ءبىلىم • 31 جەلتوقسان, 2020
ءبىلىم جانە عىلىم: كارانتين «ساباقتارى» قانداي؟
قوس جيىرمانى تىركەستىرگەن تىشقان جىلىندا توسىن تاۋەكەلدەرگە تاپ كەلدىك. البەتتە, اۋەلدە قالىپتاسقان تىرلىك جۇرىسىنەن جاڭىلمادى. بىراق اراعا كوپ ۇزاماي الەمدى جايلاعان پاندەميا بىزگە دە جەتتى. ايتەۋىر ءار ماسەلەنىڭ ادامعا ءبىر ساباق بەرەتىنى سەكىلدى, ءبارىمىز تاجىريبە جيعانداي بولدىق. قيىندىقتىڭ كوبى ارتتا قالدى دەسەك تە, العا وڭ قادام جاساۋ ءۇشىن وتكەنگە كوز جۇگىرتىپ, ەڭ ماڭىزدىلارىنا ءمان بەرىپ, قورىتىپ, قاتەلىكتەردى قايتالامايتىنداي ويعا ءتۇيىپ الۋ كەرەك. وسى رەتتە ەڭ ماڭىزدى سالا – ءبىلىم مەن عىلىمداعى جىلدىڭ ەڭ نەگىزگى وقيعالارىنا توقتالۋدى ءجون كوردىك.
عىلىم • 16 جەلتوقسان, 2020
جابىق جەردەگى جاھاندىق جاڭالىقتار
الەمدى, ادامزاتتى عىلىم قۇتقارادى. جەر جاھاندى جايلاپ, دۇنيەنى دۇرلىكتىرگەن ىندەت بىزگە وسىنى انىق ۇعىندىردى. قازىرگى تاڭدا ءار ەل ءوز حالقىن ۆيرۋستان ساقتاپ, قاۋىپتەن قورعاۋ جولىندا جانتالاسىپ جاتىر. سەبەبى ىندەتتىڭ الدىن الاتىن ەڭ سەنىمدى قورعانىش – ۆاكتسينانى ءالى ناقتى ەشكىم تاۋىپ, وندىرىسكە ەنگىزگەن جوق جانە ءار مەملەكەت شىعارعان ەكپە ءوز ازاماتتارىنا عانا تولىق جەتكىلىكتى ءارى ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى بولادى. وسى جاعدايدا ءبىز بار ەكەنىن ءبىلدىرىپ, ىسكە كىرىسكەن عالىمدارىمىزدىڭ ەڭبەگىمەن تانىستىق. شىنى كەرەك, سول سالاداعى ماماندار بولماسا, ءبىزدى كوزگە كورىنبەيتىن قاۋىپ-قاتەردەن قورعاپ, ءتۇرلى ينفەكتسيالاردان ساقتاۋمەن اينالىساتىن جابىق ينستيتۋتتىڭ بارىن, وندا قانشاما بىلىكتى عالىمدارىمىزدىڭ ەڭبەك ەتەتىنىن بىلمەدىك. بىلمەستىكتىڭ استارىندا باعاسىنا جەتپەۋ دە بار-تىن. ال ەندى سول ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرۋ ماقساتىندا وتارعا جول تارتتىق. جابىق جەردەگى جەتىستىكتەردى جادىمىزعا ءتۇيىپ, سانامىزعا سىڭىرگەندە عىلىم قۇلدىراپ, عالىمدار كوشە كەزىپ كەتكەن توقسانىنشى جىلدارداعى توقىراۋ كەزەڭىنەن امان قالىپ, بەدەلىن, ساپاسىن جوعالتپاي جۇمىس ىستەپ تۇرعان مەكەننىڭ بارى – ەگەمەندىكتىڭ ەڭ ۇلكەن جەتىستىگى ەكەن-اۋ دەگەن وي تۇيدىك.
ءبىلىم • 15 جەلتوقسان, 2020
بىلىمدەگى داعدارىس – كەلەشەككە قاۋىپ
قازىر الەم ەلدەرىنىڭ بارىندەگى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى وسىعان دەيىنگى قول جەتكىزگەن ساپانى جوعالتىپ الماۋ جولىندا جانتالاسىپ جاتىر. سەبەبى دۇنيەنى دۇرلىكتىرگەن ىندەتتىڭ كەسىرىنەن ءبىلىم بەرۋ وشاقتارى جابىلىپ, قاشىقتان وقىتۋ فورماتىنا كوشتى. جاڭا جولدا تاجىريبەسى جوق جاننىڭ جۇمىسى جەدەل جەمىسىن بەرمەيتىنى سەكىلدى, وقىتۋدىڭ اياق استى ەنگىزىلگەن فورماتى دا بىردەن جوعارى ساپاعا سەپ بولمايتىنى ءسوزسىز. كەرىسىنشە بۇگىنگە دەيىن جيعان جەتىستىك جوعالىپ بارادى. وسىلايشا بىلىمدەگى داعدارىس باستالعانداي. ودان قالاي شىعامىز؟
وقيعا • 09 جەلتوقسان, 2020
ستۋدەنتتەردىڭ سەسسياسى قالاي وتەدى؟
جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى كۇزگى سەسسيا الدىڭعى تاجىريبەگە سۇيەنىپ قاشىقتان وتكىزىلمەك. بۇل تۋرالى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە ايتىلدى.
سۇحبات • 04 جەلتوقسان, 2020
عىلىم – تۇراقتى ەكونوميكانىڭ دىڭگەگى
الەمدىك دەرەكتەر اتلاسىندا (World Data Atlas) دۇنيە جۇزىندەگى ەلدەردىڭ عىلىمعا جۇمساعان قاراجاتىنىڭ ستاتيستيكاسى جاريالانىپتى. سونداعى مالىمەتكە سۇيەنسەك, 2018 جىلى يزرايل عىلىمي-زەرتتەۋلەر مەن ازىرلەمەلەرگە ىشكى جالپى ءونىمنىڭ ء(ىجو) 5,0 پايىزىن, ەكىنشى ورىنداعى وڭتۇستىك كورەيا 4,8 پايىزىن, ال اتالعان كورسەتكىش بويىنشا الەمدەگى ەلدەردىڭ ۇزدىك ۇشتىگىن اياقتايتىن شۆەتسيا 3,3 پايىزىن بولگەن. قازاقستان عىلىمي-زەرتتەۋلەر مەن ازىرلەمەلەرگە ءىجو-ءنىڭ نەبارى 0,1 پايىزىن بولەتىنىمەن باۋىرلاس وزبەكستان مەن ازەربايجان ەلدەرىنەن كەيىنگى 64-ورىنعا تۇراقتاپ تۇر. «عىلىم – قارجىلاي قولداۋعا تىكەلەي تاۋەلدى» دەپ تالاي رەت جازدىق. جوعارىداعى رەيتينگتەن-اق عىلىمعا بولىنەتىن قارجىنىڭ تەڭىزگە تامعان تامشىداي عانا ەكەنىن بىلۋگە بولادى. ءيا, قاراجات تىم از, بىراق سول باردىڭ ءوزىن ۇقساتا الىپ وتىرمىز با؟ انىعىن «عىلىم قورى» اق توراعاسىنىڭ ورىنباسارى باقىتجان ساركەەۆتەن سۇرادىق.
عىلىم • 04 جەلتوقسان, 2020
عىلىمي زەرتتەۋشى الماسبەك شاعىرباي جاس عالىمدارعا ارنالعان گرانتتى يەلەنۋ ءۇشىن كونكۋرسقا ءوزىنىڭ قۇجاتتارىن تاپسىردى. بىراق جوباسى ساراپتامادان وتپەي قالىپ, كەرى قايتارىلىپتى.
ءبىلىم • 25 قاراشا, 2020
ءبىلىم ساپاسىن قالاي ساقتاپ قالامىز؟
الەمدە كوپتەگەن ەل ىندەتتەن ساقتانۋ ماقساتىندا مەكتەپتەردى قاشىقتان وقىتۋ فورماتىنا كوشىردى, كەيبىرى وقۋ وشاقتارىن كارانتينگە جاپتى. سوڭعى ۋاقىتتا PISA – ءبىلىم الۋشىلاردىڭ جەتىستىگىن حالىقارالىق باعالاۋ باعدارلاماسىنىڭ كورسەتكىشتەرى بىلىمگە ايرىقشا كوڭىل بولەتىن الەم ەلدەرىن الاڭداتىپ وتىر. ويتكەنى وندا قاشىقتان وقىتۋدىڭ 3 ايداعى ناتيجەسى بويىنشا دامىعان ەلدەردىڭ وزىندە ءبىلىم ساپاسىنىڭ ايتارلىقتاي ناشارلاپ كەتكەنى كورسەتىلگەن.
ءبىلىم • 24 قاراشا, 2020
ءار مەكتەپتە بالالار وكىلى بولادى
ەلىمىزدەگى مەكتەپتەردىڭ اربىرىندە ەندى بالالار وكىلى بولادى. مەكتەپ وقۋشىلارى مەن كوللەدج ستۋدەنتتەرى اراسىنان سايلاناتىن بالالار وكىلى ءار وقۋ وشاعىنداعى بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرىمەن اينالىسادى. بۇل تۋرالى 20 قاراشا – دۇنيەجۇزىلىك بالالار كۇنى اياسىندا وتكەن بالالار وكىلدىكتەرىنىڭ العاشقى رەسپۋبليكالىق سلەتىندە ايتىلدى.
ءبىلىم • 24 قاراشا, 2020
پاراقور پەداگوگ قايدان شىعادى؟
وسىدان 2 جىل بۇرىن ءبىر تانىسىمىز مەكتەپكە اقشا بەرىپ جۇمىسقا تۇردى. ول وسى ارەكەتىن: «بارلىق جەرگە تۇيىندەمەمدى جىبەردىم. بىراق بارىندە بىردەڭە دامەتەدى. ال مەن ءوز كاسىبىمدى, مۇعالىمدىكتى شىنىمەن جاقسى كورەمىن. بالا وقىتقاننان ءلاززات الامىن. سۇيىكتى ىسىممەن اينالىسۋ ءۇشىن وسىنداي قادامعا باردىم. ويتكەنى باسقا امالىم قالمادى. تازا جولمەن جۇمىسقا جەتەمىن دەپ قانشا ۋاقىتىمدى جوعالتتىم. باستىسى, مەن – مامانمىن عوي. ەدەن جۋىپ ءجۇرىپ, بالا وقىتىپ كەتكەن جوقپىن», دەپ ءتۇسىندىردى.
ءبىلىم • 24 قاراشا, 2020
BALA QORǴAÝ پروبلەمانى جەدەل انىقتايدى
قازاقستان كەيىنگى ۋاقىتتا بالا قۇقىقتارىن قورعاۋ بويىنشا الەمدە الدىڭعى ورىنداردىڭ بىرىنەن بوي كورسەتىپ كەلەدى ەكەن. بۇل تۋرالى 20 قاراشا – دۇنيەجۇزىلىك بالالار كۇنىنە وراي وتكىزىلگەن بريفينگتە ايتىلدى.
