بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ قازاق اۋديتورياسىن بىلاي قويىپ, الەمنىڭ ءبىراز ەلىنە تانىلعان «مەنىڭ اتىم قوجاسىنداعى» سوتقار قوجانىڭ سۇيىكتىسى جانار ەستەرىڭىزدە مە؟ حيكاياتتى وقىپ وتىرىپ, ەرىكسىز تەنتەك قوجاداي ءوز جانارىڭىزدى ويلايسىز. ءبىر كەزدەرى «مەنىڭ وعان شىن عاشىق ەكەنىمدى, مۇمكىن, جانار بىلمەس. بىلسە, ول جانتاسپەن نەگە سولاي وتىرادى؟ سوندىقتان مەن وعان ايتۋىم كەرەك ءبارىن دە. ۇلكەيگەندە كىم بولاتىنىمدى, مەنەن باسقا ەشكىمدى جانار سۇيمەۋى كەرەكتىگىن – ءبار-ءبارىن جاسىرماي ايتۋعا ءتيىسپىن» دەپ ءوز-ءوزىن قايرايتىن قوجانىڭ كەيپىندە بولعانىڭىزدى مويىندايسىز. ءتىپتى وسى حيكايات نەگىزىندە تۇسىرىلگەن فيلمدەگى جاناردىڭ شاحمات ويناپ وتىرعانداعى بەيكۇنا بولمىسى, «ماقتانشاق قوجا, ماقتانشاق قوجا» دەپ سەكىرىپ, وزىنە عاشىق بالانى اشۋلاندىراتىن ءتاتتى قىلىعى, مەكتەپتەن قۋىلعالى تۇرعان بۇزاقى سىنىپتاسىن اقتاپ سويلەپ, جىلاپ قالاتىن ءساتى كوڭىلىڭىزگە كولبەڭدەپ كەلە قالارى دا انىق. وسى ءبىر تۋىندى جارىق كورگەلى جارتى عاسىردان اسسا دا, ت ۇلىمشاعى جەلبىرەگەن جانار اتتى قىز وقىرماندارىن ءومىر سۇرۋگە ىڭكار ەتىپ كەلەدى.
قوجانىڭ جۇرەگىن ءدىر ەتكىزگەن بۇل قاي جانار؟ شىنايى ومىردە جازۋشىنى عاشىق قىلعان جانار ەسىمدى قىز بولعان با؟ وسى ءبىر ساۋالعا جاۋاپ بەرمەس بۇرىن اعىلشىن قالامگەرى چارلز ديككەنس, ورىس كلاسسيكتەرى تولستوي مەن دوستوەۆسكيلەر دە كەيىپكەرلەرىنىڭ اتى-ءجونى ولاردىڭ الەۋمەتتىك ورتاسىن, شىققان تەگىن نەمەسە مىنەزىن بىلدىرەتىندەي ەتىپ تاڭداعانىن ايتا كەتۋ پارىز. ال قازىرگى زامان جازۋشىسى دج. ك.روۋلينگ مەكتەپتە بىرگە وقىعان سىنىپتاس-تارى نەمەسە ءوز تانىستارىنىڭ ەسىمدەرىن كوركەم تۋىندىعا ەنگىزىپ جىبەرۋدىڭ شەبەرى سانالعان.
سوقپاقباەۆ تا جوعارىدا ايتقان قالامگەرلەر سەكىلدى كەيىپكەرگە ەسىم بەرگەندە كەيىپكەر مىنەزىنە ساي, ومىردە بولعان, جاقىن تانىستارىنىڭ اتىن تاڭداعانىن بايقايمىز. ماسەلەن, قوجا مەن سۇلتاننىڭ وبرازىنا قاراساڭىز, ەلدىڭ بولاشاق قوجاسى مەن سۇلتانىن كورگەندەي بولاسىز. ال ءبىز ءسوز ەتىپ وتىرعان جانار دەگەن – بەردىبەك سوقپاقباەۆتىڭ بالا كەزدەگى العاشقى ماحابباتىنىڭ ەمەس, تۋعان قىزىنىڭ اتى. بۇل سوزىمىزگە «ولگەندەر قايتىپ كەلمەيدى» رومانىنداعى مىنا ءبىر ەپيزودتار دالەل:
«اينالامدا پىش-پىش, قور-قور ەتىپ, بالالارىم, əيەلىم ۇيىقتاپ جاتادى. بۇل كەزدە قولىمدا ەنەم دە بار. ءبىر قورا جانبىز. زاعيپا الماتىعا كەلىسىمەن بوسانىپ جəنە ءبىر قىرىق جەتى تاۋىپ بەرگەن. اتىن جامالعا ۇيقاستىرىپ جانار دەپ قويعانبىز».
«ەنەم وسى كەزدە مۇندا ەمەس. ول ءوزىنىڭ باياعى ايتقانىنان قايتپاعان. جاز شىعىسىمەن كىشى قىزىم جاناردى الىپ, پاۆلودارعا ەلىنە كەتكەن. قازىر مۇندا مەن, زاعيپا, جامال ۇشەۋمىز عانامىز».
«جانارجانىم ءəلى سول پاۆلوداردا əجەسىنىڭ قولىندا. ءبىز, زاعيپا ەكەۋمىز, جانارجاندى əبدەن ساعىنىپ بىتتىك. ەنەم كۇشپەن تارتىپ الىپ كەتكەندەي قايعىلانىپ, əزەر شىداپ ءجۇرمىز».
«جان العىش ازىرەيىلدەن قاشىپ تىعىلعانداي بوساعاداعى ءبىر كىسىلىك توسەكتىڭ ۇستىندە ەنەم جالعىز ءوزى ءبىر ۋىس بوپ ءبۇرىسىپ, ءۇنسىز وتىر. جانار كورىنبەيدى... سورلاعانىمدى جاڭا ءبىلدىم. جاناردى قۇشۋعا دايىنداپ كەلگەن قۇشاعىممەن قارا جەردى قۇشا وكىرىپ, ءتور الدىنا قۇلاي كەتتىم... قىزىلشا شىعىپ اۋىرىپ, جانار وسى جۋىردا سودان قايتىس بولىپتى. سۋىق حابار سۋماڭداپ الماتىعا جەتكەندە, مەن مۇندا تىڭ ارالاپ ءجۇرمىن».
مىنە, وسى ءبىر ۇزىكتەردەن-اق جازۋشىنىڭ قىزى جاستاي شەتىنەپ كەتكەنىن, اكە بايعۇس تۋعان پەرزەنتىنىڭ قابىرىنە ءبىر ۋىس توپىراق سالا الماي اھ ۇرىپ قالعانىن بايقايسىز. ياعني جازۋشى «ولگەندەر قايتىپ كەلمەيدى» رومانىندا شىنايى ءومىردى جازىپ وتىر. قالامگەردىڭ قىزى سامال سوقپاقباەۆا بەرگەن جاناردىڭ مىنا ءبىر سۋرەتى ءبىزدىڭ وسى ءسوزىمىزدى دالەلدەي تۇسەدى. مۇقاعاليدىڭ تىلىمەن ايتساق:
«قۇلپىتاستىڭ قۇنى ماعان بەس تيىن,
بىراق تاسپەن قالاي جانشىپ قويارمىن؟!.
قويمان, بوتام.
كەرەگى نە كوك تاستىڭ», دەگەنىندەي بەكەڭ «مەنىڭ اتىم قوجا» شىعارماسىندا جاناردىڭ قايتالانباس وبرازىن سومداپ, ءوز ۇرپاعىنا ماڭگىلىك قابىرعاسى سوگىلمەيتىن قۇلپىتاس ورناتىپتى. ءتىپتى 1979 جىلى جازۋشىنىڭ «16 جاسار چەمپيون» حيكاياتى نەگىزىندە تاسپالانعان «چەمپيون» اتتى كوركەم فيلمدەگى باستى كەيىپكەر مۇراتتىڭ دا عاشىعىنىڭ اتى جانار بولۋى قالامگەردىڭ قالتارىستا قالعان ومىرىنەن از سىر اشپايتىنىن اڭعارامىز.
