بيىكتىككە باسەكەلەستىك
شۆەيتساريالىق الپىدە كارى قۇرلىقتاعى ەڭ بيىك نىسان بوي كوتەرمەك. بۇل بيىك عيماراتتا ازيادان جانە تاياۋ شىعىستان كەلەتىن تۋريستەرگە ارنالعان ءساندى دە سالتاناتتى قوناق ءۇي ورنالاسپاق.
ءالپى تاۋىنىڭ ەتەگىندەگى تەڭىز دەڭگەيىنەن 1200 مەتر بيىكتىكتە ورنالاسقان ۆالس اتتى شۆەيتساريالىق دەرەۆنيادا بيىكتىگى 380 مەتر بولاتىن ءزاۋلىم قۇرىلىس نىسانى سالىنباق. بۇل ءزاۋلىم عيماراتتا قونىس تەبەتىن قوناق ۇيدە قالتالى الپاۋىتتارعا ارنالعان 100 ءنومىر ورنالاسادى. ءاربىر ءنومىردىڭ قۇنى 1000 شۆەيتسارلىق فرانكتەن (1000 دوللار كولەمىندە) 25 مىڭ فرانك ارالىعىندا بولادى دەپ بەلگىلەنگەن. شۆەيتساريالىق بيزنەسمەن, ۆالس تاۋ شاڭعىسى كۋرورتىنىڭ يەسى پايەس ترۋففەرگە بۇل ءزاۋلىم قوناق ءۇي 200 ميلليون فرانك قارجىعا تۇسەدى دەپ بولجانۋدا. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, قۇرىلىس نىسانىن سالۋ بارىسىندا سمەتالىق قۇننىڭ ەسەلەپ ءوسۋى عاجاپ ەمەس.
Schweiz am Sonntag اگەنتتىگىنىڭ ايتۋى بويىنشا, الپىدە بوي كوتەرەتىن قوناق ءۇي امەريكالىق ساۋلەتشى توم مەيننىڭ جوباسىمەن سالىنادى. ونىڭ ەرەكشەلىگى, بولاشاق ءزاۋلىم عيماراتتىڭ تومەنگى قاباتتارى بار بولعانى 30ح15 مەتر اۋماقتى الادى. ءزاۋلىم عيماراتتىڭ تۇراقتىلىعى ونىڭ تەرەڭگە سوزىلعان ىرگەتاسىنىڭ ارقاسىندا قامتاماسىز ەتىلەدى. شۆەيتساريا بيلىگى بۇل عيماراتتى سالۋ ءۇشىن الدىمەن جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ رۇقساتىن الۋى كەرەك. سول ءۇشىن بيىلعى جىلدىڭ كۇزىندە ارنايى رەفەرەندۋم وتكىزىلەتىن بولادى.
«ءوزىم شىققان تاۋىم بيىك بولسىن» دەگەندەي, جۇمىر باستى پەندە ۇنەمى بيىكتىككە ۇمتىلادى. ولاردىڭ بۇل قيالى قۇرىلىس نىساندارىن سالۋ بارىسىندا كونە داۋىردەن بەرى كورىنىس تاۋىپ كەلدى. ەگيپەت پيراميدالارىن بىلاي قويعاننىڭ وزىندە, كونە داۋىردەگى ريمدىكتەر 7-8 قابات ۇيلەر سالعان. كارى قۇرلىقتا ءحىح عاسىرعا دەيىن 6 قاباتتان ارتىق ءۇي سالۋعا ەشكىم اۋەستەنە قويماعان ەكەن. سەبەبى, جوعارى قاباتتارداعى ۇيلەرىنە باسپالداقپەن كوتەرىلۋدى قيىنسىنعان. 1854 جىلى ەليشا گرەيۆز وليس قاۋىپسىز ليفت ويلاپ تاپقاننان كەيىن ادامزات بيىك ۇيلەر سالۋدا باسەكەلەستىككە كوشتى. وسى ورايدا, ەڭ ءبىرىنشى ءزاۋلىم عيمارات – چيكاگو قالاسىندا 1884 -1885 جىلدارى سالىنعان 10 قاباتتى Home Insurance Building اتتى عيمارات بولدى. ال 1913 جىلدان 1930 جىلعا دەيىن پلانەتامىزداعى ەڭ ءزاۋلىم عيمارات ساۋلەتشى فرەنكوم ۆۋلۆورت مانحەتتەندە تۇرعىزعان 60 قاباتتى, بيىكتىگى 241 مەتر Woolworth Building اتتى عيمارات بولىپ كەلدى. ودان كەيىن 1931 جىلى ءبىرىنشى ورىنعا بيىكتىگى 381 مەتردى قۇرايتىن, 102 قاباتتان تۇراتىن Empire State Building عيماراتى شىقتى.
امەريكالىق بايلىق پەن بارلىقتىڭ بەلگىسىن پاش ەتكەن Empire State Building عيماراتى 41 جىل بويى جەر بەتىندەگى ەڭ ءزاۋلىم قۇرىلىس نىسانى رەتىندە پاش ەتىلدى. Empire عيماراتىندا 6,5 مىڭ تەرەزە, 73 ليفت, 1860 باسپالداق بولدى. بۇل عيماراتتا 21 مىڭ ادام ەڭبەك ەتتى. عيماراتتىڭ 86-شى قاباتىندا كورۋ الاڭى ورنالاستى. شيرەك عاسىر ىشىندە بۇل كورۋ الاڭىن 110 ميلليوننان استام ادام تاماشالاعان. الەمدەگى ەڭ بيىك عيمارات 1 ميلليارد دوللارعا باعالاندى. 1972 جىلى پلانەتاداعى ەڭ بيىك عيمارات اتاعىن World Trade Center يەلەندى. ونىڭ بيىكتىگى 417 مەترگە سوزىلىپ, 110 قاباتتى قۇرادى. بۇل عيمارات شيرەك عاسىر بويى الەمدەگى ەڭ بيىك عيمارات اتانىپ كەلدى. وكىنىشكە وراي, ول 2001 جىلى 11 قىركۇيەكتە لاڭكەستەر قولىمەن قۇلاتىلدى.
قازىرگى تاڭدا جەر شارىنداعى ەڭ ءزاۋلىم عيمارات دۋباي قالاسىنداعى بۋردج-حاليفا عيماراتى بولىپ تابىلادى. ونىڭ بيىكتىگى 828 مەتردى قۇرايدى. 163 قاباتتان تۇراتىن بۇل عيماراتتىڭ جالپى اۋماعى 344 مىڭ شارشى مەتردى الىپ جاتىر. بىلەتىندەردىڭ ايتۋىنشا, بۇل عيمارات 100 شاقىرىم قاشىقتان كورىنەدى ەكەن. دۋبايداعى وسى ءزاۋلىم عيمارات كوپتەن بەرى قالتالىلاردىڭ كوز جاۋىن الىپ كەلەدى. الەمدەگى ەڭ باي ادام سانالاتىن ساۋد ارابياسىنىڭ حانزاداسى الۆاليد بەن تالال جاقىندا Kingdom Tower اتتى بيىكتىگى 1 شاقىرىمنان اساتىن ءزاۋلىم عيمارات سالاتىندىعى تۋرالى نيەتىن ءبىلدىردى. سونداي-اق, جاپونيانىڭ Taisei Corporration اتتى قۇرىلىس كومپانياسى بيىكتىگى 4000 مەتر بولاتىن ح-Seed اتتى ءزاۋلىم عيماراتتىڭ قۇرىلىسىن سالۋ تۋرالى جوسپارىن جاريا ەتتى. بيىكتىگى 4 شاقىرىمدى قۇرايتىن بۇل عيمارات فۋدزياما تاۋىنىڭ بەينەسىن ەلەستەتەتىن بولادى, دەيدى ساراپشىلار.
ازيا قۇرلىعىنداعى جاڭا بانكتىڭ الەۋەتى
بۇدان بۇرىن گازەتىمىزدە حابارلاعانىمىزداي, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى الەمدىك قارجى ساحناسىندا ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تۋعىزعان ءىرى جەڭىسكە جەتتى. اسپان-استى ەلى جارعىلىق كاپيتالى 100 ميلليارد دوللار تۇراتىن ازيا ينفراقۇرىلىمدىق ينۆەستيتسيا بانكىن ء(اىىۆ) قۇرعان بولاتىن.
قحر-دىڭ حاينان پروۆينتسياسىندا وتكەن ازيالىق ەكونوميكالىق فورۋم شەڭبەرىندە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەمەرى يگور شۋۆالوۆ رەسەي دە وسى جاڭا قارجىلىق ينستيتۋتقا مۇشە بولاتىندىعىن مالىمدەدى. ول ازيا ينفراقۇرىلىمدىق ينۆەستيتسيا بانكىنە مۇشە بولۋ تۋرالى شەشىمدى ەل پرەزيدەنتى ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ قابىلداعانىن اتاپ كورسەتتى. قحر قارجى ءمينيسترى لوۋ تسزيۆەي رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ءاىىۆ بانكىنە مۇشە بولۋ تۋرالى شەشىمىن قىتاي باسشىسى سي ءتسزينپيننىڭ قۋانا قابىلداعاندىعىن ايتتى. «توراعا رەسەيدىڭ ازيا ينفراقۇرىلىمدىق ينۆەستيتسيالىق بانكىنە مۇشە بولۋ تۋرالى شەشىمىن قىزۋ قولدادى. قارجى مينيسترلىگىنىڭ اتىنان مەن دە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ءپۋتيننىڭ بۇل كورەگەن شەشىمىنە شىن جۇرەكتەن العىسىمدى بىلدىرەمىن», دەدى مينيستر.
ازيا قۇرلىعىنداعى قارجى ساحناسىندا اسپاناستى ەلىنىڭ تولىق ۇستەمدىك قۇرعانىنا ءاىىۆ بانكى قۇرىلعاننان كەيىنگى وقيعالار تولىق دالەل بولادى. ازيا – تىنىق مۇحيتى اۋماعىنداعى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا ارنالعان ءاىىۆ بانكىنە قازىردىڭ وزىندە 27 مەملەكەت مۇشە بولدى. بۇل رەتتە بانككە مۇشە بولۋعا ەۋروپانىڭ ۇلىبريتانيا, فرانتسيا, گەرمانيا, يتاليا, شۆەيتساريا جانە ليۋكسەنبۋرگ سياقتى جەتەكشى مەملەكەتتەرىنىڭ مۇشە بولۋى دا بۇل قارجى ينستيتۋتىنىڭ بولاشاقتا الەمدىك قارجى ساحناسىندا ەرەكشە ءرول وينايتىندىعىن كورسەتسە كەرەك.
ازيا قۇرلىعىنىڭ قارجى ساحناسىندا بەيجىڭنىڭ تولىق ۇستەمدىك قۇرعانىن ءاىىۆ بانكىنە جاپونيانىڭ مۇشە بولۋى دا دالەلدەيدى. بۇعان دەيىن ازيا دامۋ بانكىندە جاپونيا مەن امەريكا باسىمدىق تانىتىپ كەلگەن ەدى. ەندى ازيا دامۋ بانكىنە بىردەن-ءبىر باسەكەلەس ءاىىۆ بولعالى تۇر. جاڭا قارجىلىق ورتالىقتىڭ بۇل مىندەتتى ابرويىمەن اتقاراتىنىنا ساراپشىلاردىڭ سەنىمى مول.
«فريدوم فينانس» ينۆەستيتسيالىق كومپانياسىنىڭ باسقارما باسشىسى گەورگي ۆاششەنكو قىتاي ءسوز جۇزىندە ەمەس, ءىس جۇزىندە الەمدىك قارجى سالاسىندا كوشباسشىلىققا قول جەتكىزىپ كەلەدى. سونىمەن بىرگە, قحر ازياداعى ءوزىنىڭ شەشۋشى ءرولىن بارىنشا كورسەتىپ وتىر. بۇل رەتتە ەڭ الدىمەن اقش-قا ازيا قۇرلىعىندا اسپاناستى ەلىنىڭ كوشباسشى بولاتىندىعىن دالەلدەۋ ماقساتىندا ءاىىۆ بانكى قۇرىلىپ وتىر. اتالمىش وڭىردە مۇنداي جەتەكشى بانكتىڭ قۇرىلۋى رەسەي ءۇشىن دە پايدالى, دەيدى.
تۇركيانىڭ ەلەكتر جەلىلەرىندەگى توقىراۋ
وسى اپتادا تۇركيانىڭ بىرقاتار اۋداندارى, سونىمەن بىرگە ىستامبۇل جانە انكارا سياقتى ءىرى قالالارى ەلەكتر جارىعىنسىز قالدى. «حۇرريەت» گازەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, ەلەكتر جارىعىنىڭ دۇركىن-دۇركىن ءسوندىرىلۋى ەلدەگى اۋرۋحانالاردىڭ, ونەركاسىپ ورىندارىنىڭ جانە كولىك جۇيەسىنىڭ قىزمەتىنە ەرەكشە نۇقسان كەلتىرۋدە.
تۇركيانىڭ ەگەي تەڭىزىنىڭ جاعاسىنان يران شەكاراسىنىڭ بويىندا ورنالاسقان ەلدى مەكەندەر, ونىڭ ىشىندە انتاليا كۋرورتتى قالاسى جارىقسىز قالدى. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ مالىمدەۋىنشە, تۇركيادا ەلەكتر قۋاتىنا قاتىستى مۇنداي كەلەڭسىزدىك سوڭعى 15 جىل بويى بولماعان ەكەن. بىرقاتار ماماندار, ەلەكتر قۋاتىنىڭ ۇزىلىسپەن بەرىلۋى جوعارى ۆولتتى جەلىلەردە ورىن العان كەلەڭسىزدىكتەن بولىپ وتىرعاندىعىن العا تارتادى.
جاقىندا تۇركيا پرەمەر-ءمينيسترى احمەت داۆۋتوگلى NTV تەلەارناسى ارقىلى وسى ماسەلەگە بايلانىستى ارنايى ءسوز سويلەپ, جوعارى ۆولتتى ەلەكتر جەلىلەرى ارقىلى قۋات بەرۋ ماسەلەسىندە ورىن العان توقىراۋ مىسالدارىن جان-جاقتى تەكسەرەتىندىگىن مالىمدەدى. وسىعان بايلانىستى ارنايى كوميسسيا قۇرىلعان. تۇرىك كاسىپورىندارى مەن بيزنەسى كونفەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى سۋلەيمان ونتاكا ەلەكتر قۋاتىنداعى ءۇزىلىستىڭ وندىرىستىك كاسىپورىندارعا ۇلكەن شىعىن كەلتىرىپ وتىرعاندىعىن مالىمدەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, وتكەن اپتادا ءىس جۇزىندە ەلەكتر جارىعىن ءوشىرۋ وقيعالارى كۇن سايىن بولىپ تۇرعان.
دايىنداعان
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
ءالپى تاۋىنىڭ ەتەگىندەگى تەڭىز دەڭگەيىنەن 1200 مەتر بيىكتىكتە ورنالاسقان ۆالس اتتى شۆەيتساريالىق دەرەۆنيادا بيىكتىگى 380 مەتر بولاتىن ءزاۋلىم قۇرىلىس نىسانى سالىنباق. بۇل ءزاۋلىم عيماراتتا قونىس تەبەتىن قوناق ۇيدە قالتالى الپاۋىتتارعا ارنالعان 100 ءنومىر ورنالاسادى. ءاربىر ءنومىردىڭ قۇنى 1000 شۆەيتسارلىق فرانكتەن (1000 دوللار كولەمىندە) 25 مىڭ فرانك ارالىعىندا بولادى دەپ بەلگىلەنگەن. شۆەيتساريالىق بيزنەسمەن, ۆالس تاۋ شاڭعىسى كۋرورتىنىڭ يەسى پايەس ترۋففەرگە بۇل ءزاۋلىم قوناق ءۇي 200 ميلليون فرانك قارجىعا تۇسەدى دەپ بولجانۋدا. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, قۇرىلىس نىسانىن سالۋ بارىسىندا سمەتالىق قۇننىڭ ەسەلەپ ءوسۋى عاجاپ ەمەس.
Schweiz am Sonntag اگەنتتىگىنىڭ ايتۋى بويىنشا, الپىدە بوي كوتەرەتىن قوناق ءۇي امەريكالىق ساۋلەتشى توم مەيننىڭ جوباسىمەن سالىنادى. ونىڭ ەرەكشەلىگى, بولاشاق ءزاۋلىم عيماراتتىڭ تومەنگى قاباتتارى بار بولعانى 30ح15 مەتر اۋماقتى الادى. ءزاۋلىم عيماراتتىڭ تۇراقتىلىعى ونىڭ تەرەڭگە سوزىلعان ىرگەتاسىنىڭ ارقاسىندا قامتاماسىز ەتىلەدى. شۆەيتساريا بيلىگى بۇل عيماراتتى سالۋ ءۇشىن الدىمەن جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ رۇقساتىن الۋى كەرەك. سول ءۇشىن بيىلعى جىلدىڭ كۇزىندە ارنايى رەفەرەندۋم وتكىزىلەتىن بولادى.
«ءوزىم شىققان تاۋىم بيىك بولسىن» دەگەندەي, جۇمىر باستى پەندە ۇنەمى بيىكتىككە ۇمتىلادى. ولاردىڭ بۇل قيالى قۇرىلىس نىساندارىن سالۋ بارىسىندا كونە داۋىردەن بەرى كورىنىس تاۋىپ كەلدى. ەگيپەت پيراميدالارىن بىلاي قويعاننىڭ وزىندە, كونە داۋىردەگى ريمدىكتەر 7-8 قابات ۇيلەر سالعان. كارى قۇرلىقتا ءحىح عاسىرعا دەيىن 6 قاباتتان ارتىق ءۇي سالۋعا ەشكىم اۋەستەنە قويماعان ەكەن. سەبەبى, جوعارى قاباتتارداعى ۇيلەرىنە باسپالداقپەن كوتەرىلۋدى قيىنسىنعان. 1854 جىلى ەليشا گرەيۆز وليس قاۋىپسىز ليفت ويلاپ تاپقاننان كەيىن ادامزات بيىك ۇيلەر سالۋدا باسەكەلەستىككە كوشتى. وسى ورايدا, ەڭ ءبىرىنشى ءزاۋلىم عيمارات – چيكاگو قالاسىندا 1884 -1885 جىلدارى سالىنعان 10 قاباتتى Home Insurance Building اتتى عيمارات بولدى. ال 1913 جىلدان 1930 جىلعا دەيىن پلانەتامىزداعى ەڭ ءزاۋلىم عيمارات ساۋلەتشى فرەنكوم ۆۋلۆورت مانحەتتەندە تۇرعىزعان 60 قاباتتى, بيىكتىگى 241 مەتر Woolworth Building اتتى عيمارات بولىپ كەلدى. ودان كەيىن 1931 جىلى ءبىرىنشى ورىنعا بيىكتىگى 381 مەتردى قۇرايتىن, 102 قاباتتان تۇراتىن Empire State Building عيماراتى شىقتى.
امەريكالىق بايلىق پەن بارلىقتىڭ بەلگىسىن پاش ەتكەن Empire State Building عيماراتى 41 جىل بويى جەر بەتىندەگى ەڭ ءزاۋلىم قۇرىلىس نىسانى رەتىندە پاش ەتىلدى. Empire عيماراتىندا 6,5 مىڭ تەرەزە, 73 ليفت, 1860 باسپالداق بولدى. بۇل عيماراتتا 21 مىڭ ادام ەڭبەك ەتتى. عيماراتتىڭ 86-شى قاباتىندا كورۋ الاڭى ورنالاستى. شيرەك عاسىر ىشىندە بۇل كورۋ الاڭىن 110 ميلليوننان استام ادام تاماشالاعان. الەمدەگى ەڭ بيىك عيمارات 1 ميلليارد دوللارعا باعالاندى. 1972 جىلى پلانەتاداعى ەڭ بيىك عيمارات اتاعىن World Trade Center يەلەندى. ونىڭ بيىكتىگى 417 مەترگە سوزىلىپ, 110 قاباتتى قۇرادى. بۇل عيمارات شيرەك عاسىر بويى الەمدەگى ەڭ بيىك عيمارات اتانىپ كەلدى. وكىنىشكە وراي, ول 2001 جىلى 11 قىركۇيەكتە لاڭكەستەر قولىمەن قۇلاتىلدى.
قازىرگى تاڭدا جەر شارىنداعى ەڭ ءزاۋلىم عيمارات دۋباي قالاسىنداعى بۋردج-حاليفا عيماراتى بولىپ تابىلادى. ونىڭ بيىكتىگى 828 مەتردى قۇرايدى. 163 قاباتتان تۇراتىن بۇل عيماراتتىڭ جالپى اۋماعى 344 مىڭ شارشى مەتردى الىپ جاتىر. بىلەتىندەردىڭ ايتۋىنشا, بۇل عيمارات 100 شاقىرىم قاشىقتان كورىنەدى ەكەن. دۋبايداعى وسى ءزاۋلىم عيمارات كوپتەن بەرى قالتالىلاردىڭ كوز جاۋىن الىپ كەلەدى. الەمدەگى ەڭ باي ادام سانالاتىن ساۋد ارابياسىنىڭ حانزاداسى الۆاليد بەن تالال جاقىندا Kingdom Tower اتتى بيىكتىگى 1 شاقىرىمنان اساتىن ءزاۋلىم عيمارات سالاتىندىعى تۋرالى نيەتىن ءبىلدىردى. سونداي-اق, جاپونيانىڭ Taisei Corporration اتتى قۇرىلىس كومپانياسى بيىكتىگى 4000 مەتر بولاتىن ح-Seed اتتى ءزاۋلىم عيماراتتىڭ قۇرىلىسىن سالۋ تۋرالى جوسپارىن جاريا ەتتى. بيىكتىگى 4 شاقىرىمدى قۇرايتىن بۇل عيمارات فۋدزياما تاۋىنىڭ بەينەسىن ەلەستەتەتىن بولادى, دەيدى ساراپشىلار.
ازيا قۇرلىعىنداعى جاڭا بانكتىڭ الەۋەتى
بۇدان بۇرىن گازەتىمىزدە حابارلاعانىمىزداي, قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسى الەمدىك قارجى ساحناسىندا ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تۋعىزعان ءىرى جەڭىسكە جەتتى. اسپان-استى ەلى جارعىلىق كاپيتالى 100 ميلليارد دوللار تۇراتىن ازيا ينفراقۇرىلىمدىق ينۆەستيتسيا بانكىن ء(اىىۆ) قۇرعان بولاتىن.
قحر-دىڭ حاينان پروۆينتسياسىندا وتكەن ازيالىق ەكونوميكالىق فورۋم شەڭبەرىندە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ءبىرىنشى ۆيتسە-پرەمەرى يگور شۋۆالوۆ رەسەي دە وسى جاڭا قارجىلىق ينستيتۋتقا مۇشە بولاتىندىعىن مالىمدەدى. ول ازيا ينفراقۇرىلىمدىق ينۆەستيتسيا بانكىنە مۇشە بولۋ تۋرالى شەشىمدى ەل پرەزيدەنتى ۆلاديمير ءپۋتيننىڭ قابىلداعانىن اتاپ كورسەتتى. قحر قارجى ءمينيسترى لوۋ تسزيۆەي رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ءاىىۆ بانكىنە مۇشە بولۋ تۋرالى شەشىمىن قىتاي باسشىسى سي ءتسزينپيننىڭ قۋانا قابىلداعاندىعىن ايتتى. «توراعا رەسەيدىڭ ازيا ينفراقۇرىلىمدىق ينۆەستيتسيالىق بانكىنە مۇشە بولۋ تۋرالى شەشىمىن قىزۋ قولدادى. قارجى مينيسترلىگىنىڭ اتىنان مەن دە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ پرەزيدەنتى ءپۋتيننىڭ بۇل كورەگەن شەشىمىنە شىن جۇرەكتەن العىسىمدى بىلدىرەمىن», دەدى مينيستر.
ازيا قۇرلىعىنداعى قارجى ساحناسىندا اسپاناستى ەلىنىڭ تولىق ۇستەمدىك قۇرعانىنا ءاىىۆ بانكى قۇرىلعاننان كەيىنگى وقيعالار تولىق دالەل بولادى. ازيا – تىنىق مۇحيتى اۋماعىنداعى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردى قارجىلاندىرۋعا ارنالعان ءاىىۆ بانكىنە قازىردىڭ وزىندە 27 مەملەكەت مۇشە بولدى. بۇل رەتتە بانككە مۇشە بولۋعا ەۋروپانىڭ ۇلىبريتانيا, فرانتسيا, گەرمانيا, يتاليا, شۆەيتساريا جانە ليۋكسەنبۋرگ سياقتى جەتەكشى مەملەكەتتەرىنىڭ مۇشە بولۋى دا بۇل قارجى ينستيتۋتىنىڭ بولاشاقتا الەمدىك قارجى ساحناسىندا ەرەكشە ءرول وينايتىندىعىن كورسەتسە كەرەك.
ازيا قۇرلىعىنىڭ قارجى ساحناسىندا بەيجىڭنىڭ تولىق ۇستەمدىك قۇرعانىن ءاىىۆ بانكىنە جاپونيانىڭ مۇشە بولۋى دا دالەلدەيدى. بۇعان دەيىن ازيا دامۋ بانكىندە جاپونيا مەن امەريكا باسىمدىق تانىتىپ كەلگەن ەدى. ەندى ازيا دامۋ بانكىنە بىردەن-ءبىر باسەكەلەس ءاىىۆ بولعالى تۇر. جاڭا قارجىلىق ورتالىقتىڭ بۇل مىندەتتى ابرويىمەن اتقاراتىنىنا ساراپشىلاردىڭ سەنىمى مول.
«فريدوم فينانس» ينۆەستيتسيالىق كومپانياسىنىڭ باسقارما باسشىسى گەورگي ۆاششەنكو قىتاي ءسوز جۇزىندە ەمەس, ءىس جۇزىندە الەمدىك قارجى سالاسىندا كوشباسشىلىققا قول جەتكىزىپ كەلەدى. سونىمەن بىرگە, قحر ازياداعى ءوزىنىڭ شەشۋشى ءرولىن بارىنشا كورسەتىپ وتىر. بۇل رەتتە ەڭ الدىمەن اقش-قا ازيا قۇرلىعىندا اسپاناستى ەلىنىڭ كوشباسشى بولاتىندىعىن دالەلدەۋ ماقساتىندا ءاىىۆ بانكى قۇرىلىپ وتىر. اتالمىش وڭىردە مۇنداي جەتەكشى بانكتىڭ قۇرىلۋى رەسەي ءۇشىن دە پايدالى, دەيدى.
تۇركيانىڭ ەلەكتر جەلىلەرىندەگى توقىراۋ
وسى اپتادا تۇركيانىڭ بىرقاتار اۋداندارى, سونىمەن بىرگە ىستامبۇل جانە انكارا سياقتى ءىرى قالالارى ەلەكتر جارىعىنسىز قالدى. «حۇرريەت» گازەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, ەلەكتر جارىعىنىڭ دۇركىن-دۇركىن ءسوندىرىلۋى ەلدەگى اۋرۋحانالاردىڭ, ونەركاسىپ ورىندارىنىڭ جانە كولىك جۇيەسىنىڭ قىزمەتىنە ەرەكشە نۇقسان كەلتىرۋدە.
تۇركيانىڭ ەگەي تەڭىزىنىڭ جاعاسىنان يران شەكاراسىنىڭ بويىندا ورنالاسقان ەلدى مەكەندەر, ونىڭ ىشىندە انتاليا كۋرورتتى قالاسى جارىقسىز قالدى. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ مالىمدەۋىنشە, تۇركيادا ەلەكتر قۋاتىنا قاتىستى مۇنداي كەلەڭسىزدىك سوڭعى 15 جىل بويى بولماعان ەكەن. بىرقاتار ماماندار, ەلەكتر قۋاتىنىڭ ۇزىلىسپەن بەرىلۋى جوعارى ۆولتتى جەلىلەردە ورىن العان كەلەڭسىزدىكتەن بولىپ وتىرعاندىعىن العا تارتادى.
جاقىندا تۇركيا پرەمەر-ءمينيسترى احمەت داۆۋتوگلى NTV تەلەارناسى ارقىلى وسى ماسەلەگە بايلانىستى ارنايى ءسوز سويلەپ, جوعارى ۆولتتى ەلەكتر جەلىلەرى ارقىلى قۋات بەرۋ ماسەلەسىندە ورىن العان توقىراۋ مىسالدارىن جان-جاقتى تەكسەرەتىندىگىن مالىمدەدى. وسىعان بايلانىستى ارنايى كوميسسيا قۇرىلعان. تۇرىك كاسىپورىندارى مەن بيزنەسى كونفەدەراتسياسىنىڭ توراعاسى سۋلەيمان ونتاكا ەلەكتر قۋاتىنداعى ءۇزىلىستىڭ وندىرىستىك كاسىپورىندارعا ۇلكەن شىعىن كەلتىرىپ وتىرعاندىعىن مالىمدەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, وتكەن اپتادا ءىس جۇزىندە ەلەكتر جارىعىن ءوشىرۋ وقيعالارى كۇن سايىن بولىپ تۇرعان.
دايىنداعان
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
