مامان • 07 ماۋسىم, 2024
زاڭگەر دايارلاۋدىڭ كوكەيكەستى مىندەتى
مەملەكەت پەن قوعام ومىرىندە قۇقىقتىڭ اتقاراتىن ءرولى اسا ماڭىزدى. ويتكەنى بارلىق سالا قۇقىق نورمالارى ارقىلى رەتتەلەدى. قۇقىق ەرەجەلەردى بەلگىلەپ, ولاردىڭ ورىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى قوعامدىق ءتارتىپتىڭ ساقتالۋىنا, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىنىڭ قورعالۋىنا كەپىلدىك بەرەتىن جۇيەنى قالىپتاستىرادى. ال قۇقىقتىق ءبىلىم – وسى ماڭىزدى مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ نەگىزگى تەتىگى.
مادەنيەت • 07 ماۋسىم, 2024
«تۇرىك» ءسوزى حاقىندا بىرەر ءسوز
تاريحي تانىم ۇنەمى جاڭعىرىپ, جاڭارىپ وتىراتىن ۇدەرىس دەسەك, بۇگىندە «تۇرىك» ەتنونيمىنىڭ توڭىرەگىندە ءتۇرلى وي ايتىلىپ, تەرمين تانىم تارازىسىنا قايتا ءتۇسىپ وتىر. «Egemen Qazaqstan» گازەتىندە جاريالانعان پىكىرلەر وسىنى اڭعارتادى. بۇل ءوزى بۇرىن ءسوز بولعان, بىراق ناقتى عىلىمي شەشىمىن تاپپاعان ماسەلە بولعاندىقتان كۇن تارتىبىنە قايتا قويىلىپ وتىر. بايقاساق, بۇگىندە «تۇرىك» سوزىنە بايلانىستى پىكىرلەر ەكىگە جارىلعان. بىرەۋلەرى «تۇركى» ءسوزجاسامىن دۇرىس ساناسا, ەكىنشىلەرى «تۇرىك» دەگەن قولدانىستى قۇپ كورەدى. بىراق «تۇرىك» ءسوزىنىڭ ەتيمولوگياسى مەن سەمانتيكاسىنا قاتىستى جاڭاشا پىكىرلەر ايتىپ جاتقاندارى از. اركىم ءوز ۇستانىمىن ورتاعا سالىپ, وزگە ماسەلەلەرگە ءمان بەرمەيتىن سياقتى.
باسىلىم • 06 ماۋسىم, 2024
«كەدەيدەن» كەمەلدەنگەن باسىلىم
بيىل وبلىستىق «اقتوبە» گازەتى عاسىر بيىگىن باعىندىرىپ وتىر. رەسپۋبليكاداعى بايىرعى ءارى تانىمال باسىلىمداردىڭ بىرىنە اينالعان گازەتتىڭ تامىرلى تاريحى, جەمىستى جولى, يگەرگەن بەلەستەرى بار.
تۇلعا • 06 ماۋسىم, 2024
اكادەميك الكەي حاقان ۇلى مارعۇلان: «رەۆوليۋتسيادان بۇرىنعى قىر قازاقتارى اراسىندا ساتباەۆتاردان كوپ وقىعان اۋىل بولعان ەمەس. ولاردىڭ ىشىندە قانىشتىڭ اعاسى ابىكەي ساتباەۆ ومبىنىڭ سەمينارياسىن ءبىتىرىپ, سول كەزدىڭ وزىندە ورىس ءتىلى مەن ادەبيەتىنىڭ ءبىرىنشى مامانى بولىپ شىعادى. بۇگىنگى شىعىس قازاقستان, سەمەي, پاۆلودار وبلىستارىنان شىققان جاستاردىڭ ابىكەيدەن وقىماعانى كەمدە-كەم بولۋ كەرەك ...» دەيدى. ابىكەي زەيىن ۇلى ساتباەۆ – ەسىمى قازاققا تانىمال اعارتۋشى-پەداگوگ, الاشوردا ۇلت-ازاتتىق قوزعالىسىنا قاتىسۋشى قايراتكەر, سەمەي قالاسىندا اشىلعان قازاق پەداگوگيكالىق تەحنيكۋمىنىڭ العاشقى ديرەكتورى. «قازاق ءتىلى» گازەتىنىڭ 1923 جىلعى 1 ساۋىردەگى باس ماقالاسىندا: «بۇل مەكتەپتە ابىكەي اعامنىڭ تىرىسىپ, تىنىشتىق تاپپاي ىستەگەنىمەن عانا اشىلىپ, جۇزگە تارتا شاكىرت وقىپ جاتىر» دەپ جازدى جوعارىدا اتالعان پەدتەحنيكۋم ديرەكتورى تۋرالى.
تۇلعا • 06 ماۋسىم, 2024
قايراتكەردىڭ ادەبيەتتانۋ مۇراسى
مەملەكەت باسشىسى تاريحىمىزدىڭ كۇردەلى كەزەڭدەرىن تەرەڭ زەردەلەپ, جازىقسىز جاپا شەككەن بوزداقتاردى اقتاۋ ءىسىن جالعاستىرۋ اسا ماڭىزدى ءىس ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. بۇگىنگى ايتپاعىمىز دا ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇربانى بولعان تاريحي تۇلعالاردىڭ ءبىرى, بيىل تۋعانىنا 130 جىل تولعان سۇلتانبەك قوجانوۆ تۋرالى. ادىلەتسىز قوعامنىڭ تاقسىرەتىن كوپ تارتقان وسى قايراتكەر كەشەگى 90-جىلدارعا دەيىن ەلەۋسىز, ەسكەرۋسىز قالىپ كەلدى. قارت قاراتاۋدىڭ تەرىسكەي بەتىندەگى شەجىرەلى سوزاق جەرىندە, دالىرەك ايتقاندا, اۋليەلى اقسۇمبە, پەرىشتەلى اقبيكەش باۋرايىندا دۇنيەگە كەلگەن ول تۇركىستان, تاشكەنت, ورىنبور, قىزىلوردا, ماسكەۋ, ت.ب. قالالاردا وقىپ, ەڭبەك ەتىپ, ساياسي تۇلعا دەڭگەيىنە كوتەرىلدى. تاربيە كوزى ۇستازدىق ەڭبەك پەن حاتشىلىق, كوميسسارلىق قىزمەتتىڭ قاي-قايسىسىن اتقارسا دا ەلدىك ۇستانىمنان اينىعان جوق. قوجانوۆتى قايتا تانۋ سول توقسانىنشى جىلدارى جاڭا ءبىر كۇشپەن بەلەڭ الدى. پروفەسسور تەمىربەك قوجاكەەۆتىڭ, ۇعا كوررەسپوندەنت-مۇشەسى امانتاي ءشارىپتىڭ, جازۋشى عالىمدار بەيبىت قويشىباەۆ, جولتاي ءالماش ۇلى مەن دۋلات تۇرانتەگىنىڭ ءار كەزدە جارىق كورگەن ەڭبەكتەرى قايراتكەردىڭ ءار الۋان قىرىن اشىپ, حالىققا تانىتىپ جاتىر.
قوعام • 05 ماۋسىم, 2024
بالالاردى قورعاۋ كۇنى جاقىنداعاندا بالا ماسەلەسىنە ۇڭىلەتىن ادەتىمىز بار. بيىل بالالاردى قورعاۋعا باعىتتالعان ارنايى زاڭ قابىلدانىپ, ءتارتىپ كۇشەيە ءتۇستى. سونداي-اق ەلىمىز بۇۇ بالا قۇقىقتارى تۋرالى كونۆەنتسياعا قول قويعانىنا 30 جىل تولىپ وتىر. كوز قۋانىشىمىز دەپ جۇرگەن بالانى قورعاۋ ءۇشىن باسقا قانداي شارالار اتقارىلدى؟
تۇلعا • 05 ماۋسىم, 2024
قازاق رەجيسسۋراسىنىڭ قارلىعاشى
بيىل – قازاق قىزدارىنىڭ ىشىنەن شىققان العاشقى تەاتر رەجيسسەرى, ەلىمىزدە تەاتر ونەرىنىڭ نەگىزىن قالاعان تۇلعانىڭ ءبىرى, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى عايني حايرۋللينانىڭ تۋعانىنا 110 جىل.
ساراپتاما • 05 ماۋسىم, 2024
مەملەكەتتىك باسقارۋ: جي ستراتەگياسى
وتكەن جىلى باق-تا جاساندى ينتەللەكت (جي) بۇرىنعىدان دا كوپ جازىلدى. بۇل سالاداعى جەتىستىكتەر, ەۋروپالىق وداقتىڭ جي تۋرالى زاڭى, ونى رەتتەۋدەگى اۋقىمدى جوبالار مەن الەمدىك جيىنداردىڭ ءجيى ءوتۋى ادامزات بالاسىنىڭ نازارىن وزىنە اۋداردى. بۇگىندە جاساندى ينتەللەكتىنىڭ ترانسفورماتسيالىق الەۋەتى داۋسىز, ماڭىزدىلىعى دا جوعارى.
ساياسات • 05 ماۋسىم, 2024
بىرلىك پەن دامۋ: مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ساياسي باعدارىنىڭ باستى نەگىزدەرى
ء ى. ادىلەتتى قازاقستاننىڭ ءمانى نەدە؟ ىشكى ساياسات سالاسىندا اقپارات اعىنى ءاردايىم جىلدام الماسىپ وتىرادى. بەلگىلى ءبىر كەزەڭدە ساياسي رەفورمالار, سايلاۋلار مەن كادرلىق اۋىس-تۇيىستەر ەل نازارىندا بولدى. سودان سوڭ وتباسىلىق زورلىق-زومبىلىق, قارعىن سۋمەن كۇرەس ماسەلەسى كۇن تارتىبىنە شىقتى. دەگەنمەن بيلىك قۇرىلىمدارى تۇگەلدەي كۇندەلىكتى ماسەلەلەرمەن اينالىسىپ جاتقانىنا قاراماستان, مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ نەگىزگى باعدارىنا سايكەس ىلگەرىلەۋ ءۇشىن جۇيەلى جۇمىس جالعاسىپ كەلەدى.
قوعام • 04 ماۋسىم, 2024
قازاق – ەجەلدەن ءوزىنىڭ ەن-تاڭباسى مەن كوك بايراعىن قاسيەتتەپ, قاستەرلەپ ۇستاعان حالىقتىڭ ءبىرى. نەبىر زامانالاردىڭ تار جول, تايعاق كەشۋ كەزەڭدەرىندە ءوز ەلىنىڭ تاڭباسى مەن بايراعىن ەش جاۋعا بەرمەگەن, ەشكىمگە دە الدىرماعان. سول ۇلى قاسيەت دارىعىن حالقىمىز بۇگىنگى كۇنى ءوزىنىڭ تۋىن كوتەرىپ, ەلتاڭباسىن جارقىراتىپ, ءانۇرانىن شالقىتا شىرقاپ, تورتكۇل دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنا, ايداي الەمگە تانىلىپ وتىر.
