تانىم • 19 قاراشا, 2020
قاي قوعامدا, قانداي جاعدايدا ءومىر سۇرسە دە دانانىڭ اتى ولمەيدى. كەلەر بۋىن ۇرپاقتىڭ ساناسىنا ماڭگى وشپەستەي ءىز قالدىرىپ, دانالىق قاعيدالارى قاتتالىپ, شوتتالىپ, ال ءىلىمى ءبىر شوعىر ادامداردىڭ, كەيدە تۇتاس مەملەكەتتىڭ نە مەملەكەتتەردىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇستىنىنا اينالاتىنى بار. ونداي مىسالدار وتە كوپ بولماسا دا, الەم تاريحىندا بارشىلىق. مىسالى, بۋددا, كونفۋتسي, لاو تسزى سىندى تۇلعالار ءۇندىستان, قىتاي, جاپونيا, وڭتۇستىك كورەيا, ۆەتنام ت.ب شىعىس ازيا ەلدەرىندە پايعامبارلىق دارەجەگە كوتەرىلىپ, ىلىمدەرى دىنگە اينالعان جاعدايدى ءبىز ناقتى ايتا الامىز. سونىڭ ىشىندە الەمدىك دەڭگەيدەگى عۇلاما كونفۋتسيدىڭ (ب.ز.ب 551 جىلى ومىرگە كەلگەن), ياعني كۇڭ ۇستازدىڭ ىلىمىنە توقتالعىمىز كەلەدى.
ادەبيەت • 18 قاراشا, 2020
جۇمباعى شەشىلمەگەن جۇماقتاي مەكەن...
تاريحقا كوز جۇگىرتسەك, ادامزات كۇنى بۇگىنگە دەيىن سوعىستان كوز اشپادى. جەر بەتىندە بۇرىن-سوڭدى ءومىر سۇرگەن ەلدەردىڭ ءبىر-بىرىنە كوز الارتىپ, جەرىن تارتىپ الۋ, وزىنە باعىندىرۋ, حالقىن قۇل قىلۋ وقيعالارى ميلليونداپ سانالادى.
ادەبيەت • 16 قاراشا, 2020
جەسىر داۋى... ەڭ نازىك, شەتىن جانە ەسكى داۋ. تارتىپسىزدىكتىڭ, كۇنانىڭ, قۇشتارلىقتىڭ «گۇلدەنۋىنە» جول بەرمەۋ ءۇشىن كەمەڭگەر بيلەر ۇكىم ايتادى, ءتارتىپ بۇزعاندار دالا زاڭىمەن جازالانادى. مىڭ جىل بويى سولاي بولعان شىعار. ەل ىشىنەن قاشىپ شىعىپ, الىستاعى, ايدالاداعى ءبىر تۋىسىنىڭ اۋىلىنا بارىپ جان ساقتاعان جاعدايلار دا كەزدەسكەنى ءمالىم. كوركەم ادەبيەتتە بۇل تاقىرىپ كوپ شيىرلانعان. پروزا تىلىندە دە, پوەزيا تىلىندە دە. ەندى بۇعان جاڭاشا قىرىنان كەلمەسەڭ, الدىڭعىلاردىڭ سالعان سوقپاعىن تاپتاپ, ءوز ءىزىڭدى تاپپاي قالاتىنىڭ انىق. ەسكى دۇنيەنى جاڭا مانەرمەن جازۋ ەكىنىڭ بىرىنە بۇيىرا بەرمەيتىنى سودان.
ادەبيەت • 12 قاراشا, 2020
ادامزات تاريحىنداعى ەڭ العاشقى پروزالىق شىعارمالار تۋرالى ويلانا باستاعاندا ەڭ الدىمەن ەسكە گەرودوت تۇسەدى. «تاريحتىڭ اتاسى» اتانعان وسى ءبىر دانىشپان ادام شىن مانىندە «گرەك پروزانىڭ دا اتاسى» اتانۋعا ابدەن قۇقى بار سياقتى. ءومىرى ساياحاتپەن وتكەن گەرودوتتىڭ ەڭ اتاقتى ەڭبەگى «تاريح» بىرقاتار ەلدەر تۋرالى مالىمەتتەرگە باي. ول ەگيپەتتە بولعان. ۆاۆيلوندى شارلاعان. ۇلى دالاعا كەلىپ, ساقتاردىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىن دە كوزىمەن كورگەن. «تاريحتىڭ» جەكەلەگەن سيۋجەتتەرى گرەك-پارسى شايقاستارىنا ارنالعانىمەن, تاريحشى كوبىنە ءوزى بارعان ەلدەردىڭ گەوگرافياسى, مادەنيەتى, ەتنوگرافياسى مەن تۇرمىسىن بەينەلەگەن. ول كوزىمەن كورگەنىن دە, ەلدەن ەستىگەنىن دە جازعان.
ادەبيەت • 12 قاراشا, 2020
اۆتورى بەلگىسىز شىعارمالار ادەبيەت تاريحىندا بارشىلىق. ولاردىڭ ارقايسىسى ءتۇرلى سەبەپتەرمەن اتى-جوندەرىن كورسەتپەگەن. ناقتى ءبىر اۆتورى جوق, ءومىر تۋرالى ويلار بەدەرلەنگەن جازبا ءبىزدىڭ دە قولىمىزعا ءتۇستى. بايقاساق, دۇنيەتانىمى قالىپتاسۋ ۇستىندەگى جاس ادامنىڭ جازعانى سياقتى...
ادەبيەت • 11 قاراشا, 2020
بالالار ادەبيەتى مەملەكەتتىك قولداۋعا ءزارۋ
قوعامىمىزدا بالالار ادەبيەتىنە قاتىستى اتقارىلۋى ءتيىس شارۋالاردىڭ شاش ەتەكتەن ەكەنى انىق. ونى اۆتورلاردى قويىپ, بەدەلدى تۇلعالاردىڭ ءوزى تىلگە تيەك ەتە باستادى. ويتكەنى بالالار ادەبيەتى دەگەنىمىز – جاي عانا كوركەم شىعارما ەمەس, يدەولوگيانىڭ ءوزى. «ەgemen Qazaqstan» گازەتى بۇل جولى بالالار تاقىرىبىنا قالام تارتىپ جۇرگەن قالامگەر شاكەن كۇمىسباي ۇلى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, جازۋشى نۇرداۋلەت اقىش, قر مادەنيەت قايراتكەرى, بالالار جازۋشىسى تولىمبەك ءابدىرايىم, بالالار جازۋشىسى ءدىلدار مامىرباەۆا جانە بالالار اقىنى سەرىكبول حاساندى قاتىستىرىپ, دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىرعان ەدى. سونى نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.
ونەر • 05 قاراشا, 2020
الداعى جەلتوقساندا ۇلتتىق بالەتتىڭ قازىناسى تاعى ءبىر شىعارمامەن تولىعادى. ياعني كومپوزيتور تىلەس قاجىعاليەۆ مۋزىكاسىن جازعان «دالا ءۇنى» اتتى جاڭا ۇلتتىق بالەت حورەوگراف پاتريك دە بانانىڭ قويىلىمىمەن جەلتوقساننىڭ 12-ءسى مەن 13-ىندە كورەرمەندەرگە ۇسىنىلادى.
ادەبيەت • 04 قاراشا, 2020
جەتى قالامگەرگە ستيپەنديا تاعايىندالدى
اقتوبە وبلىسى اكىمدىگى مەن قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ بىرلەسىپ ۇيىمداستىرعان «ادەبيەت. رۋح. قوعام» اتتى ءىس-شاراسى اقتوبە قالاسىندا وتكىزىلىپ, وعان وبلىس اكىمى وڭداسىن ورازالين مەن جازۋشىلار وداعىنىڭ توراعاسى, اقىن ۇلىقبەك ەسداۋلەت باستاعان, ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن شاقىرىلعان بىرقاتار قالامگەر قاتىستى.
رۋحانيات • 04 قاراشا, 2020
«مەتامورفوزادان» باستالعان قۇبىلۋلار
مەتامورفوزا دەگەن ءسوز ەجەلگى گرەك تىلىنەن اۋدارعاندا «الماسۋ», «وزگەرۋ», «قۇبىلۋ» دەگەن ماعىنانى بىلدىرەدى. ەجەلگى گرەك, ريم حالىقتارىنىڭ اڭىزدارىندا مەتامورفوزالار ءجيى كەزدەسەدى. اسىرەسە باتىرلاردىڭ وزەنگە, تاۋعا, وسىمدىككە, جانۋارعا اينالىپ كەتكەنى تۋرالى مەتامورفوزالار كوپ. وۆيدي اقىن سونداي مەتامورفوزالاردى جينايدى. ولاردىڭ سانى 200-دەن استام. ول وسى قۇبىلۋلاردى بىرىنەن كەيىن ءبىرىن اسا رەتتىلىكپەن بايانداپ شىعادى. ناتيجەسىندە «مەتامورفوزالار» پوەماسى دۇنيەگە كەلەدى.
رۋحانيات • 04 قاراشا, 2020
ءۇندى حالقىنىڭ ميفولوگياسىندا جەتى ارال, جەتى وزەن, جەتى قات اسپان, جەتى قات جەر, سونداي-اق جەر استى جەتى الەمى دەيتىن ۇعىمدار بار. نازار اۋدارارلىق جايت – ولاردىڭ ميفولوگياسىنداعى بۇكىل كەيىپكەرلەر وسى جەتىنىڭ ماڭايىنا شوعىرلانعان. جەتىلىك ۇعىمىنا قاتىستى ايتقاندا ەڭ الدىمەن دجامبۋدۆيپا ارالى ەسكە تۇسەدى. ارالدا ادامدار تۇرادى. ارالدىڭ ورتاسىندا مەرۋ التىن تاۋى بار. ونىڭ بيىكتىگى جەر بەتىنەن 84 مىڭ يورد جان. ء(بىر يورد جان شامامەن 14 كيلومەترگە تەڭ). ال جەر استىنا 16 مىڭ يورد جانى جاسىرۋلى.
