىڭ قازاقستاندىق ستۋدەنت پەن قازاقستاندا ءبىلىم الىپ جۇرگەن 100 مىڭ ستۋدەنت قاتىساتىن حالىقارالىق شارا بولماق.
كەلەسى كەزەكتە «نۇر وتان» حدپ توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى نۇرلان نىعماتۋلين اتاپ وتكەندەي, پارتيا جالپىۇلتتىق جوسپارعا سايكەس ارنايى ءىس-قيمىل جوسپارىن ازىرلەدى, قازىرگى كەزدە ول جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. «نۇر وتاننىڭ» ۇيىمداستىرۋىمەن ەلىمىزدىڭ بارلىق ءوڭىرلەرىندە 7 مىڭنان استام شارا ءوتكىزىلەدى. ونىڭ بارلىعى ماقساتكەرلىك تاقىرىپتارعا بولىنگەن. سونىمەن قاتار, جاستاردى اۋىل-سەلولاردى كورىكتەندىرىپ, الەۋمەتتىك نىسانداردى سالۋ قۇرىلىستارىنا كوپتەپ تارتۋ قاراستىرىلىپ وتىر.
پارتيانىڭ بارلىق 275 وبلىستىق, قالالىق, اۋداندىق فيليالدارى وزدەرىنىڭ ءىس-قيمىل جوسپارلارىن جاسادى, دەدى نۇرلان نىعماتۋلين ءارى قاراي. ولاردا ناقتى نىساندار جونىندە كورسەتىلگەن جانە سول نىسانداردى قارجىلاندىرۋ جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن بىرلەسە جۇمىس جۇرگىزۋدىڭ ناتيجەسىندە شەشىلدى. بۇگىندە وسىعان بايلانىستى بىرقاتار شارا جۇزەگە اسىرىلدى. مىسالى, 10 قاڭتاردا ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماقتارىندا ءتاۋەلسىزدىك تابىستارىنا باعىتتالعان پارتيالىق اكتسيا باستالدى. ول جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن جالعاسادى. اكتسيانىڭ باستى ماقساتى – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ وسى جىلدار ىشىندە قوعامدىق-ساياسي, الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سالالاردا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرىن, باعىندىرعان بەلەستەرىن كوپشىلىككە ۇعىندىرۋ, جولداۋدا كورسەتىلگەن الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋ.
مەملەكەت باسشىسى كەڭەستە اتاپ وتكەندەي, مەرەيتوي جىلىنداعى اسا ءىرى شارالاردىڭ كوپشىلىگى قازاقستان استاناسىندا وتەدى جانە باستاۋ الادى. بۇل قالا باسشىلىعىنا ەرەكشە دايىندىق جۇمىستارىن جۇرگىزۋدى قاجەت ەتەدى. استانا قالاسىنىڭ اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ مەملەكەت باسشىسىنا استانا كۇنى قارساڭىندا ەلوردادا وبلىستاردىڭ كۇنىن وتكىزۋ جايلى ۇسىنىس ءبىلدىردى. پرەزيدەنت اكىمنىڭ بۇل ۇسىنىسىن قۇپتادى.
كەڭەستى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورىتتى. مەملەكەت باسشىسى كوميسسيا توراعاسىنىڭ تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىنا دايىندىق تۋرالى جاساعان بايانداماسىندا مازمۇندالعان ءىس-شارالاردى نەگىزىنەن ماقۇلدادى. ودان سوڭ پرەزيدەنت مەرەيتويدى ۇيىمداستىرۋعا قاتىستى بىرقاتار ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ مەرەيتويى مەملەكەتتىڭ جاڭا تاريحىنداعى اسا جارقىن ايتۋلى وقيعا بولۋى قاجەت, دەدى ەلباسى. بۇل 2011 جىلدىڭ عانا ەمەس, تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى ءجۇرىپ وتكەن جولدىڭ كۆينتەسسەنتسياسى. سوندىقتان دا بۇل جىل حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋ جانە ەكونوميكانى ساپالى ارتتىرۋداعى جاسامپازدىق جىلى بولۋى قاجەت. ورتالىق مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ جەتەكشىلەرى وعان باسشىلىق ەتۋمەن تىڭعىلىقتى اينالىسۋلارى ءتيىس.
ودان كەيىن پرەزيدەنت الداعى جۇمىستاردىڭ 8 الگوريتمىن اتاپ كورسەتتى. ونىڭ ءبىرىنشىسى – 2011 جىل, بۇل – تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ دامۋىنداعى تاريحي مەجە بولىپ تابىلادى. وسى جىلعا ەرەكشە مارتەبە بەرۋ ماقساتىندا بۇل جىل مەملەكەت باسشىسىنىڭ جارلىعىمەن تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعى دەپ رەسمي جاريالاندى. جىل «بەيبىتشىلىك پەن جاسامپازدىقتىڭ 20 جىلى» ۇرانىمەن وتەتىن بولادى.
ەكىنشى. ەلىمىزدىڭ مەرەيتويىن جوعارى دەڭگەيدە جانە ءتيىمدى وتكىزۋدى ۇيلەستىرۋ ماقساتىندا مەملەكەتتىك حاتشى باسقاراتىن تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىعىن ءوتكىزۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيا قۇرىلدى. ونىڭ قۇرامىنا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ, ۇكىمەتتىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەرلەرى, پارلامەنت دەپۋتاتتارى, اكىمدەر مەن قوعامدىق قۇرىلىمداردىڭ وكىلدەرى كىردى. كوميسسيا بارلىق مۇددەلى تاراپتار – مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ ۇەۇ جانە بيزنەستىڭ كۇش بىرىكتىرۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
ءۇشىنشى. مەرەيتويدىڭ تۇجىرىمداماسى مەن وتكىزىلەتىن شارالارعا قاتىستى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتاپ كورسەتكەنىندەي, مەرەيتويدى مەرەكەلەۋگە ارنالعان تۇجىرىمداما ويداعىداي ءازىرلەنگەن. تۇجىرىمدامادا ءارتۇرلى باعىتتاعى اۋقىمدى جۇمىستار جوسپارلانعان, دەدى پرەزيدەنت وسى تۋرالى. ولاردى ورىنداۋ كەرەك. فورماليزمگە, قايتالاۋشىلىققا جول بەرىلمەيدى. كەز كەلگەن شارانىڭ ەرەكشەلىگى مەن مازمۇندىلىعى جوعارى بولۋى ءتيىس. ۇكىمەت «قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى مەرەكەلىك مەدالى تۋرالى» جارلىقتىڭ جوباسىن ۇسىنۋى قاجەت. بۇل مەدالمەن ەلىمىزدىڭ قالىپتاسۋىنا جانە تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋدا ەرەكشە ۇلەس قوسقان ازاماتتار ناگرادتالادى.
پرەزيدەنت ءتورتىنشى الگوريتم رەتىندە ۇكىمەت وتكىزىلەتىن شارالاردى قارجىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىنىڭ جالپىلاي العاندا شەشىلگەندىگىن اتادى. مەرەيتويدى اتاپ وتۋگە مەملەكەتتىك ورگاندار عانا ەمەس, ىسكەر توپتار دا ءىس-قيمىل تانىتۋلارى كەرەك. بۇل مەرەيتويدى لايىقتى وتكىزۋگە قوسىلعان ازاماتتىق پارىز بولىپ تابىلادى. وسىعان بايلانىستى ەلباسى ۇكىمەتكە «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورىمەن بىرلەسىپ, قازاقستاندىق كومپانيالاردىڭ دەمەۋشىلىك قولداۋ كورسەتۋ ماسەلەسىن دايىنداۋدى تاپسىردى.
الگوريتمنىڭ التىنشىسى – ءتيىستى اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ. پرەزيدەنت بۇل ماسەلەدە, جالپىلاي العاندا, مازمۇن بار ەكەنىن, ەندى وسىلاردىڭ بارلىعىن ساپالى تۇردە جۇزەگە اسىرۋ قاجەتتىگىن اتادى.
جەتىنشى. ساياسي-گۋمانيتارلىق ينستيتۋتتاردى, سونداي-اق شىعارماشىلىق ينتەلليگەنتسيانى تاۋەلسىزدىكتىڭ ءرولى مەن ەرەكشەلىگىن تانىستىرۋعا بەلسەندى قاتىستىرۋ. مەرەيتوي – قازاقستاننىڭ قازىرگى زامانعى تاريحىنا ارنالعان عىلىمي ەڭبەكتەردى باسىپ شىعارۋ ءۇشىن ۇلكەن ءمۇمكىندىك. ەكونوميكا مەن الەۋمەتتىك سالانى رەفورمالاۋ, ساياسي جاڭعىرۋ, سىرتقى ساياساتتى قۇرۋ, جاڭا ەلوردا, قازاقستاندىق پاتريوتيزم مەن حالىقتار بىرلىگى, وڭىرلىك ينتەگراتسيا – وسىلاردىڭ بارلىعى جەكەلەگەن عىلىمي ەڭبەكتەردە كورىنىس تاباتىن جاڭا تاقىرىپتار. وسى باعىتتا ناقتى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتقانىنان حاباردارمىن, دەدى مەملەكەت باسشىسى. ناقتى ناتيجە كۇتەمىز.
سەگىزىنشى. تاۋەلسىزدىك مەرەيتويىن مەرەكەلەۋگە ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىن جانە تۇرعىنداردىڭ ءارتۇرلى توبىن كەڭ كولەمدە تارتۋ. مەملەكەت باسشىسى بۇل باعىتتا «نۇر وتان» پارتياسى, سونداي-اق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ەرەكشە ءرول اتقاراتىنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار, قازاقستان ازاماتتىق اليانسى بۇل ءىس-شارالارعا ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردى دا تارتۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى.
تاۋەلسىزدىك – ءبىزدىڭ بولاشاق ۇرپاققا امانات ەتىپ قالدىراتىن ەڭ باستى يگىلىگىمىز, دەدى ەلباسى ءسوزىنىڭ قورىتىندىسىندا. ەلىمىزدىڭ 20 جىل ىشىندە قول جەتكىزگەن تابىستارى, قارقىندى دامۋى قاسيەتتى ۇعىم – تاۋەلسىزدىكتىڭ ارقاسىندا كەلىپ وتىر. ءبىز ونى ەشقاشان دا ۇمىتپاۋىمىز كەرەك.
ءاليسۇلتان قۇلانباي.