الەمگە ايگىلى سپورت ساڭلاعى
“ولەڭنىڭ كەي-كەيدە قالاي-قالاي تۋاتىنىن بىلسەڭىزدەر عوي سىزدەر...” – اننا احماتوۆانىڭ ءبىر جولى وسىلاي دەگەنى بار ەكەن. ءسوز پاتشاسىنىڭ جايى سولاي بولعاندا كۇندە شىعىپ جاتقان گازەتتەگى جۋرناليستىك ماقالالاردىڭ قالاي-قالاي جازىلىپ قالاتىنىن ايتپاسا دا تۇسىنەرسىز. مىنا ماقالانىڭ دۇنيەگە كەلۋى دە توسىن بولعالى تۇر. سەبەبىن اڭگىمەنىڭ سوڭىنا قاراي ايتارمىز. اۋەلى ازداعان شەگىنىس جاساپ الايىق.
...اۋىلعا جاس مامان كەلدى. الماتى دەنەشىنىقتىرۋ ينستيتۋتىنىڭ تۇلەگى. اتى-ءجونى – ابرەك وسپانوۆ. ءبىزدىڭ بەسقۇبىرداعى س.سەيفۋللين اتىنداعى مەكتەپكە فيزرۋك بولىپ ورنالاستى. سول كۇننەن دەمەي-اق قويايىقشى, سول ايدان دەمەي-اق قويايىقشى, ەكى-ءۇش ايدان كەيىن-اق ءومىر وزگەرىپ كەتتى. ءبىز ءۇشىن. جەتىنشى كلاسس وقۋشىلارى ءۇشىن. جوق, بۇكىل مەكتەپ ءۇشىن. جوق, بۇكىل اۋىل ءۇشىن. ماسەلە ساكەن مەكتەبىنە سوعان دەيىن جوعارى ءبىلىمدى دەنەشىنىقتىرۋ مامانى كەلمەگەنىندە عانا ەمەس ەدى. ونشا انىعىن بىلمەدىك, ءتىپتى بىزدەن بۇرىن مەكتەبىمىزدە ونداي ديپلومدى مۇعالىم بولسا بولعان دا شىعار. ايتەۋىر, ءبىزدىڭ بالا سانامىزدا ابرەك اعاي, بۇگىنگى تىلمەن ايتساق, ناعىز رەفورماتور كۇيىندە قالدى. ءۇيىرمەدەن ۇيىرمە قۇرىلىپ, سەكتسيادان سەكتسيا اشىلىپ, جارىستان جارىس جالعاساتىن بولدى. اينالاسى ءبىر جىلدىڭ ىشىندە فۋتبول الاڭى جابدىقتالدى, باسكەتبول, ۆولەيبول, جەڭىل اتلەتيكادان ءبىزدىڭ مەكتەپ كەيدە اۋدان ورتالىعىنداعى “لەنين جولى” ورتا مەكتەبىنەن (ايتقانداي, وزەكەڭ – وزبەكالى جانىبەكوۆ كازپي-ءدى ءبىتىرىپ بارعان بويدا الدىمەن سول مەكتەپتە تاريح ءپانىن وقىتقان) وزىپ كەتەتىندى شىعاردى. ءبىز ءبارىمىز ساباقتان كەلە سالا اپىل-عۇپىل اۋقاتتانىپ الىپ, قايتادان مەكتەپكە جۇگىرەتىندى شىعاردىق. “سوۆەتسكي سپورت”, “سپورتيۆنىە يگرى” سياقتى گازەت-جۋرنالداردى جازدىرىپ الاتىندى شىعاردىق. ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ ءدال ىرگەسىندەگى “كەنەنباي سازدان” شىقپايتىندى شىعاردىق. ءبىرازىمىز سپورتپەن تاپ سونىڭ سوڭىنا تۇسەتىندەي اينالىستىق ءتىپتى. راس, ءدال سول مەكتەپتەن بەرى قويعاندا رەسپۋبليكاعا تانىلعان سپورتشى شىعا قويعان جوق. بۇگىندە و دۇنيەلىك ابرەك اعامىز دا اتى الىسقا جايىلعان جاتتىقتىرۋشىعا اينالا العان جوق. بىراق, ول كىسىنىڭ ءبىزدىڭ بويىمىزعا نامىس وتىن جاعىپ, ويىمىزعا باسەكەشىلدىك رۋحىن ءسىڭىرىپ كەتكەنى راس. سپورت مامانىنىڭ, كاسىبي جاتتىقتىرۋشىنىڭ ومىردە قانداي ورىن الاتىنىن سولاي سەزىنگەنبىز.
ارينە, ءار ءىستىڭ ءوز ساڭلاقتارى, ءوز جۇلدىزدارى بار. سپورت جاتتىقتىرۋشىلارى دا سونداي. ءبىز بۇگىن فۋتبول جاتتىقتىرۋشىلارىنىڭ بۇكىل الەم مويىنداعان جارىق جۇلدىزى جايىندا اڭگىمەلەكپىز. بۇلاي ايتۋدىڭ ءوزى وڭاي دا ەمەس. تەلەديداردان فۋتبول كورە باستاعان كەزىمىزدەن بەرى قاراي تارتساق تا تالاي-تالاي تارلانداردىڭ اتى-ءجونىن جاتقا ايتا الامىز. بالا كۇننەن ءوزىمىزدىڭ سوۆەت سپورتىنداعى ميحايل ياكۋشين, گاۆريل كاچالين, كونستانتين بەسكوۆ ەسىمدەرىنە قانىعىپ وستىك, كەيىن ۆالەري لوبانوۆسكي, يۋري سەمين, ۆالەري گاززاەۆ باسقارعان كوماندالاردىڭ ويىن ورنەگىنە كوز قاندىردىق. ال ماريو زاگاللو, فرانتس بەككەنباۋەر, يوحان كرويف (بۇرىن كرۋيف دەپ جازىلاتىن), ماركو ۆان باستەن, فابيو كاپەللو سياقتى فۋتبول جاتتىقتىرۋشىلارىنىڭ اتى اڭىزعا اينالعان دەۋدىڭ ەش ارتىقتىعى جوق. ءبىزدىڭ بۇگىنگى ماقالامىزدىڭ كەيىپكەرى دە قازىردىڭ وزىندە سول ۇلىلار قاتارىنان ويىپ تۇرىپ ءوز ورنىن العانى انىق. ول ادام – ەندى ءدال ءبىر اپتادان كەيىن ەلوردامىز استانا تورىندەگى جاڭا ستاديون الاڭىنا جاڭا كومانداسىن – تۇركيا قۇراما كومانداسىن الىپ شىعاتىن گۋس حيددينك.
ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ.
“سپورت دەگەن ءبىر سيقىر” – وتاندىق سپورت جۋرناليستيكاسىنىڭ داۋسىز ساڭلاعى سەيداحمەت بەردىقۇلوۆتىڭ ءبىر كىتابى وسىلاي اتالاتىن. ءيا, جۇمىر جەردى سپورت اتتى سيقىر باۋراپ العالى ءبىراز بولدى. بۇگىندە پلانەتا ءومىرىن سپورتسىز كوزگە ەلەستەتۋ قيىن دەپ جازۋ قىزدىرمانىڭ قىزىل ءسوزى, جاداعاي جۋرناليستيكانىڭ ءدال ءوزى. سپورت ءومىردىڭ ورنەگى سيپاتىنان اسىپ, ءومىردىڭ وزىنە اينالىپ تا ۇلگەردى. وتكەن عاسىردىڭ 60-شى جىلدارىندا سالۆادور مەن گوندۋراس قۇراما كوماندالارىنىڭ كەزدەسۋى كەزىندەگى قاقتىعىستىڭ اياعى ەكى ەلدىڭ سوعىسىمەن بىتكەنىن ۇمىتا قويعان جوقپىز. سول عاسىردىڭ 70-ءشى جىلدارىندا اراب-يزرايل سوعىسى تۇسىندا ەكى جاقتىڭ كەلىسىمىمەن ۇرىس قيمىلدارى الەم چەمپيوناتى ويىندارىنىڭ تەلەترانسلياتسياسى كەزىندە, ەكى تايمنىڭ ۋاقىتىنا شەكتەپ توقتاتىلا تۇرعانى دا بولعان. كەزىندە مارادونا تۋرالى ماقالامىزدا (2006, 9 ماۋسىم) كەلتىرىلگەن مىنا جايدى ەسىڭىزگە تاعى سالا كەتەيىك.
1969 جىلى ۇلىبريتانيا كورولەۆاسى ەليزاۆەتا ءىى برازيلياعا بارعاندا بولعان وقيعا بارشاعا بەلگىلى. 200 مىڭ جانكۇيەر سىياتىن الەمدەگى ەڭ ۇلكەن “ماراكانا” ستاديونىندا كورولەۆانىڭ قۇرمەتىنە فۋتبول ماتچى ۇيىمداستىرىلادى. ويىن سوڭىنان ەليزاۆەتا ءىى پەلەگە ەسكەرتكىش كۋبوك تاپسىرادى. كۋبوكتى اتاقتى فۋتبولشىنىڭ قولىنا ۇستاتىسىمەن كەرى بۇرىلادى. سول كەزدە ەل كورولەۆاسى مەن فۋتبول كورولىنىڭ قاتار تۇرعان ءساتىن سۋرەتكە تارتىپ ۇلگەرە الماي قالعان فوتوگرافتاردىڭ بىرەۋى: “كورولەۆا, توقتا! پەلەنىڭ جانىنا بارىپ تۇر!”, دەپ ايقايلاپ جىبەرەدى… اسىرىپ ايتتى دەمەڭىز, پەلە, ەيسەبيو, بەككەنباۋەر, پلاتيني, ريۆالدو, رونالدو, رونالدينيو, زيدان, بەكحەم سياقتى ويىنشىلاردىڭ اتاق-داڭقى ەشبىر كورولىڭىزدەن كەم تۇسپەيدى. ايتقانداي, وسى تۇستا بۇكىل الەمدە ەل گيمندەرى ەكى جاعدايدا عانا ورىندالاتىنىن دا ايتايىق. ونىڭ ءبىرىنشىسى – ەل باسشىلارىنىڭ شەت ەلدەرگە مەملەكەتتىك ساپارمەن بارۋى. ونىڭ ەكىنشىسى – ەل سپورتشىسىنىڭ ءدۇبىرلى جارىستا التىن مەدال الۋى. بۇل سوزگە تۇسىندىرمە قاجەت بولماس.
انشەيىندە دە ەلىككىش ادامزات بالاسى سپورت دەگەندە, اسىرەسە فۋتبول دەگەندە ءتىپتى جەلىگىپ كەتەدى. 1998 جىلى فرانتسيا فۋتبولدان الەم چەمپيونى اتاندى. فينالدىق ويىندا فرانتسۋزدار اتاقتى برازيليالىقتاردى 3:0 ەسەبىمەن قيراتا جەڭدى. ەكى دوپتى زيدان باسپەن سوقتى, ءۇشىنشى گولعا دوپ بەردى. سول تۇستا بۇكىل ەلدە ءتۇبى الجيرلىك زينەدين زيداندى فرانتسۋز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىنىڭ سايلاۋىنا كانديدات ەتىپ ۇسىنۋ جونىندە قول جيناۋ ناۋقانى باستالىپ كەتكەنى بار... ول ناۋقاندى فۋتبولشىنىڭ ءوزى توقتاتقان. سپورت الەمىندە سونداي جاعداي 2002 جىلى قايتالاندى. بۇل جولى ءتۇبى گوللانديالىق قانا ەمەس, ءوزى دە گوللانديا ازاماتى وڭتۇستىك كورەيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتتىگىنە ۇسىنىلا جازدادى. بۇل جولى دا سول ناۋقانعا قول جيناۋ بولاشاق كانديداتتىڭ ءوتىنىشى بويىنشا توقتاتىلدى. ءيا, فۋتبولدان كەلەسى الەم بىرىنشىلىگىنەن كەيىن وڭتۇستىك كورەيا قۇراما كومانداسىنىڭ باس باپكەرى گۋس حيددينك سول ەلدە شىن مانىندە ۇلتتىق باتىرعا اينالعان. “2002 جىلعى الەم چەمپيوناتىنان كەيىن گوللانديالىق جاتتىقتىرۋشى گۋس حيددينكتىڭ ەسىمى وڭتۇستىك كورەيادا كوشەلەر مەن ستاديوندارعا بەرىلدى, ونىڭ ەسكەرتكىشتەرى ورناتىلدى, گوللاندىقتى ەل پرەزيدەنتى قىزمەتىنە كانديدات ەتىپ ۇسىنۋ يدەياسى كوتەرىلدى. وڭتۇستىك كورەيادا ودان وتكەن تانىمال ادام بولعان جوق...” – بيىل ماسكەۋدىڭ “ۆەچە” باسپاسىنان شىققان “ستو ۆەليكيح فۋتبولنىح ترەنەروۆ” كىتابىنىڭ اۆتورى ۆلاديمير مالوۆ تاپ وسىلاي جازادى.
كورەيلەر ويتپەگەندە قايتسىن؟ كورەيادا فۋتبول كەنجەلەپ قالعان بولسا. كورەي جانكۇيەرلەرى ءوز كومانداسىنىڭ سول الەم بىرىنشىلىگىنىڭ اقتىق جارىسىنا قوسىلعانىنىڭ وزىنە قۋانىپ جۇرسە. توپتىق تۋرنيردەن شىعىپ, فينالدىڭ سەگىزدەن ءبىر بولىگىنە وتكەنىنىڭ وزىنە ءولىپ-ءوشىپ, كوشەدە ءبىر-ءبىرىنىڭ بەتىن ءوبىپ جۇرگەندە ول بەلەستەن دە وتە شىعىپ, شيرەك فينالعا جەتسە. ودان وتكەندەرىنە قۋانىشتان ەستەرىن جيا الماي جاتقاندا ەل كومانداسى جارتىلاي فينالعا شىعا كەلسە. ارينە, قۋانادى. جۇرەكتەرى جارىلا قۋانادى.
ونىڭ ۇستىنە كورەيا قۇراما كومانداسى بۇل بيىككە السىزدەۋ توپقا تۇسكەننىڭ, جەرەبە ساتىنەن شىققاننىڭ ارقاسىندا كوتەرىلمەگەن. كورەيا كومانداسى جارتىلاي فينالعا جەتكەنشە پورتۋگاليانى جەڭگەن, يتاليانى جەڭگەن, يسپانيانى جەڭگەن!
وسى كەرەمەتتى جاساعان ادام گۋس حيددينك ەدى.
رەسەيدىڭ ءبىرىنشى ارناسى تۇسىرگەن “حيددينك گۋس يۆانوۆيچ” دەگەن دەرەكتى فيلم بار ەكەن. “ەكەن” دەيتىنىمىز – ول ءفيلمدى ءوزىمىز وسى ماقالاعا كىرىسكەن الدىڭعى كۇنى عانا كورە الدىق. جاقسى لەنتا. ارتىق-اۋىس ءسوزى جوق, كەيىپكەردىڭ بالالىق شاق جايىنداعى اڭگىمەسىنەن وربىتە وتىرىپ, بۇكىل ءومىرىن كوز الدىڭىزعا كەلتىرەدى. گۋس حيددينك 1946 جىلى گوللانديانىڭ گەرمانيامەن شەكتەسەر تۇسىنداعى ۆارسەۆەلد دەگەن كىشكەنتاي قالاشىقتا تۋعان. التى بالالى وتباسىنان. بەسەۋى ۇل بالا. جاستايىنان تەڭبىل دوپ قۋالاعان گۋس سونداعى “دە گرافسحاپ” كلۋبىندا ءبىراز جىل ويناعان. 1970-1972 جىلدارى اتاقتى “ەيندحوۆەندە” دە ونەر كورسەتىپتى, ايتسە دە سول ەكى جىلدان كەيىن ءوز كومانداسىنا قايتىپ بارعان. 30 جاسىندا اقش-قا كەتىپ, سوندا “ۆاشينگتون ديپلوماتس” كلۋبىندا وينايدى دا, گوللاندياعا ورالعان سوڭ الاڭعا شىعۋىن ءوزىنىڭ “دە گرافسحاپ” كلۋبىندا اياقتايدى. قىسقاسى, حيددينك فۋتبولشى رەتىندە ايرىقشا تانىمال بولعان ەمەس. ءارى فۋتبولشى, ءارى جاتتىقتىرۋشى رەتىندە ۇلىلار قاتارىنا قوسىلۋ سيرەك. سول سيرەك باقىت ماريو زاگاللو, فرانتس بەككەنباۋەر, يوحان كرويف, ماركو ۆان باستەن سياقتى ساڭلاقتاردىڭ عانا ماڭدايىنا جازىلعان. كۇنى كەشە وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسىندا وتكەن الەم بىرىنشىلىگىندە ۇلى مارادونا جاتتىقتىرعان ارگەنتينا كومانداسىنىڭ جالپاسىنان تۇسكەنىن بۇكىل جاھان كوردى. مۇنداي مىسالدار كوپ.
گۋس حيددينك ءوز باقىتىن جاتتىقتىرۋشىلىق قىزمەتتەن تاپقان. وسى جولعا تۇسكەنىنە 4 جىل جاڭا تولعاندا اتاقتى “پسۆ ەيندحوۆەن” كلۋبىنىڭ ءتىزگىنىن ۇستاۋعا قول جەتكىزگەن. حيددينك كلۋبقا كەلە سالىسىمەن ايگىلى رۋد گۋلليتتىڭ “ميلانعا” اۋىسىپ كەتكەنىنە قاراماستان, جاڭا جاتتىقتىرۋشىنىڭ باسشىلىعىمەن “ەيندحوۆەن” سول جىلى-اق چەمپيون اتانادى. كەلەسى 1988, ودان كەيىنگى 1989 جىلداردا دا گوللانديا چەمپيوندىعىن قولدان شىعارمايدى. 1988 جىلى “ەيندحوۆەننىڭ” ەۋروپا چەمپيوندارى كۋبوگىن جەڭىپ الۋى جاسى قىرىقتىڭ قىرقاسىنا جاڭا شىققان جاتتىقتىرۋشىنىڭ اتاعىن بۇكىل ەۋروپاعا جايادى. سودان كەيىن-اق ونى جان-جاققا شاقىرۋ باستالعان. الدىمەن تۇرىكتىڭ “فەنەرباحچەسىن”, ودان كەيىن يسپاننىڭ “ۆالەنسياسىن” باسقارىپ, ەكى كوماندانى دا جەڭىس بيىگىنە جەتكىزگەن حيددينككە 1995 جىلى گوللانديا قۇراماسىنىڭ تىزگىنى سەنىپ تاپسىرىلادى. ول ءوز ەلىنىڭ كومانداسىن 1998 جىلعى فرانتسياداعى الەم چەمپيوناتىنا دايىنداۋعا كىرىسكەن كەزەڭ گوللاند فۋتبولىنىڭ قۇتى قاشىڭقىراپ, قادىرى كەتىڭكىرەپ تۇرعان كەزى بولاتىن. حيددينكتىڭ باسشىلىعىمەن گوللاندىقتار مۇنىڭ الدىنداعى 20 جىلدىڭ ىشىندە باعىندىرا الماعان بيىكتەردەن استى. سەگىزدەن ءبىر فينالدا يۋگوسلاۆيانى (ەلدەر ءبىر قۇراماعا قوسىلعان ەدى), شيرەك فينالدا ارگەنتينا قۇراماسىن جەڭىپ, تەك جارتىلاي فينالدا برازيليالىقتارعا, ونىڭ وزىندە ويىننان كەيىنگى پەنالتي سەرياسىندا عانا جول بەردى, ءسويتىپ بىرىنشىلىكتەن قولا مەدالمەن ورالدى. گۋس حيددينكتىڭ سول جىلى الەمدەگى ەڭ اتاقتى, ەڭ قىمبات كلۋب سانالاتىن “رەالعا” شاقىرىلىپ جۇرگەنى دە سوندىقتان ەدى. حيددينك مادريدكە بارعان جىلى-اق “رەال” (ونى “كورول كلۋبى” دەپ تە اتايتىنىن بىلەسىز) توكيودا برازيليانىڭ “ۆاسكو دا گاما” كلۋبىن ۇتىپ, كونتينەنتارالىق كۋبوكتى جەڭىپ العان. سودان كەيىن عوي كورەيلەردىڭ حيددينكتى اتتاي قالاپ, ەل قۇراما كومانداسىن “سۇيەگى بىزدىكى, ەتى سىزدىكى” دەپ قولعا بەرەتىنى. ودان قانداي عاجايىپ ناتيجە شىققانىن ماقالانىڭ باسىندا ايتىپ وتتىك. جوق, “ايتىپ وتتىك” دەپ قويا سالاتىن جەر ەمەس بۇل.
2002 جىلعى الەم چەمپيوناتى ەكى ەلدە – وڭتۇستىك كورەيا مەن جاپونيادا وتكەنى بەلگىلى. وڭتۇستىك كورەيا فۋتبول فەدەراتسياسى حيددينكتىڭ الدىنا ەكى ماقسات قويادى. ءبىرىنشىسى – ىرىكتەۋ توبىنان شىعۋ, ەكىنشىسى – ايتەۋىر جاپونيادان تومەن تۇرماۋ. حيددينك ەكى ماقساتتىڭ ەكەۋىنە دە قول جەتكىزدى. كورەيلىكتەر پولشا قۇراماسىن 2:0 ەسەبىمەن ۇتتى, امەريكالىقتارمەن تەڭ وينادى, توپتان شىعۋ ءۇشىن پورتۋگاليالىقتارمەن تەڭ ويناسا دا جەتكىلىكتى بولىپ تۇرعان جەردەن ولاردى ۇتىپ كەتتى. ونىمەن دە توقتاپ قالعان جوق. يتاليانى جەڭىپ, شيرەك فينالعا شىقتى. يسپانيانى جەڭىپ, جارتىلاي فينالعا شىقتى. “وسى جەڭىستەن كەيىن وڭتۇستىك كورەيادا نە بولىپ, نە قويعانىن سۋرەتتەپ جازۋ قيىن. گوللانديالىق جاتتىقتىرۋشى ەندى جاي عانا حالىق باتىرى بولىپ قويماي, ۇلتتىق كوماندانى فۋتبول وليمپىنە الىپ شىققان قۇدايعا اينالدى. ەگەر ول جارتىلاي فينال ويىنىندا دا جەڭىسكە قول جەتكىزگەنىندە, تەگى, ونىڭ قۇرمەتىنە حرامدار تۇرعىزىلا باستار ەدى” – ۆلاديمير مالوۆتىڭ وسى سوزىنە ەكى كورەيانىڭ قاي-قايسىسىندا دا تىم قۇرىسا ءبىر رەت بولىپ قايتقان ءار ادام سەنەرىنە ءشۇبا جوق. الايدا, حرامدار تۇرعىزىلمادى. جارتىلاي فينالدا وڭتۇستىك كورەيا قۇراماسى گەرمانيا كومانداسىنان 0:1 ەسەبىمەن ۇتىلدى. ءۇشىنشى ورىن ءۇشىن بولعان ويىندا دا كورەيلىكتەر تۇرىكتەردەن باسىم تۇسە المادى. مۇنىڭ ءبارى زاڭدى ەدى. كورەيلىك ويىنشىلاردىڭ بۇدان ارتىق ونەر كورسەتۋى مۇمكىن ەمەس ەدى. وسىنىڭ ءوزى عالامات ناتيجە ەدى. سول عالاماتتى گۋس حيددينك جاسادى. “حيددينك كورەيلىكتەردىڭ ساناسىن توڭكەرىپ ءتۇسىردى. بارىنەن بۇرىن ول ەل قۇراما كومانداسىنىڭ باستى مىندەتى جاپونيادان جاقسى ويناۋ عانا دەيتىن تار تۇسىنىكتىڭ تاس-تالقانىن شىعاردى”, دەپ جازادى ينتەرنەت بەتىندە يگور رابينەر. ءوز ماقساتىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن حيددينك توسىن قادامدارعا دا بارا بىلەدى. كورەيا كومانداسىن جاتتىقتىرۋعا كىرىسكەن كەزدە ەلدەگى ءاربىر جاس مىندەتتى تۇردە 3 جىل اسكەر قاتارىندا بولۋعا ءتيىستى ەكەنىن ەستيدى. ارينە, بۇل ءتارتىپ ەل قۇراماسىنىڭ ويىنشىلارىنا دا قاتىستى. جيىرما جاسقا جاڭا جەتكەندە مىندەتتى تۇردە جاسىل الاڭنان ءۇش جىلعا قول ءۇزۋ كەز كەلگەن فۋتبولشىنىڭ قاناتىن قايىراتىنى انىق. جۇرتتىڭ ءبارى سترەلتسوۆ ەمەس قوي. سترەلتسوۆتىڭ ءوزى دە الاڭعا قايتا شىققاندا ءدال بۇرىنعىداي ويناماعان. سودان حيددينك ەل باسشىلىعىنا: “ەگەر ءبىز يتاليانى جەڭسەك, قۇراما كومانداداعى 23 ويىنشى تۇگەلدەي اسكەردە قىزمەت ەتۋ مىندەتىنەن قۇتىلاتىن بولسىن” دەگەن تالاپ قويادى. ويىنعا ءبىر كۇن قالعاندا حيددينكتىڭ قالتافونى شار ەتىپ, ار جاعىنان داۋىس ەستىلەدى: “مەن ەل پرەزيدەنتىنىڭ كومەكشىسىمىن. ويىنشىلارعا حابارلاي بەرىڭىز: ەگەر كوماندا يتالياندىقتاردى جەڭسە, ولاردىڭ ەشقايسىسى ارميادا قىزمەت اتقارمايتىن بولادى”. ەرتەڭىنە وڭتۇستىك كورەيا قۇراما كومانداسى يتاليا قۇراما كومانداسىن جەڭەدى...
داڭق تۇعىرىنىڭ باس اينالارداي بيىگىندە, ەشكىمنىڭ تۇسىنە دە كىرمەيتىندەي قوماقتى شارتتاردان باس تارتا تۇرىپ كورەيا قۇراماسىن تاستاپ شىققان سەبەبىن حيددينكتىڭ ءوزى بىلاي تۇسىندىرەدى: ء“سوز بار ما, وسىناۋ شالقىعان شاتتىق پەن شابىتتى تۇتاس ۇلتپەن بىرگە سەزىنۋ تاماشا-اق ەدى. الايدا, اقىرى كەتەتىن بولساڭ دەر كەزىندە كەتە ءبىلۋ كەرەك. مەن كورەيادا كوشەگە شىعۋدان قالدىم – تىم اتاقتى بولىپ كەتتىم. ونىڭ ۇستىنە قۇرامانىڭ جاتتىقتىرۋشىسى رەتىندە ناقتى جۇمىستى مەن 2005 جىلعا, ياعني كەلەسى الەم چەمپيوناتىنىڭ ىرىكتەۋ كەزەڭىنە دەيىن كۇتۋگە ءتيىس ەدىم. وعان قوسا “ەيندحوۆەنگە” بەرگەن ۋادەم دە بولاتىن”. بۇدان كەيىن حيددينكتىڭ اۆستراليا كومانداسىن باسقارىپ, 1974 جىلدان بەرى الەم بىرىنشىلىگىنىڭ فينالدىق بولىگىنە دە شىعا الماي جۇرگەن قۇرامانى چەمپيوناتتىڭ سەگىزدەن ءبىر بولىگىنە وتكىزگەنىن بارشا جۇرت بىلەدى.
ءبىز ءۇشىن حيددينك ەسىمى ول رەسەي فۋتبول وداعىمەن شارتقا وتىرىپ, ەل قۇراماسىن ەۋروپا چەمپيوناتىنا ازىرلەۋگە كىرىسكەن 2006 جىلدان بەرى ەتەنە تانىس. قازاقستاندىقتار بۇل كەزەڭدەگى رەسەي قۇراماسىنىڭ ويىندارىن تۇگەل دەرلىك كورگەن. 2008 جىلعى اۆستريا مەن شۆەيتساريادا قاتار وتكەن ەۋروپا بىرىنشىلىگىندەگى كەزدەسۋلەر دە ەستە. “كوكا-كولا” كومپانياسىنىڭ شاقىرۋى بويىنشا سول جازدا ءبىر توپ جۋرناليستەرمەن بىرگە اۆستريا استاناسىنا اتتانعانىمىز, رەسەي كومانداسىنىڭ يسپاندىقتارمەن تارتىستى ويىنىن تاماشالاعانىمىز ءالى كۇنگە كوز الدىمىزدا. رەسەي قۇراماسى سوندا يسپانيانى جەڭدى, گرەكيانى جەڭدى, شۆەتسيانى جەڭدى. سەگىزدەن ءبىر فينالدا ەۋروپا چەمپيوندىعىنان نەگىزگى ۇمىتكەرلەردىڭ ءبىرى سانالاتىن گوللانديامەن كەزدەستى. گوللاند جاتتىقتىرۋشى باسقاراتىن رەسەي كومانداسى گوللاندياعا قارسى شىقتى. ولار توپتىق تۋرنيردە فرانتسيانى 4:1, يتاليانى 3:0 ەسەبىمەن قيراتا جەڭىپ, ەشكىمدى بەت قاراتپاي تۇرعان بولاتىن. جاتتىقتىرۋشىسى – ماركو ۆان باستەننىڭ ءوزى.
بۇل ويىن قازىردىڭ وزىندە سپورت تاريحىنا ەنىپ ۇلگەردى. بۇل ويىن جايىندا جاڭاعى ۆلاديمير مالوۆتىڭ “ستو ۆەليكيح فۋتبولنىح ماتچەي” دەگەن كىتابىندا ابدەن-اق اڭگىمەلەنگەن. ءبىز ماقالا باسىندا جۇگىنگەن “حيددينك گۋس يۆانوۆيچ” اتتى فيلمدە ول ويىننىڭ ەڭ ءبىر اسەرلى ساتتەرىنىڭ ءبارى كوز الدىڭىزعا كولبەڭدەي كەلتىرىلەدى. مىنە, ماتچ باستالا بەرگەندە گوللاند قورعاۋشىلارى اندرەي ءارشاۆيندى شالىپ قۇلاتتى, يۋري جيركوۆ سوققان ايىپ دوپتى قاقپاشى زورعا قايتاردى. مىنە, سول قاقپاشى ەندى ءارشاۆيننىڭ سوققىسىنان كەيىن دوپتى الاڭ شەتىنە جىبەرىپ جاتىر. تاعى ءبىر ساتتە رومان پاۆليۋچەنكو ايىپ الاڭىنا تاستالعان دوپقا الدىمەن جەتىپ, گول سالىپ جاتىر. ىلە-شالا گوللاندىقتار جاۋاپ قايتاردى. ەسەپ 1:1. ويىننىڭ نەگىزگى ۋاقىتى وسىلاي اياقتالدى. مۇندايدا بەرىلەتىن ءارقايسىسى 15 مينوتتىك ەكى شاعىن تايمنىڭ ءبىرىنشىسى ناتيجەسىز ءبىتتى. سوندا كورسەتتى رەسەيلىكتەر ءوزىنىڭ بار مۇمكىندىگىن. ۇزىلىسكە دەيىن انىق دوپ سوعۋ مۇمكىندىگىن جىبەرىپ العان اندرەي ارشاۆين 112 مينوتتە سول قاناتتان قۇيىنداتىپ كەلىپ دوپتى قاقپا باعاناسىنىڭ ارعى باسىنا تاستادى. قاقپاشىدان اسىپ كەتكەنىمەن سىرتقا شىعىپ بارا جاتقان دوپقا الدىمەن دميتري توربينسكي جەتتى. ەسەپ 2:1. ويىننىڭ 116 مينوتىندە تاعى دا سول ارشاۆين نەشە ءتۇرلى فينتتەرمەن ايىپ الاڭىنا جول تاۋىپ, دوپتى قاقپاعا قاراي قاقىراتا سوقتى. ەسەپ 3:1.
“سول ويىننان كەيىن مەنىڭ گوللانديادا دوسىم قالعان جوق”, دەپ ءازىل-شىنى ارالاس اڭگىمە ايتادى حيددينك ايگىلى ماتچ تۋرالى. شۆەيتساريانىڭ بازەل قالاسىنداعى “سانكت-ياكوب پارك” ستاديونىندا 2008 جىلعى 21 ماۋسىمدا وتكەن سول ويىن رەسەي قۇراما كومانداسىنىڭ تالاي جىلداردان بەرگى ەڭ تاماشا ونەر كورسەتۋى ەكەندىگى كۇمانسىز. ول كۇندەردە رەسەي كۇندىز-ءتۇنى توي تويلاۋمەن بولدى. ول كۇندەر رەسەي فۋتبولىنىڭ جۇلدىزدى شاقتارى عانا ەمەس, ول كۇندەر جالپى ورىس رۋحىنىڭ اسپانداي اسقاقتاعان كەزەڭى ەدى. قالاي دەگەندە دە نەگىزىن ورىستار قالاعان, ءدال ورتاسىندا ۇلى ۇستىنداي سانالىپ رسفسر تۇرعان كەڭەس وداعى اتتى سوڭعى يمپەريا قۇلاعالى بەرى بۇل حالىق ءدال سول كۇندەردەگىدەي قۋانىپ كورمەگەن شىعار, تەگىندە.
ءبىز ۆەناعا جارتىلاي فينال ويىنىن كورۋگە باردىق. رەسەي قۇراماسى يسپانيامەن كەزدەستى. رەسەيلىكتەر بولاشاق چەمپيونداردان 1:4 ەسەبىمەن جەڭىلىپ قالدى. ءبارىبىر ماتچتى قىزىعا تاماشالادىق. الاڭعا ءبىر, الاڭ جيەگىندەگى حيددينككە ءبىر قاراپ وتىرىپ ءارتۇرلى ويعا كەتتىك. الدىمەن كەڭەس وداعى قۇراماسىنىڭ, ودان كەيىن رەسەي قۇراماسىنىڭ ويىندارىن تەلەديداردان كورىپ كەلە جاتقانىمىزعا كەم قويعاندا 40 جىل. سوناۋ 1970 جىلعى مەحيكو چەمپيوناتىنان بەرى كەشەگى كەڭەس ەلى فۋتبولشىلارىنىڭ تالاي تاماشا ويىنىنا كۋا بولعانبىز. 1972 جىلعى ەۋروپا چەمپيوناتىندا فەدەراتيۆتى گەرمانيامەن كەزدەسۋ, 1988 جىلعى قۇرلىق بىرىنشىلىگىندە گوللانديا قۇراماسىمەن كەزدەسۋ, سول جىلى وتكەن سەۋل وليمپياداسىندا برازيليامەن ويىن ەستە. ايتسە دە سوۆەت سپورتشىلارى بولسىن, رەسەيلىك فۋتبولشىلار بولسىن ءدال سول جىلعى ەۋروپا چەمپيوناتىنداعىداي جارقىلداپ, جاسىن ونەر كورسەتكەن ەمەس.
حيددينكتىڭ رەسەي فۋتبولى الدىنداعى ەڭبەگى قۇراما كوماندانىڭ قولىن قۇرلىق بىرىنشىلىگىنىڭ قولا مەدالىنە جەتكىزىپ بەرگەنى دەۋ جەڭىل ءسوز. حيددينك رەسەي فۋتبولىن ەۋروپالىق ۇلگى-قالىپتارعا كوشىرىپ بەردى. ءتىپتى جەڭىلگەن ويىندارىنىڭ وزىنە قىزىعا قاراۋعا بولاتىنداي ورنەگىن قالىپتاستىردى. فۋتبولشىلاردىڭ الاڭدى كورۋى, دوپ بەرۋى, جالپى ويىن سۋرەتى وزگەردى. تەلەديداردا ءبىز كوبىنە دوپتىڭ ماڭايىنداعى ادامداردىڭ قيمىل-قارەكەتىنە قاراۋمەن بولامىز. دوپتى قابىلداپ الۋ دا, ونى ءدال بەرۋ دە, قاقپانى كوزدەۋ دە شەبەرلىكتى قاجەت ەتەتىنىن ايتۋ ارتىق. ايتسە دە شىن شەبەرلىك دوپسىز ويناۋدان, ياعني ارىپتەسىڭنىڭ دوپ تاستاۋىنا مۇمكىندىك بەرۋدەن, دوپ تاستاماسا دا سونداي قاۋىپ جاساپ, قارسىلاستىڭ قورعاۋشىسىن وزىڭمەن ەرتە كەتۋدەن, ءسويتىپ شابۋىلدىڭ كەڭىستىگىن كەڭەيتۋدەن كورىنەدى. حيددينكتىڭ جاتتىقتىرۋشى رەتىندەگى ەرەكشە قاسيەتى وسىنداي سيپاتتارىنان تانىلادى.
جاتتىقتىرۋشى, ارينە, ستراتەگ, تاكتيك بولۋى كەرەك. ودان دا بۇرىن ۇستاز بولۋى كەرەك. ينتەرنەت بەتىندەگى ماتەريالداردىڭ تالايىنان حيددينكتىڭ وسى ۇستازدىعىنا كوز جەتكىزەتىن دەرەك, دايەك, دەتالداردى تابا الاسىز. ءبىر جولى رەسەي قۇراماسىنىڭ ءۇش ويىنشىسى جاۋاپتى ماتچ الدىندا تۇنگى بارعا بارىپ, قىز-قىرقىنمەن بي بيلەپ, كوڭىل كوتەرىپتى. ونى كىرمەيتىن تەسىگى جوق پاپاراتستسيلەر بەينەكامەراعا ءتۇسىرىپ الىپ, سول كەشتە-اق ينتەرنەتكە سالىپ جىبەرىپتى. مۇندايدا وزگە جاتتىقتىرۋشىلار قايتەدى؟ الگىلەردى ەرتەڭگى ويىنعا شىعاتىن قۇرامنان الىپ تاستايدى. ارتىنشا جالپى قۇراما كوماندادان قۋادى. ال حيددينك قايتكەن؟ بۇكىل كوماندانى جيناپ الىپ, جاڭاعى ينتەرنەت بەينەماتەريالىن قايتالاپ كورسەتكەن. “بۇلارىڭ نە, قيمىلدارىڭ وراشولاق, بيلەگەن سوڭ دۇرىستاپ بيلەۋ كەرەك. جۇرتتان ۇيات بولدى عوي”, دەگەن. بار ايتقانى سول. جازالانۋعا ءتيىستى ءدال سول ءۇش جىگىت كەلەسى كەزدەسۋدە جۇرتتىڭ بارىنەن دە جانىعا ويناپ, سول ۇشەۋدىڭ ەكەۋى دوپ سالىپتى. قۇراما كوماندادا مۇنان كەيىن ونداي ءتارتىپ بۇزۋ ساپ تىيىلىپتى. حيددينكتىڭ ويىنشىلارعا قۇرمەتى, سەنىم كورسەتۋى جونىندە از جازىلماعان. سونىڭ ءبىر ءساتى مىنانداي. بۋەنوس-ايرەسكە بارعان ساپارىندا حيددينككە ديەگو مارادونانىڭ ءوزى تەلەفون سوعادى دا, سول كۇنگى كەشتە وتەتىن ليبەرتادورەس كۋبوگىنىڭ ويىنىن تاماشالاۋعا شاقىرادى. “ىقىلاستانا بارار ەدىم, ايتسە دە مەن كوماندامەن بىرگە بولۋىم كەرەك”, دەيدى حيددينك. سودان مارادونا اتاقتى كۋبوكتىڭ اقتىق ويىنىنا حيددينك باسقاراتىن اۆستراليا كومانداسىن تولىق قۇرامىمەن شاقىرۋعا ءماجبۇر بولادى. مارادونانىڭ شاقىرۋىمەن تاماشالاعان ويىندى ءار فۋتبولشىنىڭ ۇمىتپايتىنى بەلگىلى. سوعان قول جەتكىزگەن جاتتىقتىرۋشىنى بۇرىنعىدان دا قۇرمەتتەي تۇسكەنى تاعى بەلگىلى.
قازىر گۋس حيددينك تۇركيا قۇراما كومانداسىنىڭ باس جاتتىقتىرۋشىسى. استاناداعى ويىن – حيددينكتىڭ ىستامبۇلعا بارعالى بەرگى العاشقى رەسمي كەزدەسۋى. مۇنىڭ الدىندا تۇركيا كومانداسى جولداستىق كەزدەسۋدە رۋمىنيا قۇراماسىن 2:0 ەسەبىمەن جەڭگەن.
ال ەندى ماقالانىڭ باسىنداعى وسى جازعانىمىزدىڭ دۇنيەگە كەلۋى توسىن بولعالى تۇر دەگەنىمىزدى تۇسىندىرەيىك. راسى كەرەك, وسىدان ەكى-ءۇش كۇن بۇرىن گۋس حيددينك تۋرالى قالام تارتا قويۋدى ويلاماعان دا ەدىك. وعان تۇرتكى بولعان جاعداي – 3 قىركۇيەك كۇنى وتەتىن قازاقستان – تۇركيا قۇراما كوماندالارىنىڭ ويىنى قارساڭىندا قاربالاستىڭ جوققا جۋىقتىعى. بۇل ويىن – 2012 جىلعى ەۋروپا بىرىنشىلىگىنىڭ ىرىكتەۋ ءتۋرنيرىنىڭ تۇڭعىش ويىنى. فرانكفۋرتتە وتكەن جەرەبە ءبىزدى ا توبىندا گەرمانيا, تۇركيا, بەلگيا, اۆستريا, ءازىربايجانمەن باق سىناستىرعالى وتىر. وقىرمانداردىڭ ەسىندە ءجۇرسىن دەپ گازەت بەتىنىڭ ورتاڭعى تۇسىنا ىرىكتەۋ ءتۋرنيرىنىڭ ويىندار كەستەسىن ارنايى جاريالاپ تا جاتىرمىز.
قاربالاستىڭ جوققا جۋىقتىعىن مىنادان كورە بەرىڭىز: قازاقستان – تۇركيا قۇراما كوماندالارىنىڭ 3 قىركۇيەك كۇنى وتەتىن كەزدەسۋىنە ءالى بىردە ءبىر بيلەت ساتىلعان جوق. تەك ينتەرنەت ارقىلى وتىنىمدەر عانا قابىلدانۋدا. بيلەتتەر ەرتەڭنەن, ياعني 28 تامىزدان باستاپ “استانا-ارەنا” ستاديونىنىڭ كاسسالارىندا ساعات 11-دەن 19-عا دەيىن ساتىلادى. ۋاقىت تا تىعىز, بيلەت ساتىپ الىپ قايتۋ ءۇشىن قالا سىرتىنا بارىپ قايتۋ دا وڭاي ەمەس. دەگەنمەن, ۋەفا بىرىنشىلىگىنىڭ العاشقى ويىنىنا, ونىڭ ۇستىنە ەۋروپالىق ستاندارتتارعا ساي سالىنعان تاماشا ستاديونىمىزداعى تۇڭعىش ويىنعا جانكۇيەرلەردىڭ تولىق جينالارىنا, فۋتبولشىلارىمىزدى قولداپ-قۋاتتارىنا سەنگىمىز كەلەدى. وزگە ەلدەردە مۇنداي ماتچتار الدىندا قالا تۇرماق, بۇكىل ەل ءدۇرلىگىپ كەتەدى, جاقىن قالالاردان جانكۇيەرلەر دە جەتەدى.
قازاقستان سپورتى سان سالادان ولجا سالعان. شۇكىر, قورجىنىمىزدا وليمپيادانىڭ, الەم, قۇرلىق بىرىنشىلىكتەرىنىڭ التىن, كۇمىس, قولا مەدالدارى بارشىلىق. جولىمىز بولماي جۇرگەن جەرىمىزدىڭ ءبىرى – فۋتبول. بۇل جالعىز قازاقستان جانكۇيەرلەرىنىڭ جانىن كۇيدىرەر جاي ەمەس. سان ءتۇرلى سەبەپتەرگە بايلانىستى ازيا مەن افريكانىڭ ءدال وسى تەڭبىل دوپقا كەلگەندە ءالى كۇنگە باعى جانباي تۇرعانىن جۇرتتىڭ ءبارى بىلەدى. كەشە وڭتۇستىك افريكا رەسپۋبليكاسىندا وتكەن الەم بىرىنشىلىگىندە افريكا كوماندالارىنىڭ ىشىنەن تەك گانا بوي كورسەتە الدى, ونىڭ ءوزى دە شيرەك فينالعا عانا جەتتى. انشەيىندە شىعارمايتىنى جوق, تاپپايتىنى جوق جاپونيا دا سەگىزدەن ءبىر فينالدا پاراگۆاي قۇراماسىنان جالپ ەتە قالدى. الدىڭعى جىلعى بەيجىڭ وليمپياداسىندا امەريكالىقتاردىڭ وزىنە قارا كورسەتپەي كەتكەن قىتايلىقتار دا جاسىل الاڭعا كەلگەندە جاسىپ سالا بەرەدى, ولار ءتىپتى الەمدىك بىرىنشىلىكتىڭ ەسىگىنەن اتتاپ كورگەن ەمەس. ويتكەنى, فۋتبول – وتە-موتە كۇردەلى سپورت ءتۇرى. ءتۇركىستاننان تۇلەپ ۇشقانىنا ەكى-ءۇش جىل وتەر-وتپەستە وليمپياداعا جەتىپ, سول جارىستان التىننان القا تاعىپ ورالاتىن بەكزات باۋىرىمىزدىڭ ەرلىگى سياقتى قۇبىلىستار فۋتبول الەمىندە سيرەك كەزدەسەدى. بۇل ارادا ماسەلە فۋتبولدىڭ ۇجىمدىق ويىن ءتۇرى ەكەندىگىندە عانا ەمەس. ماسەلە فۋتبولدا ەلدىڭ ەلدىگىن كورسەتەتىن كوپتەگەن فاكتورلاردىڭ سىنعا تۇسەتىندىگىندە. بالالار فۋتبولىنان, ستاديوندار, جاتتىعۋ الاڭدارى, دايىندىق پۋنكتتەرىنىڭ ينفراقۇرىلىمىنان باستاپ, فۋتبول اتريبۋتيكاسىنىڭ ساپاسىنا, تۋرنيرلەردى ۇيىمداستىرۋ مەنەدجمەنتىنە, بيلەتتەر ساتۋ, جارناما, ترانسلياتسياعا دەيىن ويلاستىرىلىپ جۇرگىزىلمەسە, فۋتبول بەلگىلى ءبىر دارەجەدە بيزنەس كوزىنە اينالماسا ءماندى ناتيجە كۇتۋ قيىن. بۇگىنگى زامان دوپ ويناعان وزار زامان. مىسالى, ءبىز اڭگىمەلەپ وتىرعان گۋس حيددينك رەسەي قۇراما كومانداسىن باسقارعان كەزىندە جىلىنا 7 ميلليون ەۋرو الىپ تۇردى. مادريد “رەالىنىڭ” اعا جاتتىقتىرۋشىسى جوزە موۋرينيۋ قازىر جىلىنا 10 ميلليون ەۋرو تابادى. ءتىپتى قازاقستان وبلىستارىنداعى كوماندالار ويىنشىلارىنىڭ ايلىعى دا كوبىمىزدىڭ تۇسىمىزگە كىرمەيدى. ال فۋتبولدىڭ بەرەر اتاق-ابىرويىن, ءبىر ساتتە بۇكىل حالقىڭدى باقىتقا بولەۋگە جاعداي جاسايتىن مۇمكىندىگىن ءتىپتى سوزبەن ايتىپ جەتكىزۋ قيىن. وسىنى ۇعىندىرۋىمىز كەرەك جاس ۇرپاققا. بارىنەن بۇرىن فۋتبولعا مەملەكەتتىڭ اتىن شىعاراتىن, ەل ازاماتتارىنىڭ كوڭىل-كۇيىن قالىپتاستىراتىن, وتانشىلدىعىن ارتتىراتىن ۇلى قۇرال رەتىندە قاراۋ قاجەت.
قادىر مىرزاليەۆ جاقسى ايتقان:
مەن سپورتتىڭ بىلە بەرمەن ءمانىسىن,
سوندا دا ايتام, بەيتانىسىم, تانىسىم:
فۋتبولعا بار, فۋتبولعا بار, ەگەر دە
قالعىپ كەتىپ بارا جاتسا نامىسىڭ!
نامىستى قالعىتپايتىن سول ۇلى ويىننىڭ ۇلى ۇستالارىنىڭ ءبىرى – اتى-ءجونىن جەر-جاھان تۇگەل بىلەتىن جاتتىقتىرۋشى گۋس حيددينك. سول سپورت ساڭلاعى بىزگە كەلە جاتىر. ەسىڭىزگە ساقتاڭىز: 3 قىركۇيەك كۇنى. استاناعا.
* * *
“ا” توبىنداعى ويىندار كۇنتىزبەسى
2010 جىل
3 قىركۇيەك, جۇما
بەلگيا – گەرمانيا
قازاقستان –تۇركيا
7 قىركۇيەك, سەيسەنبى
گەرمانيا – ءازىربايجان
تۇركيا – بەلگيا
اۆستريا – قازاقستان
***
8 قازان, جۇما
گەرمانيا – تۇركيا
اۆستريا –– ءازىربايجان
قازاقستان – بەلگيا
* * *
12 قازان, سەيسەنبى
بەلگيا – اۆستريا
ءازىربايجان – تۇركيا
قازاقستان – گەرمانيا
2011 جىل
25 ناۋرىز, جۇما
اۆستريا – بەلگيا
گەرمانيا – قازاقستان
* * *
29 ناۋرىز, سەيسەنبى
تۇركيا – اۆستريا
بەلگيا – ءازىربايجان
* * *
3 ماۋسىم, جۇما
اۆستريا – گەرمانيا
بەلگيا – تۇركيا
قازاقستان – ءازىربايجان
* * *
7 ماۋسىم, سەيسەنبى
ءازىربايجان – گەرمانيا
***
2 قىركۇيەك, جۇما
ءازىربايجان – بەلگيا
گەرمانيا – اۆستريا
تۇركيا – قازاقستان
* * *
6 قىركۇيەك, سەيسەنبى
اۆستريا – تۇركيا
ءازىربايجان – قازاقستان
* * *
7 قازان, جۇما
تۇركيا – گەرمانيا
ءازىربايجان – اۆستريا
بەلگيا – قازاقستان
* * *
11 قازان, سەيسەنبى
گەرمانيا – بەلگيا
تۇركيا – ءازىربايجان
قازاقستان – اۆستريا
