ونىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى ۋاقىتتا ءجيى كەزدەسەتىندەي, جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ 28-بابى تۋرالى الىپ قاشپا اڭگىمەلەر ءجۇر.
ادامدار ءتۇرلى نارسەلەردى تىم تۋرا ماعىنادا تۇسىندىرۋگە بەيىم, سودان كەيىن زاڭگەرلەرمەن كەڭەسۋگە نەمەسە ينتەرنەتتەن تەرەڭىرەك اقپارات ىزدەۋگە تىرىسپاي-اق, ونى تاراتا بەرەدى.
«ماسەلە «ودان شىعارىپ جىبەرۋگە جول بەرىلمەيدى» دەگەن نورما تۋرالى بولىپ وتىر. جەلى قولدانۋشىلارى مۇنى بىرجاقتى ءتۇسىنىپ, جالعا الۋشىلار جالداۋ اقىسىن تولەمەسە دە, ەشكىم ولاردى شىعارا المايدى دەگەن قورىتىندىعا كەلگەن. بۇل قاۋەسەت جەلىدە كەڭ تاراعان.
ايتا كەتۋ كەرەك, كوپتەگەن كونستيتۋتسيالىق نورمالار جالپى قاعيداتتاردى بىلدىرەدى, ال ولار «تۇرعىن ءۇي قاتىناستارى تۋرالى» زاڭدا, ازاماتتىق كودەكستە جانە باسقا دا زاڭداردا ناقتىلانىپ تۇسىندىرىلەدى. جاڭا كونستيتۋتسيادا كورسەتىلگەن تۇرعىن ۇيگە قاتىستى نورما شىن مانىندە 1997 جىلدان بەرى زاڭداردا بار», دەپ ءتۇسىندىردى ول.
كەشە ادىلەت مينيسترلىگى ەگجەي-تەگجەيلى تۇسىندىرمە جاريالادى:
«تۇرعىن ءۇي يەسى ءوز مۇلكىن يەلەنۋ جانە وعان بيلىك ەتۋ قۇقىعىنا باسىمدىقپەن يە, سونىڭ ىشىندە ونى بوساتۋدى تالاپ ەتۋگە قۇقىلى. مىسالى, ەگەر جالعا الۋشى شارت تالاپتارىن بۇزسا, جالداۋ اقىسىن تولەمەسە, تولەم مەرزىمدەرىن كەشىكتىرسە نەمەسە م ۇلىككە زيان كەلتىرسە, وندا مەنشىك يەسى شارتتى بۇزۋعا جانە تۇرعىن ءۇيدى بوساتۋدى تالاپ ەتۋگە تولىق قۇقىلى.
زاڭ مەنشىك يەسىنە ارتىقشىلىق بەرەدى, ول شارتتا جوسىقسىز جالعا الۋشىلاردى شىعارۋ سەبەپتەرىن ءوزى بەلگىلەي الادى. ءوز كەزەگىندە زاڭ جالعا الۋشى ءوز مىندەتتەمەلەرىن ورىنداماعان جاعدايدا, ماجبۇرلەپ شىعارۋ ءۇشىن سوت ارقىلى قاراۋ تەتىگىن قامتاماسىز ەتەدى. سوندىقتان شارت تاراپتارى جالداۋ شارتتارىنىڭ تالاپتارىنا مۇقيات قاراۋى قاجەت».
قاراپايىم تىلمەن تۇسىندىرسەك, «شىعارىپ جىبەرۋ» تۋرالى نورما, بىرىنشىدەن, تۇرعىن ءۇي يەسىنىڭ مۇددەلەرىن, سونىڭ ىشىندە قۇرىلىس سالۋشىلاردىڭ, جەرگىلىكتى بيلىك ورگاندارىنىڭ نەمەسە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ وزبىرلىعىنان قورعايدى, ال ەكىنشىدەن, جالعا الۋشىنىڭ مۇددەسىن – جالعا بەرۋشىنىڭ وزبىرلىعىنان قورعايدى.
بۇل نورما ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن مىندەتتەرىنىڭ تەپە-تەڭدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان, ال بوتەن تۇرعىن ۇيدە تەگىن ءارى جاۋاپكەرشىلىكسىز تۇرۋ قۇقىعىن بەرمەيدى.
ادىلەت مينيسترلىگى: جاڭا كونستيتۋتسيا تۇرعىن ءۇي يەلەرى قۇقىقتارىنىڭ باسىمدىعىن ساقتايدى
كونستيتۋتسيا مەنشىك قۇقىعىن قورعاۋدى ناقتى ايقىندايدى.
ياعني, قاۋەسەتتەر مەن الىپ-قاشپا اڭگىمەلەرگە قاراماستان, جاڭا كونستيتۋتسيا ەڭ الدىمەن جەكە مەنشىك يەسىنىڭ قۇقىقتارىن, سونىڭ ىشىندە قوعام ءۇشىن اسا ماڭىزدى تۇرعىن ۇيگە دەگەن قۇقىقتى قورعايدى.
جاڭا كونستيتۋتسيا – جاستاردىڭ ەل دامۋىنا ناقتى ىقپال ەتۋ كەزەڭىن باستايدى
