قاسيەتتى قورداي وڭىرىندە وتكەن, كوپتى كورگەن, كوپ جاساعان دانا قارت بايساق دۇنيەدەن وتەرىنىڭ الدىندا ءحالىن سۇراي كەلگەن بالا كەنەنگە: «ە, كەنەنسىڭ بە؟ بولارسىڭ-اۋ, بولارسىڭ... شىرعاناقتان ءسوز كەلسە, شىرعاۋشىنىڭ تاپ ءوزى بولارسىڭ ءتۇبى», دەگەن ەكەن. كەنەن اقىننىڭ بولاشاعىنان ۇلكەن ءۇمىت كۇتتىرتسە كەرەك. اقىننىڭ ونەردەگى باعىن اشقان قىرعىز مانابى شابداننىڭ اسى دەۋگە تولىق نەگىز بار. اسقا پەتەربۋرگتەن بەرگى جەردەن قىرىق مىڭ كىسى شاقىرىلىپ, قىرعىز, قازاقتان داڭقى شىققان تالاي اقىن-جىراۋلار كەلەدى. بۇل جيىنعا قاستەكتەن جالعىز اتىن سابالاپ, دومبىراسىن جەبەلەپ جامبىل دا جەتەدى.
بۇرىن مۇنداي جيىندى كورمەگەن ءارى جامبىل, توقتاعۇل, قالمىرزا, ارقابايداي اتاقتى, توكپە اقىنداردان كەيىن كەزەك العان جاس اقىننىڭ جۇرەگى داۋالاماي, توپ الدىندا ەكى رەت ايقايلاعاندا دا داۋسى شىقپاي قالىپتى. سول كەزدە كوپشىلىك: «ەر كەزەگى ۇشكە دەيىن دەگەن, جاس بالا عوي, تاعى ءبىر كورسىن!» دەپ شۋلاپتى.
سارباسشا قۇلاعىن بۇراپ, دومبىراسىن كوككە بۇلعاپ ءۇشىنشى رەت ايقايلاعاندا بارىپ كەۋدەسىنەن جىر شىعادى:
«مەن ءوزىم جول كورمەگەن اقىن ەدىم,
اتاقتى اقىن سارباستىڭ جاقىنى ەدىم.
ونەرىم ءور قياعا الىپ ۇشتى,
استىندا التى ۋىقتىڭ جاتىر ەدىم».
بىرتە-بىرتە ءور داۋىسى جالپاق دالانى جاڭعىرتىپ, اينالاسى اتشاپتىرىم جينالعان جۇرتتى تاڭداي قاقتىرادى. وسى جولى «كوپشىلىك كورسىن ءانىمدى» دەگەن كەلىستى ءان-جىرى ءۇشىن باس جۇلدەنىڭ ءبىرىن, جامبىلداي داڭعىلدىڭ اق باتاسىن الىپ قايتادى. انىنە سونشالىقتى ريزا بولعان جامبىل داۋىلپاز ءانشىنىڭ بەتىنەن ءسۇيىپ, كوڭىلىن كوككە كوتەرەدى.
ەندى كەنەن ءومىرىنىڭ جاڭا كەزەڭى باستالادى. ول تۋعان ەلىنىڭ سىيلى قوناعى بولىپ, كوپ جەردى ارالاپ, حالىق ومىرىمەن تەرەڭىرەك تانىسادى, ونىڭ مۇڭ-مۇقتاجىنا, قايعىسى مەن قۋانىشىنا ورتاقتاسادى. ەل كەزىپ جۇرگەن شاقتارىندا حالىق ونەرپازدارىمەن تانىسىپ, ءوزىنىڭ مۋزىكالىق, پوەتيكالىق قابىلەتىن دامىتىپ, ورىستەتە بەرەدى.
مىنە, شابداننىڭ سول اسىنان باستاپ كەنەننىڭ انشىلىگى مەن اقىندىعى, جىرشىلىعى قىرعىز, قازاققا بىردەي تارايدى. جامبىلدان باتا الىپ تۇساۋى كەسىلگەن كەنەننىڭ جولى دا, باعى دا اشىلادى. قويدان قۇتىلىپ, حالىق جىرشىسى دەگەن اتقا يە بولادى. ول ەندى ءان مەن جىردىڭ دۇكەنىن قىزدىرادى.
كەنەن اقىن جەتىسۋدا تۋىپ, جامبىلدىڭ قاينار بۇلاعىنان سۋسىنداعان, سول قالىڭ اقىن, شەشەن, كۇيشىلەردەن, سال-سەرىلەردەن ۇيرەنىپ وسكەن. اسىرەسە جامبىلدان كوپ ءتالىم العان. كەنەن اقىن ۇستازى تۋرالى: «مەن جاكەڭدى ەڭ العاش قىرعىزدىڭ مانابى شابداننىڭ اسىندا كوردىم. سول اسقا نەبىر اقىن, ايتۋلى ءانشى-كۇيشى كەلدى, دومبىراعا, قياققا, سىرنايعا, سىبىزعىعا قوسىپ ايتادى; تاڭنىڭ اتىسى, كۇننىڭ باتىسى اقىنعا دا, انشىگە دە, كۇيشىگە دە دامىل بولعان جوق. سولاردىڭ ىشىنەن ەڭ داڭقى اسقاندارى: جامبىل, قالمىرزا, توقتاعۇل, ومىرزاق, كەنجەقارا, ارقاباي ەدى. ارقاباي مايكوتتىڭ بالاسى, مەن سول جولى «كوپشىلىك كورسىن ءانىمدى» دەگەن ولەڭ ايتىپ, انشىلىگىم مەن اقىندىعىم قىرعىز, قازاققا بىردەي تارادى. توقتاعۇل, قالمىرزاداي قىرعىزدىڭ ايگىلى اقىندارى, ساعىمبايداي ارۋاقتى ماناسشى ارنايى شاقىرىپ, جاس بۇلبۇل دەپ قولپاشتاپ, ءۇنىمدى تىڭدادى, جامبىلدىڭ وڭ باتاسىن الىپ, تۇساۋىم كەسىلىپ, جولىم دا, باعىم دا اشىلدى. سودان باستاپ ولە-ولگەنشە جامبىلدىڭ سوڭىنا ەرىپ, قولتىعىنان دەمەپ ءجۇردىم, جاقىن شاكىرتى, ۇزەڭگىلەس سەرىگى بولدىم», دەپ تولعانادى.
«جامبىلدىڭ بىرگە ءجۇرىپ سىرىن الدىم,
ۇلگىسىن, ونەگەسىن جيىپ الدىم.
بولساق تا شاپىراشتى, دۋلات ەكەۋ...
ء بىر سوزدەن ءادىل ايتقان تانبايتۇعىن,
ومىردە ادالدىقتى تاڭدايتۇعىن.
جاقپاعان, جاقتىرماعان ادامىنا,
ساراڭنان دا ساراڭ بوپ تامبايتۇعىن».
بۇل كەنەكەڭنىڭ ۇستازىنا ارناعان ەسكەرتكىشى – پارىز جىرى, «جامبىل – جىرى» ەكەن.
كەنەننىڭ تىكەلەي ۇستازى – جامبىل. ايتسە دە, حالىق پوەزياسى تاريحىندا ەكەۋىنىڭ دە ءوز ورىندارى ايرىقشا. قاتار جانعان ەكى جۇلدىزدىڭ ءوز جارىقتارى بار, ءوز تاريحتارى بار. سوندىقتان دا حالىق پوەزياسىندا جامبىل – جامبىل, كەنەن – كەنەن بولىپ اتالادى. ەشكىم جامبىل بولا المايتىنى سياقتى, ەشكىم كەنەن دە بولا بەرمەيدى. ويتكەنى كەنەن اقىننىڭ ءوزى كوتەرەر جۇك ونىڭ ءبىر باسىندا از ەمەس. كەنەن تالاي جىر توككەن, سىر توككەن جۇيرىك اقىن. دەسە دە, كەنەن شىعارماشىلىعىنىڭ ارنالارى مەن تاريحي تامىرلارى عاسىرلار قۇردىمىنداعى ەپوستار مەن اڭگىمە-حيكايالاردا جاتىر.
كەنەننىڭ اقىندىعى تۋرالى اڭگىمەنى ونىڭ ءوزى ءنار العان ەكى ارنادان – اقىندىق جانە شەشەندىك ورتا مەن داستۇردەن ءبولىپ قاراۋعا بولمايدى. سوندا كەنەننىڭ ۇلگى تۇتقان, ونەگە العان مەكتەبى ءبىر عانا جامبىل ەمەس, ءوزىمىز جاقسى بىلەتىن وزگە دە بىرقاتار اقىندار بولىپ شىعادى.
ەندىگى ءبىر ماسەلە – جىراۋلىق, جىرشىلىق داستۇرگە تىكەلەي قاتىسى بار اقىندىق مەكتەبى حاقىندا. اقىن دا, جىرشى دا عايىپتان پايدا بولعان ەمەس, ولاردىڭ وسكەن ورتاسى, ۇيرەنگەن ۇستازدارى جانە كەيىن جولىن قۋعان شاكىرتتەرى بولعان. ۇستازدىق, مۇراگەرلىك ءداستۇر كەلە-كەلە ۇلعايىپ, بەلگىلى اقىندىق نەمەسە جىرشىلىق مەكتەپكە اينالعان. ماسەلەن, جامبىلدىڭ مەكتەبى ءسۇيىنباي ءتارىزدى اقىندار سانالسا, ۇمبەتالى, كەنەن, ەسداۋلەت, ءسايادىل ءتارىزدى اقىنداردىڭ ۇلگى العان, ونەگە تۇتقان مەكتەبى دە – جامبىل مۇراسى. «جامبىلدىڭ ىزىنشە شاشۋباي, نۇرپەيىس, كەنەن, نارتاي, ءسايادىل سەكىلدى كوكتەمگى نوسەردەن سوڭعى قىردىڭ كوگىندەي قاۋلاعان قالىڭ اقىننىڭ از ۋاقىت ىشىندە لاپ قويۋى ادەبيەتىمىزدىڭ تاريحىنداعى اسا ءبىر ەلەۋلى قۇبىلىس ەدى», دەپ جازادى م.جولداسبەكوۆ.
كەنەن ازىرباەۆ – قابان, ءسۇيىنباي, شوجە, مايكوت, باقتىباي, قۇلمامبەت, جامبىل, سارباس, قۋاندىق, كەبەكباي, نوعايباي, بولتىرىك ءتارىزدى ىرگەلى اقىندار مەن جىرشىلاردىڭ, ايتۋلى شەشەندەردىڭ مەكتەبىنەن وتكەن, سولاردىڭ جىر داستۇرىندە تاربيەلەنگەن ونەر يەسى. بۇل اتالعانداردىڭ ۇستىنە توقتاعۇل, قالمىرزا, ساعىمباي, توكپە سياقتى قىرعىز اقىندارىن قوسساق, ەكى ەلدى تەل ەمگەن كەنەننىڭ ونەر مەكتەبى تەرەڭدەي ءارى كەڭەيە تۇسەدى. ءسويتىپ, جىر الىبى جامبىل كەنەن ءتارىزدى شاكىرتتەرىن ءوزى ونەگە العان اقىندىق ورتانىڭ وزىق داستۇرىندە باۋلىعان.
شىنىندا دا, كەنەننىڭ ءوزى تامسانىپ, تابىنىپ اڭگىمەلەيتىن سونشاما جايساڭنىڭ, تۋلاپ تۇرعان وتتى ءسوز وشاقتارىنىڭ البىرت تالانتقا مەكتەپ بولماۋى مۇمكىن ەمەس ەدى. كەنەن ءوزىنىڭ تۇتەپ كەلە جاتقان انشىلىگى مەن اقىندىعىنا قاجەتتى ءناردى وسىنشاما ونەرپاز, وڭشەڭ جاقسىنىڭ ونەگەسىنەن, حالىقتىڭ بايتاق قازىناسىنان العان. ءسويتىپ بارىپ ول بىرتە-بىرتە ءوز ۇنىمەن, ءوز تۇلعاسىمەن دارالانا ءتۇسىپ, قازاق دالاسىنا عانا ەمەس, قازاقستان, قىرعىزستان رەسپۋبليكالارىنا تانىمال اقىنعا اينالعان.
كەنەننىڭ حالىقتىق ۇلگىنى پايدالانۋ تۇرعىسىنان قاراعاندا قۇندى شىعارماسىنىڭ ءبىرى – «جامبىل – جىر» داستانى. داستاندا اتى الەمگە ايگىلى ۇلى اقىن جامبىل جاباەۆتىڭ بىزگە بەيمالىم مىنەز ەرەكشەلىكتەرى, ادامگەرشىلىك, ازاماتتىق اسىل قاسيەتتەرى وبرازدى تۇردە شىنايى بەينەلەنگەن.
«اقتاۋعا پارىزىمدى دومبىرا الدىم,
ويلانىپ شىرماۋىقتاي ون بۇرالدىم», دەگەن جولداردان قارت اقىننىڭ داستاندى جازاردا ۇلكەن تەبىرەنىسكە تۇسكەنىن, سۇيىكتى ۇستازى – جامبىل وبرازىن جاساۋعا زور جاۋاپكەرشىلىكپەن كىرىسكەنىن, سول جولدا ىزدەنە ەڭبەكتەنگەنىن كورەمىز. داستان سيۋجەتى تارتىسقا تولى ءارى جيناقى, ونداعان جىل وقيعاسى شاعىن داستانعا ەركىن سىيىپ كەتكەن. وقيعا «جامبىلدىڭ بالا كەزىندە» دەگەن بولىمنەن باستالادى.
«جابايدان تۋعان بالانىڭ,
جامبىل ەكەن كەنجەسى.
كوپ بولىپتى ەركەنىڭ,
ايتقانىڭا كونبەسى.
شارۋاعا قىرى جوق,
مالعا قارار ءتۇرى جوق.
بالالارمەن ويناسا,
ۇرىسپاي قالعان كۇنى جوق».
نەمەسە:
«جىلعادان ۇشقان تورعايدى,
جىر قىلىپ جامبىل تولعايدى», دەگەن سەكىلدى ءساتتى تابىلعان جولدار جامبىل مىنەزىن دارالاپ, وزىندىك ەرەكشەلىگىمەن تانىستىرادى. اقىنداردىڭ ءوز تالانتىن جۇيرىك اتقا, تۇلپارعا بالاماعانى كەمدە-كەم بولار. كەنەندە دە:
«ك ۇلىكتەي توپتان وزىپ ارشىنداعان,
ومىردە ولەڭ قۋىپ ءجۇرمىن دەدىم».
نەمەسە:
«جەلگەن اتتاي دۇرسىلدەپ», سياقتى جۇيرىك ات, تۇلپار ءبارى دە ۇنەمى اقىندىق تالانتتى بايقاتاتىن مەتافورا رەتىندە الىنادى.
«جامبىل – جىر» داستانىنداعى تاعى ءبىر ەرەكشەلىك – نەگىزگى قاھارمان بەينەسى ليريكالىق كەيىپكەردىڭ كوڭىل كۇيى ارقىلى جىرلانادى. بۇل دا شىعارماعا كەڭ تىنىس بەرىپ, كوركەمدىك جاڭا سيپات دارىتا تۇسكەن. مۇنى, اسىرەسە «جامبىلدى ءبىرىنشى كورگەنىم», «جامبىلدىڭ جەلدىرمەسى» دەگەن بولىمدەردەن مول كەزدەستىرەمىز.
كەنەن ءوزىنىڭ «جامبىل جىرىندا» ۇيقاستىڭ سان الۋان ءتۇرىن بەردى. سونىمەن بىرگە ول جىردىڭ كوركەمدىك جاعىن دا دامىتىپ وتىردى. جىردا كەزەكتى ۇيقاس, ال «جامبىلدىڭ بالا كەزى» دەگەن بولىمىندە ۇلكەن شەبەرلىكتى كەرەك ەتەتىن شۇبىرتپالى ۇيقاس تا كەزدەسەدى. ماسەلەن:
«ال جامبىلعا كەلەيىن,
اقبوكەندەي جەلەيىن,
دومبىرامدى بۇرايىن,
نەگە قاراپ تۇرايىن,
ۇستازدىعى بار ەدى,
سىي-قۇرمەتىن قىلايىن.
جاپادان تۋعان بالانىڭ,
جامبىل ەكەن كەنجەسى».
مۇنداي شۇبىرتپالى ۇيقاس ولەڭگە ينتوناتسيالىق وتكىرلىك, اۋەزدىلىك بەرەدى. اقىن ايتايىن دەگەن اسەرلى ويىن ءسوز تاسقىنىمەن, دەم الماستان, مۇدىرمەستەن, ءبىر-اق ايتىپ شىققىسى كەلەتىن سياقتى. كەنەن جىرلارىنىڭ وسىنداي ەرەكشەلىك قاسيەتتەرى ولەڭدى ءارلى, قۇندى ەتە تۇسەدى.
ونەر يەسىنىڭ وزىندىك بەتىن, تۇلعا-بەينەسىن تانىتاتىن سيپاتتاۋلاردىڭ نەبىر ءنارلى, ادەمىلەرىن دە كەنەن شىعارمالارىنان تابامىز. ولار ءبىر جاعىنان مەيلىنشە قاراپايىم, جاتىق بولسا, ەكىنشى جاعىنان اسا تەرەڭ ماعىنالى كەلەدى, اقىن رۋحىن, دارالىق سيپاتىن, زامان كەلبەتىن جاقسى اڭعارتادى, سونىمەن بىرگە ولاردان اقىننىڭ قولتاڭباسى ايقىن كورىنەدى.
«تاي اقىن, تارلانبوزداي كارى اقىن». وسى جولداعى بەينەلى سوزدەردىڭ قاي-قايسىسىن الساق تا, اقىنعا ءتان زور ماعىنالى, كوركەمدىك قاسيەتىمەن كوزگە تۇسەدى. مۇنداعى تاي, تارلان دەگەن سيپاتتاۋلار قاراپايىم عانا سوزدەر ەكەنى راس. ال بىراق وسى سوزدەردە ۇلكەن ماعىنا جاتىر.
كەنەن ءوز ولەڭدەرىن سۋىرىپ-سالمالىق ونەردىڭ قاي جانرىندا بولسا دا شىعارعان, اسىرەسە كوپ قولدانعان ولەڭدىك قالىبى – جىر. اقىننىڭ جىرلارى – كولەمى جاعىنان مول, حالىق ماقالدارى مەن ماتەلدەرى كەڭ قولدانىلىپ, تاريحي وقيعالاردى قامتىپ وتىراتىن, بەلگىلى ءبىر تاقىرىپتى تولىق جەتكىزىپ بەرە الاتىن ۇزاق ولەڭ. جىردىڭ ءوزى قازاقتىڭ باتىرلىق ەپوسىنا ءتان ولەڭدىك ۇلگى. كەنەن دە ءوز شىعارماشىلىعىندا وسى ءداستۇردى, حالىققا تۇسىنىكتى ۇلگىنى قولدانعان, وعان جاڭا مازمۇن, جاڭا ماعىنا بەرگەن. جىردىڭ تاعى ءبىر قاسيەتى, ول باس-اياعى جيناقى, توگىلتىپ ايتۋعا ىڭعايلى بولىپ كەلەدى. جىر سوندىقتان دا حالىق شىعارماشىلىعىندا كوپ تاراعان فورما بولۋى كەرەك.
كەنەن جىرلارىندا الليتەراتسيا, اسسونانستار, بىركەلكى دىبىستىق قايتالاۋلار ءجيى كەزدەسەدى جانە ولار ماڭىزدى ءرول اتقارادى. «جامبىلدى ءبىرىنشى كورگەنىم» دەگەن بولىمدە:
«اۋىزدا ايتار ءسوزى ىركىلمەگەن,
اقىننىڭ دەر شاعى ەكەن بۇل كۇن دەگەن.
اقىرىپ دومبىرانى ساباعاندا,
ادامداي ەزۋ تارتىپ ءبىر كۇلمەگەن».
اقىننىڭ شابىتى, البىرت شاعى, مىنەزى ءتورت جولدا تەرەڭ ماعىناسىمەن عانا ەمەس, سوعان ساي ءتۇر, كورىنىسىمەن دە تارتادى. جامبىلدىڭ بەينەسىن سۋرەتتەيتىن سوزدەر ىلعي «ا» دىبىستارىنان قۇرالعان. ءتورت جولدا «ا» دىبىسىن بەس رەت قايتالايدى. اسسونانس نەگىزىندە جاسالعان داۋىس ىرعاقتارى انىق كورىنىپ تۇر. كەنەن انافورانى – ءبىر سوزبەن باستاۋ ءادىسىن دە ءجيى قولدانادى.
«بىرەۋگە بۇل ولەڭىم كونە سارىن,
بىرەۋگە بۇل ولەڭىم بال-شىرىنداي!
نەمەسە:
جولشىباي «تىك شىرقاۋعا» سالىپ جۇردىك,
جولشىباي شالدىڭ كوزىن الىپ جۇردىك».
انافورا سۋىرىپسالمالىق ۇدەرىستى جەڭىلدەتەدى جانە سونىمەن بىرگە مۇنداي ادىستە اۆتوردىڭ ايتايىن دەگەن ويى اسەرلى, ايقىن بولىپ شىعادى. كەنەن ولەڭنىڭ دىبىستىق ۇندەستىكتەرىنە, ونىڭ اۋەزدى, اسەرلى بولىپ شىعۋىنا كوپ كوڭىل بولگەن. سوندىقتان دا كەنەن ولەڭدەرىنىڭ ءبارى ۇيقاس, ۇندەستىك جاعىنان قۇلاققا جاعىمدى, دىبىس ىرعاقتارى اسا ۇنامدى كەلەدى.
«جامبىل تويى» دەگەن بولىمدە اقىن توقسانعا تولعان جامبىلدىڭ تويىن عانا ەمەس, باقىتقا كەنەلگەن بۇكىل قازاق حالقىنىڭ شات ءومىرىن شابىتتانا جىرلايدى. قىرعىز اقىندارىنا ءسوز بەرىپ, دوستىقتى, تۋىسقاندىقتى ماقتايدى.
«تولقي توپقا تۇسكەندە,
تايپالماعا پار ەدى.
جولدا جۇگىن قالدىرماس,
جالعىز وركەش نار ەدى.
جامبىل اتى – جىر ەدى,
اش-ارىقتىڭ ارى ەدى».
اقىن جامبىل بەينەسىن قادىرلى, قاسيەتتى ادام تۋرالى حالىق ۇعىمىنا, كوركەم ويلاۋ وزگەشەلىگىنە سايكەس تارتىمدى سۋرەتتەگەن. جامبىل اقىندى تايپالما, نار, جىر, ار دەۋ دە – حالىقتىق ۇلگىدەگى مەتافورالار. تايپالماعا تەڭەگەندە داۋسى زور, ايبىندى دەگەندى اڭعارتسا, جالعىز وركەش نار ەدى دەپ, ارينە, اۋىسپالى ماعىنادا, دارالىق, ايباتتىلىق, قاھارلىلىق دەگەندى بىلدىرسە, «جامبىل اتى – جىر ەدى» دەگەندە ءان مەن جىردىڭ ءدۇلد ۇلى دەگەندى ايتادى, «اش-ارىقتىڭ ارى ەدى» دەپ قامقورشى, جاناشىر سەكىلدى سيپاتتى تانىتۋ ءۇشىن ايتىلعان. داستاننىڭ «جامبىلدىڭ ءتۇسى», «كوركەمجان تۋعاندا», «جامبىل جاتىپ قالعاندا» دەگەن بولىمدەرىندە كوركەمدىك, پوەزيالىق بوياۋ قۇلپىرىپ كوز تارتادى. ولەڭ جولدارى 11 بۋىندى, بىردە 7-8 بۋىندى بولىپ, اقىننىڭ ايتپاق ويىنىڭ مازمۇنىنا ساي تۇرلەنىپ, وزگەرىپ وتىرادى.
داستان وقيعاسىنىڭ شارىقتاۋ شەگى – «جامبىل جاتىپ قالعاندا» دەگەن بولىمدە سۇيىكتى ۇلى العادايدان ايىرىلعان جامبىلدىڭ تاماق ىشپەي توسەك تارتىپ جاتىپ قالعان كەزى سۋرەتتەلەدى. مۇحتار, ءسابيت, عاليلار ءوزارا اقىلداسا كەپ, جامبىلدى جۇباتۋعا كەنەندى الدىرتادى.
«العاداي وتان قورعاپ قۇربان بولدى,
وتاننىڭ كوڭىلى ءۇشىن ورنىڭنان تۇر», دەگەن كەنەن ءۇنىن ەستىپ جامبىل باسىن كوتەرىپ, تىلگە كەلەدى. جىردا قايعى-ازانىڭ قانشالىقتى اۋىر ەكەندىگى بىرنەشە تۇسپال سۋرەت ارقىلى دا ايقىن ەلەس بەرەدى. بۇلت باسىپ, شۇبارلانىپ, مۇنارتىپ تۇرعان كۇن – وسىنداي سيمۆولدىق بەينە. ء«بىر جەمىسىڭ جەل سوعىپ, جەرگە ءتۇستى» دەۋى يىلمەيتىن, سۇرىنبەيتىن, قايسار ەرلەردىڭ ءمۇلت باسىپ, جازىم بولعانىن تۇسپالداپ كورسەتەدى.
جالپى العاندا, ادەبيەتتىڭ قانداي كەزەڭدە بولسىن, دامۋ دەڭگەيىندە ايقىندايتىن نارسەلەرگە قوعامدىق اقىل-ويدىڭ قوزعالىسىن, كوركەمدىك قۇرال-تاسىلدەر جۇيەسىن, سۋرەتكەردىڭ تالانت دارالىعىن جاتقىزساق, «بۇرىنعى وتكەن باتىرلار», «قىرعىزباي», ء«الي باتىر», «كەنەباي – كەربەز», «جامبىل – جىر» داستاندارى كەنەن شىعارماشىلىعىنداعى ەرەكشە قۇبىلىس, ەداۋىر كوركەمدىك سيپاتتار اكەلگەن تۋىندى دەي الامىز. سونىمەن بىرگە ول اقىندىق تالانتى عانا ەمەس, تۇتاستاي العاندا, ۇلتىمىزدىڭ بەلگىلى ءبىر دارەجەدەگى قوعامدىق سانا بيىكتىگىن كورسەتسە كەرەك.
اقىننىڭ ولەڭ تىلىندەگى باتىل, تىڭ ىزدەنىستەردى تۋدىراتىن ونىڭ اقىندىق وي-ءورىسىنىڭ ولشەۋسىز كەڭدىگى, قوعامدىق ماقسات-نىساناسىنىڭ, كوركەمدىك دۇنيەتانۋىنىڭ مۇلدە سونىلىعى ەشبىر تالاس تۋعىزباسا كەرەك. اقىن شىعارمالارىنداعى ءسوز كەستەسىنىڭ, ولەڭ ءتىلىنىڭ تابيعيلىعى مەن قاراپايىمدىلىعى, ولارداعى قولدانىلاتىن بەينەلى سوزدەردىڭ قۇرىلىس-ءبىتىمى, جاسالۋ ەرەكشەلىكتەرى جاعىنان مەيلىنشە ۇتىمدى جانە تەرەڭ ماعىنالى بولىپ كەلۋى – وسىنىڭ ءبارى اقىننىڭ سۋرەتكەرلىگىن, شەبەرلىگىن, ەستەتيكالىق كوركەمدىك سەزىمىنىڭ وزگەشە, بيىك ساپاسىن تانىتادى.
ايگۇل وتەن,
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى
