سۋرەت جي كومەگىمەن جاسالعان
«بيۋدجەتتەن بولىنگەن ءار تەڭگە ادامي كاپيتالدى دامىتۋعا باعىتتالعان جاعدايدا ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك ينستيتۋتتارعا دەگەن سەنىمى ارتادى. قازىرگى كەزەڭدە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قارجى رەسۋرستارىن ءتيىمدى باسقارۋدىڭ ءمانى دە وسىندا. ەڭ الدىمەن تيىمدىلىك ۇعىمىنىڭ ءمانىن ايقىنداۋ قاجەت. ول قارجىلاندىرۋ كولەمىمەن شەكتەلمەي, اقشا اينالىمىن ءتيىمدى باسقارۋدى, قاراجاتتىڭ ۋاقتىلى يگەرىلۋىن جانە ناتيجەلەردىڭ ءوزارا سالىستىرمالىلىعىن قامتيدى. وسىعان بايلانىستى بيۋدجەتتىك شەشىم قابىلداۋدان باستاپ ادامعا اسەر ەتەتىن تۇپكىلىكتى ناتيجەگە دەيىنگى بارلىق كەزەڭنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتەتىن جۇيەلىك قۇرىلىمدى قالىپتاستىرۋ قاجەتتىلىگى تۋىندايدى», دەدى شولپان انۋاربەكقىزى.
ونىڭ ايتۋىنشا, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قارجىلاندىرۋ تيىمدىلىگى ەڭ الدىمەن قاراجات قوزعالىسىنىڭ بۇكىل جۇيەسىن دۇرىس تۇسىنۋدەن باستالادى. ايتالىق, مىندەتتەمەلەردىڭ قالىپتاسۋى, مالىمەتتەردىڭ راستالۋى مەن تولەمدەردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى جەتكىلىكتى دەڭگەيدە ايقىن بولماسا, بيۋدجەت پروتسەسىنىڭ اشىقتىعى مەن بولجامدىعىن قامتاماسىز ەتۋ قيىن.
سوندىقتان قارجى ورتالىعى ءبىلىم بەرۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋدى دامىتۋدىڭ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەدى. وعان سايكەس بىتىراڭقى تاسىلدەن بىرىڭعاي قارجىلىق-تسيفرلى ارحيتەكتۋراعا كوشۋ كوزدەلگەن. بۇل مودەلدە قاراجات, مالىمەتتەر, ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىنىڭ ساپاسى جانە ءبىلىم الۋشىعا باعىتتالعان تۇپكىلىكتى ناتيجە ءوزارا بايلانىستىرىلعان.
«كەلەشەك مەكتەپتەرى»: ەلىمىزدە 217 زاماناۋي ءبىلىم وشاعى اشىلدى
ياعني, جاڭا جۇيە دەرەكتەردىڭ سالىستىرمالىعىن قامتاماسىز ەتىپ, مىندەتتەمەلەر مەن تولەمدەردىڭ ۇيلەسىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, سونداي-اق قارجى اعىندارىن جەدەل باسقارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
تۇجىرىمدامانىڭ ءمانى – مەملەكەت قاراجاتتىڭ اۋدارىلۋى مەن يگەرىلۋىمەن شەكتەلمەي, ونىڭ وقۋشىعا, ستۋدەنتكە, جاس مامانعا, وڭىرگە جانە تۇتاستاي ۇلتتىق ەكونوميكاعا قانداي اسەر بەرەتىنىن باعالاي الۋى ءتيىس.
«وسى تۇرعىدان العاندا, ءبىز ءبىلىم بەرۋگە جۇمسالعان رەسۋرستى ادامي كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا دەپ سانايمىز. سوندىقتان قارجى مودەلى «قانشا اقشا ءبولىندى؟» دەگەن سۇراقپەن عانا شەكتەلمەي «قانداي ناتيجە بەردى؟» دەگەن ساۋالعا دا جاۋاپ بەرۋى قاجەت», دەدى قارجى ورتالىعىنىڭ باسقارما توراعاسى.
شولپان ۋتەلباەۆا ايتقانداي, بۇگىندە قوعامنىڭ, اتاپ ايتقاندا, اتا-انالاردىڭ, ستۋدەنتتەردىڭ, جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ جانە تۇتاستاي مەملەكەتتىڭ سۇرانىسى وزگەردى. سول سەبەپتى سالانى قارجىلاندىرۋ تەتىگى دە جاڭا ءتاسىلدى تالاپ ەتەدى. بۇعان دەيىن قارجى كولەمىن ءبولۋ وزەكتى بولسا, قازىر قاراجاتتىڭ ءتيىمدى جۇمسالۋى نەگىزگى ورىنعا شىقتى.
«مەملەكەت ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا قوماقتى رەسۋرس جۇمساپ كەلەدى. الايدا قارجىلاندىرۋمەن قاتار تۇپكىلىكتى ناتيجەنى باعالاۋ دا ماڭىزدى: بالاعا ساپالى قىزمەت كورسەتىلدى مە, ستۋدەنت قاجەتتى قولداۋمەن قامتاماسىز ەتىلدى مە, قاراجات ۋاقىتىندا جەتتى مە, سونداي-اق قارجىلاندىرۋ مەن وقۋ ناتيجەلەرىنىڭ اراسىندا ناقتى بايلانىس بار ما؟ وسى رەتتە قولدانىستاعى مودەل مالىمەتتەردىڭ سايكەستەندىرىلۋىنەن باستاپ مىندەتتەمەلەردىڭ قالىپتاسۋى مەن ناقتى ناتيجەگە دەيىنگى بارلىق قۇرال تىزبەگىنىڭ اشىقتىعىن تولىق قامتاماسىز ەتە الماي وتىر. ماسەلەن, كەيبىر جاعدايلاردا قارجىلاندىرۋ كولەمى, كورسەتىلگەن قىزمەتتەردىڭ راستالۋى مەن تولەم مەرزىمدەرى اراسىندا الشاقتىقتار تۋىندايدى. بۇل جۇيەنىڭ بولجامدىعىنا جانە قاتىسۋشىلاردىڭ سەنىمىنە كەرى اسەرىن تيگىزەدى. سوندىقتان ءبىز كەزەڭ-كەزەڭىمەن «ۇيىمدى قارجىلاندىرۋ» تاسىلىنەن «ادامعا اسەر ەتەتىن ناتيجەنى قارجىلاندىرۋ» تەتىگىنە كوشىپ كەلەمىز. مۇنداي ءتاسىل بيۋدجەت شەشىمدەرىن ناقتى ساپا كورسەتكىشتەرىمەن بايلانىستىرۋعا مۇمكىندىك بەرىپ, قارجى تەتىكتەرىن نەعۇرلىم ءدال باپتاۋعا جول اشادى. بۇل تۇبەگەيلى ماڭىزدى قادام», دەپ اتاپ ءوتتى ش.ۋتەلباەۆا.
وسى ورايدا قارجى ورتالىعى قارجى مەن ءبىلىم بەرۋ سالالارى, تسيفرلاندىرۋ مەن مەملەكەتتىك باسقارۋ توعىسقان باعىتتا جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانىن ايتا كەتكەن ورىندى.
ءبىلىم سالاسىنداعى وزگەرىس: مۇعالىمدەر ءۇشىن اۆتورلىق باعدارلاما جازۋ تالابى جويىلادى
ۇيىمنىڭ نەگىزگى مىندەتى – ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قارجى رەسۋرستارى بويىنشا مىندەتتەمەلەردىڭ قالىپتاسۋىنان باستاپ قاراجاتتىڭ تۇپكىلىكتى الۋشىعا جەتۋىنە دەيىنگى بارلىق كەزەڭدە بولجامدى, اشىق ءارى زاڭعا سايكەس جۇيەنى قالىپتاستىرۋ.
ء«بىزدىڭ ورتالىق بيۋدجەت راسىمدەرى, كورسەتىلگەن قىزمەتتەر تۋرالى مالىمەتتەر مەن ەسەپ ايىرىسۋ تەتىكتەرى اراسىنداعى بايلانىستىرۋشى بۋىن رەتىندە جۇمىس ىستەپ, ولاردىڭ دايەكتىلىگى مەن سايكەستەندىرىلۋىن قامتاماسىز ەتەدى. سونىمەن قاتار دەرەكتەر دەڭگەيىندە, ادىستەمەلەردە, كەلىسىمشارتتاردا, ورىندالۋ مەرزىمدەرىندە جانە پروتسەسس قاتىسۋشىلارىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىندە, ءبىز جۇيەنىڭ قاي جەردە تۇراقتى جۇمىس ىستەپ تۇرعانىن جانە كەمشىلىكتەردىڭ قاي تۇستا تۋىندايتىنىن تالداۋ ارقىلى انىقتاپ وتىرمىز. وسى تۇرعىدان العاندا, ورتالىقتاندىرىلعان باسقارۋ فۋنكتسياسىن كۇشەيتۋ قاجەتتىلىگى ايقىن. ءبىرتۇتاس كونتۋرسىز قارجى جۇيەسىنىڭ تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىن ەمەس. وسىعان بايلانىستى قارجى ورتالىعىنىڭ ءرولى كەزەڭ-كەزەڭىمەن كەڭەيىپ كەلەدى. الايدا بۇل وكىلەتتىكتەردى قايتا ءبولۋدى بىلدىرمەيدى. كەرىسىنشە, اتالعان امال ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قارجىلىق ءتارتىپتى, اناليتيكانى, تسيفرلى كونتۋردى جانە باسقارۋشىلىق اشىقتىقتى قامتاماسىز ەتۋ فۋنكتسيالارىن دامىتۋعا باعىتتالعان», دەپ ناقتىلادى قارجى ورتالىعىنىڭ باسشىسى.
وسى تەتىك اياسىندا ۇيىم ەسەپ ايىرىسۋدىڭ قاتىسۋشىسى رولىنەن شىعىپ, بيۋدجەت قاراجاتى قوزعالىسىنىڭ تۇراقتىلىعىن, بولجامدىعىن جانە اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتەتىن جۇيەنىڭ نەگىزگى ينفراقۇرىلىمدىق بۋىنىنا اينالىپ كەلەدى.
