ينفوگرافيكانى جاساعان – زاۋرەش سماعۇل ,«EQ»
جولداۋدا ەرەكشە اتالىپ وتكەن نەگىزگى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – ەكونوميكانىڭ سۋ شارۋاشىلىعى, ەنەرگەتيكا جانە قۇرىلىس سياقتى ماڭىزدى سالالارىندا كادر تاپشىلىعىن شەشۋ قاجەتتىلىگى. بۇل سالالار قازاقستاننىڭ ينفراقۇرىلىمى مەن ەكونوميكالىق تۇراقتىلىعى ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنى ءسوزسىز, ال بىلىكتى مامانداردىڭ جەتىسپەۋى وسى سالالاردىڭ دامۋىن تەجەيدى. پرەزيدەنتتىڭ اتالعان سالالاردا ادامي كاپيتالدى دامىتۋعا باسىمدىق بەرۋى بولاشاق ەڭبەك نارىعىنىڭ سۇرانىستارىنا جاۋاپ بەرەتىن ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ ماڭىزدىلىعىن كورسەتەدى.
قازاقستاننىڭ جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن ينتەرناتسيوناليزاتسيالاۋ – پرەزيدەنت جولداۋىنىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى باعىتى. شەتەلدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ كامپۋستارىن اشۋ, شەتەلدىك ستۋدەنتتەرگە ارنالعان باعدارلامالار مەن اعىلشىن تىلىندەگى باعدارلامالاردى اشۋ جوعارى ءبىلىمنىڭ ينتەرناتسيوناليزاتسياسىنىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتتەرى جانە جوعارى ءبىلىمدى ساپالى دامىتۋدىڭ ءتيىمدى جولدارى. قازاقستاندا الەمدىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ فيليالدارى مەن كامپۋستارىن اشۋ – ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋعا جانە وتاندىق تۇلەكتەردىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا جاسالعان ماڭىزدى قادام. بۇل ۋنيۆەرسيتەتتەر جەرگىلىكتى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە پايدالى بولاتىن وزىق اكادەميالىق تاجىريبە مەن زەرتتەۋ مۇمكىندىكتەرىن ۇسىنادى. سونىمەن قاتار ءوزىمىزدىڭ ستۋدەنتتەرگە شەتەلگە بارماي-اق حالىقارالىق وقۋ جوسپارلارىنا جانە وقىتۋ ادىستەرىنە قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, وسىلايشا الەمدىك دەڭگەيدەگى ءبىلىم بەرۋ قولجەتىمدى بولا تۇسەدى. مىسالى, جولداۋدا ەرەكشە اتالعان ماماندىقتار بويىنشا الەمدەگى جەتەكشى ۋنيۆەرسيتەتتەرمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋ, ولاردىڭ وقۋ باعدارلامالارىن ەنگىزۋ وسى سالالاردا قازىرگى زامانعى بىلىكتى مامانداردى دايىنداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ماڭىزدى اسپەكتىنىڭ ءبىرى – پرەزيدەنتتىڭ جوعارى ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا رەسۋرستاردى ستراتەگيالىق ءبولۋدى تالاپتى ەتۋى. رەسۋرستاردى بولۋدە ونىمدىلىككە نەگىزدەلگەن قارجىلاندىرۋ ۇلگىلەرىنە كوشۋگە قاتىستى ۇسىنىس قارجىلىق رەسۋرستاردى ءبىلىم ساپاسى مەن زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن ارتتىرۋعا جانە تۇلەكتەردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىنا نەگىزدەلەدى. بۇل ءتاسىل, اسىرەسە قازاقستاننىڭ كەڭ اۋقىمدى ەكونوميكالىق ماقساتتارىمەن وزەكتەس. مەملەكەتتىك قاراجاتتى وقۋ, زەرتتەۋ جانە تۇلەكتەردىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋى سياقتى كورسەتكىشتەر بويىنشا جوعارى دەڭگەيدە ناتيجەلەر كورسەتكەن جوعارى وقۋ ورىندارىنا ءبولۋ ارقىلى ۇكىمەت جوعارى بىلىمگە سالىنعان ينۆەستيتسيانىڭ قايتارىمىن ارتتىرا الادى. بۇل سونداي-اق ۋنيۆەرسيتەتتەرگە ءوز باعدارلامالارىن ۇنەمى جەتىلدىرۋگە جانە ولاردى يندۋستريانىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە سايكەستەندىرۋگە ىنتالاندىرادى.
مەملەكەت باسشىسى جوعارى وقۋ ورىندارى مەن ناقتى ەكونوميكانىڭ اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋعا ەرەكشە ءمان بەرەدى. بۇل تۇلەكتەردىڭ جۇمىس بەرۋشىلەرگە قاجەت داعدىلار مەن بىلىمگە يە بولۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وتە ماڭىزدى. ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن ونەركاسىپ اراسىنداعى تىعىز ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ارقىلى قازاقستان جوعارى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ تۇلەكتەرى ەكونوميكالىق دامۋعا دايىن بولۋىن قامتاماسىز ەتە الادى. ۋنيۆەرسيتەت پەن ونەركاسىپ اراسىنداعى ارىپتەستىك تۇجىرىمداماسى زەرتتەۋلەر مەن يننوۆاتسيالارعا دا تارالادى. ۋنيۆەرسيتەتتەر تەك ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيەنىڭ نەگىزگى قاتىسۋشىلارى رەتىندە قاراستىرىلادى. زەرتتەۋ باعدارلامالارىن ونەركاسىپتىڭ قاجەتتىلىكتەرىمەن ۇيلەستىرۋ ارقىلى جوعارى وقۋ ورىندارى تەحنولوگيالىق جەتىستىكتەرگە سەرپىن بەرىپ, ەكونوميكالىق دامۋعا ۇلەس قوسا الادى. جولداۋدا يننوۆاتسيالىق ساياساتتى ەلدىڭ عىلىمي-تەحنولوگيالىق باسىمدىقتارىمەن ۇيلەستىرۋ قاجەتتىلىگى تۋرالى ايتىلۋى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ۇلتتىق يننوۆاتسيالىق جۇيەدەگى ماڭىزدى ءرولىن كورسەتەدى.
مەملەكەت باسشىسى شەتەلدىك تاعىلىمدامالاردى جاي فورمالدىلىق نەمەسە «اكادەميالىق تۋريزم» رەتىندە قاراماۋ قاجەتىن دە ەرەكشە اتاپ ءوتتى. مۇنداي ماسەلەگە كوڭىل ءبولۋى وتە ورىندى. سەبەبى بۇگىنگە دەيىن شەتەلدە تاعىلىمدامادان وتكەن ادامداردىڭ عىلىمي الەۋەتى نەمەسە كاسىبي بىلىكتىلىگى قانشالىقتى ارتتى جانە ولار كەلگەن سوڭ تاجىريبەگە ەنگىزىپ جاتىر ما دەگەن سۇراق قويىلعان جوق ەدى. وسىنىڭ سالدارىنان مىڭداعان ماماندار مەن عالىمدار شەتەلگە بارۋدى تۋريزمگە اينالدىرىپ جۇرگەن جاعداي ءجيى كەزدەسەدى. سول سەبەپتى تاعىلىمدامادان وتۋدەن بۇرىن, شەتەلگە كەتىپ بارا جاتقان ادامعا سول ەلدە عىلىمي جۇمىس قالاي جۇرگىزىلەدى, ول جەردە قانداي زەرتتەۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر, جانە ول جاقتا بىلىكتىلىگىن قانشالىقتى كوتەرە الادى دەگەن سۇراقتار قويىلۋ كەرەك. سونداي-اق, تاعىلىمداماعا بولىنەتىن ورىنداردىڭ ءبىر بولىگىن ماگيستراتۋراعا بەرگەن دۇرىس. ءبىر جىل ماگيستراتۋرادا وقىعان مەن ءبىر جىل تاعىلىمدامادان ءوتۋ – جەر مەن كوكتەي, سالىستىرۋعا كەلمەيتىن جاعداي. ارينە, جەكەلەگەن تەحنيكالىق جانە جاراتىلىستانۋ ماماندىقتارى بويىنشا لابوراتوريالىق جانە سىناق جۇمىستارىن شەتەلدە جۇرگىزۋ قاجەت كەزدە تاعىلىمداماعا بارۋ قاجەت. الايدا بۇل – وتە سيرەك كەزدەسەتىن جاعداي. سوندىقتان دا, شەتەلدە تاعىلىمدامادان ءوتۋ مەحانيزمىن جەتىلدىرىپ, ونىڭ قوعام مەن مەملەكەتكە ناقتى قاجەتتىلىگىن ەسكەرۋ كەرەك.
قورىتىندىلاي كەلە, پرەزيدەنتتىڭ جىل سايىنعى جولداۋى قازاقستانداعى جوعارى ءبىلىمدى دامىتۋعا ارنالعان باتىل جانە بولاشاققا باعىتتالعان ستراتەگيانى بەلگىلەيدى. قازىرگى جانە بولاشاق ەڭبەك نارىعىنىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە جاۋاپ بەرۋ, جوعارى ءبىلىم جۇيەسىن ينتەرناتسيوناليزاتسيالاۋدى ارتتىرۋ, رەسۋرستاردى ستراتەگيالىق ءبولۋ, ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن ونەركاسىپ اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋ سياقتى نەگىزگى باعىتتارعا نازار اۋدارۋ ءبىلىم بەرۋ سەكتورىنىڭ كەشەندى ترانسفورماتسياسىنا نەگىز قالايدى. بۇل ستراتەگيالاردى ءتيىمدى ىسكە اسىرۋ قازاقستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بولاشاقتاعى سىن-تەگەۋرىندەرگە جاۋاپ بەرە الۋى ءۇشىن وتە ماڭىزدى. ءبىلىم بەرۋ ناتيجەلەرىن ەكونوميكالىق قاجەتتىلىكتەرمەن سايكەستەندىرۋ, يننوۆاتسيالاردى ىلگەرىلەتۋ جانە جاھاندىق وزىق تاجىريبەلەردى ەنگىزۋ قازاقستاندى وڭىردەگى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى كوشباسشى ءارى ينتەللەكتۋالدى, ەكونوميكالىق بەلسەندىلىكتىڭ ورتالىعىنا اينالدىرۋ ءۇشىن وتە ماڭىزدى. ەگەر بۇل ءىس-شارالار جۇزەگە اسسا, ولار ۇلتتىڭ ۇزاق مەرزىمدى وركەندەۋىنە جانە تۇراقتىلىعىنا ۇلكەن ۇلەس قوسادى.
باقىت التىنباسوۆ,
زاڭ عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسور
