Egemen Qazaqstan
Egemen Qazaqstan
24562 ماتەريال تابىلدى

تاريح • 12 ماۋسىم, 2025

العاشقى مۇعاليمالار

ءيا, شاكىرتكە ساباق بەرەتىن ايەل زاتىن بۇرىن «مۇعاليما» دەيتىن. بۇل ءالىم – ءاليما, ءسالىم – ءساليما تۇرىندەگى اراب ءتىلى­نىڭ زاڭدىلىعى (ەر/ايەل) ەكەنى تۇسىنىكتى. 1841 جىلى بوكەي وردا­سىندا اشىلعان زايىرلى باعىت­تاعى تۇڭعىش مەكتەپتىڭ مۇعالىم ايەلدەرىن ءدال قالاي اتا­عانىن عالىمدار زەرتتەي جاتار. بىراق وسى كۇنى «ۇشىتەلدى» (ۋچيتەل) سول كەزدەگى اتىمەن ەمەس, مۇسىلمانشا مەكتەپتىڭ مۇعا­لىمىندەي اتاعاندىقتان, تەرمينولوگيا شارتتى ەكەنىن بىردەن ەسكەرتە كەتەيىك.

رۋحانيات • 12 ماۋسىم, 2025

ۇلىق تاريحشى – ۇلىقبەك

ەلىمىزدە سوڭعى جىلدارى جوشى ۇلىسىنا قاتىستى ىرگەلى زەرتتەۋلەردىڭ جۇرگىزىلە باستاعانى بەلگىلى. بۇل ورايدا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن ۇلىق ۇلىس – التىن وردانىڭ 750 جىلدىعى مەن جوشى حاننىڭ دەربەس بيلىككە كەلىپ, تاققا شىعۋىنىڭ 800 جىلدىعىن مەملەكەتتىك دەڭگەيدە اتاپ ءوتۋ – حالقىمىزدىڭ تاريحي ساناسىن جاڭعىرتىپ, مەملەكەتتىك ءداستۇردى تەرەڭ پايىمداۋ ءۇشىن ماڭىزدى قادام بولدى. وسى تاريحي بەلەستە ورتاعاسىرلىق دەرەككوزدەردى عىلىمي اينالىمعا ەنگىزۋ جۇمىستارى دا جۇيەلى جۇزەگە اسا باستادى. سونىڭ ءبىر ايقىن دالەلى – ايگىلى عۇلاما عالىم, تەمىر اۋلەتىنىڭ بيلەۋشىسى مىرزا ۇلىقبەكتىڭ «تاريح-ي اربا ۋلۋس» ء(«تورت ۇلىستىڭ تاريحى») اتتى شىعارماسىنىڭ قازاق تىلىنە اۋدارىلۋى.

زاڭ مەن ءتارتىپ • 12 ماۋسىم, 2025

ازاماتتاردىڭ ىرگەلى قۇقى – مەملەكەت نازارىندا

ادام قۇقىقتارىنىڭ ساقتالۋى مەن قورعالۋى – ءار مەملەكەت پەن قوعامنىڭ جالپى ادام ءۇشىن جايلىلىعىنىڭ بەزبەنى, ەلدىڭ حالىقارالىق بەدەلىن قالىپتاستىراتىن كورسەتكىش.

ۇكىمەت • 12 ماۋسىم, 2025

راقىمشىلىققا كىمدەر ىلىگەدى؟

ءماجىلىس سپيكەرى ەرلان قوشانوۆتىڭ توراعالىعىمەن جالپى وتىرىس ءوتتى. جيىندا دەپۋتاتتار كونستيتۋتسيانىڭ 30 جىلدىعىنا وراي كەيبىر سوتتالعاندارعا راقىمشىلىق جاساۋدى كوزدەيتىن زاڭدى قابىلدادى. ودان بولەك قارجى نارىعىن دامىتۋ, تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ ماسەلەلەرى قارالدى.

فورۋم • 12 ماۋسىم, 2025

ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىققا – تىڭ سەرپىن

پرەمەر-ءمينيسترى ولجاس بەكتەنوۆ ەلىمىزگە العاشقى رەسمي ساپارمەن كەلگەن سلوۆاكيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەمەر-ءمينيسترى روبەرت فيتسومەن كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.

ادەبيەت • 12 ماۋسىم, 2025

جۇرەككە كوشەدى جاسىن جىرلار

بەلگىلى اقىن, «الاش» حالىقارالىق ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى بولات ۇسەنباەۆتىڭ «مەزەت» اتتى جىر كىتابى جارىق كوردى. جاڭا كىتاپقا اقىننىڭ سوڭعى ءتورت-بەس جىلدا جازعان جىرلارى ەنگىزىلگەن. جيناقتىڭ ءبىرىنشى ءبولىمى «سويلە, ۋاقىت», ەكىنشى ءبولىمى ء«ومىر, قىمباتسىڭ ماعان», ال ءۇشىنشى ءبولىمى «اققۋلى ايدىن» دەپ اتالادى.

تۇلعا • 12 ماۋسىم, 2025

دراماتۋرگتىڭ دارا سوقپاعى

كورنەكتى جازۋشى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى, ءور التايدىڭ تۋماسى قاليحان ىسقاق – 70-جىلداردان-اق الەمدىك كلاسسيكالىق داستۇردەگى شىعارماشىلىق شەبەرلىكتىڭ شىڭىنا ورلەي وتىرىپ, ۇلتتىق ادەبيەتىمىزدەگى دراما جانرىنىڭ وركەندەۋىنە جاڭاشىل كوزقاراسپەن ايرىقشا ءۇن قوسىپ, تىڭنان تۇرەن سالعان تۇلعا.

زەردە • 12 ماۋسىم, 2025

«مەن» دەگەن جوق, «ەل» دەدى

ماڭعىستاۋدان شىققان مارعاسقالار كوپ. سولاردىڭ اراسىندا بيىك مىنبەرگە شىقپاي-اق, اۋىل-اۋداندا ءجۇرىپ تە ەلىنە پايداسىن تيگىزگەن تۇلعالار بار. ولار وسى ولكەدە تۋىپ, ءومىرىن ۇلتقا قىزمەت ەتۋگە ارناپ, ەل الدىندا ەشقانداي اتاق كۇتپەي-اق, ازاماتتىق بولمىسىمەن بيىكتەگەن. جايساڭ جانداردىڭ ءبىرى – قازاق ءباسپاسوزىنىڭ ايماقتاعى تىرەگى, شىندىق پەن شەجىرەنىڭ جوقشىسى, جۇيرىك جۋرناليست تەرەكباي جاڭبىرشى ۇلى ەدى.

تۇلعا • 12 ماۋسىم, 2025

قايتالانباس قايسار تۇلعا

ادام ءومىرىنىڭ ءتۇزۋى دە بار, بۇرالاڭى دا بار. 1986 جىلدىڭ ناۋ­رىز ايىندا مەنىڭ ومىرىمدە دە بۇرالاڭنىڭ باستالعان كەزى ەدى. سول ساتتە ەلىمىزگە بەلگىلى مەملەكەت قايراتكەرىنىڭ ءومىرىمنىڭ ءتۇزۋ ارناعا تۇسۋىنە سەپتىگى تيگەن ەدى.

عالام عاجاپتارى • 12 ماۋسىم, 2025

جارىق شاشاتىن جانۋار

تابيعاتتا وزدىگىنەن جارىق شىعا­راتىن جانۋارلار بار ەكەنىن بىلەسىز بە؟ بۇل ەرەكشە قۇبىلىس بيوليۋمينەستسەنتسيا دەپ اتالادى.

ياندەكس.مەتريكا