امانات

وتكەن جىلدىڭ جاز ورتاسىندا اۋىل جاققا بارىپ قايتۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. اۋىل بولعاندا سوناۋ ەرتە زاماندا اعىلشىندار اشىپ, قازاقتار ۇزاق جىلدار بويى ەڭبەك ەتىپ, ناپاقا تاپقان, تالاي قازاقتى كەشەگى اشارشىلىق ناۋبەتىنەن امان الىپ قالعان كومىرلى – بايقوڭىر. بۇل ۇلى وتان سوعىسى جىلدارى قارساقباي مىس قورىتۋ زاۋىتىن, وسى ماڭداعى ەلدى مەكەندەردى كومىرمەن قامتاماسىز ەتكەن جانقيارلىق ەڭبەگىمەن ەلىنە تانىلعان تالاي-تالاي ەڭبەك وزاتتارىن شىڭداپ شىعارعان – بايقوڭىر. شيكىزات قورى تاۋسىلىپ, وتكەن عاسىردىڭ ەلۋىنشى جىلدارىنىڭ باسىندا كومىر كەنىشى جابىلعانىمەن بۇل وڭىردەن ەل كەتە قويمادى. بۇل ەندى كەشەگى كەنشىلەر ۇرپاقتارى اقتىلى قوي ورگىزگەن قۇت مەكەنگە اينالدى. مىڭعىرتىپ مال ايداعان “بايقوڭىر” كەڭشارى ەڭبەككەرلەرىنىڭ تىندىرىمدى ەڭبەگىنىڭ ناتيجەسىندە سوتسياليستىك شارۋاشىلىق ەسىمى وبلىس, رەسپۋبليكانى قويىپ, وداققا تانىلا باستادى. ميلليونەر شارۋاشىلىق اتاندى. ءسان-سالتاناتى جاراسىپ, داۋىرلەپ تۇرعان شارۋاشىلىقتىڭ بۇگىندە تۇرالاپ قالعان جايى بار. اقشاڭقان ۇيلەر قوڭىرقاي تارتىپ, كوبى يەسىز قالعاندىقتان شاتىرلارى ورتاسىنا ءتۇسىپ, ەسىك-تەرەزەسى ۇڭىرەيگەن, قابىرعالارى قۇلاعان. كەڭسە, ماشينە-تراكتور ستانساسىنىڭ ۇيلەرىنىڭ ورنىنا تاۋ-تاۋ بولىپ ۇيىلگەن توپىراق قالعان. ەكى جۇزگە تارتا وتباسىنا قۇت مەكەن بولعان اۋىلدىڭ ءار جەرىندە ءتورت-بەس ءۇيدىڭ مۇرجاسىنان ءتۇتىن شىعادى. اۋىلدىڭ وسىنداي كۇيىن كورىپ كۇيزەلىپ كەلە جاتقاندا بۇرىنعى “قارساقباي” كەڭشارىنىڭ “پيونەر” بولىمشەسى تۇسىنان وتە بەرگەندە “قىپشاقباي” دەپ جازىلعان تاقتايشا كوزىمە ءتۇستى. قىپشاقبايدى كورمەسەم دە كىم ەكەنىن, ەلىنە قانداي ەڭبەگى سىڭگەن ازامات بولعانىن ەستىپ وسكەن جانبىز عوي. “ە, قاراپايىم ەڭبەك ادامىنىڭ ەڭبەگى جانعان ەكەن, ەلى ەسىنەن شىعارماعان ەكەن, وسى ەلدى مەكەننىڭ بۇرىنعى “پيونەر” اتىن وزگەرتىپ, ەل ازاماتتارى دۇرىس ىستەگەن ەكەن – دەپ قۋانىپ, بەي-جاي بولىپ كەلە جاتقان كوڭىلىم ءبىر سەرگىپ قالدى. جۋىردا اۋىلعا تاعى جولىم ءتۇستى. باياعى ماي بورانى كۇندىز-ءتۇنى تولاسسىز سوعىپ, جۇرگىنشى وتكىزبەيتىن اتاقتى مايتوبە الىستان مەنمۇندالاپ كورىنەدى. ول دا بيىل قارسىز, سوندىقتان بولسا كەرەك, بۇرىنعى ايبارىنان ايىرىلىپ قالعان سىڭايلى. ونى مازاق قىلعانداي كوتەرمە جولمەن ءارى-بەرى شەتەلدىك جەڭىل ماشينەلەر زۋلاپ ءوتىپ جاتىر. مايتوبەدەن ءبىز دە قايمىقپاي ءوتىپ, قىپشاقباي اۋىلىنىڭ تۇسىنان وتە بەرگەندە جازدا تاقتايشاعا جازىلىپ, ءبىر اعاشقا قازىلعان “قىپشاقباي اۋىلى” دەگەن جازۋدى كورە المادىم. – ە, تاعى نە بولىپ قالدى. جۇرگىنشىلەر قۇلاتىپ كەتتى مە ەكەن؟ – دەپ ماشينەدەن تۇسە قالىپ “قىپشاقباي اۋىلى” جازۋىن ولاي-بۇلاي ىزدەپ, تاپپادىم. سودان قالاعا كەلگەسىن زامانىندا ءۇش جۇزگە اتى ءمالىم بولعان اتاقتى ءۋايىس ءبيدىڭ ۇرپاقتارىنىڭ بىرىنەن سۇراستىرسام, “پيونەر” اۋىلىندا ديقان قىپشاقبايدىڭ ەسىمىن بەرۋ ماسەلەسى ۇلكەن داۋعا اينالىپ تۇر ەكەن. كەشەگى زاماندا وسى اۋىلداعى بوگەتتى سالۋدى ۇيىمداستىرعان قىپشاقبايدىڭ كوزىن كورگەندەر “پيونەردى” وزگەرتىپ, “قىپشاقباي اۋىلى” اتاۋدى ءجون كورسە, ەندى ءبىر توپ قيىردا جاتقان شاپ-شاعىن اۋىلعا جوعارىدا اتى اتالعان ءۋايىس ءبيدىڭ ەسىمىن بەرۋدى ءجون كورەدى ەكەن. وسىنداي تاي-تالاستىڭ ناتيجەسىندە الگىندە مەن كوردىم دەگەن جازۋدىڭ بىردە جول بويىندا پايدا بولىپ, ەندى بىردە جوعالىپ كەتۋ سەبەبى وسى ەكەن. وۋ, حالايىق سوندا نە بولعانىمىز, شاعىن اۋىلعا ەل ەسىندە قالعان, ەڭبەگى سىڭگەن ارداقتى ازاماتتىڭ ەسىمىن بەرۋدى وسىنشاما داۋ-دامايعا اينالدىرعانىمىز؟ بۇل جەردە “پيونەردى” وزگەرتىپ ء“ۋايىس اۋىلى” قويايىق دەۋشىلەر وتە قاتەلەسەدى. ءۋايىس بايجان ۇلى ءوز زامانىندا ەلىنە تانىمال بولىپ, ءوز اتىن تاريحقا التىن ارىپپەن قالدىرعان جان. ول كيەلى تۇركىستاندا جەرلەنگەن. ونىڭ اتىمەن قيىرداعى بەس-التى ءۇيى بار اۋىلدى اتاۋ ءتىپتى قيسىنسىز, بي-بابامىزدىڭ ارۋاعىن قورلاعاندىق بولىپ تابىلادى. مۇمكىندىك بولسا ونىڭ اتىمەن ءىرى ەلدى مەكەندى نەمەسە جەزقازعان قالاسىنىڭ ۇلكەن كوشەلەرىنىڭ ءبىرىن اتاعان ءجون. ال قىپشاقبايعا كەلەتىن بولساق, “پيونەر” اۋىلىنا ونىڭ اتىن بەرۋ ورىندى. بۇل ءسوزىمدى دالەلدەۋ ماقساتىندا وسى ارداقتى ازاماتتىڭ ەسىمىنە بايلانىستى سوڭعى كەزدەردە ءباسپاسوز بەتىنە شىققان ومىربەك مۇقانوۆتىڭ, ساپار كەنتاەۆتىڭ, سايات داۋلەتياردىڭ جانە باسقا دا ازاماتتاردىڭ ماقالالارىن وقىپ شىقتىم. ولاردىڭ ويلارى دا مەنىڭ ويىممەن توقايلاسىپ جاتىر. وسى ماقالانى دايىنداۋ بارىسىندا قىپشاقباي بايماعامبەت ۇلىنىڭ جاسى سەكسەننەن اسىپ كەتكەن قىزى بازىناۋشامەن, سول كەزدە ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى قاپان ۇلى تالعاتبەك قاريامەن كەزدەسىپ, ءبىراز سۇحباتتاسۋدىڭ ءساتى ءتۇستى. دۇنيەنى ءدۇر سىلكىندىرە كەلگەن قازان توڭكەرىسىنەن كەيىن دە قازاقتىڭ سورى اشىلماي بايلاردى كامپەسكەلەۋ, اشارشىلىق سەكىلدى باتقان ناۋبەت – اشارشىلىق بولدى. بەيبىت جاتقان ەل سونىڭ سالدارىنان توز-توز بولىپ كەتتى. مىنە, وسى قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە جوعارىدا اتالعان رۋلاردىڭ باس كوتەرەر ازاماتتارى ەلدىك تانىتىپ, حالىقتى اشارشىلىقتان امان الىپ قالۋدىڭ جولدارىن ىزدەيدى. سول كەزدە بۇكىل قازاق جۇرتىنا تانىمال دۋالى اۋىز ءۋايىس ءبيدىڭ ۇرپاعى بايماعامبەتتىڭ بالاسى قىپشاقباي كورەگەندىك تانىتىپ, ەلدىڭ باسىن قوسىپ, مىنا سارىسايدى بوگەپ, ەگىن سالۋعا حالىقتى ۇگىتتەيدى ونىڭ بۇل باستاماسى جەرلەستەرى تاراپىنان قولداۋ تاپتى. ءسويتىپ, بايقوڭىر وزەنىنىڭ “سارىساي” تارماعى قازىرگى بوگەت تۇرعان جەردەن بوگەلدى. وعان وسى توڭىرەكتەگى ەلدىڭ باس كوتەرەر بارلىق حالقى, بالا-شاعاسىنا دەيىن قاتىسىپ, اتسالىستى. ول كەزدە مۇنداي جۇمىستىڭ بۇل وڭىردە تۇڭعىش رەت قولعا الىن­عاندىعى ەلەڭدى مە, الدە بوگەتتىڭ قۇرىلىسىنا بالالار دا قاتىسقاسىن ولاردىڭ دا كوڭىلىن قالدىرماۋ ماقساتىن كوزدەگەن ساياسات بولدى ما باسشىلار وسى جەرگە “پيونەر” دەپ ات قويىپ, ايدار تاقتى. بازىناۋشى كەيۋانا بىزبەن اڭگىمەسىن ارىدەن باستادى. – نەگىزى ءبىز نايماننىڭ باباس رۋىنا جاتامىز. جەرىمىز مىنا بايقوڭىر وزەنىنىڭ جوعارى جاعى بولادى. قازىرگى “پيونەر” دەپ اتالاتىن اۋىل وتىرعان جەر رەسەي تۇسىندا بوس بولاتىن. ونى باباس, بادانا, جالمەندەر قاتار جايلادى. وسى وزەن بويىنان قىستاقتار سالىپ, ازىن-اۋلاق مالىن باعىپ كۇن كوردى. مەنىڭ اكەم قىپشاقباي اعىلشىندار بايقوڭىردا كومىر قورىن تاۋىپ, سونى يگەرۋ ءۇشىن كاسىپورىن اشپاق بولىپ, جان-جاقتان ادام جيناپ جاتقاندا بارىپتى. ءوزى جاس. كومىر ءوندىرۋدىڭ قيامەتىن اۋىلداستارى جىر قىلىپ ايتۋىنان حابارى بار ول قۇرىلىسقا بارادى. بايقوڭىر وزەنى بويىندا قاڭقاسى عانا قالعان ۇيلەردى سالۋعا قاتىسىپ ەدىم دەپ وتىراتىن. مەن ەس بىلگەندە اۋىل ادامدارىنىڭ كۇزدىڭ قارا سۋىعىنا قاراماستان, توعان سالامىز, بوگەتكە جۇمىسقا بارامىز, دەپ ەلەڭ-الاڭنان كەتپەن-كۇرەكتەرىن يىقتارىنا سالىپ الىپ توپ-توپ بولىپ كەتىپ بارا جاتقانىن كورۋشى ەدىك. بالا ءۇشىن ءبارى قىزىق. ءبىر كۇنى بوگەتىن دە كوردىك. اۋىلدىڭ ۇلكەندەرى, ايەلدەر, ەرەسەك بالالارعا دەيىن بوگەت جۇمىسىنا قاتىسقانى, ۇلكەندەرىنىڭ اربامەن, قاپپەن, بالالاردىڭ شەلەكپەن توپىراق تاسىعاندارى بۇگىنگىدەي كوز الدىمدا. قاي جىلدارى ەكەنىن مەن بىلمەيمىن عوي, ايتەۋىر كوپ ۇزاماي سوعىس باستالدى. اۋىلداعى تالاي تۋىسقاندارىممەن بىرگە ءوز باۋىرىم ماقسۇتبەك تە سوعىسقا اتتاندى. ەل  بوگەتتىڭ قىزىعىن سوعىس كەزىندە كوردى. كوكتەم شىعا ەن دالانى جىرتىپ تۇقىم سەبەدى. جاز بويى ءۇش-ءتورت رەت سۋ بەرەدى. جازدا سامال جەلمەن جايقالىپ, تەڭىز تولقىنى سەكىلدى  شايقالىپ تۇرعان, و شەتى مەن بۇ شەتىنە كوز جەتكىزسىز ەگىس القابىن كورۋدىڭ ءوزى ءبىر عانيبەت ەدى. اۋىلدىڭ ىرگەسىندەگى بيىك توبەلەردىڭ باسىنا شىعىپ, وسى قۇرىلىستى اۋىل بالالارى بولىپ قىزىقتايتىنبىز. بالالار ءۇشىن وسىنداي ءبىر جايماشۋاق كۇندە كولحوز باستىعى ءبىزدى جيناپ الىپ: “سەندەر ۋلاپ-شۋلاپ تەككە جۇرمەڭدەر, اكە-شەشەلەرىڭ ەككەن مىنا ەگىندى شەگىرتكە مەن تورعايدان قورعاۋ كەرەك, مىنە, سەندەرگە جاۋىنگەرلىك تاپسىرما”, – دەدى. جاۋىنگەرلىك تاپسىرما دەگەسىن نە جانىمىز قالادى, سودان بىلاي قاراي بىزگە جۇمىس تابىلىپ, ەگىندى جيناپ العانشا تورعاي-شەگىرتكە قۋىپ دامىل تاپپايتىن بولدىق. اكەم ەگىندە بريگادير بولدى. قۇدايدىڭ بەرگەنى شىعار ءارى مول سۋدىڭ ارقاسى بولار, سوعىس ۋاقىتىندا ەگىننەن مول ءونىم الىپ وتىردى. ىرگەدەگى قارساقباي وندا اۋدان ورتالىعى, كۇزدە سوندا اربامەن كۇندىز-ءتۇنى بيداي, كارتوپ, قاۋىن-قاربىز جونەلتىلەتىن. پيونەرلىك ديقانداردىڭ جانقيارلىق ەڭبەگى جوعارى باعالاندى. سول كەزدىڭ وزىندە تالاي ادامعا وردەن, مەدالدار تابىس ەتىلدى. سوعىستىڭ بەتى ءارى قاراعاندا ءبىزدىڭ اۋىلدان اكەم قىپشاقباي جانە تاعى باسقا دا وزاتتار ماسكەۋدە بۇكىلوداقتىق حالىق شارۋاشىلىعى جەتىستىكتەرى كورمەسىنە بارىپ قايتتى. ماسكەۋلىكتەردىڭ وزدەرىن قالاي قۇرمەتتەگەنىن, بۇكىلوداقتىق ستاروستا م.ي.كالينيندى كورگەندەرىن جىر قىلىپ ايتىپ وتىراتىن. سوندا العان ماراپاتتارى, تولىپ جاتقان قۇجاتتارى, سۋرەتتەرى سالىنعان قوبديشا, ءۇي م ۇلىكتەرىن ەلۋىنشى جىلداردىڭ باسىندا كوكتەمدە قار ەرىپ, سۋ تاسىعاندا سۋعا كەتتى. اكەمنىڭ ءبىر سۋرەتى قالماعانى وكىنىشتى-اق. ول “پيونەر” بوگەتىن عانا سالىپ قويعان جوق, وسى ۇلىتاۋ وڭىرىندە بىرنەشە جەردە توعان سالۋعا قاتىستى. اكەم 1974 جىلى قايتىس بولدى. كوزى تىرىسىندە ەلى قاتتى سىيلادى, قۇرمەتتەدى. مەنىڭ ارمانىم – ەلى ءۇشىن ايانباي ەڭبەك ەتكەن, ارتىنا وشپەستەي ءىز قالدىرعان اكەمنىڭ ارۋاعى ريزا بولۋى ءۇشىن ەڭ بولماعاندا مىنا “پيونەر” اۋىلىنا قىپشاقبايدىڭ ەسىمى بەرىلسە ەكەن. – مەن ۇلى وتان سوعىسىنىڭ مايدان دالاسىنان ەلگە امان-ەسەن ورالعاننان كەيىن بايقوڭىردا ەڭبەك ەتتىم, – دەپ باستادى اڭگىمەسىن تالعاتبەك قاريا. – كەيىن “پيونەر” ۇجىمشارىنا كوشىپ باردىق. ەگىن شارۋاشىلىعىندا 16 جىل بريگادير بولىپ ەڭبەك ەتكەن جىلدارىمدا قىپشاقباي قاريانى كوزىم كوردى. ەڭبەكتە  ىسىلعان, ۇزىن بويلى, تالدىرماش كەلگەن كىسى ەدى. سۋ مامانى  قىزمەتىن اتقاردى. ۇجىمشار باسقارماسىنىڭ  باسقارما مۇشەسى بولدى. قاتتى سۋ تاسقىنى جارىپ كەتپەسىن دەپ كوكتەمدە بوگەتكە قويىلعان كۇزەتشىگە دە سەنبەي, كەلىپ جاتقان سۋدىڭ جايىن كۇنىنە ەكى-ءۇش رەت بارىپ كورىپ تۇراتىن. “سۋدىڭ دا سۇراۋى بار, تەگىن كەلىپ جاتقان سۋ دەپ قالاي بولسا سولاي پايدالانباڭدار”, – دەپ وتىراتىن. ءوزى سالدىرعان بوگەتكە ارقاشان جاناشىرلىقپەن قارايتىن. ونىڭ كەڭەسىمەن سۋ تاسقىنى شايىپ كەتپەسىن دەپ جانقۇلاقتىڭ الدىنا رەلستەن توسپا دا تۇرعىزىلدى. سول كەزدىڭ وزىندە وبلىستىق سۋ شارۋاشىلىعى باسقارماسىنا حات جولداپ, بوگەتتى جىل سايىن جوندەپ وتىرۋ كەرەك, ونى بيىكتەتۋ قاجەت دەپ ءوتىنىش ەتكەن ەدى. ءبىز “پيونەردىڭ” ىرگەسىنەن ايپارا شوقىسىنا دەيىنگى جازىققا 500 گەكتاردان استام جەرگە بيداي, ارپا, جۇگەرى, باقشا ونىمدەرىن, كارتوپ وتىرعىزدىق. ول ۋاقىتتا جوسپار دەگەن  بولادى, جوسپاردى اسىرا ورىنداپ جۇردىك. وسىنشاما جەرگە ەگىلگەن كوكونىستى سۋارۋعا بوگەت سۋى تولىعىمەن جەتەتىن. جوعارى جاقتان كەلگەن سۋ شارۋاشىلىعى ماماندارى بوگەتتىڭ سالىنۋ ادىسىنە ەش شاك كەلتىرمەيتىن. – مۇنى كىمنىڭ جوباسىمەن سالدىڭدار, كىم باسقاردى, كىم سالسا دا وقىعان ينجەنەرىڭنەن ارتىق ءىس اتقارعان دەپ وتىراتىن. تىڭ جانە تىڭايعان جەرلەردى يگەرۋگە بايلانىستى “پيونەرگە” قالادان 87 كومسومول مۇشەسى جىبەرىلدى. فەرمانىڭ باسقارۋشىسى يۋري بۋبنوۆ دەگەن ورىس بولدى. سوۆحوز ورتالىعى اقتوبەگە كوشىرىلسىن دەگەن جوعارى جاقتان كەلىپ تۇسكەن ۇسىنىسقا بايلانىستى بوگەتتىڭ ىرگەسىنە التى  ەكىباستى كوتتەدج ءۇي سالىندى.  كومسومولداردىڭ كۇشىمەن اعاش وتىرعىزىلدى. بىراق, “پيونەردى” كەڭشاردىڭ ورتالىعى جاساۋ جونىندەگى ۇسىنىس ىسكە اسپاي قالدى. كەڭەستىك داۋىردە بوگەت ۇلكەن ەلدى مەكەنگە اينالدى, فەرما ورتالىعى بولدى. نەگىزىنەن اقمولا, مايتوبە, 71-ءشى ستانسا ماڭايىنداعى شوقىلار مەن جوتالاردان اققان سۋ “سارىساي”, “اققويان” سايلارىمەن اعىپ بايقوڭىر وزەنىنە قۇيادى. بوگەت قۇرىلىسىن سالۋدى ۇيىمداستىرعان قىپشاقباي اعامىز بوگەت سالاتىن جەردى تاڭداعاندا كورەگەندىك تانىتقان. اققويان مەن سارىساي سايلارىنىڭ قۇيار جەرىندەگى تار قولتىقتى بوگەتكەن.  سونىڭ ناتيجەسىندە بوگەتكە سۋ مول جينالادى. بۇل بوگەتتىڭ حالىققا قىزمەت ەتكەنىنە دە جەتپىس جىلدان اسىپ كەتتى. بوگەتتىڭ قۇرىلىسىندا جاقىپبەك, اۋباكىر, ابشۇكىر, قوجاباي, باينياز,  ءالىباي, الىبەك, باتىربەك, ابىرەز, بولەگەن, ءمۇسىلىم, راحمەت, تاپال, سەيداحا, مۇساعۇل, ءتاجىباي, مۇقان, سۇلتانعازى سەكىلدى اعالارىمىزدىڭ قولتاڭبالارى قالدى. ولاردىڭ جانقيارلىق ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا قانشاما حالىق اشارشىلىقتان امان قالدى دەسەڭىزشى. بوگەتتىڭ ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىندا حالىققا تيگىزگەن پايداسى ءوز الدىنا ءبىر توبە. باتىستا قيان-كەسكى قۇرىستار ءجۇرىپ جاتقاندا تىل ەڭبەككەرلەرى دە قاراپ قالمادى. قولىنا قارۋ ۇستاۋعا جارايتىندار مايدانعا اتتانسا, كۇرەك ۇستاۋعا جارايتىندارى وسى وڭىردەگى العاشقى ءوندىرىس ورنى قارساقباي مىس قورىتۋ زاۋىتىنا برونمەن قالدىرىلدى. اۋىلدا ەگىن ەگۋمەن, مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىندار كارى-قۇرتاڭ, شال-كەمپىر, بالا-شاعا بولىپ قالدى. سوعان قاراماستان “پيونەردە” ەڭبەك ءدۇبىرى ءبىر تولاستامادى. ەگىستىك جەردىڭ كولەمى ۇلعايدى. سۋارمالى جەردەن الىناتىن ءونىم مولشەرى دە ارتتى. سوعىس قاجەتىنە ارنالعان مىس ونىمدەرىن تولاسسىز جونەلتىپ جاتقان قارساقباي زاۋىتىنىڭ مەتاللۋرگتەرىنە باقشا ونىمدەرى تۇراقتى جونەلتىلىپ تۇردى. سول سۇراپىل سوعىس جىل­دارىندا ەگىس دالاسىندا كۇلزاعيرا قولقاناتوۆا تراكتورشى بولدى, نيازعالي بەكمۇرزين زۆەنو باسقاردى, زۆەنو جەتەكشىسى قۇرمانكۇل مولدابەرگەنوۆا اۋداندىق سوۆەتتىڭ دەپۋتاتى بولدى, مايدان دالاسىنان ءبىر اياعىنان ايىرىلىپ كەلگەن سەيتماعانبەت وتەگەنوۆ بريگادير, ءبىر قولىنان جارالانعان مايدانگەر ابدىعالي قوزىكەنوۆ كۇزەتشى بولدى. مىنە, شاعىن عانا اۋىلدىڭ سول كەزدەگى تىنىس-تىرشىلىگى وسىنداي ەدى. سۋلى جەر – نۋلى دەپ تەگىن ايتپايدى. سۋ بولعان سوڭ ەلدى مەكەننىڭ باسى دا كوكوراي شالعىنعا وراندى. ءار ءۇيدىڭ جانىنا باۋ-باقشا ەگىلىپ, اعاش وتىرعىزىلدى. بۇل تىرشىلىكتىڭ ءبارى دە قىپشاقباي سالدىرعان توعاننىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولعان شارۋالار. ەلۋىنشى جىلدارى ءبىر كوكتەمدە قىپشاقبايدىڭ ءۇيىنىڭ دۇنيە-مۇلكى سۋعا كەتكەن ەدى. سوندا قىپشەكەڭ: دۇنيەنى قايتەيىن جينالار, مەنىڭ جالعىز بالامنىڭ مايدان دالاسىنان جىبەرگەن حاتتارى كەتتى-اۋ توپان سۋعا – دەپ وكىنىپ وتىراتىن. راسىندا سول جولى دۇنيە-م ۇلىكپەن بىرگە ونىڭ بارلىق قۇجاتتارى, ماسكەۋدەن العان ماراپاتتارى دا كەتتى. سوندىقتان ەلىنە ايتارلىقتاي ەڭبەگى سىڭگەن اسىل اعامىزدىڭ ەسىمى ماڭگى ەستە قالۋ ءۇشىن ول تۋعان اۋىلعا ەسىمىن بەرۋ ءجون. اۋىل ىرگەسىندەگى توبەدە ماڭگى تىنىشتىق تاپقان قىپشاقبايدىڭ ارۋاعى سوندا عانا كەيىنگى ۇرپاقتارىنا ريزا بولار دەپ ويلايمىن. – مەن اسكەرگە اق فيندەرمەن بولعان سوعىستان بۇرىن الىنىپ, سودان ەلگە 1945 جىلى نەمىستى ءوز ورداسىنا تۇنشىقتىرعاننان كەيىن جانە شىعىستاعى جاپون سامۋرايلارىن تالقانداعاننان كەيىن ورالعان جانمىن. وسى بوگەتتى قىپشاقباي سالدىرعاندا باسى-قاسىندا بولدىم. وعان مەنىڭ دە ەڭبەگىم ءسىڭدى. جاس كەزىمىز, حالىققا كەرەك دەگەسىن جاتپاي-تۇرماي ەڭبەك ەتتىك. “پيونەر” بوگەتىنىڭ دۇنيەگە كەلۋىندە قىپشاقباي بايماعان­بەت ۇلىنىڭ ەڭبەگى ۇشان-تەڭىز. ودان باسقا جان “مەن سالدىم نەمەسە مەن ونى سالۋدى باسقاردىم” دەپ ايتا المايدى. وعان ەشكىمنىڭ دە تالاسى جوق, دەپ ويلايمىن, سوندىقتان قازاقتا ء“ولى ريزا بولماي, ءتىرى بايىمايدى” دەگەن جاقسى ءبىر ناقىل ءسوز بار. قىپشاقبايدىڭ ارۋاعى ريزا بولسىن دەسەك, “پيونەر” اۋىلىنا قىپ­شاقبايدىڭ اتىن بەرۋ كەرەك. بۇل كەيىنگى ۇرپاققا ۇلگى-ونەگە بولارلىق ءىس بولادى دەپ ويلايمىن, – دەيدى “پيونەر” اۋىلىنىڭ تۇرعىنى جانە ەڭبەك ارداگەرى مۇقامبەديا ىسكەندىر ۇلى. سوناۋ ءبىر قيىن دا قىتىمىر زاماندا ءوزىنىڭ ۇيىمداستىرۋ قابىلەتىمەن, كورەگەندىگىمەن, ىسكەرلىگىمەن ۇلىتاۋ ءوڭىرىنىڭ ەلدى مەكەندەرىن سۋلاندىرىپ, اشتىقتان ولگەلى وتىرعان ەلدىڭ اۋزىن نانعا تيگىزگەن قىپشاقباي سەكىلدى ارداقتى اعانىڭ ەسىمى ەل ەسىندە. ونىڭ قولتاڭباسى وسى وڭىردە سالىنعان باسقا دا بوگەتتەردە ءالى كۇنگە دەيىن سايراپ جاتىر. حالىق ايتسا, قالت ايتپايدى ەمەس پە, ولاي بولسا ەڭبەك ارداگەرلەرىنىڭ, اۋىل قارتتارىنىڭ ورىندى ايتقان ۇسىنىسىنا وبلىستىق ونوماستيكا ءبولىمىنىڭ, سول سەكىلدى وسى ماسەلەنى شەشۋگە قاتىساتىن باسقا دا ءتيىستى ورگانداردىڭ باسشىلارى نازار اۋدارىپ, حالىقتىڭ ءوتىنىشىن ەكى ەتپەۋگە ۇلەس قوسادى دەپ ويلايمىز. شامقان راحمەتوۆ, قازاقستان جۋرناليستەر وداعىنىڭ مۇشەسى. جەزقازعان.