زيالىلىق زاڭعارى

قالاي دەسەك تە, ادام ءومىرى ولشەۋلى, بۇل اتتاپ وتە المايتىن اقي­قات. سول اقيقاتتان كەيىن كىمنىڭ تۇلعا, كىمنىڭ مىقتى ەكەنى, كىم­نىڭ ۋاقىتشا بەت-بەدەلدى بول­عانى اڭعارىلادى. ويلى اقىن, الەمدىك دەڭگەيدەگى ازامات ولجاس سۇلەيمەنوۆ ايتاتىن «تاۋ الىستاعان سايىن بيىكتەيتىن» تۇس الدىڭنان شىعادى.

سوعان ءبىر دالەل – مەنىڭ ومىر­لىك ۇستازىم, عۇلاما عالىم ومىر­بەك ارىسلان ۇلى جولداسبەكوۆ­­تىڭ ونە­گەگە تولى ءومىر جولى دەر ەدىم. ول تۋرالى ءبىرتۋار قايراتكەر دىنمۇحامەد قوناەۆ: «وتە نامىس­قوي, ەر مى­نەز­دى, نار كوتەرمەس جۇكتى جال­عىز سۇيرەۋگە بار ازامات» دەگەنى بەلگىلى.

ومىربەك ارىسلان ۇلى قاراساڭ كوز توياتىن كەڭ پىشىلگەن كەمەل دە كەمەڭگەر, ءوزى دە, ءسوزى دە ءىرى ۇلتتىڭ ءىرى تۇلعاسى ەدى. ءبىلىمى تەرەڭ, وي ولشەمى ەرەن, الارى كەتسە دە, كوكەيىندەگىسىن ىركىپ قالماي «قازاق رۋحىنىڭ ناعىز گەركۋلەسى» ء(ابىش كەكىلباي ۇلى) توپ جارىپ ايتاتىن, ايتقاندا دايەگى تەمىر قازىقتاي قادالىپ تۇراتىن.

قازاقتىڭ ارداقتىسى سانالاتىن ايتۋلى عالىم حالقىمىزدىڭ قابىرعاسىن قاقىراتقان وتكەن عاسىرداعى الاپات اشتىقتىڭ قارساڭىندا, ياعني 1931 جىلدىڭ ناۋرىزىندا ءومىر ەسىگىن اشىپتى. ەكى وكپەدەن قىسقان نەبىر قيىندىققا قاراماي اناسى جالعىز ۇلىن ءبىلىم جولىنا سالادى. العىر بالا الدا جۇرەدى. سۇم سوعىس باس­تالىپ, قيىندىققا قيىندىق قو­سى­لادى. بىراق ول كەزدىڭ بالالارى قايسار دا شىمىر بولعان عوي. مۇعالىمدەرى سانالىلىققا باۋلىپ, وتانشىلدىققا تاربيەلەۋ كەزىندە «كىم بەس السا, جاۋعا بەس وق اتقانمەن بىردەي» دەگەن ءسوزدى قانات تۇتىپ, ءبارى دە جاقسى وقىعان. ول وزا شاۋىپ­تى.

مەكتەپتى التىن مەدالمەن بىتىر­گەن اۋىل بالاسى م. لومونو­سوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەت­­­تىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مەحانيكا-­ماتە­ما­تي­كا فاكۋلتەتىنە ىركىلىس­سىز تۇسەدى. ارمانىن قىران­داي سام­عاتقان تالانتتى جاس تاريحى عاسىرلارمەن ولشەنەتىن وقۋ ور­نىنىڭ پروفەسسور-وقىتۋ­شى­لارىنىڭ نازارىنا ءىلىنىپ, قو­عام­دىق جۇمىستا دا ات وزدىرىپ, ەرەكشە ىلتيپاتقا بولەنەدى. ءبىلىم ورداسىن ۇزدىكتەر قاتارىندا ءبىتىرىپ شىعادى. جالعىزىم دەپ جۇرگەن جالعىز اناسى ءۇشىن ەلىنە قايتا ورا­لىپ, شىمكەنت قالاسىنداعى قازاق تەحنولوگيا ينستيتۋتىنا وقى­­تۋشىلىق قىزمەتكە كىرىسەدى. مە­حا­نيكا فاكۋلتەتىنە دەكان بولا­دى. انا ءۇمىتىن اقتاپ, مايا مۇحا­مە­داليقىزىمەن وتاۋ تىگەدى, ۇلى ومىر­گە كەلەدى. قاتارعا قوسىلا باستايدى.

باستاپقى ماقسات-مۇراتى عى­لىم الەمىنە بويلاپ بارۋ ەدى. ول جولدىڭ دا وڭاي ەمەستىگىن ەرتە تۇ­­سىنگەن جايساڭ جان بەلدى بەكەم بۋىپ ءوزىن باۋلىعان ماسكەۋگە بەت تۇ­زەيدى. اسپيرانتۋراعا ءتۇسىپ, اس­سيستەنت بولا ءجۇرىپ, تالماي تال­پى­نىپ, جۇيەلى ىزدەنىپ, سونىڭ ناتي­جەسىندە عى­لىم كانديداتتىق ديس­سەرتاتسياسىن ساتىمەن قورعاپ شىعادى.

ەلگە ادال قىزمەت ەتسەم, جايدارى زاماندا جاس ۇرپاققا قاجەت ءبىلىم ىسىنە ينەنىڭ جاسۋىنداي بولسا دا ۇلەس قوسسام دەگەن نيەتى كوش ىلگەرى وزىپ, بۇل جولى سول تۇستاعى جۇرتى­نىڭ استاناسى الماتىعا ات باسىن تىرەيدى. العان جوعارى بىلى­مىنە, قورعاعان تاقىرىبىنا قا­راي وتانىمىزداعى ءىرى ءبىلىم وردا­سى, قازاق پوليتەحنيكالىق ينستيتۋتىنا, قازىرگى قانىش ساتباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحنيكا­لىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنە دوتسەنت بولىپ قىزمەتكە تۇرادى.

كەلىستى كەسكىن كەلبەتىمەن, تولىسقان ءتۇر-تۇلعاسىمەن, الىمدى العىرلىعىمەن, ءبۇتىن بولمىسىمەن, تەرەڭ بىلىمىمەن ءتانتى ەتكەن ومىربەك ارىسلان ۇلىن الدىڭعى تولقىن وقىتۋشىلىقتان جوعارى قىزمەت باسپالداعىنا جول اشادى. كافەدراعا جەتەكشىلىك ەتەدى, دەكان, پرورەكتور جۇمىسىنا ساتىلاپ وسەدى. كۇندەلىكتى تىرلىكپەن شەكتەلمەي, العا جىلجىعان قوعامنىڭ تالابىن, جاستاردىڭ كەلەشەگىن ەسكەرىپ, اتالعان وقۋ ورنىنىڭ اياسىندا «مەحانيزم, ماشينا جانە اۆتوماتيكا تەورياسىنىڭ مامانى» دەگەن باعىتتا اسپيرانتۋرا ۇيىمداستىردى. ن.لەۆيتسكيمەن بىرلەسىپ «مەحانيزمدەر مەن ماشينالار تەورياسى» كۋرسىنىڭ باعدارلاماسىن جاسايدى. سول بو­يىنشا ەلىمىزدە العاش رەت مەحانيزمدەر مەن ماشينالار تەورياسىنان ماماندار دايارلانادى. ول كەيىن ءال-فارابي ۋنيۆەرسيتەتىندە قولدانبالى مەحانيكا بويىنشا كەڭ اۋقىمدى زەرتتەۋلەرگە ۇلاستى.

ومىربەك جولداسبەكوۆتىڭ ەرەك­شە تانىلعان تۇسى – قازاق ۇلت­تىق ۋنيۆەرسي­تەتىنە رەك­تورلىق قىز­مەتكە كىرى­سۋىنەن باس­­تالادى دەسەم, ارتىق ايت­قاندىق ەمەس. ول ون التى جىل ىشىن­دە ءبىلىم مەن عى­لىم سالاسىنا دا, وقۋ ورنىن زاما­ناۋي تا­لاپ­قا ساي وركەندەتۋگە دە بار كۇش-جى­گەرىن جۇمسادى. اي­نالاسىنا ءۇمىت ەتكەن جاستاردى جينادى. سولار­دىڭ قاتارىن­دا مەن دە بول­دىم. قاي كەزدە دە ۇلى ۇستا­­زىم­­نىڭ جانى­نان تابىلدىم. قا­زىر دە شا­كىرتتىك ­پارىزىمدى شىن نيەت­­پەن اتقارۋدى بورىشىم دەپ بىلەمىن.

ماقالانىڭ اتاۋىنا نەگىز بول­عان زيالى ءسوزىنىڭ ءتۇپ-تامىرى تە­رەڭدە. اقىلى كەنەن, ويى ءورىستى, بول­مىسى كەلىستى, بۇگىنگىنىڭ شەڭبە­رىنە شە­گەلەنىپ قالماي, «ۇشقا­نى بىلىنبەيتىن ۇشقىر زامان» (شاكارىم ) جەلىسىنە كوز جىبەرىپ, سوعان تابان تىرەگەن ادامدى زيالى دەسەك, جاراسارى حاق. ومىربەك ارىسلان ۇلى سونداي زيانسىز زيالى ەدى. بىردەن ايتايىق, ول – دۇنيەنىڭ تۇتقاسى وزىق تەحنيكا بولاتىنىن ەرتە باعامداپ, ينجەنەرلىك سالانى دامىتۋدى العا شىعاردى. ونىڭ نە­گىزى ءبىلىم مەن عىلىمدى قاتار دا­مىتۋدا جاتقانىن تەرەڭ ءتۇسىندى. سول ءۇشىن دە ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتە­تىن اتى­نا زاتىن ساي ەتىپ قۇرۋدى قول­عا ال­دى. ءار كوشەدە شاشى­راڭ­قى ورنا­لاسقان عيماراتتار­دى قالايدا ءبىر ور­تالىققا توپتاس­تىرۋدى ماقسات ەتتى.

كەزىندە بەلگىلى ماتەماتيك عالىم اسقار زاكارين رەكتور بولىپ تۇرعاندا ءبىلىم وردا­سىنىڭ قالاشىعىن سالۋ تۋرالى ۇكى­مەت ارنايى قاۋلى (1966 جىل) قا­بىلداتقان. بىراق ول ورىندالماي, قاتپار-قاتپار قالىڭ قاعازدىڭ استىندا قالىپ قويعان.

ۋنيۆەرسيتەتتى الەمدەگى مىقتى وقۋ ورىندارىنىڭ قاتارىنا قوسۋ جايى ءاردايىم كوكەيىندە جۇرگەن ومەكەڭ رەكتورلىققا كەلە سالىپ, شاڭ باسقان الگى قاۋلىنى جاڭ­عىرتۋعا قارەكەت ەتتى. سالىناتىن عيماراتتاردىڭ, وعان قاجەت جەر­دىڭ, جۇمسالاتىن قارجىنىڭ ەسە­بىن شىعارىپ, قازمۋ-دىڭ جاڭا قالاشىعىن تۇرعىزۋ بويىنشا ءۇش ايدىڭ ىشىندە ۇكىمەتتىڭ جاڭا قاۋلىسىن شىعارۋعا ۇيىتقى بولادى. بۇل – 1970 جىل بولاتىن.

كەتكەن ەسەنى تانىمدى ۇرپاق­تىڭ بىلىمدارلىعىمەن قايتارۋدى وي تۇبىنە بەكىتكەن ويلى ازامات, اباي دانانىڭ «بولماساڭ دا ۇق­ساپ باعۋىن» ساناسىندا سارالاپ, ۇلى­بريتانياداعى وكسفورد پەن كەمبريدجدەي, اقش-تاعى گار­ۆاردتاي جاساۋعا تالپىنادى. وقۋ ورداسى ءبىلىم بەرۋ مەن عى­لىمدى قاتار الىپ جۇرۋگە ءتيىس دەيدى. توقسان گەكتار جەردە قۇرىلىس جۇر­گىزىلدى. ونى قاداعالاپ ومەكەڭ ءجۇر­دى. ساناۋلى جىلدان كەيىن ستۋ­دەنت جاتاقحانالارى, وقۋ, اكىمشى­لىك عيماراتى بوي كوتەردى. قالا­نىڭ ىشىندەگى قالاشىق ەلگە, ەڭ باستىسى سول ەلدىڭ كەلەشەگى سانالاتىن ۇرپاققا قىزمەت ەتە باستادى.

ستۋدەنتتەرمەن بىرگە, وقىتۋشى­لار سانى دا ارتتى. ءسوزىمىز جالاڭ بولماس ءۇشىن ناقتى مىسالعا جۇگى­نەر بولساق, 1971 جىلى ۋنيۆەر­سيتەتتە 52 عىلىم دوكتورى, 309 عى­لىم كانديداتى بولسا, 16 جىلدان كە­يىن 30 اكادەميك, 200 عىلىم دوكتورى, 700-دەن اسا عىلىم كانديداتى جۇمىس ىستەدى.

ءبىلىم ورداسى سول كەزدەگى كسرو بويىنشا وزىق ءۇش ۋنيۆەرسيتەت­تىڭ بىرىنە اينالدى. اقيقاتىن ايت­ساق, بۇل ومىربەك ارىسلان ۇلى­نىڭ جانكەشتى ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىندە قول جەتكەن جەتىستىك ەدى. وسى ارادا, ايتۋلى قالامگەر, وي الەمىنىڭ كەمەڭ­­گەرى, ءسوز الەمىنىڭ زەردەلى زەرگەرى ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ: ء«بىزدىڭ ­نا­عىز ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىمىز ومىر­بەك جولداسبەكوۆتىڭ تۇسىندا جانە ونىڭ ايانباي سىڭىرگەن قاجىر-قاي­راتىنىڭ ارقاسىندا عانا دۇنيەگە كەلدى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق بول­ماس. تەك سول كەزدە عانا ول قارا­پايىم جوعارى مەكتەپتەن ۇلتتىق سانامىز بەن ۇلتتىق زەردەمىزدىڭ قىران­داردىڭ قياعا سالعان ۇياسىن­داي اسا بيىك, اسا مارتەبەلى ورداسى­نا اينالدى» دەگەن اتالى دا باتالى ءسوزى ويعا ورالىپ وتىر. وسىدان ار­تىق باعانىڭ بولۋى دا ەكى تالاي-اۋ!

جەلتوقسان كوتەرىلىسىندە تەپسى­نىپ تەڭدىك سۇراعان جاستاردىڭ تالابىن تەرىسكە باقتىرىپ, قارا بۇلت ۇيىرگەندە ومەكەڭ سەكىلدى زيالىلاردى زياندىلار قاتارىنا قوسىپ, بۇكىل جۇمىسىن جوققا شىعارۋعا ۇم­تىلعان كۇشتەر پايدا بولا كەتتى. اتام قازاق: «قۇلان قۇدىققا قۇلاسا, قۇ­لاعىندا قۇرباقا وينايدى» دە­گەندى وسىندايدا ايتسا كەرەك. جەل­دەن داۋىل تۇرعىزعاندار ارىسلان­ ۇلىن تەرگەپ, تەكسەرىپ, ۇلت­شىل دەپ قارالاپ باققاندا, وزگە ۇلت وكىلدەرىنەن باستاپ, ارىن نانعا ايىرباستاماعاندار ونى قورعاپ قالدى.

«ونىڭ ۋنيۆەرسيتەتكە سىڭىرگەن وراسان زور ەڭبەگىن قالاي جوققا شىعارامىز. ول وزگەلەردەن بيىك تۇر­عان تۇلعا عوي. ويلانايىق, جولداستار. ءوز باسىم ونى پار­تيا مۇشەلىگىنەن شىعارۋعا قارسى­مىن», دەپ اكادەميك زەينوللا قابدو­لوۆ توتەسىنەن كەتكەندە, ونى وتىر­عان­دار تۇگەل دەرلىك قولداپ شىقتى. تاپ­­سىرىسپەن جۇمىس ىستەپ جۇر­­­­گەندەردىڭ جەلبىرەگەن تۋى جىعىلدى.

وسىنداي اۋىر كۇندەردەگى ىشتەي كۇيزەلىستەردىڭ ءبارى دە مەنىڭ كوز الدىمنان ءوتىپ جاتاتىن. قينالاتىن ەدىم. كەيدە كەي پەندەلەرمەن شارپىسىپ تا قالاتىنمىن. اققا كۇيە جۇقپايتىنىن, ءتۇپتىڭ تۇبىندە اقي­قات سالتانات قۇراتىنىن جاسقانباي ايتاتىن ەدىم. ەندى ءوتتى داۋرەن سولاي ءبىر دەيمىن.

ءتىپتى ورتالىقتان 75 ادامنان تۇراتىن كوميسسيا جىبەرىپ, جول­داسبەكوۆتىڭ قىلمىسىن اشامىز, سالعان ۆيللاسىن اشكەرەلەيمىز دەپ جەلپىنىپ جەتكەندەر رەكتوردىڭ قىزمەت ساياجايىنان باسقا تۇك تاپپاي, ەكى اي ساندالىپ, باستارى تاسقا ءتيىپ كەرى قايتتى. ءسويتىپ, جول­داسبەكوۆتى قارالاعانداردىڭ ءوزى قارا تۇتقانداي كۇي كەشىپ, اكا­دەميكتىڭ كەلبەتىنە ءبىر ءتۇيىر شاڭ جۇقپادى.

وسى ارادا تاعى ءبىر جاقسى ءىس تۋرالى ايتا كەتسەك دەيمىن. ول 1990 جىلى ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت دەموكراتيالىق جولمەن سايلاۋ وتكەنى ءمالىم. قالىڭ جۇرتى, ءبىز سەكىلدى شاكىرتتەرى قولداپ, كەلى­سىمىن الىپ بالامالى نەگىزدە دەپۋتاتتىققا ۇسىندىق. سول كەزدە دە ومەكەڭە دەگەن ۇلكەن-كى­شىنىڭ شىنايى ءىلتيپاتىن كوردىك. سايلاۋشىلارمەن جۇزدەسكەندە, ولار عالىمدى كوككە كوتەرىپ جاتتى.

سايلاۋ شتابىن باسقارۋدى ماعان سەنىپ تاپسىردى. سوندا بايقاعانىم, ول قارسىلاستارىنان كوش ىلگەرى تۇردى. كەزدەسۋلەردەگى كى­سىلىگى, ءجونى كەلگەندە كىشىلىگى, بىلىم­دارلىعى كىمدى دە بولسا باۋراپ الاتىن.

ءبىر جولى عالىمنان: ء«سىزدىڭ دوستارىڭىزدان قاستارىڭىز كوپ, بايقاڭىزشى» دەگەندە ءبىر سايلاۋ­شى: «قاس ساناۋعا ۋاقىتىم جوق, دوس تۇگەندەپ ءجۇرمىن» دەدى رياسىز كوڭىلمەن. وسى ارادا عالىمنىڭ رەسپۋبليكا جوعارعى كەڭەسىنە التى رەت دەپۋتات بولعانىن دا ايتا كەتكەنىم ابزال.

ءيا, اكادەميك ءبىر ەمەس بىرنەشە رەت توپ جارىپ, حالىق قالاۋلىسى اتان­دى. پارلامەنتتە كوميتەت تور­اعاسى بولدى. قايدا جۇرسە دە ايتۋلى عالىم ءسوزدىڭ ەمەس, ءىستىڭ ادامى ەكەنىن دايەكتەپ باقتى. ول وسىن­داي قاسيەتىمەن دارالانىپ تۇراتىن.

ءبىز جار سىيلاۋدىڭ دا ۇلگىسىن ۇستازىمىزدان ۇيرەندىك. بەلگىلى فيلولوگ عالىم, پروفەسسور مايا باعىزباەۆا ەكەۋى جاراسىپ جۇرەتىن ەدى. قاي كەزدە دە بىرىنە-ءبىرى سۇيەۋ بولا ءبىلدى. مايا مۇحامەداليقىزى ومەكەڭنىڭ ناعىز سەرىگى, تايانىشى ەدى. ۇل, قىزى دا عىلىممەن اينالىستى, ونەگەلى بولىپ ءوستى.

وتاندىق عىلىمنىڭ ءار سالاسىن­دا تۇڭعىش اتانعاندار بار­شى­لىق. بۇل تۇرعىدان كەلگەندە دە ومىر­بەك ارىسلان ۇلى سول تۇڭ­عىش­تاردىڭ قاتارىنان تابى­لا­دى. ءبىلىم مەن عىلىمدى تەڭ مەڭ­گەر­گەن, الەمدىك دەڭگەيدەگى جاڭا­­لىق­تار اشقان تەگەۋرىندى تۇل­عا ەكەنى ەش ءشۇبا كەلتىرمەيدى. وعان ءابىش كەكىلباي ۇلىنىڭ: «عى­لىم­­دا جانقيارلىق جاساپ, قازاق زيالى­لارىنىڭ قولى سيرەك جەتكەن سالادا الەم مويىنداعان ايگىلى مەكتەپ جا­ساقتادى. شىعىس دۇنيەسىندە ين­­جەنەرلىك ءىستىڭ كەڭ ورىستەپ, تەرەڭ سىڭىسۋىنە ونداي ىنتا-شىنتىن سال­عان تۇل­عالار ارعى-بەرگىدە كەمدە-كەم» دە­گەن باتىل باعاسى مىسال دەپ بىلەمىز.

ول ەلىمىزدە ماشينالار مەن مە­حانيزمدەر تەورياسىنىڭ نەگى­زىن قالادى. راسىندا, مەكتەبىن دە قالىپتاستىردى. مۇنىڭ ءبارى دوك­تور­لىق ديسسەرتاتسياسىنان ­باستاۋ العان ەدى.

ەڭبەگى ەرەن, وي الەمى ۇشان-تەڭىز عالىم تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى بولىپ سايلاندى. مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ دا يەگەرى. ونىڭ شاكىرتتەرى دە از ەمەس. 24 عىلىم دوكتورىن, 90-نان اسا عىلىم كانديداتىن دايىندادى. ولاردىڭ كوبى قازىر ۇستازىنىڭ سە­نىمىنەن شىعىپ, عىلىمدا ەرەكشە كوزگە ءتۇسىپ ءجۇر.

ارتىندا قالعان مۇراسىنا كوز جۇگىرتەر بولساق, 400-دەن اسا عىلى­مي ەڭبەكتىڭ اۆتورى بولۋىمەن قاتار, 18 مونوگرافيا, 30 وقۋلىق جازعانى تاعى بار. ونەرتاپقىشتىق سالاسى بويىنشا 85 پاتەنتتىڭ يەگەرى. ول مۇنىڭ ءبارى حالىقتىڭ قازىناسىنا قوسقان ۇلەسىم دەيتىن.

تاۋەلسىزدىكتەن كەيىنگى الاسا­پى­ران باستالعاندا ومىربەك ارىسلان­ ۇلى ءبىزدىڭ ەلىمىز دە بۇرىن­عى تار شەڭبەردەن شىعۋى كەرەك, الەمدىك عىلىمعا بوي ۇرۋعا ءتيىس­تىمىز دەپ, ءوزى كوپتەن زەرتتەپ زەر­دەسىنەن وتكىزىپ جۇرگەن ماشينالار مەن مەحانيزمدەر تەورياسى بويىنشا ينجەنەرلىك قىزمەتتىڭ ورنى قاشاندا بيىك ەكەنىن قاداپ ايتىپ: «عالىم نە كەرەك ەكەنىن بىلەدى, ال ينجەنەر نە كەرەك ەكەنىن جانە ونى قالاي جاساۋ كەرەك دەگەندى وي ساناسىنا توقىپ جۇرەدى. سوندىقتان دا ءبىز الەمدىك ينجەنەرلىك اكادەميالاردان ۇيرەنۋىمىز كەرەك» دەيتىن.

وتانىمىزدا ءوزى ىرگەتاسىن قالاعان ماشينالار مەن مەحا­نيزم­­دەر تەورياسى ونى الەمدىك دەڭگەيگە كوتەردى. وزگە ەلدەر­دىڭ وقى­مىستىلارى باعالاي وتى­رىپ, وزدەرىنىڭ قاتارىنا تارتتى. سونىڭ ءبىر دالەلى, حالىقارالىق ين­جەنەرلىك اكادەميا مۇشەلەرى ومىربەك ارىسلان ۇلىن ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەزيدەنت ەتىپ سايلادى. يسلام ەل­دەرى ينجەنەرلىك اكادەميالار فە­دە­راتسياسى دا ۆيتسە-پرەزيدەنت دارە­جەسىنە كوتەردى.

ومىربەك ارىسلان ۇلى الەمدىك عىلىمدى, اسىرەسە ينجەنەرلىك سالانى ەرەكشە باعالاعانىن جوعا­رى­دا ايتتىق. تاۋەلسىز ەل ءوندىرى­سىن دامى­تۋدىڭ نەگىزگى وزەگىن قۇراي­تىن ينجەنەرلىك عىلىم, سول عىلىم­نىڭ نا­تيجەسىندە قولدانىسقا ەنە­تىن ءتۇرلى قۇرال-جابدىقتار ەكەنىن ايتا ءجۇرىپ, سونى ىسكە اسىرۋعا ەرەكشە كوڭىل اۋداردى. وسىدان كەلىپ تۇڭعىش رەت قازاق ەلىنىڭ ۇلت­تىق ينجەنەرلىك اكادەمياسىن قۇ­رىپ, العاشقى پرەزيدەنتى بولدى. سول عىلىم ورداسى ونىڭ باس­شىلىعىمەن قولدانبالى مەحانيكا, مەحانيزمدەر مەن ماشينالار سالاسى بويىنشا زەرتتەۋلەر جۇر­گىزۋمەن قاتار, ءتۇرلى قۇرال-ساي­مانداردىڭ ماكەتىن جاساۋعا ۇيىتقى بولدى. ءبىز ول كىسىنىڭ باس­شى­لىعىمەن جۇك كوتەرەتىن الۋان ءتۇرلى ماكەتتەر جاسادىق.

ەگەر ومىربەك جولداسبەكوۆكە عۇمىر بۇيىرتسا 95 جاسقا تولار ەدى. عالىمنىڭ ومىردەن وزعانىنا دا ­وتىز جىلعا تاياپ قالدى. ەكىن­شى ءومى­رى ارتىندا قالعان مول مۇراسى­مەن, شا­كىرت­تەرىنىڭ قولداۋىمەن جال­عا­سىپ كەلەدى. ەڭبەكتەرى جارىق كورىپ, زامانداستارى مەن شاكىرت­تە­رىنىڭ ەس­تەلىكتەرىنەن تۇراتىن كىتاپتار جۇرت قولىنا ءتيدى. تالاي تالانتتى جاستىڭ باعىن اشاتىن جولداسبەكوۆ اتىنداعى حالىق­ارالىق كونكۋرس جىل سايىن وت­كى­زىلەدى. بۇدان باسقا دا ءىس-شا­رالار از ەمەس. ءبىز مۇنىڭ ءبارىن كەيىنگى تولقىنعا ونەگە بولسىن دەپ ۇيىم­­داستىرامىز. ءبىرتۋار عا­­لىم­نىڭ ءومىر جولىنا قاراپ, الىپتاردىڭ ءىزىن باسقان, ءىسىن جال­­عاعان زيا­لىلىق زاڭعارى ومىر­بەك ارىسلان ۇلى ەسىمى ۇلتىمەن بىرگە جاساي بەرەتىنىنە سەنەمىز.

باقىتجان جۇماعۇلوۆ,

اكادەميك, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى,

ۇلتتىق ينجەنەرلىك اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى