دانەش اعانىڭ مۇراسى

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىق ءارتىسى, ءانشى, سازگەر دانەش راقىشەۆ – قاراپايىم ءومىر كەشكەن ادام. جاركەنت ءوڭىرىنىڭ تالدى اۋىلىندا تۋىپ, ءتورت جاسىندا زورلاپ كولحوزداستىرۋ زاردابىنان قاشقان وتباسىمەن بىرگە شىعىس تۇركىستان اسىپ كەتەدى. ونىڭ مىنەز-قۇلقى, ونەرگە قۇشتارلىعى قازاقى ورتادا قالىپتاسادى. اكەسى راقىش اۋىل اراسىندا ايتىسقا قاتىسقان اقىن, ءانشى, سەرى مىنەزدى كىسى بولىپتى, ال شەشەسى ءتاجىحان ءانشى ەكەن, قايىم ايتىسقا دا قاتىسقان كىسى دەيدى. راقىش ەكەۋى سونداي ايتىس ۇستىندە تابىسىپتى. داكەڭنىڭ تاپقان شەشەسىمەن قاتار, اقمانار اتتى باققان شەشەسى دە بولعان. اقمانار بەت بىتكەننىڭ ادەمىسى, اسا اجارلى ايەل بولىپتى, تيگەنى راقىشتىڭ جاقىن اعايىنى, جازۋشى, مارقۇم ءىنىمىز تۇرسىنعازى الپەيىسوۆتىڭ تۋىسى ەكەن. سەرى جىگىت پەن سۇلۋ كەلىنشەك كوڭىل قوسىپ, راقىش الىپ قاشىپ ۇيلەنىپ, اعايىن اراسى ءبىراز دۇربەلەڭگە ءتۇسىپتى. اقىرى, اقساقالدار اشۋدى اقىلعا جەڭدىرىپ, ەكى جاقتى ەبىن تاۋىپ تاتۋلاستىرىپتى. اكەنىڭ قانىندا بار سول سەرىلىك داكەڭە دە سەرىك بولىپتى. ون جاسىنان ولەڭ ايتىپ كوزگە ىلىنسە, ون بەسىندە سەرى بالا اتانىپتى. اۋەلى سىرناي تارتىپ ءان سالسا, كەيىن دومبىراعا ءبىرجولا اۋىپتى. ونەردىڭ كوزىن سۇيىسپەنشىلىك اشادى. جاقىن اۋىلداعى جاس سۇلۋعا داكەڭ كوز سالىپ, سول اۋىلعا ءجيى بارعىشتاپ, ەندى-ەندى ونىمەن ءتىل تابىسا باستاعاندا, قىز اكەسى ونى الدەبىر ۇلكەن قىزمەتكەرگە ۇزاتىپ جىبەرەدى. وكىنىشپەن وزەگى ورتەنگەن داكەڭنىڭ جۇرەگى انمەن جىلايدى. «اينالايىن قۇدايىم, نەسىبە بەر! ويناعان مەن كۇلگەندى كەشىرە كور! ويناعان مەن كۇلگەندى كەشىرمەسەڭ, توزاق وتىن سۋ سەۋىپ وشىرە گور!» – دەيدى عوي قازاقتىڭ قارا ولەڭى. العاشقى ماحابباتتىڭ اششى مۇڭىن داكەڭ دە ويىن-كۇلكىمەن ۇمىتۋعا تىرىسادى. عاشىقتىڭ مۇڭى ۇمىتىلا ما بىراق؟ تەك ارۋعا دەگەن ازاپتى قۇشتارلىقپەن جارىسا داكەڭنىڭ كەۋدەسىندە ونەرگە دەگەن قۇشتارلىق ءورشيدى. جاس ونەرپاز ەل ارالايدى, ەلدەن ونەر ۇيرەنەدى, تالماي, تىنباي ىزدەنەدى. ءار ۇيرەنگەن جاڭا ءانى ءارى جارالى جۇرەگىن تىرنايدى, ءارى جاڭا بيىككە جەتەلەيدى. قۇداي بەرگەن ماقپال داۋىسى, ماقپال مىنەزى – دانەش اعانىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى. بالسىنبەيتىن, باپ تىلەمەيتىن, ماقتاۋ ىزدەمەيتىن, جىميىپ قانا ءانىن شىرقايتىن اقسارى جىگىت ەل قۇرمەتىنە تىم ەرتە يە بولادى. تالابى, ءتا­لىمى, ونەرى ايرىقشا ەكەنىن اڭعارعان اعا ونەر­پازدار ءوز بىلگەنىن وعان بار ىنتالارىمەن ءۇي­رەتە باستايدى. ويتكەنى, ۇيرەنگەنىن وزىنشە قۇبىلتىپ جىبەرەتىن جىگىتتەن ۇلكەن ءۇمىت كۇتەدى. ودان ونەردىڭ ولمەس جالعاسىن كورگەن دە بولار, بالكىم. ەل كورىپ, ونەر ۇيرەنىپ, وزىندىك قولتاڭباسى ابدەن قالىپتاسقان 33 جاسىندا داكەڭ 1959 جىلى تۋعان جەرىنە ورالادى. بۇرىن بۇل جاقتا ەشكىم ايتپاعان, ءبىتىمى قازاقى, بىراق ىرعاعى, ماقامى بەيتانىس اندەردى ايرىقشا ماقپال داۋىسپەن تازا شىرقايتىن جىگىتتى قازاقستان جۇرتى ايرىقشا جىلى ىقى­لاسپەن قارسى الادى. «باياناۋىل», «جان ەركە», «اياۋلىم», «جيىرما جەتى قىز», «ۋگاي-داي», «يعاي-اۋ», «جان ساۋلەم», «ساۋلەم-اي», «جەر اسەمى قارقارا», «قوش-امان بول, جارىم» سى­قىلدى سان قۇبىلعان, الۋان تاقىرىپتى, اۋەزدى حالىق اندەرى قازاق ءانىنىڭ كەرەگەسىن كەڭەيتىپ, شاڭىراعىن بيىكتەتىپ جىبەردى. اي­رىقشا جاڭالىققا جۇرت جالت قاراعانداي بولدى. داكەڭ الىپ كەلگەن حالىق اندەرى ۇلتى­مىزدىڭ اۋىز ادەبيەتىنە دە از ۇلەس قوسقان جوق. ءان دە, ولەڭ دە باي ءتۇستى. داكەڭنەن قالعان ءبىر مۇرا وسى: ءان­دەر مەن ءان ولەڭدەرى. ۇلتىمىزدىڭ ونەرى مەن مادەنيەتىنە داكەڭ اكەلىپ قوسقان ايتۋلى مۇرانىڭ ءبىرى – اقىن, ءانشى, حالىق سازگەرى اسەت نايمانباەۆتىڭ شى­عار­مالارى, ونىڭ ىشىندە, ءوز ەلىندە بۇرىن بەيتانىس بولىپ كەلگەن ءبىر توپ ءانى. اسەتتىڭ سىرلى سازدى «ۇلكەن ارداعى» مەن «كىشى ار­داعى», ەركە نازدى «ماقپالى», «قاراگوزى», ساڭقىلداي شىرقالاتىن «قوڭىر قازى», بيىكتەن سورعالايتىن «قيسمەتى», وكىنىش پەن وكسىككە تولى «اقىرعى ءسوزى», «ءوتتى-اۋ, دۇنيە-ايى», مايدا مىنەزدى «جايلا قوڭىر», سونداي-اق قازاقستان جۇرتشىلىعىنا بۇرىننان تانىس بولسا دا ءوزىنىڭ ءتول ونەرىمەن ورالعان, عاشىقتىق ءاننىڭ تورەسى سەگىز سەرىنىڭ «گاۋھارتاسىمەن», ەستايدىڭ «قورلانىمەن» قاتار تۇرعان ايگىلى «ءىنجۋ-مارجانى», سونىمەن بىرگە «قالقام-اۋ», «ايتىس اۋەنى», «ادامنىڭ جاسى» دەگەن اندەرى قازاق ءانىن سان جاعىنان دا, ساپا جاعىنان دا كۇرت بايىتتى. قىسقاسى, داكەڭمەن بىرگە اسەت تە ەلىنە ورالدى. داكەڭنىڭ ارقاسىندا قازاق ونەرى مەن مادەنيەتىنىڭ قايتالانباس تۇلعاسى اسەت ناي­مانباەۆتىڭ دا مۇراسى ۇلت بايلىعىنا مول ۇلەس بولىپ ءبىرجولا قوسىلدى. اسەتتىڭ داكەڭ اكەلگەن «قيسمەت» ءانىن ەس­تىگەننەن كەيىن بىزدە ماناربەك ەرجانوۆ, عا­ري­فوللا قۇرمانعاليەۆ ايتىپ جۇرگەن «سمەت» ءانى سونىڭ ءبىر نۇسقاسى ەكەنىنە كوزىمىز جەتتى. «قيسمەت» دەگەن جازمىش دەگەن ما­عىنا بەرەتىن ءدىني ءسوز. كەڭەس زامانىندا ونى «قيسمەت» دەمەي, ادام تۇسىنبەيتىن ماعىنادا «سمەت» دەۋ زاڭدى دا ەدى. ءسىرا, ءوزىنىڭ ەجەلگى ولەڭى ول كەزدىڭ ساياساتىنا ساي كەلمەگەن بولۋى كەرەك, «التايدىڭ كەن شىعادى سالاسىنان» دەپ باستالاتىن ءان ءماتىنىن يسا بايزاقوۆ جاڭادان جازادى. قازىر ارتىستەرىمىز ايتىپ جۇرگەن «قالقا», «ءبىر بالا», «زاۋلاتشى-اي», «نازقوڭىر» ءان­دەرىنىڭ دە ءماتىنى يسا اقىندىكى. ءسويتىپ, اسەت ءانى «قيس­مەتتىڭ» ءبىر نۇسقاسىن انىقتاۋعا دانەش اعانىڭ سەبى تيگەن. اسەتتىڭ ءولىمى جايىندا الىپقاشپا اڭگىمە ءبىراز ەدى. افاري دەگەن بايدىڭ ۇيىنە بارىپتى, ونىڭ ايەلىمەن اسەت امپەي-جامپەي بولىپتى, قىزعانعان باي ءمۇساتىر ورنىنا ادەيى الماس ىشكىزىپ ءولتىرىپتى دەگەن قاڭقۋ ءسوز كادىمگىدەي اسەتتى زەرتتەۋشىلەردىڭ ەڭبەگىندە قالىپتاسىپ قالعان. سول وسەكتىڭ تۇبىنە بالتا شاپقان داكەڭ اكەلگەن اسەتتىڭ «اقىرعى ءسوزى» بولدى. «بولجاۋسىز وسى ەكەن عوي ءولىم دەگەن, كۇن بۇرىن كوزگە كەلىپ كورىنبەگەن», – دەپ باستالاتىن بۇل ءاننىڭ ءسوزى اجەپتەۋىر ۇزاق. ولەرىن بىلگەن اقىن ەلىمەن, جەرىمەن قوشتاسىپ جاتىپ, اجالدى بەس تەڭگەگە ساتىپ العانىن, داۋىسىمدى اشامىن دەپ ءمۇساتىر ورنىنا الماس ءىشىپ قويعانىن, ءبارى قالاي بولعانىن وكىنىشپەن ايتادى. مەن كەيىن افاري قاجىنىڭ بالاسى ءابدىراۋف اقساقالمەن جولىعىپ سويلەستىم. وقيعانىڭ ءدال سولاي, «اقىرعى سوزدەگىدەي» بولعانىن ول كىسى دە راستادى. «اقىرعى ءسوز» ولەڭى – اسەتتىڭ اقىندىق قۋاتى مەن شەبەرلىگىن دە انىق ايعاقتايتىن شىعارما. ويتكەنى, ول ولەڭنىڭ وزگە نۇسقاسى جوق, قوسپاسى جوق, اسەتتىڭ جازىپ قالدىرعان ولەڭى. الايدا, وكىنىشتىسى, تۇپنۇسقاسى ساقتالماعان. «اقىرعى ءسوز» – اسەتتىڭ ءومىرىن, شىعار­ماشىلىق شەبەرلىگىن, وي-ءورىس, ءبىلىم دارەجەسىن انىقتاپ بەرەتىن شىعارما. ونىڭ ورنى سون­دىقتان اسا ايرىقشا. ول ءوزىنىڭ اباي قۇساپ ارتىندا ولەڭىن قالدىرا الماعانىنا, تىرشىلىكتىڭ كۇيبەڭىمەن ءجۇرىپ, ولەڭ كىتابىن شىعارا ال­ماعانىنا وكىنەدى. باس بەرمەيتىن, اركىمنىڭ ايتۋىنا كونە بەرمەيتىن اندەرىمدى كەيىنگىلەر ءوز بيىگىندە ورىنداي الماي سۇيرەلەيدى-اۋ دەپ كۇدىكتەنەدى. ءوزى ارالاپ سىي-سىياپاتىن كورگەن قازاق رۋ-تايپالارىمەن اتاپ-اتاپ قوش­تاسادى. اسەتتىڭ ادامدىق بەينەسى بۇل ولەڭ­دە ايرىقشا ايقىن كورىنىس بەرەدى. سونداي قۇندى شىعارمالاردى اسەتتىڭ تۋعان ەلىنە اكەلىپ تابىستاۋ – دانەش اعانىڭ ءبىر ۇلكەن ەڭبەگى. داكەڭنىڭ اتاعىن ايرىقشا شىعارعان ءاننىڭ ءبىرى – «اڭشىنىڭ ءانى». ونىڭ اۋەنى دە, ولەڭى دە وزگەشە, وقيعالى شىعارما. ساياتشىلىق ونەردىڭ قازاقى سيپاتىن سۋرەتتەيتىن جانە ونىڭ تۇرمىستىق, سەزىمدىك جاعىنان اسەرلى بەينەلەپ, جاستىق شاقتىڭ سەرىلىك مىنەزىن ايشىقتاپ كورسەتەتىن ءان. ءانى مەن ءسوزى ۇيلەس, ۇندەس. ءانىن بىرەۋ شىعارىپ, ءسوزىن باسقا بىرەۋ جازعان دەۋگە اۋزىڭ بارمايتىن دۇنيە. ولەڭى, داۋ جوق, ۇكىلى ىبىرايدىكى. ونى كەزىندە ءسابيت مۇقانوۆ جازىپ كەتكەن. ال ءانى جايىندا پىكىر ءارتۇرلى. «ءان دانەشتىكى» دەيتىندەر بار. سونىڭ ءبىرى – دانەش اعانىڭ ەڭ جاقىن دوسى مارقۇم قۇرمانباي تولىباەۆ اعا «بەكسۇلتان, ول ءان – دانەش اعاڭدىكى, – دەگەنى بار ماعان. – مەن قاسىندا بولدىم عوي, ەكى اپتا بويى كۇنى-ءتۇنى قايتا-قايتا وڭدەپ, قايتا-قايتا وزگەرتىپ, اقىرى, وسى كۇنگى قالپىنا جەتكىزگەن». بىراق دانەش اعانىڭ ءوزى ەشقاشان ەشكىمگە: «بۇل ءان مەنىكى», – دەمەگەن. ماعان دا. سون­دىقتان, مەن قۇرمانباي اعانى قۇپتاي قوي­مادىم. الايدا, اعانىڭ وڭدەۋى, جەتىلدىرۋى, تۇتاستاي ءبىر ۇيلەسىمدى جاعدايعا كەلتىرىپ قالىپتاستىرۋى ابدەن مۇمكىن. «ول ءان ىبىرايدىكى بولسا, دانەشتەن باسقا تاعى بىرەۋ نەگە ايتپادى؟» – دەۋشىلەر دە تابىلدى. ءسوز جوق, جانى بار سۇراق. مەنىڭشە ونىڭ دا وزىندىك سەبەبى جوق ەمەس. كەزىندە ۇكى­لى ىبىرايدى تۇتقىنداپ تۇرمەگە جاپقان ادام كەيىن قازاقستاندى باسقارعان جۇماباي شاياحمەتوۆ ەدى. سوندىقتان, ۇزاق جىل بويى ۇكىلى ىبىراي جايىندا جاقسى اڭگىمە ايتىلا بەرمەيتىن. نيكولاي انوۆ دەگەن ورىس جازۋشىسىنىڭ «نا كرىلياح پەسني» دەگەن رومانىندا ول, ءتىپتى, الاياق بىرەۋ بولىپ كورسەتىلگەن ەدى. «قىز جىبەك» وپەراسىنداعى ايگىلى «گاككۋ» ءانىن دە كەزىندە ىبىرايدىكى دەي العامىز جوق, يسا بايزاقوۆ جەتكىزگەن ءان بولىپ قانا ءجۇردى. شىندىعىنا كەلگەندە, ول ءاننىڭ ءدال بۇگىنگىدەي تۇرلەنىپ, سۇلۋلانىپ ايتىلۋىندا يسا مەن كۇلاش­تىڭ دە ۇلەسى بار. بىراق, ءبارىبىر ءاننىڭ نەگىزى ىبىرايدىكى. سوندىقتان, «اڭشىنىڭ ءانى», مەنىڭ ويىمشا, ىبىرايدىكى دەسەك, ودان ءدا­كەڭ دە, ءبىز دە ۇتىلا قويمايمىز. قايتا جوعا­لىپ كەتۋى مۇمكىن عاجاپ ءاندى حالقىنا قايتا ورالت­­قانى ءۇشىن دانەش اعاعا العىس ايتقانىمىز ءجون. سان الۋان اندەردى ۇيرەنە ءجۇرىپ, سان قۇ­بىلتا شىرقاي ءجۇرىپ, دانەش اعا ءوزى دە ءان شى­عاراتىن دارەجەگە جەتتى. ۇستازدارى مىقتى اعانىڭ ءوز تۋىندىسى دا مىقتى. قازاقتىڭ عاجاپ اقىنى قاسىم امانجولوۆ­تىڭ 1955 جىلى «شىعارمالارىنىڭ» 1-تومى, 1956 جىلى 2-تومى, 1957 جىلى 3-تومى شىقتى. وندا ءبىز مەكتەپ وقۋشىسى ەدىك. 1-تومدا «قاراي-قاراي كوزىمنىڭ نۇرى بىتپەس» دەگەن ولەڭى بار. سونى وقىدىق. «مەن قۇشپاعان تال بەلىڭ, بويىڭ بار ما ؟ مەن سۇيمەگەن بال ءتىلىڭ, موينىڭ بار ما؟ تاڭ اتقانشا تار توسەكتە ەركىندەپ, مەن كىرمەگەن, جانىم-اۋ, قوينىڭ بار ما؟» – دەيدى قاسىم. كوزىمىزدى اشىپ-جۇمىپ, دەم الا الماي قالدىق. بۇعان دەيىن ەشكىم كىرمەگەن, ەشكىم بارماعان شەكاراعا كىرىپ كەتكەن اقىنعا قايران قالدىق. ءۇشىنشى تومدا «ءوزىم تۋرالى» دەگەن ولەڭى بار. ونى دا وقىدىق. «وزگە ەمەس, ءوزىم ايتام ءوز جايىمدى» دەپ باستالادى. «دۇنيە, جالت-جۇلت ەتكەن كەڭ مەكەنىم, كورە الماي كوپ جەرىڭدى مەن كەتەمىن. ارپالىس الاقۇيىن زامانالار ارباسىپ تۇرىپ الدى, مەن نە ەتەمىن؟!. وكىنبەن مەن دە ءبىر كۇن ولەمىن دەپ, وكىنەم ۇقساتا الماي كەلەمىن دەپ. كۇنىنە ءجۇز ويلانىپ, مىڭ تولعانام, وزىممەن بىرگە ولمەسىن ولەڭىم دەپ... داريعا, و, داريعا, شىركىن داۋرەن! باسىمنان تايارمىسىڭ ءبىر كۇن, داۋرەن؟! جالت بەرىپ جوعالار ما ناجاعايداي جۇزىڭدە شالقىپ تۇرعان كۇلكىم, داۋرەن», – دەيدى. ءار ءسوزى ءار قيىرىنا, ءار شيىرىنا جەتەلەيدى. «اپىرماي, ءوستىپ تە ولەڭ جازۋعا بولادى ەكەن اۋ؟!» – دەپ تاڭداندىق. ويتكەنى, اقىندار ول كەزدە ساياساتتىڭ ويىن ايتاتىن, ال قاسىم ءوز ويىن ايتىپتى. قاي كەزدە قالاي وقىعانىن كىم ءبىلسىن, وسىنى دانەش اعا دا وقىپتى. و كىسى دە تاڭدانىپتى. سودان ءان تۋادى. ول ءاندى ءبارىمىز ايتىپ جۇردىك, بىراق ول ءاندى داكەڭ شىعارعانىن بىلمەدىك. بالكىم, بالالىق شىعار, ءان دە ولەڭمەن بىرگە تۋعان سەكىلدەندى. ويتكەنى, اۋەن مەن ءسوز ەگىزدەي ۇندەس ەدى. كەيىن ءان دانەش اعانىكى ەكەنىن بىلگەندە, قاسىمدى تۇسىنە بىلگەن اعاعا ايرىقشا سۇيسىندىك. قاسىمنىڭ سەگىز قىرىنىڭ ءبىر قىرىن بارىنشا بايقاتاتىن جالعىز ءانى «داريعا, سول قىزدى» دانەش اعا تەبىرەنە, تولقي ايتاتىن. اقىن قاسىمدى اعانىڭ ايرىقشا سىيلاپ, اي­رىقشا سۇيسىنگەنىنەن شىعار دەپ ويلايمىن. قازاق حالقى مەن قازاق ازاماتىنىڭ قيلى كەزىن كوزگە ەلەستەتەتىن تاڭجارىق جولدى­ ۇلى­نىڭ «امانداسۋ» اتتى ولەڭى بار. قىتايدىڭ ازاپتى تۇرمەسىنەن امان ورالعانداعى ەلمەن, جەرمەن امانداسقانى. دانەش اعا وعان دا ءان شىعارىپ, ءوزى ۇنەمى ايتىپ ءجۇردى. شاكارىم قاجىنىڭ ءوزى دە, ولەڭى دە اقتالعان كەزدە ءبارىمىز دۇنيە توڭكەرىلىپ تۇسكەندەي كۇي كەشتىك. حالىقتىڭ قۇردىمعا كەتكەن قازىناسى قايتا ورالدى. دانەش اعا دا تولقىعان كۇي كەشىپتى. سول تولقىنىستىڭ اسەرىنەن ءشا­كارىمنىڭ «ەڭ قىزىق جاستىق» اتتى ىشكى سەزىمدى قوز­عايتىن ولەڭىنە ءدال ۇيلەسكەن سىرشىل ءان شىعاردى. دانەش اعانىڭ اسەتپەن, قاسىممەن, تاڭ­جارىقپەن, شاكارىممەن شىعارماشىلىق باي­لانىسى ونىڭ ازاماتتىق بەت-بەينەسىن دە ايقىنداتادى. حالقىنىڭ ونەرلى ۇلدارىن اعا ءوز باۋىرىم دەپ باعالاعان, ولاردىڭ مۇراسىن ومىرلىك ەتۋگە ءوز ۇلەسىن سۇيسىنە قوسىپ وتىرعان. داكەڭ, كەنجە شاكىرتى نۇرجان جانپەيىسوۆ­تىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, جۇزگە تارتا ءان شى­عارىپتى. ونىڭ ءبارىن تالداپ شىقساڭ, تالاي سىرعا قانىق بولارىڭ حاق. مۇقاعاليدىڭ بەس-التى ولەڭىنە ءان شىعارعان, ەكەۋى اعا-ىنىدەي سىيلاس بولعان. راحمەتوللا نۇرپەيىسوۆتىڭ ولەڭىنە جازعان «سوعا كەت», ورازاقىن اسقاردىڭ ولەڭىنە جازعان «جان-جاقتاعى باۋىرلار», دوسى قۇرمانباي تولىباەۆتىڭ ولەڭىنە جازىلعان «ساياسىندا المانىڭ» اندەرى دانەش اعانىڭ شىعارماشىلىق بيىك بەلەسى سانالادى. دانەش اعانىڭ ءان مەكتەبى – قازاق ونەرىنە وزىندىك ۇلكەن ۇلەس قوسقان مول مۇرا. ونىڭ ونەرىن دامىتۋعا, ناسيحاتتاۋعا راحىمجان زارىقپاەۆ, جاقسىلىق مىرقاەۆ سەكىلدى ءانشى ىنىلەرى ۇلكەن ەڭبەك ءسىڭىردى. امىرە قاشاۋباەۆ اتىنداعى كونكۋرستىڭ باس جۇلدەگەرلەرى مىرزاحمەت مۇكامانوۆ, نۇرجان جانپەيىسوۆ, الماتى وبلىستىق فيلارمونياسىنىڭ بەلگىلى ءانشىسى ابىلاي قارمىسوۆ, ءىلياس جان­سۇگىروۆ اتىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ دەكانى سەرىكباي شىناباەۆ سىندى شاكىرتتەرى دانەش اعانىڭ ءان مۇراسىن حالىققا كەڭ ناسيحاتتاپ كەلەدى. قازاقستان رەس­پۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, ت.ءجۇر­گەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىنىڭ پروفەسسورى, ايگىلى ءانشى رامازان ستامعازيەۆ تا اعانىڭ ءبىراز ءانىن بابىنا كەلتىرە شىرقاپ ءجۇر. دانەش اعانىڭ تۋعانىنا 90 جىل تولۋىنا وراي الماتى قالاسىندا «ولەڭمەن ورىلگەن ءومىر» اتتى اپتالىق ءوتىپ, ىقىلاس اتىنداعى مۋزىكالىق (اۋەزدىك) اسپاپتار مۇراجايىنا دانەش اعانىڭ دومبىراسى زور سالتاناتپەن قويىلدى. ت. جۇرگەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىندا رامازان ستامعازيەۆ پەن نۇرجان جانپەيىسوۆتىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن ءان كەشى ءوتتى. ەكى ساعات بويى ۇستازدار مەن شاكىرتتەر دانەش اعا ايتقان, شىعارعان اندەردى شىرقادى. ەڭ عاجابى, «ءاي, مىنا ءبىر ءان ونشا ەمەس ەكەن» دەگەندەي بىردە-ءبىر جاعداي بولمادى. انساۋىق داكەڭ ونەرىنىڭ ولمەيتىنىن دالەلدەدى. ءداستۇرلى ءاندى ءوز دارەجەسىنەن تومەندەتپەي شىرقايتىن شاكىرتتەر قاتتى ءسۇيسىنتتى. جازۋشى اعامىز ساۋىربەك باقبەرگەنوۆ دانەش اعامەن دوس ەدى. ەل-جۇرتقا دانەش اعانى ناسيحاتتاعان ادامنىڭ ءبىرى دە سول كىسى. اعانىڭ انشىلىگىنە مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ۇلكەن باعا بەرگەنىن, سول كەزدە ناۋقاستانىڭقىراپ جۇرگەن ماناربەك ەرجانوۆتىڭ «وي, مىنا بالا ءانشى عوي!» – دەپ سۇيسىنگەنىن ۇنەمى ايتىپ ءجۇرۋشى ەدى. ەل اۋزىنا ىلىككەن اعامىز ءالى ەل اۋزىنان تۇسپەي كەلەدى. ەلدىڭ ونەر مۇراسىنا ۇلەس قوسقان ادام ءوزى دە ەل مۇراسىنا اينالادى ەكەن. دانەش اعانىڭ ءوزى دە, ولەڭى دە بۇل كۇندە حالىق مۇراسى. بەكسۇلتان نۇرجەكە ۇلى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى