جيىندا مۇددەلى مينيسترلىكتەر مەن «Kazakh Tourism Development» اق باسشىلىعى, سونداي-اق بىرقاتار وبلىستاردىڭ اكىمدەرى بايانداما جاسادى. ولجاس بەكتەنوۆ پرەزيدەنت تۋريزم سالاسىن جانە ءتيىستى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ وتىرعانىن باسا ايتىپ, ەلىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعى ءۇشىن اتالعان سالانىڭ ماڭىزدى ەكەنىنە توقتالدى.
«تۋريستىك سالانى دامىتۋ ماسەلەسى مەملەكەت باسشىسىنىڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا. پرەزيدەنت الاتاۋ قالاسىن دامىتۋ جونىندەگى كەڭەستە تۋريزم ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىقتىڭ وتە ماڭىزدى بولىگى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ول ءۇشىن جۇرت جاز ايلارىندا عانا ەمەس, جىل بويى دەمالاتىنداي جاعداي جاساپ, ءتيىستى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ قاجەت», دەدى پرەمەر-مينيستر.
ەسكە سالساق, ەلىمىزدە پرەزيدەنتتىڭ سالانى دامىتۋ جونىندەگى تاپسىرمالارىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆانىڭ توراعالىعىمەن جەدەل ۇيلەستىرۋ كەڭەسى جۇمىس ىستەيدى. تۋريستىك نىساندارداعى ينفراقۇرىلىم مەن قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنا تۇراقتى نەگىزدە تەكسەرۋلەر جۇرگىزىلىپ كەلەدى.
تۋريزم جانە سپورت ءمينيسترى ەربول مىرزابوسىنوۆتىڭ مالىمەتىنشە, بىلتىر ورنالاستىرۋ ورىندارى قىزمەت كورسەتكەن ىشكى تۋريستەر سانى 8,7 ملن ادامدى قۇراعان, بۇل وتكەن جىلعى كورسەتكىشتەن 12%-عا ارتىق. شەتەلدىك كەلۋشىلەر سانى 2024 جىلمەن سالىستىرعاندا 500 مىڭ ادامعا ارتىپ, 15,7 ملن ادامعا جەتكەن. بىلتىر سالاعا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 33%-عا ءوسىپ, 1,3 ترلن تەڭگەنى قۇرادى.
بۇگىندە ءتۋريزمنىڭ ەكونوميكاعا قوسقان ۇلەسى 5 ترلن تەڭگەگە جەتىپ, سالادا 600 مىڭنان استام ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. بيىل تۋريستىك اۆتوبۋستاردىڭ مەملەكەتتىك شەكارادان ءوتۋىن جەڭىلدەتەتىن «جاسىل ءدالىز» تەتىگى ەنگىزىلىپ, ۆيزيت-ورتالىقتاردىڭ قىزمەتى زاڭنامالىق تۇرعىدا رەتتەلدى. سونداي-اق گيدتەر, ەكسكۋرسوۆودتار مەن تۋريزم نۇسقاۋشىلارىنىڭ قىزمەت كورسەتۋ ستاندارتتارىن جەتىلدىرۋ كوزدەلگەن.
ينفوگرافيكانى جاساعان – امانگەلدى قياس, «EQ»
مينيستر بايقوڭىر كەشەنىنىڭ تۋريستىك الەۋەتىنە دە توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, 2030 جىلعا دەيىنگى دامۋ تۇجىرىمداماسى اياسىندا شەتەلدىك تۋريستەرگە رۇقسات الۋ مەرزىمى 10 كۇنگە دەيىن قىسقارتىلىپ, عارىش ايلاعىنداعى بىرەگەي نىسانداردى قامتيتىن تۋريستىك باعدارلامالاردى دامىتۋعا مۇمكىندىك جاسالعان. سونداي-اق بيىل 29 شىلدە مەن 9 تامىز ارالىعىندا استانادا وتەتىن «بولاشاق ويىندارى» حالىقارالىق ءتۋرنيرى تۋريستىك اعىندى ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر.
ءتۋريزمدى دامىتۋ ءۇشىن كولىك ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ جۇمىسى قارقىن الىپ كەلەدى. كولىك ءمينيسترى نۇرلان ساۋرانباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بيىل 11 مىڭ شاقىرىم اۆتوجول جوندەلىپ جاتىر, ونىڭ ىشىندە راحمان قاينارى, كەندىرلى, باياناۋىل, زەرەندى, كولساي باعىتتارى بار. الماتى – وسكەمەن تاسجولىنىڭ اياقتالۋى جول ءجۇرۋ ۋاقىتىن 4 ساعاتقا قىسقارتقان. سونىمەن قاتار 191 جاڭا ۆاگون ساتىپ الىنىپ, جازعى ماۋسىمدا 15 قوسىمشا تەمىرجول مارشرۋتى ىسكە قوسىلادى. بۇل 400 مىڭنان استام قوسىمشا جولاۋشى ورنىن قامتاماسىز ەتەدى. اۆياتسيا سالاسىندا كاتونقاراعاي, زايسان, كەندىرلىدە جاڭا اۋەجايلار سالىنىپ, ارقالىق اۋەجايى قالپىنا كەلتىرىلىپ جاتىر. جازعى ماۋسىمدا الاكول, بالقاش, تۇركىستان, بۋراباي جانە كاسپي تەڭىزى باعىتتارىنا اپتاسىنا 45 سۋبسيديالاناتىن اۋە رەيسى ورىندالادى.
ۇلتتىق پاركتەر مەن ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتارعا كەلۋشىلەر سانى ارتىپ كەلەدى. مۇنداي دەرەكتى ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ەرلان نىسانباەۆ ايتتى. بىلتىر بۇل كورسەتكىش 3,7 ملن ادامعا جەتىپ, ءبىر جىلدا شامامەن 900 مىڭ تۋريسكە كوبەيگەن. قازىر ۇلتتىق پاركتەردە 179 تۋريستىك مارشرۋت پەن 42 ەكولوگيالىق سوقپاق جۇمىس ىستەيدى.
ال ىشكى ىستەر ءمينيسترى ەرجان سادەنوۆتىڭ سوزىنشە, شەتەلدىك تۋريستەردىڭ ەلگە كەلۋ ءتارتىبى ەداۋىر جەڭىلدەتىلگەن. قازىر 105 ەلدىڭ ازاماتتارى ەلىمىزگە ەلەكتروندىق ۆيزا ارقىلى كىرە الادى. سونداي-اق IT ماماندارعا ارنالعان Digital Nomad Visa, تۋريستەرگە ارنالعان Neo Nomad Visa ەنگىزىلگەن. تۋريستەردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن قولايلىلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا اۋەجايلار مەن شەكارا بەكەتتەرىندە QR-كودى بار تۋريستىك كارتالار تاراتىلىپ, كوشى-قون قىزمەتتەرىن تسيفرلاندىرۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇدان بولەك, تۋريستىك پوليتسيا بولىمشەلەرى ەلىمىزدىڭ 18 وڭىرىندەگى تۋريستىك نىساندار مەن ۇلتتىق پاركتەردە قىزمەت كورسەتەدى.
الداعى ۋاقىتتا تاۋلى ايماقتارداعى تۋريستەردىڭ قاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتۋ ماقساتىندا تۋريستىك مارشرۋتتاردى تسيفرلىق باقىلاۋ جۇيەسىنە ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل تۋرالى توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى شىڭعىس ءارىنوۆ باياندادى. كەيىنگى بەس جىلدا قۇتقارۋشىلار تاۋدا 1 مىڭنان استام ىزدەستىرۋ-قۇتقارۋ وپەراتسياسىن جۇرگىزىپ, 1,5 مىڭعا جۋىق ادامدى قۇتقارعان. وسىعان بايلانىستى تۋريستىك توپتاردىڭ باعىتتارى تۋرالى قۇتقارۋ قىزمەتتەرىن مىندەتتى تۇردە حاباردار ەتۋ تالابى زاڭنامالىق دەڭگەيدە بەكىتىلىپ, تۋريستەر قوزعالىسىن اۆتوماتتى باقىلاۋ مەن جەدەل ارەكەت ەتۋ جۇيەلەرىن دامىتۋ كوزدەلىپ وتىر.
ۇكىمەت وتىرىسىندا تۋريستىك ءىرى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. اتاپ ايتقاندا, «Almaty SuperSki» تاۋ شاڭعىسى كلاستەرىن قۇرۋ جوباسىن جۇزەگە اسىرۋ بارىسى قارالدى. «Kazakh Tourism Development» اق باسقارما توراعاسى ەرجان ەركىنباەۆتىڭ دەرەگىنشە, جوبا اياسىندا كۇنىنە 10 مىڭ ادامنان اساتىن 60 شاقىرىم تاۋ-شاڭعى تراسساسى, زاماناۋي 11 اسپالى جولىن, سونداي-اق ينفراقۇرىلىم نىساندارىن سالۋ جوسپارلانعان. ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى ەرلان نىسانباەۆ عالىمدار جانە جەتەكشى ەكولوگ ماماندارمەن بىرلەسىپ جان-جاقتى زەرتتەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلگەنىن, ناتيجەسىندە جوبانى جۇزەگە اسىرۋ قورشاعان ورتاعا كەرى اسەر ەتپەيتىنى انىقتالعانىن ايتتى.
ولجاس بەكتەنوۆ جوبانى ۋاقتىلى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. پرەمەر-مينيستر جوبانى جۇزەگە اسىرۋدىڭ بارلىق كەزەڭىندە جۇرتشىلىق اراسىندا تۇراقتى نەگىزدە ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن جۇرگىزىپ وتىرۋدى تاپسىردى.
ۇكىمەت وتىرىسىندا بىرقاتار ءوڭىر باسشىلارى دا بايانداما جاسادى. ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرداۋلەت قيلىبايدىڭ ايتۋىنشا, 2025–2029 جىلدارعا ارنالعان «ماڭعىستاۋ» تۋريستىك ايماعىن دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بىلتىر وڭىرگە شامامەن 450 مىڭ تۋريست كەلگەن. ناتيجەسىندە, تۋريستىك قىزمەتتەردىڭ كولەمى 20 ملرد تەڭگەدەن اسىپ, 11% وسكەن. قازىر وبلىستا 22 تۋروپەراتور جۇمىس ىستەپ, 248 تۋريستىك مارشرۋت قالىپتاستىرىلعان. بيىل اقتاۋداعى «سولداتسكي» جاعاجايىن جاڭارتۋ جانە ۇزىندىعى 4 شاقىرىم بولاتىن جاعالاۋدى اباتتاندىرۋ جوبالارى جولعا قويىلدى. سونىمەن قاتار كەندىرلى كۋرورتتىق ايماعىن دامىتۋ اياسىندا جاڭا اۋەجاي سالىنىپ جاتىر. ونىڭ دايىندىق دەڭگەيى 35%-دى قۇرايدى.
ۇكىمەت باسشىسى وڭىرلەردە وڭ سەرپىن بار ەكەنىن, بىراق ول قارقىننىڭ جەتكىلىكسىز ەكەنىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسى جۋىردا الماتى وبلىسىنا بارعان جۇمىس ساپارىندا تۋريستىك سالانىڭ دامۋىن سىنعا الدى. پرەزيدەنت ءوڭىردىڭ تۋريستىك الەۋەتى مەن ينفراقۇرىلىمىن جەدەل قارقىنمەن دامىتۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. مۇنداي جاعداي باسقا وبلىستاردا دا بايقالادى.
سوندىقتان پرەمەر-مينيستر بارلىق اكىمدىككە تۋريستەردىڭ جايلى ءارى قاۋىپسىز دەمالىسىن قامتاماسىز ەتىپ, كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان ءتيىستى ينفراقۇرىلىمدى جەدەل قارقىنمەن دامىتۋدى تاپسىردى. تۋريستىك سالانىڭ جاي-كۇيى اكىمدەردىڭ تۇراقتى باقىلاۋىندا بولۋعا ءتيىس.
ولجاس بەكتەنوۆ الەمدىك تۋريستىك يندۋستريانىڭ قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان باعىتتارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ەكوتۋريزمدى دامىتۋ جونىندە شارالار قابىلداۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, جاھاندىق ەكولوگيالىق تۋريزم نارىعى 2034 جىلعا قاراي 660 ملرد دوللاردان اسۋى مۇمكىن. بىلتىر ەلدەگى ەكوتۋريستەر سانى 3,6 ملن ادامنان استى. بۇل رەتتە ەلىمىزدە شارىن شاتقالى, كولساي كولدەرى, سونداي-اق التىن-ەمەل, ىلە-الاتاۋى, بۋراباي, باياناۋىل ۇلتتىق تابيعي پاركتەرى مەن باسقا دا كەرەمەت تابيعي بايلىقتارىمىز بار.
ۇكىمەت باسشىسى بۇل اۋماقتاردى دامىتۋ مەن ينۆەستورلاردى تارتۋ جۇمىسى قوسىمشا نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. تۋريستىك الەۋەتتى ودان ءارى اشا ءتۇسۋ ماقساتىندا جاڭا زاماناۋي جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ قاجەت ەكەنى اتاپ ءوتىلدى. وسىعان بايلانىستى تۋريزم جانە سپورت, ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىكتەرى مەن اكىمدىكتەرگە ءبىر اي مەرزىمدە ناقتى ۇسىنىستار ەنگىزۋ تاپسىرىلدى.
ولجاس بەكتەنوۆ دەمالۋشىلاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا قوسىمشا الدىن الۋ شارالارىن قابىلداۋ قاجەتتىگىن ايتتى. سۋ ايدىندارىنداعى قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرى مەن ءورت قاۋىپسىزدىگى تالاپتارىن ساقتاۋ جونىندە ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن جۇيەلى نەگىزدە جۇرگىزۋ جانە بارلىق جەدەل ارەكەت ەتۋ قىزمەتتەرى جوعارى دايىندىق پەن مونيتورينگ رەجىمىنە كوشىرىلۋگە ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار پرەمەر-مينيستر تۋريستەر ءۇشىن باعىت-باعدار كورسەتكىشتەرى, دەمالىس ايماقتارىندا سانيتارلىق تالاپتاردىڭ ساقتالۋى جانە جاۋاپتى قىزمەتتەردىڭ جۇمىسىن ۇيلەستىرۋ ماسەلەلەرىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. بارلىق دەمالىس ورىندارىندا, ساياباقتاردا, جاعاجاي ايماقتارىندا ءارتۇرلى تىلدەردە ارنايى اقپاراتتىق بەلگىلەر, سحەمالار مەن باعىت-باعدار كورسەتكىشتەرى ورناتىلۋعا ءتيىس. تۋريستەردىڭ قاۋىپسىز ءارى جايلى دەمالىسى وسى سالانىڭ نەگىزگى ستاندارتىنا اينالۋعا ءتيىس. وسىعان بايلانىستى جەدەل ۇيلەستىرۋ شتابىنا مۇنى ەرەكشە باقىلاۋعا الۋ تاپسىرىلدى.
وتىرىس قورىتىندىسىندا پرەمەر-مينيستر تۋريستىك باعىتتارعا اۋە مەن تەمىرجول قاتىناسىن كەڭەيتىپ, بيلەت قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋدى, ۇلتتىق پاركتەردەگى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى جەدەل ىسكە اسىرۋدى, كەمپينگتىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدى تاپسىردى. سونداي-اق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن جاقسارتۋ تۋريستىك سالانىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگى مەن ەل ءيميدجىن نىعايتۋدىڭ باستى شارتتارىنىڭ ءبىرى ەكەنى ايتىلدى.
