رەداكتسيا تاڭداۋى
كوروناۆيرۋستان جازىلعان بۇرىنعى ۆيتسە-مينيستر جاڭا قىزمەتكە تاعايىندالدى
كوروناۆيرۋستان ەمدەلىپ شىققان كامالجان تالعات ۇلى نادىروۆ الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ وكىمىمەن قوعامدىق دەنساۋلىق باسقارماسىنىڭ باسشىسى لاۋازىمىنا تاعايىندالدى. بۇل تۋرالى الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.
02 ماۋسىم, 2020
ەل گازەتى «Egemen Qazaqstan» ءجۋرناليسى جاقسىباي سامرات وتە وزەكتى ماسەلەنى كوتەرىپتى. جۋرناليست كوتەرگەن ءارحيۆتى تسيفرلاندىرۋ ءىسىن جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىككە بەرۋ ماسەلەسىنىڭ ار جاعىندا تاعى دا جەڭ ۇشىنان جالعاساتىن «اقشا يگەرۋ» ماسەلەسى مەن ءبىزدىڭ قىر-سىرىمىزعا قانىعۋدى كوزدەيتىن سۇرقيا پيعىل يەلەرىنىڭ جىمىسقى ساياساتى جاتقانداي...
02 ماۋسىم, 2020
ەلىمىزدەگى وقۋلىقتاردىڭ ساپاسى وتە ناشار - اياگۇل ميرازوۆا
پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلتتىق قوعامدىق سەنىم كەڭەسىنىڭ ءۇشىنشى وتىرىسىندا ءبىلىم مەن دەنساۋلىق سالاسىندا قوردالانعان وزەكتى ماسەلەلەردى قوزعادى. ەلىمىزدىڭ ءبىلىم سالاسىندا ەلۋ جىلدان استام تاجىريبەسى بار ءارى وسى سالاعا ەڭبەگى سىڭگەن مامان رەتىندە, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى اتاعىنا يە بولعان العاشقى ۇستاز رەتىندە مەملەكەت باسشىسىنىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەردى ناقتى جەتكىزۋى قالىڭ كوپشىلىكپەن بىرگە مەنى ەرەكشە قۋانىشقا بولەپ, كوكەيىمىزدەگىنى ءدوپ باستى دەپ نىق سەنىممەن ايتا الامىن.
02 ماۋسىم, 2020
ەلىمىزدە كوروناۆيرۋس جۇقتىرعاندار سانى 11 500-دەن استى
وتكەن تاۋلىكتە كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىن جۇقتىرعان تاعى 263 ادام تىركەلدى. ەلدەگى وسىم قارقىنى – 2,3%.
02 ماۋسىم, 2020
بۇگىن ەلىمىزدىڭ باسىم بولىگىندە اۋا رايى قۇبىلمالى بولادى
2 ماۋسىمدا ەل اۋماعىنىڭ باسىم بولىگىندە كۇن رايى قۇبىلمالى بولادى. بۇل تۋرالى «قازگيدرومەت» رمك ءباسپاسوز قىزمەتى حابارلادى.
02 ماۋسىم, 2020
«كەزبيدەگى» كيكىلجىڭ: تاراپتار ءادىل شەشىمدى كۇتۋدە
بىردەن اشىپ ايتساق, مۇناي سالاسىنا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتەتىن «كەزبي» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى – ماڭعىستاۋداعى ماقتاۋلى كومپانيالاردىڭ ءبىرى. اتالعان كومپانياعا جۇمىس ىستەۋگە تابانىن ءبىر ىلىكتىرۋدى ارمانداپ جۇرگەن جان قانشاما؟! ويتكەنى سەرىكتەستىك جۇمىسشىلارىنىڭ شۇرايلى تۇرمىسى, ۋاقىتىمەن الاتىن جارىتىمدى جالاقىسى قىزىقتىرماي قويسىن با! سويتكەن ۇلگىلى «كەزبي» مەكەمەسىندە داۋ تۋدى. كومپانيانىڭ ءبىر توپ جۇمىسشىسى مەكەمە الدىندا ەرەۋىلدەتىپ تۇرعان ۆيدەو ەل ارالاپ كەتتى. قولدارىنا اشۋلى سوزدەر جازىلعان پلاكاتتار ۇستاعان جىگىتتەردىڭ الدىنا شىققان بەلسەندى مەملەكەت باسشىسىنا ۇندەۋ جولدايدى.
02 ماۋسىم, 2020
پلاتون ۇڭگىرى كەيدە سامالاداي جارقىراعان سانسىز جۇلدىزدارعا تاڭدانا قاراپ قالامىز. العاش رەت اسپانعا قاراعانداي. وسىنشا سۇلۋلىقتى تۇڭعىش كورگەندەي. كەيدە سۋ بەتىندە جىلت-جىلت ەتىپ ويناعان ساۋلەلەرگە تامسانا كوز سالامىز. جەل بەسىگىندە تەربەلىپ, قۇلپىرا ويناعان قىزىل گۇلدەردىڭ كوزدىڭ جاۋىن العان اسەمدىگىنە, اق كوبەلەكتەردىڭ مەرەكەسىنە مەيىرىڭ قانباي قاراپ تۇراسىڭ. بۇرىن وسىنىڭ ءبارىن نەگە كورمەگەنمىن, جارىق دۇنيەنىڭ سونشا عالاماتىن قالاي سەزىنبەگەنمىن دەگەندەي بولاسىڭ. ءار كورگەن سايىن العاش كورگەندەي ىڭكار بولۋ, ىنتىعۋ قانداي عاجاپ! وسىنىڭ ءبارى – جاڭا ءارى كونە دۇنيە. ءار قاراعان سايىن جاڭالىعىن كورەمىز بە, ەسكىلىگىن عانا اڭعارامىز با؟
02 ماۋسىم, 2020
قازاق وقىرمانى اۋەزوۆتىڭ اتىن ەستىگەندە ەڭ الدىمەن «اباي جولى» رومانىن ەسكە الادى. ۇلى اقىن مەن داڭقتى جازۋشىنىڭ ەسىمدەرى ءبىر عاسىردىڭ بەدەرىندە بىتە قايناسىپ ۇلگەردى. «اباي جولىن» ەشقاشان وقىماعان, وقىمايتىن وقىرمان دا اباي ءومىرىنىڭ ءار كەزەڭىن اۋەزوۆكە «سۇيەنىپ» ايتىپ بەرە الاتىن جاعدايعا كەلسەك, بۇل قوس الىپتىڭ حالىق جادىندا ءالى تالاي عاسىرلار بويى بىرگە ساقتالاتىنىنىڭ كەپىلى. بىراق ءوز باسىما قازاقتىڭ كلاسسيك جازۋشىسىنىڭ «اباي جولىنا» دەيىن جازعان شىعارمالارى جاقىن. جيىرمانىڭ و جاق, بۇ جاعىندا نە وي باققىزعان وتىزىندا جازعان اڭگىمە, پوۆەستەرىن سونشالىقتى تۇششىنىپ وقيمىن. ونىڭ ىشىندە «قارالى سۇلۋ» مەن «قورعانسىزدىڭ كۇنى», «كوكسەرەك» پەن «قاراش-قاراش وقيعاسى» قاتارلى ماڭگىلىك ولمەيتىن شىعارمالارىنىڭ ءجونى بولەك. قارالى سۇلۋدىڭ قۇمارلىق بيلەگەن جانى مەن عازيزانىڭ تاپتالعان ارى, قۇرماشتىڭ جازىقسىز ءولىمى مەن باقتىعۇلدىڭ قايتپاعان كەگى ادەبيەت دەيتىن سيقىرلى الەمگە ەمەس, ءومىر اتتى تىلسىمنىڭ ناق وزىنە جەتەلەيدى. جازۋشى ءوزى ءومىر سۇرگەن ءداۋىردىڭ شىندىعىن, ادامداردىڭ بولمىسىن, مىنەز-ق ۇلىقتارى مەن ادەتتەرىن, تۇرمىسىن حاس سۋرەتكەرگە ءتان رەاليستىك ادىسپەن جاساعان. ول بەرگى ءداۋىردىڭ دانىشپاندارى سياقتى «تسيتاتالاردى ساپىرىپ» وتىرمايدى. ءوز داۋىرىنە ءوز كوزىمەن قارايدى. بۋىرقانعان مىڭ بوياۋلى تىرشىلىكتىڭ ىشىنەن وزىنە كەرەك بوياۋلاردى تاڭداپ الىپ سوزبەن سۋرەت سالادى. سول ءۇشىن ونىڭ كەيىپكەرلەرى ءتىرى سياقتى. شىنىندا دا «كىنامشىل بويجەتكەن» ءبىر قالادا جالداپ العان پاتەرىندە ءالى دە ءومىر ءسۇرىپ جاتقانداي. ء«سونىپ-جانۋداعى» ايەلىن وزىنە تەڭ كورمەي تاستاپ كەتكەن تاكاپپار سىزدىق قالادا جەڭىلتەك بيكەلەرمەن ويناپ-ك ۇلىپ ءومىر ءسۇرىپ ءجۇر مە ەكەن! سولاردىڭ ىشىندە بىزگە كەيىپكەرلەرى داۋىرمەن بىرگە جاساسا بەرەتىن سياقتى كورىنەتىن ءبىر اڭگىمە – «وقىعان ازامات».
02 ماۋسىم, 2020
كەشەگى كەڭەستىڭ قانقۇيلى زامانىنداعى تاريحتىڭ قاتپارىنا ۇڭىلسەك, مىناداي جانتۇرشىگەرلىك دەرەكتەر الدىمىزدان شىعادى: 1921-1954 جىلدار ارالىعىندا كسرو-دا «كونتررەۆوليۋتسيالىق» نەمەسە «انتيسوۆەتتىك» دەگەن جالامەن 3 ملن 777 مىڭ ادام سوتتالىپ, ولاردىڭ 642 مىڭى اتۋ جازاسىنا كەسىلگەن ەكەن. ال قازاقستاندى جەكە الىپ قاراساق, قۋعىن-سۇرگىنگە 103 مىڭعا جۋىق ادام ۇشىراپ, ونىڭ 25 مىڭنان استامى اتۋ جازاسىنا كەسىلىپتى. ولاردىڭ باسىم بولىگى عالىمدار, مادەنيەت, ساياسات جانە قوعام قايراتكەرلەرى سىندى زيالى قاۋىم وكىلدەرى ەدى. ياعني جاپپاي ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جىلدارى قازاق زيالىلارى مەن مەملەكەت قايراتكەرلەرىنىڭ «قايماعى» سىلىپ الىنىپ, جازىقسىز جازاعا ۇشىرادى. ولاردىڭ ىشىندە قاراعاندى وبلىسىنان شىققان ءاليحان بوكەيحان, ساكەن سەيفۋللين, نىعمەت نۇرماقوۆ, جانايدار سادۋاقاسوۆ, ابدوللا اسىلبەكوۆ سىندى قازاق حالقىنىڭ اياۋلى ۇلدارى دا بار ەدى...
02 ماۋسىم, 2020
اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ ۆاشينگتون قالاسىنداعى شەرۋگە شىققانداردىڭ ىقپالىنان قاشىپ, اق ءۇيدىڭ ارنايى جەراستى بۋنكەرىنە تىعىلدى. وقيعا تۋرالى العاش اقپارات تاراتقان The New York Times گازەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, قۇراما شتاتتارىنىڭ باسشىسى ءبىر ساعاتقا جۋىق بۋنكەردە بولعان.
02 ماۋسىم, 2020
تەمىرتاۋدا قازاق ءباسپاسوزى جوق
تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدى ءتۇبىت مۇرتى تەبىندەگەن بوزبالا شاعىنان ەڭبەككە باۋلىپ, قۇرىشتاي ەتىپ تۇلعاسىن تۇلەتكەن تەمىرتاۋ قالاسىندا ستاتيستيكالىق مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, 180 مىڭعا جۋىق حالىق تۇرادى ەكەن. سول حالىقتىڭ وتىز ءتورت پايىزعا جۋىعىن جەرگىلىكتى ۇلت وكىلدەرى قۇراپ وتىر.
02 ماۋسىم, 2020
قازاقستاندىق تەننيسشى ءۇشىن جارىس ءساتسىز باستالدى
كوروناۆيرۋس پاندەمياسىنا بايلانىستى ۋاقىتشا توقتاتىلعان سپورتتىق جارىستار قايتا وتكىزىلە باستادى. سولاردىڭ ىشىندە تەننيس دودالارى دا بار. ۇزىلىستەن كەيىنگى العاشقى تۋرنير اقش-تا ۇيىمداستىرىلدى.
02 ماۋسىم, 2020
روبەرت كيندلەر: اشارشىلىقتان قازاقتار وتە كوپ زارداپ شەككەن
نەمىس تاريحشىسى روبەرت كيندلەر – قازاقستانداعى اشارشىلىق تاقىرىبىن زەرتتەپ جۇرگەن شەتەلدىك ساناۋلى ماماننىڭ ءبىرى. وسىدان 6 جىل بۇرىن گەرمانيادا ونىڭ Stalins Nomaden. Herrschaft und Hunger in Kasachstan ء(«ستاليننىڭ كوشپەندىلەرى: قازاقستاندى باسقارۋ جانە اشارشىلىق») كىتابى شىققان بولاتىن. اتالعان ەڭبەكتە 1930 جىلدارداعى ناۋبەت تۋرالى كەڭىنەن جازىلعان. تاياۋدا روبەرت كيندلەرمەن اڭگىمەلەسۋدىڭ ءساتى تۇسكەن ەدى.
01 ماۋسىم, 2020
اقتاڭداق جىلداردىڭ اقيقاتى قاشان اشىلادى؟
ۋاقىت پويىزى قازاقتى الدىمەن فەوداليزم بەكەتىنەن ءبىر, كەيىن سوتسياليزم پەررونىنان ەكى ءتۇسىرىپ, ەندى كەلىپ كاپيتاليزم ستانساسىندا ايالداپ تۇر. وسى كەزەڭدەردىڭ قاي-قايسىسى بولسىن حالقىمىز ءۇشىن وڭايعا سوققان جوق. ءۇمىتتى كۇدىك, قۋانىشتى قورقىنىش جەڭگەن ساتتەر از ەمەس. سوندىقتان بولار, كەي وتانداسىمىز وتىرىپ الىپ, «ەگەمەندىك ەلىمىزگە نە بەردى؟» دەپ ويعا باتادى. بەردى. ءالى دە بەرىپ كەلەدى. ەڭ الدىمەن وتكەنگە ءۇڭىلىپ, تاريحىمىزدى تارازىلاپ الدىق. جاڭاشا كوزقاراس پايدا بولدى. زەردەلەگەن سايىن قاندى قاساپ جىلدارى ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعانداردىڭ سانىن تولىقتىرىپ, اقتالماعان تۇلعالاردى اقتاپ الىپ جاتىرمىز. ولاردىڭ ءتىزىمى دە جىل وتكەن سايىن ارتا تۇسۋدە...
01 ماۋسىم, 2020
اقش-تىڭ بىرقاتار قالاسىندا قارا ءناسىلدى دجوردج فلويدتىڭ پوليتسيا قولىنان قازا تابۋىنا بايلانىستى شەرۋگە شىققانداردىڭ پوليتسيامەن قاقتىعىسىپ, بىرنەشە ادام جاراقاتتاندى.
01 ماۋسىم, 2020
1 ماۋسىم: بۇگىن ەلىمىزدىڭ باسىم بولىگىندە جەل سوعىپ, جاڭبىر جاۋادى
«قازگيدرومەت» رمك 1 ماۋسىمعا ارنالعان اۋا رايى بولجامىن جاريالادى.
01 ماۋسىم, 2020
نۇر-سۇلتاندا بلوك-بەكەتتەر الىندى (ۆيدەو)
نۇر-سۇلتان قالاسىندا باقىلاۋ بەكەتتەرى الىندى. بۇل تۋرالى قالا اكىمدىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى Instagram پاراقشاسىنا جاريالادى.
01 ماۋسىم, 2020
دومبىرا دويىر قامشىسىمەن دومبىرانى قاعىپ جىبەردى. قاسيەتتى توعىز پەرنەنىڭ ۇكىلى باسىنا جۋان ءورىم سارت ەتە ءتۇستى... اققۋدىڭ قاناتىنا ساباقتالعان سالتاناتتى ءان ساپ تىيىلدى. ابەس قىلىققا پۇشايمان قوشەمەتشىل القا سىلتىدەي تىنعان. ۇزاققا سوزىلعان ۇعىنىقسىز ۇنسىزدىكپەن بىرگە اسقاقتاعان داۋىس اۋلاققا ءسىڭىپ جوق بولدى.
01 ماۋسىم, 2020
قازاق ادەبيەتتانۋ, ادەبي سىن سالاسىندا وزىندىك ستيلدىك ورنەك قالىپتاستىرعان ۇلى تۇلعالاردىڭ ءبىرى – قر ۇعا اكادەميگى, اباي اتىنداعى مەملەكەتتىك سىيلىقتاردىڭ لاۋرەاتى, قازاقستاننىڭ عىلىمى مەن تەحنيكاسىنا ەڭبەگى سىڭگەن قايراتكەر رىمعالي نۇرعالي ەدى. تۇڭعىش كىتابى «تراگەديا تابيعاتىنان» كوزى تىرىسىندە سوڭعى شىققان كىتابى «تولعاۋى توقسان قىزىل تىلگە» دەيىن جاريالانعان سىن, زەرتتەۋ, مونوگرافيالاردان تۇراتىن مول مۇراسىنىڭ قاي-قايسىسىن وقىساڭىز دا سۋرەتكەرلىكپەن ساباقتاساتىن, سىرلى سۇلۋ سوزدەرمەن ورنەكتەلەتىن تالداۋ ۇلگىسىنە ەنىپ كەتەسىز. ارقايسىسىندا ادەبيەتتىڭ جەكە-جەكە ماسەلەلەرى ءسوز بولاتىن جوعارىدا اتالعان ەكى كىتاپقا قوسا «تالانت تاعدىرى», «كۇرەتامىر», «ونەر الدى – قىزىل ءتىل», «ونەردىڭ ەستەتيكالىق نىساناسى», «پوەتيكا درامى», «ايدىن», «تەلاعىس», «قازاق رەۆوليۋتسيالىق پوەزياسى», «ارقاۋ», «اۋەزوۆ جانە الاش», ت.ب. ەڭبەكتەرىندە امبەباپ دارىننىڭ كوپ قىرلى, سان سالالى شىعارماشىلىق ءبىتىمى ايقىن كورىنەدى. تالداۋ ونەرىن شىعارماشىلىق قيالمەن توعىستىرا الۋ تالانتىمەن بىرگە ۇزدىكسىز ىزدەنۋ, ونەردىڭ, ادەبيەتتىڭ كۇندەلىكتى دامۋ پروتسەسىنە ءجىتى وي, بيىك تالاپ تۇرعىسىنان قاراپ ارالاسىپ وتىرۋ, قالامگەرلىك قايرات تانىتۋ رىمعالي نۇرعالي ونەرپازدىعىنىڭ ونەگەلىك سيپاتى دەسەك ارتىق ايتقاندىق ەمەس.
01 ماۋسىم, 2020
مەن اسىل انامدى ءجيى ەسىمە الامىن. انامنىڭ جىلى ءجۇزى, مەيىرىمدى بەينەسى جۇرەگىمدە جاتتالىپ قالعانى سونشالىق, ءار كەز ەسىمە تۇسكەن سايىن كوز الدىما قيىن كەزەڭدەردى باسىنان كەشكەن, كوز جانارىندا قايعى مەن ۇرەيدىڭ ىزدەرى قالعان قايراتتى جانە قايسار انامنىڭ بەينەسى تۇرا قالادى. اجارىن ايقىشتاعان تەرەڭ اجىمدەر مەن اعارعان شاشى كورگەن قاسىرەتىن دالەلدەپ تۇرعانداي. انامنىڭ جۇرەگى دە ءتىلىم-ءتىلىم بولعان شىعار, سەبەبى ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن كورگەن زاردابىن ۇمىتا الماي كەتتى عوي.
01 ماۋسىم, 2020
