ادەبيەت • 18 تامىز, 2022
ءۇش جىل بۇرىن حارۋكي مۋراكاميدىڭ «نورۆەگ ورمانى» اتتى رومانىن وقىدىم. «مەن قۇمىرسقالاردىڭ جاڭبىرلى كۇندەرى نە ىستەيتىنىن بىلگىم كەلەدى». وسى سياقتى قىزىقتى سويلەمدەر مۋراكاميدىڭ بۇل رومانىندا كوپ كەزدەسەدى. قاراپايىم بولعانىمەن, ويلاندىرادى. ءبىز قازىر كىتاپ تۋرالى ايتاتىن بولساق, ادەتتە «ەسكى مەكتەپ» وكىلدەرىن ەسكە الىپ جاتامىز, مىسالى, تولستويدى, حەمينگۋەيدى, فيتسدجەرالدتى تىزبەلەي بەرەمىز. بىراق مۋراكامي ارقاشان وقىرمانعا قىزىعۋشىلىق تۋدىراتىن اۆتور ەكەنىن دە جاسىرماعان ءجون.
كينو • 18 تامىز, 2022
الاش ارىستارىنىڭ ءومىرى مەن ونەگەسى جايلى ىزدەنۋ, ولاردىڭ ۇستانعان جولىن, تۇلعالىق ەرەكشەلىگىن وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ ساناسىنا ۇيالاتۋ – بۇگىنگى ءبىزدىڭ پارىزىمىز. ولاردىڭ جان دۇنيەسى, دۇنيەگە, ورتاعا, سول كەزدەگى ساياساتقا كوزقاراسى تۋرالى تەرەڭىرەك تولعانۋعا بولادى. «قايتسەك قازاقتى وياتامىز, وزگەلەرمەن تەرەزەسى تەڭ ۇلت قىلامىز؟» دەپ كۇرەسكەن سالماقتى ويدىڭ, ادال ەڭبەكتىڭ ادامدارى, انىعىن ايتقاندا, الاش ارىستارىنىڭ ەسىمى قازاقتىڭ جۇرەگىندە ماڭگى ساقتالاتىنى ءشۇباسىز.
ادەبيەت • 18 تامىز, 2022
تۇرسىنبەك كاكىشەۆ – ەسىمى قازاق ادەبيەتىندە ماڭگى قالعان تۇلعا. ول ۇلت ادەبيەتى ءۇشىن وشپەس قىزمەت ەتىپ كەتتى. بۇگىنگى ادەبيەتتە جۇرگەن زيالىلاردىڭ كوبى كاكىشەۆ مەكتەبىنەن وتكەندەرى شىندىق. ونىڭ ۇلت ادەبيەتى مەن رۋحانياتى ءۇشىن ىستەگەن ەڭبەكتەرى بۇگىنگى ۇرپاق ءۇشىن اسىل مۇرالاردىڭ ءبىرى بولماق.
ادەبيەت • 16 تامىز, 2022
كەنيا جازۋشىسى نگۋگي ۋاتيڭگونىڭ پاسپورتىنا اينالعان شىعارماسىنىڭ ءبىرى «جىلاما, بالاقاي» اتتى رومان. بۇل جازۋشىنىڭ تىرناقالدى تۋىندىسى, اتالعان شىعارما سوناۋ 1964 جىلى باسپادان شىققاننان كەيىن وقىرماننىڭ قولىنان ءالى تۇسكەن جوق. ادەبيەتتانۋشىلار بۇل روماندى اعىلشىن تىلىنە اۋدارىلعان شىعىس افريكالىق تۇڭعىش كىتاپ رەتىندە باعالايدى. جازۋشى وسى شىعارماسىندا افريكالىقتار مەن كولونيالىق كەنياعا قونىستانعان اق ناسىلدىلەر اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى, تۇرمىستىق ءھام ۇلتتىق ارازدىقتى, ولاردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن جەككورۋ, كەكتەنۋ سەزىمدەرىن ءسوز ەتە وتىرىپ, شىنايى وقيعالاردى, ياعني كەنيا جەرىندە بولعان ءارتۇرلى قاقتىعىستاردى تىلگە تيەك ەتەدى. سول ءۇشىن ءبىز ونىڭ ءار شىعارماسىندا شىندىقتىڭ ءوزى سويلەيدى دەگىمىز كەلەدى.
ونەر • 14 تامىز, 2022
قازاقستاننىڭ حالىق سۋرەتشىسى ءابىلحان قاستەەۆتىڭ ءومىرى ءتۇرلى كەزەڭدەردەن تۇرادى, سول ءۇشىن ونىڭ شىعارماشىلىعى دا ءار ۋاقىتتىڭ ايناسى ىسپەتتى. 1919 جىلى ونىڭ وتباسى جاركەنتكە كوشەدى. انە سول كەزدە بولاشاق سۋرەتشى ءوزىنىڭ العاشقى كارتينالارىن سالىپ, ەرتەڭگە ۇلكەن ۇمىتپەن قارايدى. ول ءۇشىن سۋرەت ءمىنسىز الەم, ال الەم كەرەمەت سۋرەت سياقتى ەلەستەگەن بولسا كەرەك. قوعامدىق قۇبىلىستار, كەزدەسكەن قيىنشىلىقتار, ءارتۇرلى ساياسي جۇيەلەر قىلقالام الدىندا ەش قاۋقارسىز ەكەنىن سەزىنگەن ءابىلحان ماڭگىلىك ونەر اسپانىندا جارقىراپ تۇراتىن تۋىندى سالۋعا اۋەستەنگەنىن ونىڭ ءار تيپتەگى ەڭبەكتەرىنەن كورە الامىز.
ادەبيەت • 11 تامىز, 2022
اۋەزوۆتىڭ شىڭجاڭداعى شاكىرتتەرى
قازاق ادەبيەتىن ايدىندى كولگە, تولقىنى جاعانى ۇرعان تەڭىزگە تەڭەسەك, وندا شەتەلدەگى قازاق ادەبيەتىن سول تەڭىزگە قۇيار بۇلاق دەپ تۇسىنگەن ءجون سياقتى. تابيعات زاڭدىلىعى بويىنشا تەڭىز بەن بۇلاقتار ءبىر-ءبىرىن تولىقتىرىپ وتىرادى. ال قازاق ادەبيەتى مەن شەتەلدەگى قازاق ادەبيەتى دە انە سونداي ءبىر تۇتاس زاڭدىلىققا يە. بىرىنەن ءبىرى ءنار الىپ, كەمەلدەنىپ, بىرىنە ءبىرى يەك ارتادى, سۇيەنەدى. شىنى كەرەك, شەكارا سىرتىنداعى قازاق ادەبيەتىنە ابايدىڭ, الاش ارىستارىنىڭ اسەرى بولعانىن ماقتانىشپەن ايتا الامىز. نە جازسا دا, كوركەمدىكتەن اينىماي, قازاق ءتىلىنىڭ شۇرايلىلىعىن ساقتاپ, وقىرمانىنا ءسوز مايەگىن سىيلاعان قانداس جازۋشىلاردىڭ جازعان توم-توم كىتاپتارىنىڭ كەيبىرى قازاق وقىرماندارىنا جەتپەي جاتقانى دا شىندىق. سول ءۇشىن قانى ءبىر قازاق بالاسى سىزىقتىڭ ار جاعىنداعى اعايىننىڭ نە جازىپ, نە تولعانعانىنان كەيدە حابارسىز قالىپ جاتاتىن جايى بار. شىڭجاڭداعى قازاق قالامگەرلەرىنە پوەزيادا ابايدىڭ, مۇقاعالي, جۇمەكەن, ايبەرگەنوۆتەردىڭ اسەرى بولسا, ال پروزادا ولار مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ءستيلىن ودان ءارى جاڭعىرتتى, شاكىرتتىك جولىن ۇستاندى. سول ءتىزىمنىڭ باسىندا ماعاز رازدان, ورازحان احمەت, جۇماباي ءبىلال سياقتى قالامى جۇيرىك, ويى ۇشقىر پروزاشىلار بار.
ادەبيەت • 09 تامىز, 2022
ءحىىى عاسىردا ءومىر سۇرگەن پارسىنىڭ ۇلى ويشىل اقىنى ساعدي – الەم ادەبيەتىندە ورنى بار تۇلعالاردىڭ ءبىرى. ونىڭ پايىمى تەرەڭ تۋىندىلارى وزىنەن كەيىن جاساعان ادامزات ويشىلدارىنا, ادەبيەتتەگى تۇلعالاردىڭ شىعارماشىلىعىنا اسەر ەتتى. ۋاقىت پەن قالام اراسىنداعى ۇندەستىك تە ونىڭ جازعاندارىنان ءجىتى بايقالادى. ءتىپتى ول مىناۋ دۇنيەنىڭ ءتۇپسىز دە شەكسىز ەكەنىن, جاقسىلىقپەن ءومىر كەشكەن ادامنىڭ اتى قالىپ, ىزگىلىككە قارسى جۇمىس ىستەگەندەردىڭ ابىرويسىز كۇي كەشەتىنىن ولەڭدەگى قانجار تىلىمەن سىن تەزىنە الادى.
رۋحانيات • 08 تامىز, 2022
اعىلشىن جازۋشىسىنىڭ قازاقستان تۋرالى كىتابى
بريتاندىق بالالار جازۋشىسى لۋيزا پۋلدىڭ «جارىق جۇلدىز» اتتى كىتابى كىشكەنتاي قىز بەن پونيدىڭ جاقىن ءارى شىنايى دوستىعىن ءسوز ەتەدى.
رۋحانيات • 07 تامىز, 2022
پاريجدە تۇراتىن دوسىمىز قوناققا كەلىپ, ەلىمىزدىڭ تابيعاتىن كورسىن دەپ بۋرابايعا اپاردىق. تابيعاتىنا قىزىقتى, بىتىك وسكەن نۋ ورمانعا تاڭىرقادى. ء«بىزدىڭ تابيعات شەتەلدەگىدەن قالىسپايدى, ءبارى قازاقتىڭ جەرى, ەن دالاسى, ەشكىم اكەلىپ سامىرسىنداردى ەكپەسە دە, تابيعات انا ءوزى باپتاپ, كۇتىپ جاتىر», دەپ ماقتانىپ تا الدىق.
ادەبيەت • 04 تامىز, 2022
عافۋ. كۇللى قازاق «عافەكەڭ» دەپ قۇرمەتتەيتىن اقىن عافۋ قايىربەكوۆ تۋرالى كوپ جازىلدى. ونىڭ ۇلت پوەزياسىنا تۇرەن سالعان تەبىنى, ويلىلىعى مەن تەرەڭدىگى, ءتىپتى الدىمەن ازاماتتا, سوسىن اقىندا بولۋعا ءتيىستى مىنەزى حاقىندا اعا بۋىننىڭ ەستەلىكتەرىنەن ءجيى كەزدەسەدى. وسىدان ەكى جىل بۇرىن اقىن ەسەنعالي راۋشانوۆپەن بىرگە الماتىنىڭ شەتىندەگى قىرعاۋىلدى دەگەن اۋىلعا باردىم.
