كەشە تاۋەلسىزدىك سارايىندا استانادا وتەتىن ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىنە قاتىساتىن مەملەكەتتەر مەن كومپانيالاردىڭ حالىقارالىق قاتىسۋشىلارىنىڭ ەكىنشى جينالىسى ءوز جۇمىسىن باستادى. وعان دۇنيەجۇزىنىڭ 102 مەملەكەتىنەن 278 دەلەگات جانە حالىقارالىق كورمەلەر بيۋروسىنىڭ باسشىلارى قاتىسۋدا.
«ەكسپو-2017 قۋات كوزدەرىن پايدالانۋدىڭ ۇلتتىق ءماسەلەلەرىن شەشەتىن, «جاسىل» ەنەرگيا سالاسىندا ادامزاتتىڭ قول جەتكىزگەن وزىق ۇلگىلەرىن پاش ەتەتىن الاڭعا اينالادى. قازاقستان دا بۇل جاھاندىق ترەندكە ءۇن قوسا وتىرىپ, ءوزىنىڭ ەكونوميكاسىن «جاسىل» تۇعىرعا كوشىرۋدە. استانا ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» اتتى باستى تاقىرىبىنىڭ ماڭىزدىلىعى دا وسىندا. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اتىنان سىزدەردى بۇگىنگى حالىقارالىق جيىندارىڭىزدىڭ اشىلۋىمەن قۇتتىقتايمىن جانە جۇمىستارىڭىزعا ساتتىلىك تىلەيمىن», دەپ باستادى حالىقارالىق قاتىسۋشىلاردىڭ ەكىنشى جينالىسىندا سويلەگەن ءسوزىن پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى داريعا نازارباەۆا.
«2015 جىلى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ 14 جوباسى ىسكە قوسىلدى. ولاردىڭ جالپى قۋاتى 120 مەگاۆاتت بولدى. جالپى العاندا, ءوتكەن جىلى جاڭعىرمالى ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ كۇشىمەن وندىرىلگەن ەنەرگيا كولەمى 700 ميلليون كيلوۆاتت-ساعاتقا جەتتى», دەدى ودان ءارى ۆيتسە-پرەمەر. سونىمەن بىرگە, ول استانا ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىنە قاتىسۋشىلار تارتۋ ءماسەلەسىندەگى وڭ جەتىستىكتەردى ايتا كەلىپ, بۇگىنگى كۇنگە دەيىن ەكسپو-2017 كورمەسىنە الەمنىڭ 75 مەملەكەتى مەن 14 حالىقارالىق ۇيىمىنىڭ قاتىساتىندىعىن راستاعانىن اتاپ كورسەتتى. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن 27 كەلىسىمشارتقا قول قويىلسا, وسى باسقوسۋدىڭ قورىتىندىسىندا تاعى دا 13 كەلىسىمشارتقا قول قويىلادى دەپ كۇتىلۋدە. «ءبىزدىڭ ەلىمىز ميلان قالاسىندا وتكەن ەكسپو-2015 حالىقارالىق امبەباپ كورمەسىنىڭ جۇمىسىنا بەلسەنە قاتىستى. وسى كورمەدە قازاقستان پاۆيلونىنىڭ بەدەلى ەرەكشە زور بولدى. ميلانداعى ءبىزدىڭ پاۆيلوندى 1 ميلليوننان استام ادام تاماشالاپ, جان-جاقتى جىلى لەبىزدەر ءبىلدىردى», دەدى ودان ءارى داريعا نازارباەۆا. ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ءسوزىنىڭ قورىتىندىسىندا حالىقارالىق قاتىسۋشىلاردىڭ ەكىنشى جينالىسىنا جينالعانداردى استانا ەكسپو-2017 كورمەسىنە بەلسەنە قاتىسۋعا شاقىردى.
ودان ءارى ءسوز كەزەگىن بۇكىلالەمدىك جەتىستىكتەر كورمەسىنىڭ باس شتابى – حالىقارالىق كورمەلەر بيۋروسىندا 27 جىل بويى جەمىستى ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان باس حاتشى ۆ.لوسسەرتالەس الدى.
«الەمنىڭ 169 مەملەكەتى مۇشە بولىپ وتىرعان حالىقارالىق كورمەلەر بيۋروسىنىڭ اتىنان مەن بۇگىنگى دۇنيەجۇزىلىك فورۋمعا قاتىسۋشىلاردى شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن. استانا ەكسپو-2017 شىن مانىندە جاھاندىق ەنەرگەتيكالىق قاتەرلەرگە قارسى تۇرۋ باعدارلارىن ايقىندايتىن الاڭعا اينالادى. بۇل كورمە بولاشاق ەنەرگياسىنىڭ كوزدەرىن ايقىنداۋدا جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشادى. استانا كورمەگە قاتىسۋشى ەلدەردىڭ وزىق تاجىريبەلەرى توعىساتىن ورتالىققا اينالادى. سوندىقتان, بولاشاق جاھاندىق شاراعا دايىندىق بارىسىن ايقىندايتىن بۇگىنگى باسقوسۋدىڭ ماڭىزى اسا زور», دەدى ول ءوز سوزىندە.
«حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمە العاش رەت تمد مەملەكەتتەرىنىڭ اۋقىمىندا وتكەلى وتىر. ءبىز مۇنى ءوزىمىزدىڭ مەملەكەتكە بەرىلگەن جوعارى باعا رەتىندە قابىلدايمىز. ءبىز ءۇشىن ەكسپو-2017 كورمەسىن ويداعىداي وتكىزۋ باسىم مىندەت, سونىمەن بىرگە, ەلىمىزدىڭ ودان ءارى دامۋىنداعى ءبىر بەلەس بولماق. ءداستۇرلى ەنەرگەتيكالىق شيكىزاتتاردىڭ مول قورىنا يە بولا وتىرىپ, قازاقستان «جاسىل ەكونوميكاعا» كوشۋدىڭ ستراتەگيالىق شارالارىن جۇيەلى تۇردە ءىس جۇزىنە اسىرىپ كەلەدى. مىنە, سوندىقتان دا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ باس تاقىرىبىن «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» دەپ بەلگىلەدى. استانا ەكسپو-2017 كورمەسى ادامزات ءوركەنيەتىن دامىتۋ جولىنداعى يننوۆاتسيالىق جانە بالاما شەشىمدەردى بەلگىلەيتىن جاھاندىق پلاتفورماعا اينالاتىندىعىنا ءبىز سەنىمدىمىز», دەدى ءوز سوزىندە «استانا ەكسپو-2017» ۇك» اق باسقارما توراعاسى احمەتجان ەسىموۆ.
ودان ءارى احمەتجان ەسىموۆ ەلوردادا وتەتىن حالىقارالىق كورمەگە الەمنىڭ 100-دەن استام مەملەكەتى قاتىسادى دەپ كۇتىلىپ وتىرعاندىعىن اتاپ كورسەتتى. «حالىقارالىق پاۆيلونداردىڭ قۇرىلىسى قارقىندى جۇرگىزىلۋدە جانە ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 1 قاراشاسىندا تولىق اياقتالادى. وسى كەزەڭدە ءبىز كورمە عيماراتتارىن قاتىسۋشى-مەملەكەتتەرگە تاپسىرۋعا دايىن بولامىز. سودان كەيىن پاۆيلونداردى جابدىقتاۋ جانە دايىنداۋ شارالارى ءىس جۇزىنە اسىرىلادى», دەدى ودان ءارى باسقارما توراعاسى. سونىمەن بىرگە, ول قازاقستان تاراپى كورمەگە قاتىسۋشىلارعا بىرقاتار جەڭىلدىكتەر مەن پرەفەرەنتسيالار بەلگىلەگەنىن, ياعني كەدەندىك جانە ساقتاندىرۋ شارالارىنىڭ جەڭىلدەتىلەتىندىگىن, ولاردىڭ سالىقتان بوساتىلاتىندىقتارىن ايتتى.
ودان ءارى «استانا ەكسپو-2017» ۇك» اق باسقارما ءتوراعاسى احمەتجان ەسىموۆ كورمە ءوتكەننەن كەيىن قۇرىلىس نىساندارىن ءتيىمدى پايدالانۋ ءماسەلەلەرىنە توقتالدى. «بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 70-ءشى ءماجىلىسىندە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ كورمە قالاشىعىنىڭ بازاسىندا بۇۇ اياسىندا جاسىل تەحنولوگيانى دامىتۋ جونىندەگى حالىقارالىق ورتالىق قۇرۋ تۋرالى باستاما كوتەرگەن بولاتىن. سونىمەن بىرگە, وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسانىندا مەملەكەت باسشىسى ەكسپو قالاشىعى اۋماعىندا ۇيىمداستىرىلاتىن «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى تۋرالى» زاڭعا قول قويدى. بۇل ەكى باستاما دا ءبىزدىڭ ەكسپو كورمەسىنەن كەيىنگى ستراتەگيامىزدا باسشىلىققا الىندى. بۇعان قوسا ءبىز ەكسپو قالاشىعى اۋماعىندا قالا تۇرعىندارى ءۇشىن ساپالى مادەني دەمالىس ورتالىقتارىن قۇرۋ مۇمكىندىكتەرىن دە قاراستىرىپ جاتىرمىز», دەدى ا.ەسىموۆ.
استانا ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ كوميسسارى ءراپىل جوشىباەۆ ءوز سوزىندە ەلوردامىزدا وتەتىن بۇل الەمدىك شارانىڭ ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق بەدەلىن كوتەرۋدەگى ماڭىزىنا توقتالدى. سونىمەن بىرگە, ول بۇگىنگى تاڭدا ادامزات پايدالاناتىن ەنەرگەتيكالىق قۋات كوزدەرىنىڭ بولاشاعى اسا ماڭىزدى بولىپ وتىرعاندىعىن تىلگە تيەك ەتتى.
«مۇنداي حالىقارالىق اۋقىمدى كورمە وتكىزگەننەن كەيىن نىسانداردى پايدالانۋ ماسەلەسى ەرەكشە ماڭىزعا يە بولاتىندىعى بەلگىلى. وسىعان بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى حالىقارالىق تاجىريبەلەردى تەرەڭ زەرتتەي كەلىپ, كورمە قالاشىعى اۋماعىندا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن اشۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. بۇل باستامانىڭ ءبىزدىڭ ەلىمىز ءۇشىن ماڭىزى ەرەكشە زور. لوندون, گونكونگ, دۋباي, سينگاپۋر سياقتى الەمدىك قارجى ورتالىقتارىنىڭ تاجىريبەسىن ەكشەي كەلىپ, ءبىز بولاشاقتا تمد كەڭىستىگىندە بۇرىن-سوڭدى بولىپ كورمەگەن ءىرى قارجىلىق ورتالىق قۇرۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز. قازاقستان شەتەلدىكتەر ءۇشىن ەسىگىن ايقارا اشقالى وتىر. حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ قىزمەتىنە قاتىسۋشىلار ءۇشىن قازاقستان اۋماعىندا بەس جىل مەرزىمگە ارنالعان ايرىقشا ۆيزالىق رەجىم ەنگىزىلەتىن بولادى. بۇل ورتالىق جۇمىسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ وزىنە دە جانە وتباسى مۇشەلەرىنە دە قاتىستى بولماق. سونىمەن بىرگە, حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ جۇمىسىنا شەتەلدىك مامانداردى كەڭىنەن تارتۋ ماقساتىندا ەىدۇ, ءباا, مالايزيا, سينگاپۋر جانە موناكو مەملەكەتتەرىنىڭ ازاماتتارى قازاقستانعا 30 كۇن مەرزىمگە ۆيزاسىز كەلۋ قۇقىعىنا يە بولادى. الەمدىك قارجى ورتالىقتارىمەن بايلانىستى جاقسارتۋ ءۇشىن استانا قالاسىنىڭ ءىرى قالالارمەن اۋە باعىتى بويىنشا بايلانىسى جاقسارتىلاتىن بولادى», دەدى ءوز سوزىندە «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىنىڭ باسقارۋشىسى قايرات كەلىمبەتوۆ.
«استانا قالاسى جاھاندىق ايتۋلى شارا – ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىن وتكىزۋگە بارىنشا باسىمدىقپەن دايىندالۋدا. ەلوردانىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاقسارتۋدا بىرقاتار كەشەندى شارالار ءىس جۇزىنە اسىرىلدى جانە الداعى ۋاقىتتا اسىرىلاتىن بولادى. ءسانى مەن ساۋلەتى جاراسقان باس قالامىز جاھاندىق كورمە قارساڭىندا الەمدىك ءىرى ينتەراكتيۆتى يننوۆاتسيالىق ورتالىققا اينالادى», دەدى ءوز سوزىندە استانا قالاسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەرمەك امانشاەۆ. ودان ءارى ول ەلوردانىڭ ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ ماقساتىندا اتقارىلىپ جاتقان ماسەلەلەردى تىلگە تيەك ەتتى.
حالىقارالىق كورمەگە كەلەتىن قوناقتاردى ورنالاستىرۋ جانە قىزمەت كورسەتۋ ماقساتىندا اتقارىلىپ جاتقان كەشەندى دايىندىق جۇمىستارى حاقىندا استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ ونەركاسىپ جانە كاسىپكەرلىك باسقارماسىنىڭ باسشىسى ماليكا بەكتۇروۆا تىلگە تيەك ەتتى. قازىر استانادا 30 مىڭ ورىندىق قوناقۇي قورى بار ەكەن. 2017 جىلعا دەيىن جاڭا 24 قوناقۇيى جانە 4 جاتاقحانا قۇرىلىسىن سالۋ ەسەبىنەن تاعى دا قوسىمشا 5 مىڭ قوناقۇي ورنى پايدالانۋعا بەرىلەتىن بولادى. ءسويتىپ, حالىقارالىق كورمەگە كەلەتىن قوناقتاردى جاتىن ورنىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى تولىق شەشىمىن تابادى.
«دۇنيەنىڭ ءتورت بۇرىشىنان كەلەتىن قوناقتارعا قالتقىسىز قىزمەت كورسەتۋ ماقساتىندا قوعامدىق كولىك قىزمەتىنىڭ ساپاسى جوعارى دەڭگەيگە كوتەرىلەدى. كورمە وتەتىن قارساڭدا قوسىمشا 350 جاڭا اۆتوبۋس قالا كوشەلەرى باعىتتارىنا شىعارىلادى. سونىمەن بىرگە, گيبريدتى وتىننان قۋات الاتىن 600 اۆتوبۋس قالا كوشەلەرىنە شىعاتىن بولادى», دەدى ودان ءارى م.بەكتۇروۆا. ونىڭ ايتۋىنشا, ەكسپو قالاشىعىنا اپاراتىن جاڭا جول قۇرىلىسى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا پايدالانۋعا بەرىلەدى. استانا اۋەجايى قايتا جاڭعىرتىلىپ, جاڭا تەمىرجول ۆوكزالى پايدالانۋعا بەرىلەدى. ەكسپو-2017 كورمەسى 10 ماۋسىمنان 10 قىركۇيەككە دەيىنگى ارالىقتا وتكىزىلەدى. بۇل ءبىزدىڭ ءوڭىر ءۇشىن وتە قولايلى ماۋسىم بولىپ تابىلادى. بۇل ۋاقىتتا استانادا اۋانىڭ ورتاشا تەمپەراتۋراسى 25 گرادۋس جىلىلىقتى كورسەتپەك. وسىعان بايلانىستى كورمەگە قاتىساتىن تۋريستەر مەن قوناقتارعا جان-جاقتى جاعداي جاسالادى. الدىن الا بەلگىلەنگەن بولجام بويىنشا, ەكسپو-2017 كورمەسىنە 5 ميلليون ادام قاتىسادى دەپ كۇتىلۋدە. ونىڭ 85 پايىزى قازاقستاندىقتار بولسا, 15 پايىزى شەتەلدىك تۋريستەر بولماق. ەلوردانىڭ بارلىق قىزمەت كورسەتۋ مەكەمەلەرى الدا تۇرعان وسى حالىقارالىق ماڭىزدى شاراعا جان-جاقتى دايىندالۋ ماسەلەسىنە بارىنشا باسىمدىق بەرىپ وتىر.
استانادا وتەتىن ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىنە قاتىساتىن مەملەكەتتەر مەن كومپانيالاردىڭ حالىقارالىق قاتىسۋشىلارىنىڭ ەكىنشى جينالىسىنىڭ ءبىرىنشى جۇمىس كۇنىندە قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى جانە رەسەي فەدەراتسياسى دەلەگاتسيالارى باسشىلارىمەن بۇل مەملەكەتتەردىڭ كورمەگە قاتىساتىندىعى جونىندەگى كەلىسىمشارتقا قول قويىلدى. ودان ءارى باسقوسۋعا قاتىسۋشىلار ەكسپو-2017 قالاشىعىنىڭ قۇرىلىسى جانە ارحيتەكتۋراسى بويىنشا, كونتەنت جوسپارى, بولاشاق ەنەرگياسى فورۋمى, وزىق تاجىريبەلەر ايماعى بويىنشا تۇساۋكەسەرلەر وتكىزدى. حالىقارالىق قاتىسۋشىلار ەكىنشى جينالىسىنىڭ جۇمىسى ودان ءارى جالعاسۋدا.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
*قاتىسۋشىلار لەبىزى
گەورگي كالامانوۆ, ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىندەگى رەسەي فەدەراتسياسى سەكتسياسىنىڭ كوميسسارى, ونەركاسىپ جانە ساۋدا ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى: – ءبىز قازاقستاندىق ارىپتەستەرىمىزبەن كوپتەن بەرى تىعىز بايلانىستا جۇمىس ءجۇرگىزىپ كەلەمىز. ءبۇگىنگى حالىقارالىق قاتىسۋشىلاردىڭ ەكىنشى جينالىسى شەڭبەرىندە رەسەي فەدەراتسياسى ەكسپو-2017 كورمەسىنە قاتىسۋ جونىندە كەلىسىمگە قول قويدى. بۇل ءبىزدىڭ جۇمىسىمىزدى بۇرىنعىدان دا كەڭ كولەمدە جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك جاسايتىن قۇجات بولىپ تابىلادى. استانا ەكسپو-2017 كورمەسىنىڭ تاقىرىبى وتە ماڭىزدى. «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» قازىرگى تاڭدا بارشا ادامزاتتى تولعاندىرىپ وتىرعان كوكەيكەستى ماسەلە. رەسەي فەدەراتسياسى بۇل كورمەگە ەرەكشە بەلسەندىلىكپەن جانە كەڭ كولەمدە قاتىسقالى وتىر. ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ پاۆيلوندارى كولەمىنىڭ ءوزى 1000 شارشى مەتر اۋماقتى الاتىن بولادى. بالامالى قۋات كوزدەرىن جاڭعىرتۋ بولاشاقتىڭ ماڭىزدى مىندەتى. بۇل رەتتە, استانا جاھاندىق بەدەلدى ورتالىققا اينالماق. بىرىنشىدەن, قازاقستاندىقتاردىڭ مۇنداي جاھاندىق ءىرى شارانى وتكىزۋ قۇرمەتىن جەڭىپ الۋى ءبىزدى ەرەكشە قىزىقتىرسا, ەندى بۇكىل ادامزاتتى تولعاندىرىپ وتىرعان «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» تاقىرىبى اياسىندا اتقارىپ جاتقان باستاماشىلدىق جۇمىستارى دا ەرەكشە تاڭ قالدىرادى. مانۋەل سالچي, ەكسپو-2017 حالىقارالىق مامانداندىرىلعان كورمەسىندەگى شۆەيتساريا كوميسسارى, «Presence Swizeland» حالىقارالىق شارالار دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى: – شۆەيتساريا استانادا وتەتىن ەكسپو-2017 كورمەسىنە قاتىسۋعا ءبىردەن شەشىم قابىلدادى. ويتكەنى, «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» ءبىز ءۇشىن وتە قىزىقتى دا ماڭىزدى تاقىرىپ بولىپ تابىلادى. ونىڭ ۇستىنە ەكسپو كورمەسى سياقتى حالىقارالىق ءىرى شارا العاش رەت ورتالىق ازيا وڭىرىندە ءوتىپ وتىر. بۇل دا ءبىزدىڭ ەلىمىزدىڭ ماماندارىن ەرەكشە قىزىقتىراتىن ماسەلە. ەكىنشىدەن, ءبىز بولاشاقتا ءداستۇرلى ەنەرگەتيكالىق قۋات كوزدەرىنەن تولىق باس تارتۋدى ماقسات ەتىپ وتىرمىز. سوندىقتان, بالامالى ەنەرگەتيكالىق قۋات كوزدەرى ماسەلەلەرى قارالاتىن حالىقارالىق الاڭ ءبىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى ورتا بولىپ تابىلادى. بۇل ورايدا, ءبىزدىڭ دە بولىسەتىن تاجىريبەمىز بارشىلىق. شۆەيتساريا بۇگىندە سۋدان ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرەتىن بىردەن-ءبىر مەملەكەت بولىپ تابىلادى. سونداي-اق, ەكسپو-2017 كورمەسى قالاشىعىنىڭ بازاسىندا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى شەشىمى دە ءبىزدى ەرەكشە قىزىقتىرادى. نۇربەك ەرگەشباەۆ, «استانا ەكسپو-2017» ۇلتتىق كومپانياسى حالىقارالىق قاتىناستار دەپارتامەنتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى: – حالىقارالىق قاتىسۋشىلار جينالىسىن وتكىزۋ ەكسپو-2017 كورمەسىنە دايىندىق بارىسىنداعى وتە اۋقىمدى شارالاردىڭ ءبىرى. بۇل قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ دايىندىق بارىسىندا كورمە تۋرالى اقپارات الاتىن ءىرى پلاتفورماسى بولىپ تابىلدى. سوندىقتان دا بۇل باسقوسۋعا شەتەلدىك ارىپتەستەرىمىزدىڭ قىزىعۋشىلىعى زور. وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, بۇگىنگى جينالىسقا الەمنىڭ 102 مەملەكەتىنەن 300-گە تارتا دەلەگات قاتىسىپ وتىر. تاعى دا ءبىر اتاپ كورسەتەتىن ماسەلە, بۇل باسقوسۋ مەملەكەتتەر اراسىندا كەلىسىمدەرگە قول قوياتىن ءتيىمدى دە قولايلى الاڭ بولىپ تابىلادى. بۇگىنگى جينالىس بارىسىندا ەكسپو-2017 كورمەسىنە قاتىسۋعا نيەت بىلدىرگەن مەملەكەتتەرمەن تاعى دا 13 كەلىسىمشارتقا قول قويىلادى دەپ كۇتىلۋدە. سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ.
