سونىمەن بەلگىلى مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, اكادەميك تولەگەن تاجىباەۆتىڭ ء«حىح عاسىردىڭ ەكىنشى جارتىسىنداعى قازاقستانداعى پەداگوگيكالىق اقىل-وي» («پەداگوگيچەسكايا مىسل ۆ كازاحستانە ۆو ۆتوروي پولوۆينە ءحىح ۆەكا». الماتى: «قازاقستان», 1965.- 164 ب.) اتتى كىتابىنان مىنا سۋرەتتى ۇشىراستىردىق. فوتوگرافى – ا.ۆوسكرەسەنسكي. سۋرەت 1904 جىلى 3 قازاندا ءتۇسىرىلىپتى.
تاريحي سۋرەتتە كىمدەر بەينەلەنگەن؟
سولدان وڭعا قاراي:
1) مايعىز قارتمامبەتوۆا, حان ورداسىنداعى قىزدار مەكتەبى مەڭگەرۋشىسىنىڭ كومەكشىسى.
2) حانيفا دىلمۇحامەتقىزى ورازباەۆا (كۇيەۋ بويىنشا جاقسىلىقوۆا) – شولاقكوپە اۋىلىنداعى قىزدار مەكتەبىنىڭ مۇعاليماسى. كۇيەۋى (ارتىندا تۇر) عابباس جاقسىلىقوۆ – حان ورداسىنداعى پەداگوگيكالىق كۋرستىڭ كۋرسانتى.
3) جامال احمەتجانوۆا (كۇيەۋى بويىنشا جۇمانيازوۆا), مۇعاليما. كۇيەۋى (ارتىندا تۇر) سۇلتان عابدۋلماجيت جۇمانيازوۆ – تالوۆ ستارشينا مەكتەبىنىڭ مۇعالىمى.
4) ءرازيا دۇيسەنالىقىزى احمەتوۆا (كۇيەۋى بويىنشا مەڭدەشەۆا) حان ورداسىنداعى قىزدار مەكتەبى مەڭگەرۋشىسىنىڭ كومەكشىسى. كۇيەۋى (ارتىندا تۇر) سەيىتقالي مەڭدەشەۆ – قازان مۇعالىمدەر سەمينارياسىنىڭ تۇلەگى, حان ورداسى ەكى كلاستىق ۋچيليششەسىنىڭ مۇعالىمى.
5) قاليما ۇزاققىزى بايتۋاروۆا, حان وداسىنان 90 شاقىرىم جەردەگى كۇلسۇيىندىك بايباقتى اۋىلى مەكتەبىنىڭ مۇعاليماسى.
ەندىگى ۇلكەن مىندەت – وسى مۇعاليمالاردىڭ كەيىنگى تاعدىرىن زەردەلەۋ. مىسالى, سەيىتقالي مەڭدەشەۆتىڭ جۇبايى ءرازيا دۇيسەنالىقىزى – قاسىرەتتى الجير-ءدىڭ ازابىن تارتقان تۇلعا. ول مۇندا 1943 جىلدىڭ 21 مامىرىنا دەيىن تۇتقىندا بولعان.
حان ورداسىنداعى قىزدار مەكتەبىن اشقان قازان زەمستۆو مەكتەبىنىڭ تۇلەگى حۇسنيجامال زۇلقارنايقىزى نۇرالىحانوۆا (نۇرالى حاننىڭ شوبەرەسى, جاڭگىر حاننىڭ نەمەرەسى) مىنا سۋرەتكە تۇسپەي قالىپتى. بىراق وسى مۇعاليمانىڭ (ەكىنشى سۋرەتتىڭ ورتاسىندا) ۇلت ءبىلىمىن قالىپتاستىرىپ دامىتۋداعى ورنى ەرەكشە. بەلگىلى ادەبيەتتانۋشى, عىلىم كانديداتى, ابىلقايىر حان ۇرپاعى, باتىر مانشۇكتىڭ اناسى ءامينا مامەتوۆا ۇستازى تۋرالى: «حۇسنيجامال حانىم بىزگە جازۋ-سىزۋمەن بىرگە بي مەن ءان ونەرىن, زيالى ورتا ەتيكەتىن, ونەگەلى بويجەتكەن بولۋدىڭ ءجونىن ۇيرەتتى», دەپ ەستەلىك قالدىرعان.
بۇل مۇعاليمالار – كەيىنگى تولقىننىڭ ۇستازدارى. جاڭگىر مەكتەبىن ءار كەزەڭدە تامامداعان مۇحامەتسالىق باباجانوۆ, ماقاش بەكمۇحامبەتوۆ, عۇبايدوللا جاڭگىروۆ, شاڭگەرەي بوكەەۆ, باقتىگەرەي قۇلمانوۆ, ءۋاليتحان تاناشەۆ, عابدولعازيز مۇساعاليەۆ, عۇمار قاراش, يشانعالي مەڭدىحانوۆ, ءماجيت شومبالوۆ, سەيىتقالي مەڭدەشەۆ, نۇعىمان زاليەۆ ت.ب. تۇلعالار ۇلت تاريحىنا ساۋاتتى ەڭبەگىمەن, ساليقالى قايراتكەرلىگىمەن ەندى.
مىنا بەس مۇعاليمانى – ءىزاشار ءبىلىم شاڭىراعىنىڭ شىراقشىسى, حح عاسىر باسىنداعى جاڭاشىل, ءجاديتشىل ۇلت مەكتەبىنىڭ قارلىعاشى دەي الامىز.
ايتۋعان دوسبي
