تانىم • 03 تامىز, 2022
بۇل فوتوسۋرەت گەوگراف, بوتانيك, ەتنوگراف, توم مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى (سىبىردە قۇرىلعان العاشقى جوعارى وقۋ ورنى), وڭتۇستىك ءسىبىر ولكەسىن زەرتتەۋگە ەلەۋلى ۇلەس قوسقان ۆ.ۆ.ساپوجنيكوۆتىڭ (1861-1924) فوتوسۋرەتتەر جيناعىنان الىنىپتى.
ادەبيەت • 28 شىلدە, 2022
مەدرەسەدەن نوبەل مىنبەرىنە دەيىن...
تانزانيادا تۋىپ, انگليادا وسكەن ابدۋلرازاك گۋرنانىڭ وتكەن جىلعى نوبەل ادەبيەت سىيلىعىنىڭ يەگەرى ەكەنىن وقىرمان قاۋىم جاقسى بىلەدى. ديككەنستىڭ «تۇڭعيىق ءۇي» رومانىن جاتقا وقيتىن, فلوبەرگە ءىشى جىلىمايتىن جازۋشىنىڭ قالامى وسال ەمەس. «قاجىلىق ساپارى», «جۇماق», «قيىرشىق جۇرەك», «سوڭعى تارتۋ» سياقتى ۇلكەن روماندارى ونى تانىمال ەتتى.
قازاقستان • 29 ماۋسىم, 2022
جاسىل جايلاۋ, اق شاڭقان بوز ءۇي, بەلدەۋگە بايلانعان تۇلپارلار جانە تابيعاتپەن ەتەنە وسكەن قازاق. ءدال وسىنداي كورىنىس بەينەلەنگەن اشىقحاتتار كەزىندە ەۋروپانى شارلاعانى شىندىق. اقش كونگرەسىنىڭ كىتاپحاناسىنان تابىلعان قازاق حالقىنىڭ ومىرىنە قاتىستى سۋرەتتەر لەگى ءبىزدى بەيجاي قالدىرماۋعا ءتيىس.
ادەبيەت • 28 ماۋسىم, 2022
ەۋروپادا جىل سايىن قايتا-قايتا باسىلىپ شىعاتىن ەلۋ كىتاپ بولسا, سونىڭ باسىم كوبى باقىت تۋرالى كىتاپ ەكەن. نەگە باقىت جايىندا؟ سوندا ەۋروپالىقتار باقىتسىز با, الدە باقىتتى بولۋعا ۇمتىلىپ ءجۇر مە؟ جوق, ماسەلە مۇندا ەمەس. مۇنىڭ جاۋابى باقىت ىزدەۋشىلەردىڭ ۇلت پەن ۇلىسقا, ءناسىل مەن تەككە بولىنبەيتىنىندە. كىتاپ سورەلەرىندە مىزعىپ جاتقان كىتاپتار قانشاما؟ ءتىپتى سونىڭ كەيبىرىن سان جىلدار بويى وقىرمان قولىنا المايدى. قالام يەسى مەن اق قاعازدىڭ وبالى كىمگە ەكەنىن دە ەشكىم ءدوپ باسىپ ايتا المايدى. وي مەن سەزىمنىڭ جۇگىن ارقالاعان ءساتتى شىققان تۋىندىلار دا ادامزاتتىڭ ءبىر دوسى ىسپەتتى. قايتا-قايتا وقيسىڭ, سىرلاساسىڭ, سوسىن وعان ماڭگىلىك دەگەن ۇعىمدى قاتار قوياسىڭ. كەنەتتەن قولعا تۇسكەن كىتاپتىڭ ءبىرى سۇلتان راەۆتىڭ «جانجازا» اتتى رومانى ەدى. وقىرمانىن بىردەن جەتەلەپ اكەتەتىن اتالعان تۋىندىنى قازىرگى كورنەكتى قىرعىز جازۋشىسى جازعانىن دا ەسكەرە كەتكەن ءجون سياقتى. مەيلى, كىم جازسا دا, رومان ءوز مۇناراسىن ءوزى بيىكتەتىپ تۇر.
ادەبيەت • 26 ماۋسىم, 2022
وسىعان دەيىن قاراسوز دەگەن ۇعىم ابايعا تيەسىلى بولىپ كەلدى. سويتسەك, بىزدە باسقا دا اقىندار قاراسوز جازىپ, ايتار ويىن اشىپ ايتقان ەكەن. سولاردىڭ ءبىرى – ماعجان جۇماباەۆ. بىلايعى جۇرت ەڭ الدىمەن ماعجان اقىندى وتتى ولەڭدەرىمەن, سوسىن تارتىمدى پروزالىق شىعارمالارى ارقىلى جاقسى بىلەدى.
ونەر • 19 ماۋسىم, 2022
مارگارەت كيننىڭ «ۇلكەن كوزدەرى»
ءسىز رياسىز ويدىڭ, ءتوزىمنىڭ تۋىندىلارىنا كوزىڭىزدى الماي ءبىر مينۋت قاراساڭىز, دەمالاسىز, سوسىن, ۇزاق قيالدارعا شوماسىز. ادامزات قوعامى باستان كەشكەن, تاريح تولقىنى بىزگە جەتكىزگەن ءارتۇرلى وقيعا, ۇلى جەتىستىك, كۇن ساۋلەسى, ءتۇننىڭ ءتۇسى ءبارى-ءبارى كوز الدىڭىزعا ەلەستەيدى. «ەگەر شىندىق بىرەۋ بولعاندا, مەن ءبىر تاقىرىپ توڭىرەگىندە جۇزدەگەن سۋرەت سالا الماس ەدىم» دەگەن پيكاسسونىڭ ءسوزى بۇل ساف ونەردىڭ قۇدىرەتىن ايتىپ تۇر.
ادەبيەت • 15 ماۋسىم, 2022
شىعارما جازۋدىڭ كوپىرتىپ كوپ جازۋ ەمەس ەكەنىن دالەلدەپ كەتكەن تالانتتار قانشاما؟! ولار دۇنيەنىڭ جۇمباق سىرلارىن, ايتار ءسوزىن, تۇششىمدى ويلارىن, جەكە كوزقاراستارىن تەك جالعىز رومانعا سىيعىزىپتى. ءسوزدىڭ سيقىرى دا, قادىرى مەن قاسيەتى دە سول «جالعىزدىقتا» سالماق باسىپ تۇر. سەبەبى ولار ء«سوزدى دە سەزىم سىندى ۇنەمدەمەسە, تاۋسىلىپ قالاتىنىن» (شىڭعىس ايتماتوۆ) ەرتە بىلگەن دە شىعار. مۇمكىن ولار وزدەرى باستان كەشكەن جالعىزدىققا ماڭگىلىك ەسكەرتكىش قويۋدى ويلادى ما ەكەن؟ سونىمەن ءبىز بۇگىن تەك جالعىز رومان جازىپ, ەسىمدەرى ادەبيەت تاريحىندا التىن ارىپپەن جازىلعان قالامگەرلەر تۋرالى وي بولىسەمىز.
قازاقستان • 14 ماۋسىم, 2022
قازاقتىڭ دالاسى قانداي كەڭ بولسا, وعان قىزمەت ەتكەن ەڭبەكشىل ۇل-قىز دا سونشالىقتى كوپ. قازاقتىڭ قوعامىن, مادەنيەتى مەن رۋحانياتىن «تىرىلتسەك» دەپ تەر توككەن تۇلعالاردىڭ ەڭبەكتەرى وتكەن كۇننىڭ تاريحى بولىپ بىزگە جەتتى. ءبىز بۇگىن مولدان الدەرباەۆ تۋرالى ءسوز قوزعايمىز. ونىڭ ءومىرى مەن اتقارعان قىزمەتتەرى تۋرالى ناقتى دەرەكتەر الماتى قالاسىنىڭ مەملەكەتتىك ارحيۆىندە ساقتالىپ تۇر. قورعا تۇسكەن تۇلعالاردىڭ ءومىر جولى ەرتەڭگى ۇرپاق ءۇشىن ۇلتىمىز تاريحىنىڭ ماڭىزدى بولىگى بولماق.
ادەبيەت • 12 ماۋسىم, 2022
ادەبيەت سالاسىنىڭ ەڭ ۇلكەن سىيلىعىن العان ساتتە ولار نە ويلادى دەيسىز؟ ءبىرى, جاۋاپكەرشىلىگىم اۋىرلادى, بۇرىنعى جازعاندارىمنان دا بيىك تۋىندىلار جازۋىم كەرەك دەپ ويلاعان شىعار, ال ەندى ءبىرى ەڭبەگىم, اق قاعاز بەن قارا سياعا توككەن تەرىم باعالاندى دەگەندى اۋجال ەتۋى ابدەن مۇمكىن. رۋحاني ەمنىڭ ءدارىسىن «جاساعان» قالام يەلەرى ارينە ءارتۇرلى ويلايدى, ءارتۇرلى جازادى. ءتىپتى ولاردىڭ ومىرگە, دۇنيەگە, ونەرگە دەگەن كوزقاراستارى دا ءار الۋان. جىل سايىن نوبەل ادەبيەت سىيلىعىنىڭ يەگەرى جاريالانا سالىسىمەن ەندى بۇل قانداي تاقىرىپتا نوبەلدىك ءدارىس وقىر ەكەن دەگەن قىزىعۋشىلىق تۋىندايتىن. بۇگىن ءبىز الپاۋىت سىيلىقتىڭ يەگەرلەرىنىڭ نوبەل مىنبەرىندە وقىعان دارىستەرىنە كوز جۇگىرتىپ كورەلىك.
تاريح • 08 ماۋسىم, 2022
بۇگىنگى ءسوز العاشقى قازاق دارىگەرلەرىنىڭ ءبىرى الماتى قالالىق № 5 ەمحانانىڭ نەگىزىن قالاۋشى جانە ونىڭ تۇڭعىش باس دارىگەرى اسىلبەك جۇمان ۇلى سەيىتوۆ حاقىندا بولماق. ول تۇستا حالقىمىزدىڭ ۇل-قىزدارىنىڭ كوبى دارىگەرلىك سالاعا كوپ جۋىقتاي قويماعان شاق ەدى. ەلىنىڭ دارىگەرلىك سالاسىنا كوپ ۇلەس قوسقان جۇمان سەيىتوۆ وتباسىنداعى ءۇشىنشى پەرزەنت.
