قوعام • 01 ماۋسىم, 2023
جاعىمسىز ادەت – جانعا تۇسكەن دەرت
«ادام – اقىلىمەن قىمباتتى, ۇرپاعىمەن سىمباتتى» دەگەن ءسوز بار. ءبىز كەلەشەگىنەن ءۇمىت كۇتىپ وتىرعان جاس ۇرپاقتىڭ باسىم بولىگى بۇگىندە رۋحاني تۇرعىدا جۇتاڭدانىپ, بوس ءىس پەن ارزان كۇلكىگە كوپ اۋەستەنەدى. سونىڭ ءبىر مىسالى رەتىندە ولاردىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەردى دۇرىس قولدانباۋىن, ونىڭ پايداسىز, زياندى جاقتارىنا كوبىرەك بوي الدىرىپ جاتاتىنىن ايتۋعا بولادى.
زەردە • 01 ماۋسىم, 2023
انا ءتىلىنىڭ باسىنان قاشان قيقۋ كەتكەن؟ انا ءتىلىنىڭ باسىنا بوداندىق قامىتىن كيگەن ساتتەن بۇلت ۇيىرىلە كەتەدى. انا ءتىلى تاۋەلسىزدىككە ۇمتىلعان ساتتەن ونىڭ باسىنا ۇيىرىلگەن بۇلت قويۋلانا تۇسەدى, قارلى جاڭبىر بولىپ ءتونىپ, اياعى بورانعا ۇلاسىپ ايازداي قاريدى. ويتكەنى انا ءتىلى – سول ۇلتتىڭ, سول ۇلىستىڭ ۇلى رۋحى, جانى مەن ارى.
تاريح • 31 مامىر, 2023
جازىقسىز جازالانعان قابدوللا اقساقالدىڭ قيلى تاعدىرى
ستاليندىك قانقۇيلى قۋعىن-سۇرگىن تۋرالى ويلاۋدىڭ ءوزى قورقىنىشتى. ارادا قانشا ۋاقىت ءوتىپ, نەشە ۇرپاق الماسسا دا, قاندى ىزدەرى ءالى كۇنگە دەيىن سايراپ جاتىر. ەل جادىنان وشپەك ەمەس. حالقىمىزدى قىناداي قىرعان زۇلمات زاماننىڭ تابى جالتىر اۋىلىن دا اينالىپ وتكەن جوق. قانشاما قاراپايىم ادام ناقاقتان-ناقاق كۇيىپ كەتكەنىن ۇلكەندەر ايتىپ وتىراتىن.
تاريح • 31 مامىر, 2023
حالىق باسىنا تۇسكەن قاسىرەتتى ناۋبەتتىڭ ەڭ وراسانى وتكەن عاسىردىڭ 30-جىلدارىنداعى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن ەدى. وسى كەزەڭدە ويدان شىعارىلعان جالعان ايىپپەن ۇلت كادرلارىنا دا قارا سەمسەر سىلتەلدى. زۇلمات جىلدارداعى سۇرقيا ساياساتتىڭ كەسىرىنەن زارداپ شەككەندەردىڭ ءبىرى قازىرگى جاقسى اۋدانىنىڭ العاباس ەلدى مەكەنىندە 1903 جىلى دۇنيەگە كەلگەن نۇرعالي نۇرسەيىت ۇلى بولاتىن.
تانىم • 31 مامىر, 2023
حالىقتان سۇيىنشىلەيتىن جاڭالىققا كەنەلىپ وتىرمىز. ماسكەۋ ارحيۆتەرىنىڭ بىرىنەن الاشورداشى جاھانشا دوسمۇحامەد ۇلىنىڭ 1910 جىلى جازىلعان ديپلومدىق جۇمىسى تابىلدى. اتالعان ەڭبەك «قازاقتىڭ ادەت زاڭىنىڭ نەگىزگى ۇيعارىمدارى جانە ولاردى جۇزەگە اسىرۋشى ورگان رەتىندەگى حالىق سوتى» دەپ اتالادى. قۇندى قازىنانى شاڭ باسقان ارحيۆتەن ارشىپ الىپ, قازاعىمەن قاۋىشتىرعان – قوجا احمەت ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمى, PhD, مۇحتار يساەۆ. بۇل رەتتە زەرتتەۋشىنىڭ عىلىمداعى ەلەۋلى تابىسىنا العىس بىلدىرە وتىرىپ, ماقالاسىن وقىرمان نازارىنا ۇسىنامىز. رەداكتسيا
زەردە • 31 مامىر, 2023
مال باعۋمەن كۇنەلتىپ وتىرعان كوشپەلى جانە جارتىلاي كوشپەلى حالىقتى كۇشتەپ وتىرىقشىلىققا كوشىرۋ ساياساتى قازاق اۋىلىنا اسا قاتتى سوققى بولدى. بۇل ەجەلدەن قالىپتاسقان شارۋاشىلىقتى ءبىرجولا قيراتتى. 1920-1930 جىلدارى كوشپەلى شارۋاشىلىق ەلدەگى باسقا اۋدانداردىڭ ەكونوميكاسىمەن اۋقىمداسا وتىرىپ, تابيعي شاما-شارقىن ءالى دە بولسا سارقا قويعان جوق ەدى. سول كەزدەگى يندۋسترياسى دامىماعان, وندىرگىش كۇشتەرى ءالسىز قازاقستان سياقتى تابيعي-گەوگرافيالىق ورتادا كوشپەلى مال شارۋاشىلىعى ءتيىمدى بولاتىن. ويتكەنى جايىلىمدى مال شارۋاشىلىعى قازاقتىڭ كەڭ-بايتاق دالاسىنداعى ءشولدى جانە شولەيت جەرلەردى ءتيىمدى ادىسپەن يگەرىپ, سونشاما كەڭىستىكتى ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك بولمىسىنا قىزمەت ەتتىرۋگە بەيىمدەپ, تابيعاتپەن ءسىڭىسىپ كەتۋدىڭ بىردەن-ءبىر ءتاسىلى ەدى.
تاريح • 31 مامىر, 2023
قارلاگ: ءدىن وكىلدەرىن قالاي قورلادى؟
قارلاگ ەڭبەكپەن تۇزەۋ لاگەرى كسرو حالىق كوميسسارلارى كەڭەسىنىڭ 1930 جىلعى مامىرداعى قاۋلىسى بويىنشا اشىلدى. كەلەسى جىلى, 1931 جىلدىڭ 19 جەلتوقسانىندا قاراعاندى ەڭبەكپەن تۇزەۋ لاگەرى قايتا قۇرىلىپ, لاگەردىڭ ورتالىعى قاراعاندى قالاسىنان 45 شاقىرىم جەردەگى دولينكا كەنتى بولىپ بەكىتىلدى. وعان 120 مىڭ گەكتار ەگىستىككە جارامدى جەر, 41 مىڭ گەكتار شابىندىق جەر ءبولىنىپ بەرىلدى.
ساياسات • 30 مامىر, 2023
سەنىم – كەز كەلگەن قارىم-قاتىناستاعى باستى فاكتوردىڭ ءبىرى. سەنىمگە سەلكەۋ تۇسسە ادامدار اراسىنداعى, ازامات پەن ۇكىمەت, تۇتىنۋشى مەن بيزنەستىڭ بايلانىسى كۇردەلەنە بەرمەك. بۇل ماسەلەنى وزەكتى دەسەك, ونى زەرتتەۋدىڭ دە ماڭىزى ۇلكەن.
مەكتەپ • 30 مامىر, 2023
«نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى» دەربەس ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى وقۋ, باعالاۋ جۇيەسى مەن مۇعالىمدەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ باعدارلامالارىن ازىرلەيتىن قۇقىققا يە بولدى. بۇعان دەيىن مەكتەپ حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي وقىتۋ باعدارلامالارىن كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىمەن ارنايى سەرىكتەستىك دەڭگەيىندە دايىنداپ كەلگەن ەدى.
زەردە • 29 مامىر, 2023
قۇمارشىق. اشتىقتا جانعا اراشا بولعان وسىمدىك تۋرالى نە بىلەمىز؟
تاريحىمىزداعى اۋىر كەزەڭنىڭ ءبىرى – حح عاسىردىڭ 20-جىلداردىڭ سوڭى مەن 30-جىلداردىڭ باسىنداعى اشتىق ەكەنى بەلگىلى. كەڭەستىك باسشىلىق جىبەرگەن قاتەلىكتەر مەن ادەيى ۇيىمداستىرىلعان ارەكەتتەردىڭ سالدارىنان ميلليونداعان حالىق اشتان ءولىپ, ءتىرى قالعاندارىنىڭ كوبى شەتەل اسۋعا ءماجبۇر بولدى.
