مادەنيەت • 24 ناۋرىز, 2016

ۇكىلى ءۇمىت, جان جىلۋى مەن كەشىرىم كۇنى

521 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

ن-2ناۋرىزدىڭ مەرەكەسىندە تاريح تابالدىرىعىنان بەرى اتتاعان مەشىن جىلىنىڭ كەلىسىن كەنشىلەر استاناسى كەڭىنەن اتاپ ءوتتى. بۇل كۇنى شاھاردىڭ باستى كوشەسى – بۇقار جىراۋ داڭعىلىنىڭ بويىندا قىرىقتان استام كيىز ءۇي تىگىلىپ, تاڭمەن تالاسا تۇرىپ تويعا اعىلعان قالا حالقى مەن قوناقتاردىڭ قاراسى مول بولدى. بۇرىندارى ۇيىم­داس­تى­رۋشىلار الاڭعا جيىلعان ەلدىڭ ءبارىن كيىز ۇيلەرگە كىرگىزە بەر­مەۋشى ەدى. بۇل جولى ولار جىلى قاباق تانىتىپ, قوناقتى الالا­ماۋعا تىرىستى. اقشاڭقان ۇيلەر­دىڭ كەز كەلگەنىنىڭ ىشىنە كىرىپ بارساڭىز, دامنەن قايىسقان داس­تارقان, قۇراق ۇشقان كۇتۋشىلەر ەتنو­مادەنيەتتى تاڭسىق كورگەن ەلدى قۋانا قارسى الىپ جاتتى. مىسالى بيىلعى ناۋرىز مەيرامىندا قانىش ساتباەۆ اتىنداعى تاريحي-وندىرىستىك مۇراجايىنىڭ جەزقازعاننان ارنايى اكەلىنگەن كوشپەلى كورمەسىنە دەگەن قىزىعۋشىلىق زور بولدى. كورمە «قازاقمىس» كورپوراتسياسىنىڭ كيىز ۇيلەر ەتنواۋىلىندا ورنالاستىرىلعان ەدى. كوپشىلىك نازارىنا كونە قارۋ-جاراق تۇرلەرى, ورتاعاسىرلىق اشەكەيلەر, تۇرمىستىق قۇرال-جابدىقتار, ىدىستار ۇسىنىلدى. ءتىپتى, قالا تۇرعىندارى مۇنداعى باستى ەكسپونات – شىڭعىس حاننىڭ بالاۋىزدان جاسالعان ءمۇسىنى جانىندا بىرگە سۋرەتكە ءتۇسۋ ءۇشىن كەزەككە تۇرىپ جاتتى. ناۋرىز سىندى كوكتەمنىڭ كەرىم مەرەكەسىنىڭ قۇيقىلجىعان ساز, اۋەلەگەن ءان, مىڭ بۇرالعان ءبيسىز ءسانى كىرگەن بە؟! وبلىستىق اكىمدىك الدىنداعى تاۋەلسىزدىك الاڭىندا قۇرىلعان  ساحنادا جەرگىلىكتى ونەرپازدار مەن ەتنو-مادەني ورتالىقتاردىڭ وكىلدەرى  تاماشا كونتسەرت قويىپ, جيىلعان قاۋىمنىڭ جانىن جادىراتتى. جالپى, بۇل جولعى ناۋرىز تويىندا ۇيىمداستىرۋشىلار تۇرعىنداردىڭ تالاپ-تىلەگىن بارىنشا ورىنداۋعا تىرىستى. جۇرت ىشكەن-جەگەنگە ءماز بولماي, مولىنان بولعان ءتۇرلى مادەني جانە سپورتتىق شارالارعا بەلسەندى تۇردە قاتىستى. اتا-انالارىمەن بىرگە كەلگەن بالالاردىڭ دا ىشتەرى پىسپاي, قىزىققا قارىق بولدى. ولاردىڭ ات-تۇيەگە ءمىنىپ, اربامەن قىدىرىستاپ, مەرەكەدەن ۇلكەن اسەر العانى انىق ەدى. قولونەرشىلەر دە مەرەكەنى پايدالانىپ, ءوز ونىمدەرىن ورتاعا جايىپ سالدى. ۇلتتىق ناقىشتا جاسالعان زەرگەرلىك بۇيىمدار, بىلعارى ءامياندار قىز-كەلىنشەكتەردى قىزىقتىرماي قويمادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, سورە ماڭىندا ساۋدا-ساتتىق قىزۋ ءجۇرىپ جاتتى. بيىل ۇيىمداستىرۋشىلار تازالىق ماسەلەسىنە دە قاتتى كوڭىل ءبولدى. بۇل ىسكە ەكولوگتاردىڭ قوسقان ۇلەسىنىڭ سۇبەلى بولعانىن دا ايتقان ءجون. ولار ۇزىننان-ۇزاق كوشە بويىنا جاسىل ءتۇستى قوقىس جاشىكتەرىن ورناتىپ تاستادى. جۇرت پلاستيكالىق شولمەكتەر مەن توستاعانداردى بەي-بەرەكەت لاقتىرا بەرمەي, الگى كونتەينەرلەرگە سالىپ جاتقانىن كوزىمىز كوردى. مەرەكەنىڭ كورىگى قىزعان مەزگىلدە تويشىل قاۋىمدى وبلىس اكىمى نۇرمۇحامبەت ابدىبەكوۆ قۇتتىقتادى. «ناۋرىز مەيرامى – اتا-بابامىزدان قالعان تاماشا ءداستۇر. بۇل كۇنى وكپە-رەنىشتى قويىپ, ءبىر-بىرىمىزگە كەشىرىممەن قاراۋىمىز كەرەك. كوكتەم بىزگە وزىمەن بىرگە ءۇمىت پەن جىلىلىق الا كەلەدى. ولاي بولسا, ارماندارىمىز ىسكە اسسىن!», دەدى ءوڭىر باسشىسى. قاراعاندىداعى ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىنە ارنالعان مەرەكە ءتۇس اۋعاندا عانا ءسال سايابىر تاپتى. قايرات ءابىلدينوۆ, «ەگەمەن قازاقستان». قاراعاندى.

سوڭعى جاڭالىقتار