دەپۋتات كەلتىرگەن دەرەككە سۇيەنسەك, ورتاشا جالاقى 430 مىڭ تەڭگە بولعان جاعدايدا جۇمىس بەرۋشى شامامەن 146 مىڭ تەڭگەنى سالىقتار مەن اۋدارىمدارعا جۇمسايدى. ناتيجەسىندە قىزمەتكەردىڭ «قولىنا تيەتىن» جالاقىسىنا تۇسەتىن جيىنتىق جۇكتەمە 41%-دان اسادى. بۇل كورسەتكىش جالدامالى جۇمىسشىلار ءۇشىن جەكە كاسىپكەرلەرمەن سالىستىرعاندا 2,5 ەسە, ال ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندارعا قاراعاندا 9 ەسە جوعارى.
«بۇگىن ءبىز تاڭداۋ الدىندا تۇرمىز: نە ادال ەڭبەك ەڭ قىمباتقا تۇسەتىن جۇيەنى ساقتايمىز, نە شىندىقتى مويىنداپ, تومەن مولشەرلەمە ارقىلى كەڭ سالىق بازاسىن قالىپتاستىرامىز», دەدى دەپۋتات.
قوشمامبەتوۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى سالىق ساياساتى ەڭبەككە قاراعاندا پايدا مەن ديۆيدەندتەرگە جەڭىلىرەك. مىسالى, ەڭبەكاقىعا تۇسەتىن جۇكتەمە شامامەن 40% بولسا, ديۆيدەندتەرگە سالىناتىن سالىق 25% دەڭگەيىندە. بۇل جاعداي ەكونوميكاعا «جۇمىس ورنىن اشۋدان گورى تابىس تابۋ ءتيىمدى» دەگەن سيگنال بەرەدى.
2025 جىلدىڭ ەكىنشى توقسانىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, ەلدە 9,3 ملن ادام جۇمىسپەن قامتىلعان: ونىڭ 7,1 ميلليونى جالدامالى قىزمەتكەرلەر بولسا, 2,2 ميلليونى ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار. الايدا بۇل كورسەتكىشتەر زەينەتاقى, الەۋمەتتىك جانە مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەلەرىندەگى ناقتى قامتۋمەن تولىق سايكەس كەلمەيدى. سونىمەن قاتار 2024 جىلى قازاقستان ءىجو-ءنىڭ كولەمى 137 ترلن تەڭگەگە جەتكەنىمەن, ونىڭ قۇرىلىمىنداعى ەڭبەكاقى ۇلەسى نەبارى 31% بولعان.
ەلىمىزدە جالاقىسىن الا الماي جۇرگەن ازاماتتارعا 253 ملن تەڭگە تولەندى
وسىعان بايلانىستى دەپۋتات ەڭبەكاقى قورىنا تۇسەتىن بارلىق سالىقتار مەن تولەمدەردى بىرىكتىرىپ, شاعىن بيزنەس ءۇشىن 20-25% كولەمىندە بىرىڭعاي مولشەرلەمە ەنگىزۋدى ۇسىندى. ونىڭ پىكىرىنشە, مۇنداي ءتاسىل:
- جۇمىس بەرۋشىلەر ءۇشىن ەسەپ جۇرگىزۋدى جەڭىلدەتەدى;
- كولەڭكەلى ەڭبەك نارىعىن قىسقارتادى;
- زەينەتاقى جانە الەۋمەتتىك تولەمدەر بازاسىن كەڭەيتەدى.
ساراپشىلاردىڭ باعالاۋىنشا, بۇل باستاما بيۋدجەت كىرىسىن دە ارتتىرۋى مۇمكىن. ماسەلەن, ايلىعى 200 مىڭ تەڭگە بولاتىن 500 مىڭ ادامدى رەسمي تىركەۋدىڭ ءوزى شامامەن 300 ملرد تەڭگە قوسىمشا ءتۇسىم اكەلەدى. ال بەيرەسمي سەكتور تولىق قامتىلسا, بۇل كورسەتكىش 1 ترلن تەڭگەدەن اسۋى ىقتيمال.
دەپۋتات حالىقارالىق تاجىريبەگە دە توقتالىپ, ەستونيا, ۇلىبريتانيا, اۆستراليا جانە فينليانديا سەكىلدى ەلدەردە تومەن مولشەرلەمە مەن كەڭ سالىق بازاسى ءتيىمدى ناتيجە بەرگەنىن اتاپ ءوتتى.
جاڭا سالىق كودەكسى: ينتەرنەت-پلاتفورما وپەراتورلارىنا قويىلاتىن تالاپتار وزگەرمەك
ءسوز سوڭىندا ايتۋار قوشمامبەتوۆ ۇكىمەتتەن بىرىڭعاي تولەم جۇيەسىنىڭ ناتيجەلەرى تۋرالى ەسەپ بەرۋدى, بارلىق تولەمدەردى 20-25% مولشەرلەمەمەن بىرىكتىرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى جانە ۇسىنىلىپ وتىرعان رەفورمانىڭ ەكونوميكالىق ءارى الەۋمەتتىك اسەرىنە جان-جاقتى تالداۋ جۇرگىزۋدى سۇرادى.
