قازىرگى دۇنيەدە ورىن الىپ جاتقان بارشا جاعدايعا قىسقاشا تاپ وسىنداي باعا بەرۋگە بولار ەدى. ال بۇل ءالسىز ارەكەتتىڭ ءبارى قارجى سالاسىنداعى تۇراقسىزدىق پەن بەلگىسىزدىكتەردەن تۋىنداپ وتىر. بۇعان مۇناي باعاسىنىڭ قۇلدىراپ ءتۇسىپ كەتكەنى عانا كىنالى دەگەن ويعا كەلسەك, ول ءبىزدىڭ قاتتى قاتەلەسكەنىمىز بولىپ شىعادى.
جەر-الەمنىڭ بۇلاي الا تايداي ب ۇلىنۋىنە سەبەپكەر بولىپ وتىرعان فاكتورلار جەتەرلىك. ەڭ وكىنىشتىسى, وسىنىڭ كوپشىلىگى «كۇن استىنان ورىن العىسى» كەلەتىن بىرقاتار ەلدەردىڭ وزگەلەرمەن تەكەتىرەسى, تاعى ءبىر ەلدەردىڭ «الەم داستارقانىنان كوبىرەك» قارپىپ قالۋعا تىرىسۋشىلىعى سالدارىنان بولىپ جاتىر. مۇنىڭ ارعى جاعىندا قازىرگى قارجى ينستيتۋتتارى مەن بيرجالاردىڭ كەي جاعدايلاردا «تاپسىرىستار» بويىنشا جۇمىس جاساپ كەتەتىنى بار. وسىنىڭ ءبارى جاقىن جىلداردا جاھانداعى قارجى اينالىمى جۇيەسىنە ۇلكەن رەفورمالار ەنگىزبەي بولمايتىنىن بايقاتا باستادى. قوعامنىڭ وسى كۇنگى دامۋ بارىسى دا سوعان الىپ بارا جاتقان سياقتى.
اقش ەكونوميكاسىنداعى جاعداي كوپىرشىككە ۇقسايدى
اقش پرەزيدەنتى ورىنتاعىنا رەسپۋبليكاشىلار اتىنان ۇمىتكەر دونالد ترامپ قۇراما شتاتتار ەكونوميكاسىنداعى قازىرگى احۋالدى كوپ ۇزاماي جارىلىپ كەتكەلى تۇرعان كوپىرشىكپەن سالىستىردى. ول بۇل بايلامدى اۆس تەلەارناسىندا سويلەگەن ءسوزى بارىسىندا ايتتى.
ميللياردەر-بيزنەسمەن ءوزىنىڭ سويلەگەن سوزىندە ەلدەگى ەڭ ءبىر كۇردەلى پروبلەما – ەكونوميكاداعى الماعايىپ كەزەڭدى باتىل سىنعا الدى. ۇمىتكەر الداعى سايلاۋدا جەڭىسكە جەتسە, ءبىرىنشى كەزەكتە وسى ماسەلەنى رەتكە كەلتىرۋ ءۇشىن كۇرەسەتىنىن جەتكىزدى. «ءبىز قازىر كوپىرشىكتىڭ ىشىندە وتىرمىز. شىنىمدى ايتسام, مەن بۇل كوپىرشىك ءوزىم پرەزيدەنت بولىپ سايلانعانعا دەيىن-اق جارىلىپ كەتەتىن شىعار دەگەن ۇمىتتەمىن. مەن مۇراگەرلىككە قيراپ جاتقان ەلدى العىم كەلمەيدى», – دەپ اتاپ ءوتتى ترامپ.
وتكەن جىلعى شىلدە ايىندا ترامپتىڭ رەسپۋبليكاشىلار پارتياسىنىڭ ءوز ىشىندەگى قارسىلاسى دجەب بۋش «امەريكالىقتار كوبىرەك جۇمىس جاسايتىن بولسا», ەكونوميكانى كوتەرۋگە بولاتىنىن ايتقان ەدى. «مەن ءبىز كەمىندە ءتورت پايىزدىق وسىمگە قول جەتكىزە الامىز دەپ پايىمدايمىن. بۇل ءۇشىن بىزگە بۇدان دا گورى ءتيىمدى جۇمىس جاساۋعا تۋرا كەلەدى. مۇنىڭ ءوزى امەريكالىقتاردىڭ جوعارى جالاقى الۋ ءۇشىن جۇمىس ۋاقىتىن كوبەيتۋلەرى كەرەك ەكەنىن مەڭزەيدى», – دەپ اتاپ ءوتتى فلوريدا شتاتىنىڭ بۇرىنعى گۋبەرناتورى. ونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, «قازىر ەلدىڭ باتىپ جاتقان باتپاعىنان تەك وسىلاي عانا قۇتىلۋعا بولادى».
كەيىنىرەك بۋشتىڭ كومەكشىسى ونىڭ ايتقىسى كەلگەن ويلارىنا ءبىرشاما تۇسىندىرمە بەرە كەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, اقش پرەزيدەنتتىگىنەن ۇمىتكەر وسى ارقىلى مەملەكەتتىڭ جۇرتقا تابىس تابۋ ءۇشىن مۇمكىندىكتى كوبىرەك جاساۋ كەرەك ەكەنىن بىلدىرگىسى كەلگەن. الايدا, ايتىلاتىن ءسوز ايتىلىپ كەتتى. بۇرىنعى گۋبەرناتوردىڭ جوعارىداعى سوزدەرىن الەمدەگى كوپتەگەن ساراپشىلار مەن ەكونوميستەر مازاققا اينالدىرىپ, كەلەكە ەتىپ تاستادى.
ال ميللياردەر دونالد ترامپ – قۇراما شتاتتارداعى اسا ءىرى قۇرىلىس كومپانياسىنىڭ قوجايىنى, بۇدان باسقا الەمدىك دەڭگەيدەگى وتەلدەر مەن كازينولار جۇيەسىنىڭ يەسى. بيزنەسمەن قازىر رەسپۋبليكاشىلار پارتياسىنان ءتۇسىپ وتىرعان ۇمىتكەرلەردىڭ اراسىنداعى توپ باستاۋشى سانالادى. ساراپشىلار ونىڭ باسقا ساياساتكەرلەرگە قاراعاندا, اقتى – اق, قارانى قارا دەپ, ءبارىن اشىعىنان ايتاتىنىن, ەش نارسەنى رەتسىز بۇركەمەلەيتىنىن العا تارتىپ وتىر.
الداعى شىلدە ايىنىڭ سوڭىندا رەسپۋبليكاشىلار دا, دەموكراتتار دا كەزەكتەن تىس سەزدەرىن وتكىزىپ, وزدەرىنىڭ اتتارىنان الداعى سايلاۋعا جىبەرىلەتىن جالعىز كانديداتتىڭ ەسىمىن انىقتايدى. وقيعانىڭ قازىرگى دامۋ بارىسى بۇلاردىڭ رەسپۋبليكاشىلاردان دونالد ترامپ, دەموكراتتاردان حيلاري كلينتون بولاتىنىن اڭعارتىپ وتىر. نەگىزى, پرەزيدەنتتىڭ ورىنتاعى ءۇشىن كۇرەس وسى ەكەۋىنىڭ اراسىندا وتەتىن ءتۇرى بار. ناۋرىز ايىنىڭ سوڭىندا جەكە ءوزىن ۇسىنۋ ارقىلى جارىسقا قوسىلاتىنىن مالىمدەگەن تاعى ءبىر ميللياردەر مايك بلۋمبەرگ ولارعا قارسىلاس بولا المايتىن سياقتى.
اقش پرەزيدەنتىن سايلاۋ 2016 جىلعى 8 قاراشادا وتەدى.
Financial Times 30 جىلدان بەرى ءبىرىنشى رەت نارازىلىق ءبىلدىردى
وسى ارالىقتا ۇلىبريتانيادا جۋرناليستەر باس كوتەردى. اتاپ ايتقاندا, ەلدەگى ەڭ تانىمال باسىلىمداردىڭ ءبىرى – Financial Times (FT) گازەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى وسى اپتادا بىرنەشە رەت 24 ساعاتتىق ەرەۋىلگە شىعاتىندارىن مالىمدەدى.
بۇل بەلگىلى ءباسپاسوز قۇرالى جۋرناليستەرىنىڭ سوڭعى 30 جىلدىڭ ىشىندە ءبىرىنشى رەت نارازىلىق قوزعالىسىنا قوسىلۋلارى ەكەن. ولار باسشىلىق FT Group كومپانياسىن جاپوننىڭ Nikkei گازەتىنە ساتقاننان كەيىن زەينەتاقى جونىندەگى مىندەتتەمەسىن قايتا قاراۋعا بەرگەن ۋادەسىن ورىنداماعانىنا رەنىش بىلدىرگەن. قالامگەرلەر مۇنى «زەينەتكەرلەردى توناۋ» دەپ باعالادى.
Pearson PLC وتكەن جىلعى شىلدەدە FT Group توبىن جاپوننىڭ Nikkei Inc حولدينگىنە 844 ملن. فۋنتقا ساتقانىن جاريالاعان بولاتىن.
يتاليانىڭ جاعالاۋ كۇزەتى 1,2 مىڭنان اسا بوسقىندى قۇتقاردى
يتاليانىڭ جاعالاۋ كۇزەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى سەيسەنبى كۇنى جۇرگىزگەن قۇتقارۋ وپەراتسياسى بارىسىندا 1,271 مىڭ بوسقىندى تەڭىزدىڭ بەتىنەن قۇتقارىپ قالدى. ولار ليۆيا جاعالاۋىنان بەرى قاراي رەزەڭكە جانە اعاش قايىقتارمەن ءجۇزىپ شىققان ميگرانتتارعا دەر كەزىندە جەتتى.
رەيتەر اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, قۇتقارۋ وپەراتسياسىن يتاليا اسكەري-تەڭىز فلوتى مەن جاعالاۋ كۇزەتى بىرلەسىپ ءجۇرگىزگەن. ولارعا ەۋروپا وداعىنىڭ جەرورتا تەڭىزىندەگى ميسسياسى شەڭبەرىندە قىزمەت جاساپ جۇرگەن سلوۆەنيا اسكەري كورابلدەرى كومەككە كەلگەن.
ەس Frontex شەكارالىق اگەنتتىگىنىڭ سوڭعى مالىمەتتەرىنە قاراعاندا, وتكەن جىلدىڭ العاشقى ون ايى ىشىندە ەۋرووداق ەلدەرىنە 1,2 ملن. بوسقىن كەلگەن. ەۋروكوميسسيا بۇل دەڭگەيدى ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستان بەرگى ۋاقىت ارالىعىنداعى بوسقىنداردىڭ ەڭ كوپ قوزعالىسقا تۇسكەن كورسەتكىشى ەكەنىن اتاپ كورسەتتى.
قازىر بۇۇ ەۋرووداعى بوسقىندارعا كومەك كورسەتۋ ءۇشىن $550 ملن. كولەمىندە قوسىمشا قارجى كەرەك ەكەنىنە الەم قاۋىمداستىعىنىڭ نازارىن اۋدارىپ وتىر. بۇل قارجىلار 2016 جىلى بوسقىندار تاسقىنىنان زارداپ شەككەن ەلدەردە جۇرگىزىلەتىن گۋمانيتارلىق وپە-
راتسيالاردى قارجىلاندىرۋ ءۇشىن قاجەت.
فرانتسيادا مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر ەرەۋىلگە شىقتى
فرانتسيادا سوڭعى كۇندەرى 5,6 ملن. مەملەكەتتىك قىزمەتكەر ەرەۋىلگە شىقتى. ولاردى وقۋ ورىندارىنىڭ, اۋرۋحانالاردىڭ قىزمەتكەرلەرى, سونداي-اق كولىك قىزمەتىنىڭ وكىلدەرى قۇرادى. بارلىعىنىڭ العا قويىپ وتىرعان تالاپتارى بىرەۋ. ول – ايلىق جالاقىنى كوتەرۋ. جەرگىلىكتى كاسىپتىك وداقتاردىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن باستالعان بۇل باس كوتەرۋلەردىڭ قاشان توقتايتىنى ازىرگە بەلگىسىز.
Radio France Internationale راديوسىنىڭ مالىمەتىنە ءسايكەس, وسىنىڭ الدىندا فرانتسيا ازاماتتىق اۆياتسيا باسقارماسى اۆياكومپانيالاردان رەيستەردىڭ 20 پايىزىن قىسقارتۋدى ءوتىندى. وعان اەروپورتتارداعى ديسپەتچەرلەردىڭ جوعارىداي تالاپپەن شەرۋگە شىققاندارى سەبەپ بولىپتى. بۇدان بولەك, تاكسيستەردىڭ ءىرى اۆتوماگيسترالدار بويلارىن جاۋىپ تاستاپ جاتقاندارى جايىندا اقپاراتتار تاراپ جا-
تىر. ولار سالىق ساياساتىنداعى ادىلەتسىزدىكتەر مەن ليتسەنزياسىز ادام تاسۋشىلار تاراپىنان بولىپ جاتقان جۇگەنسىزدىكتەرگە نارازى. ەندى فرانتسۋزداردىڭ بۇل باستامالارىن ولاردىڭ ەۋرووداق بويىنشا ءارىپتەستەرى – يسپانياداعى, ۇلىبريتانياداعى جانە يتالياداعى قىزمەتشىلەر مەن جۇمىسشىلار قولدايدى دەپ كۇتىلىپ وتىر.
فرانتسۋز مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرىنىڭ نەگىزگى تالاپ-تىلەكتەرى – جالاقىنى كوتەرۋ ماسەلەسى وداقتاعى باسقا ەلدەردەگى جاعدايمەن سالىستىرۋ ناتيجەسىندە شىققان. ولاردىڭ سوزدەرىنە قاراعاندا, ايلىق جالاقى ەلدەگى ناقتىلى ەكونوميكالىق جاعدايمەن ءسايكەس كەلمەيدى. سوندىقتان ايلىقتارى ەشتەڭەگە جەتپەيدى. وسىعان بايلانىستى ەرەۋىلشىلەر بيلىكتەن 2010 جىلى العا قويىلعان جالاقى ءوسىرۋدى توقتاتىپ تاستاۋ جونىندەگى ساياساتتى قايتا قاراۋدى ۇسىنىپ وتىر. ايتۋلارىنشا, وسى جىلداردا ولار ايتارلىقتاي كەدەيلەنە ءتۇسىپ, ساتىپ الۋ قابىلەتتەرىن 10 پايىزعا تومەندەتىپ العان.
فرانتسياداعى ەرەۋىلدەرگە مۇعالىمدەر دە قاتىسۋدا. بۇدان بۇرىن SNUipp كاسىپوداعى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە رەفورما جاساۋ مەن جالاقىنى ءوسىرۋدى تالاپ ەتەتىن 100 مىڭعا جۋىق وقىتۋشىنىڭ شىعاتىنىن مالىمدەگەن بولاتىن. بۇعان قوسا, مۇعالىمدەر وتكەن جىلعى كۇزدە كۇشىنە ەنگەن كوللەدجدەر مەن ولاردىڭ وقىتۋشىلار قۇرامىنىڭ جۇمىسىن رەفورمالاۋ تۋرالى زاڭعا وزدەرىنىڭ كەلىسپەيتىندەرىن بىلدىرۋدە. وسى جولى وسىعان قاتىستى ءتورتىنشى اكتسيا ءوتىپ جاتىر.
فرانتسۋز بيلىگى ءوز كەزەگىندە بۇل ماسەلە بويىنشا اقپان ايىندا كاسىپوداقتارمەن كەلىسسوز ۇستەلىنە وتىراتىنىن جەتكىزدى.
توپتامانى دايىنداعان سەرىك ءپىرنازار, «ەگەمەن قازاقستان».