سۋرەت: turkystan.kz
جاڭا اتا زاڭ «كۇشتى پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت» قاعيداتىنا نەگىزدەلگەن مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ تەڭگەرىمدى مودەلىن ورنىقتىرۋعا باعىتتالعان. بۇل بيلىك تارماقتارىنىڭ ۇيلەسىمىن كۇشەيتىپ, مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن ارتتىرۋعا جول اشادى.
پرەامبۋلا – جاي عانا كىرىسپە ەمەس, ول – نەگىزگى زاڭنىڭ رۋحى مەن يدەيالىق وزەگى. وسى رەتتە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جاڭا كونستيتۋتسيانى تەرەڭ ماعىنالى ءارى مەملەكەتتىلىگىمىزدى ايشىقتايتىن ىرگەلى تۇجىرىمدارىمەن كۇشەيتىپ, تولىقتىردى. بۇل – مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتا زاڭىمىزدىڭ مازمۇنىن بايىتىپ, ونىڭ نەگىزگى باعىت-باعدارلارىنىڭ ايقىن ءارى جۇيەلى قالىپتاسۋىنا قوسقان تاريحي ەڭبەگى. قۇجاتتا تاريحي ساباقتاستىققا ەرەكشە ءمان بەرىلۋىنىڭ سەبەبى دە – وسىدان.
زامان وزگەرەدى, ءداۋىر الماسادى. بىراق ۇلت ءۇشىن وزگەرمەيتىن بيىك قۇندىلىقتار بار. ونىڭ ەڭ اسىلى – ەگەمەندىگىمىزدىڭ ەڭسەلى, ال تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ باياندى بولۋى. جاڭا اتا زاڭىمىزدا قازاق ەلىنىڭ ۇلى دالاداعى مەملەكەتتەردىڭ زاڭدى مۇراگەرى ەكەنى, حالقىمىزدىڭ بىرلىگى مەن قوعامدىق كەلىسىم قۇندىلىقتارى ايقىن كورىنىس تاپتى. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىڭ ۋنيتارلىق سيپاتى, اۋماقتىق تۇتاستىعى مەن شەكاراسىنىڭ مىزعىماستىعى كونستيتۋتسيالىق دەڭگەيدە بەرىك بەكىتىلدى. «ادىلەتتى قازاقستان», «زاڭ مەن ءتارتىپ», ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ مەن ۇلتارالىق بىرلىك قوعام تۇراقتىلىعىنىڭ نەگىزگى تىرەكتەرى رەتىندە بەلگىلەندى. بۇعان قوسا ەكولوگيالىق جاۋاپكەرشىلىك, ءبىلىم مەن عىلىمدى دامىتۋ, يننوۆاتسيالار مەن تەحنولوگيالىق پروگرەسس مەملەكەت دامۋىنىڭ ستراتەگيالىق باعدارلارى قاتارىندا ايقىندالدى.
وسىلايشا, جاڭا كونستيتۋتسيا تاريحي تاجىريبەنى, ۇلتتىق قۇندىلىقتار مەن زاماناۋي دامۋ تالاپتارىن ءوزارا ۇيلەستىرگەن ماڭىزدى قۇجاتقا اينالىپ وتىر. بۇل – تەك بۇگىنگى كۇننىڭ ماسەلەسىن شەشۋگە ارنالعان قۇجات ەمەس. اتا زاڭنىڭ قابىلدانۋى – بولاشاق ۇرپاقتىڭ تاعدىرىن ايقىندايتىن تاريحي شەشىم. الداعى ۋاقىتتا نەگىزگى زاڭنىڭ ءمانى مەن ماڭىزىن قوعامعا كەڭىنەن ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىن توقتاتپاي, جۇيەلى تۇردە جالعاستىرۋ اسا ماڭىزدى. بۇل – قۇقىقتىق مەملەكەت قۇرۋ جولىنداعى نەگىزگى مىندەتتىڭ ءبىرى. وسى ماقساتتا ەلىمىزدە كونستيتۋتسيالىق-قۇقىقتىق مادەنيەت پەن ساۋاتتىلىقتى قالىپتاستىرۋدىڭ كەشەندى باعدارلاماسىن ازىرلەپ, ىسكە اسىرۋ قاجەت دەپ سانايمىن. باعدارلاما بىرنەشە ماڭىزدى باعىتتى قامتۋعا ءتيىس.
بىرىنشىدەن, مەكتەپتەردەگى «قۇقىق نەگىزدەرى» ءپانىنىڭ مازمۇنىن جاڭعىرتىپ, جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ نەگىزدەرىن وقۋشىلارعا تۇسىنىكتى ءارى ومىرمەن بايلانىستى فورماتتا وقىتۋ قاجەت. وسكەلەڭ ۇرپاق زاڭنىڭ ءمانىن مەكتەپ قابىرعاسىنان باس-تاپ ۇعىنۋعا ءتيىس.
ەكىنشىدەن, جوعارى وقۋ ورىندارىندا كونستيتۋتسيانىڭ مازمۇنى مەن قاعيداتتارىن تەرەڭ تۇسىندىرەتىن ارنايى كۋرس-تار ەنگىزۋ قاجەت. بۇل جاستاردىڭ قۇقىقتىق ساۋاتىن ارتتىرىپ قانا قويماي, ولاردىڭ ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىگىن دە نىعايتادى.
ۇشىنشىدەن, قوعام اراسىندا كونستيتۋتسيانىڭ نەگىزگى قاعيداتتارىن جۇيەلى تۇردە ناسيحاتتايتىن تۇراقتى ءىس-شارالار جوسپارىن ازىرلەۋ قاجەت. ونىڭ رۋحىن تەرەڭ تۇسىنگەن ۇرپاق قانا زاڭدى قۇرمەتتەيتىن, ەل تاعدىرىنا بەيجاي قارامايتىن, مەملەكەتشىل, سانالى ازامات بولىپ وسەدى. بۇل – ءبىزدىڭ بولاشاق ەل تۇتقاسىن ۇستايتىن جاستارىمىزدىڭ الدىنداعى ورتاق جاۋاپكەرشىلىگىمىز.
ءۇنزيلا شاپاق,
ءماجىلىس دەپۋتاتى
