28 قاڭتار, 2016

ابىگەرگە تۇسكەن الەمنىڭ ءالسىز ارەكەتتەرى

353 رەت
كورسەتىلدى
9 مين
وقۋ ءۇشىن
قازىرگى دۇنيەدە ورىن الىپ جاتقان بارشا جاعدايعا قىسقاشا تاپ وسىنداي باعا بەرۋگە بولار ەدى. ال بۇل ءالسىز ارەكەتتىڭ ءبارى قارجى سالاسىنداعى تۇراقسىزدىق پەن بەلگىسىزدىكتەردەن تۋىنداپ وتىر. بۇعان مۇناي باعاسىنىڭ قۇلدىراپ ءتۇسىپ كەتكەنى عانا كىنالى دەگەن ويعا كەلسەك, ول ءبىزدىڭ قاتتى قاتەلەسكەنىمىز بولىپ شىعادى. جەر-الەمنىڭ بۇلاي الا تايداي ب ۇلىنۋىنە سەبەپكەر بولىپ وتىرعان فاكتورلار جەتەرلىك. ەڭ وكىنىشتىسى, وسىنىڭ كوپشىلىگى «كۇن استىنان ورىن العىسى» كەلەتىن بىرقاتار ەلدەردىڭ وزگەلەرمەن تەكەتىرەسى, تاعى ءبىر ەلدەردىڭ «الەم داستارقانىنان كوبىرەك» قارپىپ قالۋعا تىرىسۋشىلىعى سالدارىنان بولىپ جاتىر. مۇنىڭ ارعى جاعىندا قازىرگى قارجى ينستيتۋتتارى مەن بيرجالاردىڭ كەي جاعدايلاردا «تاپسىرىستار» بويىنشا جۇمىس جاساپ كەتەتىنى بار. وسىنىڭ ءبارى جاقىن جىلداردا جاھانداعى قارجى اينالىمى جۇيەسىنە ۇلكەن رەفورمالار ەنگىزبەي بولمايتىنىن بايقاتا باستادى. قوعامنىڭ وسى كۇنگى دامۋ بارىسى دا سوعان الىپ بارا جاتقان سياقتى. داگدارىس-1اقش ەكونوميكاسىنداعى جاعداي كوپىرشىككە ۇقسايدى اقش پرەزيدەنتى ورىنتاعىنا رەسپۋبليكاشىلار اتىنان ۇمىتكەر دونالد ترامپ قۇراما شتاتتار ەكونوميكاسىنداعى قازىرگى احۋالدى كوپ ۇزاماي جارىلىپ كەتكەلى تۇرعان كوپىرشىكپەن سالىستىردى. ول بۇل بايلامدى اۆس تەلەارناسىندا سويلەگەن ءسوزى بارىسىندا ايتتى. ميللياردەر-بيزنەسمەن ءوزىنىڭ سويلەگەن سوزىندە ەلدەگى ەڭ ءبىر كۇردەلى پروبلەما – ەكونوميكاداعى الماعايىپ كەزەڭدى باتىل سىنعا الدى. ۇمىتكەر الداعى سايلاۋدا جەڭىسكە جەتسە, ءبىرىنشى كەزەكتە وسى ماسەلەنى رەتكە كەلتىرۋ ءۇشىن كۇرەسەتىنىن جەتكىزدى. «ءبىز قازىر كوپىرشىكتىڭ ىشىندە وتىرمىز. شىنىمدى ايتسام, مەن بۇل كوپىرشىك ءوزىم پرەزيدەنت بولىپ سايلانعانعا دەيىن-اق جارىلىپ كەتەتىن شىعار دەگەن ۇمىتتەمىن. مەن مۇراگەرلىككە قيراپ جاتقان ەلدى العىم كەلمەيدى», – دەپ اتاپ ءوتتى ترامپ. وتكەن جىلعى شىلدە ايىندا ترامپتىڭ رەسپۋبليكاشىلار پارتياسىنىڭ ءوز ىشىندەگى قارسىلاسى دجەب بۋش «امەريكالىقتار كوبىرەك جۇمىس جاسايتىن بولسا», ەكونوميكانى كوتەرۋگە بولاتىنىن ايتقان ەدى. «مەن ءبىز كەمىندە ءتورت پا­يىزدىق وسىمگە قول جەتكىزە الامىز دەپ پايىمدايمىن. بۇل ءۇشىن بىزگە بۇدان دا گورى ءتيىمدى جۇمىس جاساۋعا تۋرا كەلەدى. مۇ­نىڭ ءوزى امەريكالىقتاردىڭ جوعا­رى جا­­لاقى الۋ ءۇشىن جۇمىس ۋاقى­تىن كوبەيتۋلەرى كەرەك ەكەنىن مەڭ­زەيدى», – دەپ اتاپ ءوتتى فلوريدا شتا­تىنىڭ بۇرىنعى گۋبەرناتورى. ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, «قازىر ەل­دىڭ باتىپ جاتقان باتپاعىنان تەك وسىلاي عانا قۇتىلۋعا بولادى». كەيىنىرەك بۋشتىڭ كومەكشىسى ونىڭ ايتقىسى كەلگەن ويلارى­نا ءبىرشاما تۇسىندىرمە بەرە كەت­تى. ونىڭ ايتۋىنشا, اقش پرە­زيدەنتتىگىنەن ۇمىتكەر وسى ار­قى­لى مەملەكەتتىڭ جۇرتقا تابىس تابۋ ءۇشىن مۇمكىندىكتى كوبىرەك جاساۋ كەرەك ەكەنىن بىلدىرگىسى كەلگەن. الايدا, ايتىلاتىن ءسوز ايتىلىپ كەتتى. بۇرىنعى گۋبەرناتوردىڭ جوعارىداعى سوزدەرىن الەمدەگى كوپتەگەن ساراپشىلار مەن ەكونوميستەر مازاققا اينالدىرىپ, كەلەكە ەتىپ تاستادى. ال ميللياردەر دونالد ترامپ – قۇراما شتاتتارداعى اسا ءىرى قۇرىلىس كومپانياسىنىڭ قوجايىنى, بۇدان باسقا الەمدىك دەڭگەيدەگى وتەلدەر مەن كازينولار جۇيەسىنىڭ يەسى. بيزنەسمەن قازىر رەسپۋبليكاشىلار پارتياسىنان ءتۇسىپ وتىرعان ۇمىتكەرلەردىڭ اراسىنداعى توپ باستاۋشى سانالادى. ساراپشىلار ونىڭ باسقا ساياساتكەرلەرگە قاراعاندا, اقتى – اق, قارانى قارا دەپ, ءبارىن اشىعىنان ايتاتىنىن, ەش نارسەنى رەتسىز بۇركەمەلەيتىنىن العا تارتىپ وتىر. الداعى شىلدە ايىنىڭ سو­ڭىندا رەسپۋبليكاشىلار دا, دەموكراتتار دا كەزەكتەن تىس سەز­دەرىن وتكىزىپ, وزدەرىنىڭ اتتارىنان الداعى سايلاۋعا جىبەرىلەتىن جالعىز كانديداتتىڭ ەسىمىن انىق­تايدى. وقيعانىڭ قازىرگى دامۋ بارىسى بۇلاردىڭ رەسپۋبليكا­شىلاردان دونالد ترامپ, دەموكراتتاردان حيلاري كلينتون بولاتىنىن اڭعارتىپ وتىر. نە­گىزى, پرەزيدەنتتىڭ ورىنتاعى ءۇشىن كۇرەس وسى ەكەۋىنىڭ اراسىن­دا وتەتىن ءتۇرى بار. ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىندا جەكە ءوزىن ۇسىنۋ ارقىلى جارىسقا قوسىلاتىنىن مالىمدەگەن تاعى ءبىر ميللياردەر مايك بلۋمبەرگ ولارعا قارسىلاس بولا المايتىن سياقتى. اقش پرەزيدەنتىن سايلاۋ 2016 جىلعى 8 قاراشادا وتەدى. داگدارىس-3Financial Times 30 جىلدان بەرى ءبىرىنشى رەت نارازىلىق ءبىلدىردى وسى ارالىقتا ۇلىبريتانيادا جۋرناليستەر باس كوتەردى. اتاپ ايتقاندا, ەلدەگى ەڭ تانىمال باسىلىمداردىڭ ءبىرى – Financial Times (FT) گازەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى وسى اپتادا بىرنەشە رەت 24 ساعاتتىق ەرەۋىلگە شىعاتىندارىن مالىمدەدى. بۇل بەلگىلى ءباسپاسوز قۇرالى جۋرنا­ليس­تەرىنىڭ سوڭعى 30 جىلدىڭ ىشىندە ءبىرىنشى رەت نارازىلىق قوزعالىسىنا قوسىلۋلارى ەكەن. ولار باسشىلىق FT Group كومپانياسىن جاپوننىڭ Nikkei گازەتىنە ساتقاننان كەيىن زەينەتاقى جونىندەگى مىندەتتەمەسىن قايتا قاراۋعا بەرگەن ۋادەسىن ورىنداماعانىنا رە­نىش بىلدىرگەن. قالامگەرلەر مۇنى «زەينەت­كەرلەردى توناۋ» دەپ باعالادى. Pearson PLC وتكەن جىلعى شىلدەدە FT Group توبىن جاپوننىڭ Nikkei Inc حولدينگىنە 844 ملن. فۋنتقا ساتقانىن جاريالاعان بولاتىن. داگدارىس-2يتاليانىڭ جاعالاۋ كۇزەتى 1,2 مىڭنان اسا بوسقىندى قۇتقاردى يتاليانىڭ جاعالاۋ كۇزەتىنىڭ قىزمەت­كەرلەرى سەيسەنبى كۇنى جۇرگىزگەن قۇتقارۋ وپەراتسياسى بارىسىندا 1,271 مىڭ بوسقىندى تەڭىزدىڭ بەتىنەن قۇتقارىپ قالدى. ولار ليۆيا جاعالاۋىنان بەرى قاراي رەزەڭكە جانە اعاش قايىقتارمەن ءجۇزىپ شىققان ميگرانتتارعا دەر كەزىندە جەتتى. رەيتەر اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, قۇت­قارۋ وپەراتسياسىن يتاليا اسكەري-تەڭىز فلوتى مەن جاعالاۋ كۇزەتى بىرلەسىپ ءجۇر­گىزگەن. ولارعا ەۋروپا وداعىنىڭ جەر­ورتا تەڭىزىندەگى ميسسياسى شەڭبەرىندە قىزمەت جاساپ جۇرگەن سلوۆەنيا اسكەري كورابلدەرى كومەككە كەلگەن. ەس Frontex شەكارالىق اگەنتتىگىنىڭ سوڭعى مالىمەتتەرىنە قاراعاندا, وتكەن جىلدىڭ العاشقى ون ايى ىشىندە ەۋرووداق ەلدەرىنە 1,2 ملن. بوسقىن كەلگەن. ەۋروكوميسسيا بۇل دەڭگەيدى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان بەرگى ۋاقىت ارا­لىعىنداعى بوسقىنداردىڭ ەڭ كوپ قوزعالىسقا تۇسكەن كورسەتكىشى ەكەنىن اتاپ كورسەتتى. قازىر بۇۇ ەۋرووداعى بوسقىندارعا كومەك كورسەتۋ ءۇشىن $550 ملن. كولەمىندە قوسىمشا قارجى كەرەك ەكەنىنە الەم قاۋىمداستىعىنىڭ نازارىن اۋدارىپ وتىر. بۇل قارجىلار 2016 جى­لى بوسقىندار تاسقىنىنان زارداپ شەككەن ەلدەردە جۇرگىزىلەتىن گۋمانيتارلىق وپە­- ­را­تسيالاردى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن قاجەت. داگدارىس-4فرانتسيادا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر ەرەۋىلگە شىقتى فرانتسيادا سوڭعى كۇن­دەرى 5,6 ملن. مەملەكەتتىك قىز­­مەتكەر ەرەۋىلگە شىقتى. ولاردى وقۋ ورىندارىنىڭ, اۋرۋحانالاردىڭ قىزمەت­كەر­لەرى, سونداي-اق كولىك قىز­مەتىنىڭ وكىلدەرى قۇرادى. بار­لىعىنىڭ العا قويىپ وتىرعان تالاپتارى بىرەۋ. ول – ايلىق جالاقىنى كوتەرۋ. جەرگىلىكتى كاسىپتىك وداقتاردىڭ ۇيىم­داستىرۋىمەن باستالعان بۇل باس كوتەرۋلەردىڭ قاشان توق­تاي­تىنى ازىرگە بەلگىسىز. Radio France Internationale راديوسىنىڭ مالىمەتىنە ءساي­كەس, وسىنىڭ الدىندا فران­تسيا ازاماتتىق اۆياتسيا باس­قارماسى اۆياكومپانيالار­دان رەيستەردىڭ 20 پايىزىن قىس­قارتۋدى ءوتىندى. وعان اەرو­پورت­­تارداعى ديسپەتچەرلەردىڭ جوعارىداي تالاپپەن شەرۋگە شىققاندارى سەبەپ بولىپتى. بۇدان بولەك, تاكسيستەردىڭ ءىرى اۆتوماگيسترالدار بويلارىن جاۋىپ تاستاپ جاتقاندارى جايىندا اقپاراتتار تاراپ جا- تىر. ولار سالىق ساياسا­تىن­داعى ادىلەتسىزدىكتەر مەن لي­تسەنزيا­سىز ادام تاسۋشىلار تاراپىنان بولىپ جاتقان جۇگەنسىزدىكتەرگە نارازى. ەندى فرانتسۋزداردىڭ بۇل باس­تامالارىن ولاردىڭ ەۋرو­وداق بويىنشا ءارىپ­تەس­تەرى – يسپانياداعى, ۇلى­بري­تا­نياداعى جانە يتا­ليا­دا­عى قىزمەتشىلەر مەن جۇ­مىس­شىلار قولدايدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. فرانتسۋز مەملەكەتتىك قىز­مەتكەرلەرىنىڭ نەگىزگى تالاپ-تىلەكتەرى – جالاقىنى كوتەرۋ ماسەلەسى وداقتاعى باس­قا ەل­دەر­دەگى جاعدايمەن سالىس­تىرۋ ناتيجەسىندە شىققان. ولار­دىڭ سوزدەرىنە قاراعاندا, ايلىق جالاقى ەلدەگى ناقتىلى ەكونوميكالىق جاعدايمەن ءساي­كەس كەلمەيدى. سوندىقتان ايلىقتارى ەشتەڭەگە جەت­پەيدى. وسىعان بايلانىس­تى ەرەۋىلشىلەر بيلىكتەن 2010 جىلى العا قويىلعان جالا­قى ءوسىرۋدى توقتاتىپ تاستاۋ جونىندەگى ساياساتتى قايتا قاراۋدى ۇسىنىپ وتىر. ايتۋلارىنشا, وسى جىلداردا ولار ايتارلىقتاي كەدەيلەنە ءتۇسىپ, ساتىپ الۋ قابىلەتتەرىن 10 پايىزعا تومەندەتىپ العان. فرانتسياداعى ەرەۋىلدەرگە مۇعالىمدەر دە قاتىسۋدا. بۇدان بۇرىن SNUipp كاسىپوداعى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە رەفورما جاساۋ مەن جالاقىنى ءوسىرۋدى تالاپ ەتەتىن 100 مىڭعا جۋىق وقىتۋشىنىڭ شىعاتىنىن مالىمدەگەن بولاتىن. بۇعان قوسا, مۇعالىمدەر وتكەن جىلعى كۇزدە كۇشىنە ەنگەن كوللەدجدەر مەن ولاردىڭ وقى­تۋشىلار قۇرامىنىڭ جۇمى­سىن رەفورمالاۋ تۋرالى زاڭعا وزدەرىنىڭ كەلىسپەيتىندەرىن بىلدىرۋدە. وسى جولى وسىعان قاتىستى ءتورتىنشى اكتسيا ءوتىپ جاتىر. فرانتسۋز بيلىگى ءوز كەزەگىندە بۇل ماسەلە بويىنشا اقپان ايىندا كاسىپوداقتارمەن كە­لىس­سوز ۇستەلىنە وتىراتىنىن جەتكىزدى. توپتامانى دايىنداعان سەرىك ءپىرنازار, «ەگەمەن قازاقستان».
سوڭعى جاڭالىقتار