جەتپىس جىل – ءبىر ادامنىڭ عۇمىرى عانا ەمەس, ءبىر ءداۋىردىڭ رۋحاني شەجىرەسى. وسى مەرەيلى بەلەستە الماس باۋىرىمىزدىڭ ونەر جولىنا كوز سالساق, وندا جىراۋلىقتىڭ تەرەڭ تامىرى, ورىنداۋشىلىقتىڭ بيىك مادەنيەتى, داستۇرگە دەگەن ادالدىق پەن زامانعا لايىق جاڭاشىلدىقتىڭ ۇيلەسىمىن كورەمىز.
الماس الماتوۆ – جىردى جاتتاپ ايتۋشى ەمەس, جىردى ءتىرىلتۋشى, ءسوزدىڭ ىشكى قۋاتىن, اۋەننىڭ استارلى ماعىناسىن تىڭداۋشى جۇرەگىنە ءدال جەتكىزە بىلەتىن سيرەك دارىن. ونىڭ ورىنداۋىندا جىر وتكەننىڭ كولەڭكەسى ەمەس, بۇگىنمەن تىلدەسكەن, ەرتەڭگە جول سىلتەگەن رۋحاني قۇبىلىسقا اينالادى. بۇل – جىراۋلىقتىڭ ەڭ بيىك ولشەمى. ونەر جولىندا تالاي شاكىرت تاربيەلەپ, جىراۋلىق مەكتەپتىڭ جالعاستىعىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوسىپ كەلە جاتقان الماس باۋىرىمىزدىڭ ەڭبەگى – تەك ساحنامەن شەكتەلمەيدى. ول – ۇستاز, زەرتتەۋشى, ناسيحاتشى. جىردى تەك ايتۋ ەمەس, جىردىڭ ءمانىن ۇقتىرۋ, ءداستۇردىڭ قادىرىن تانىتۋ – ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك. وسى جاۋاپكەرشىلىكتى ول ابىرويمەن اتقارىپ كەلەدى.
ەكەۋىمىزدى تابىستىرعان ساحنا عانا ەمەس, حالقىمىزدىڭ ءداستۇرلى ونەرى ەدى. الماستى تانىعان جىلداردان بەرى تالاي كونتسەرتتەردە, عىلىمي-تاجىريبەلىك جيىنداردا, جىر كەشتەرى مەن شەبەرلىك ساباقتارىندا قاتار جۇردىك, ال 2011 جىلدان قازىرگى ۋاقىتقا دەيىن قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىندە ارىپتەس رەتىندە شاكىرتتەر تاربيەلەيمىز. وسى ۋاقىت ارالىعىندا مەن الماستى تەك ورىنداۋشى رەتىندە ەمەس, ءداستۇردىڭ جۇگىن ارقالاپ كەلە جاتقان ازامات رەتىندە تانىدىم. الماس الماتوۆ – ەپوستى ايتۋ ءۇشىن ساحناعا شىقپايدى. ول ساحناعا ەپوستىڭ ءوزى بولىپ شىعادى. ونىڭ ورىنداۋىندا «الپامىس» پەن «قوبىلاندى» دا, «كورۇعلى» دا – جاتتاندى ءماتىن ەمەس, جاندى دۇنيە, تىنىس الىپ تۇرعان رۋح. مۇنى جىرشىلىقتىڭ ىشكى ءمانىن, اسىل ءتىنىن بىلەتىن ادام عانا سەزە الادى.
الماستىڭ جىراۋ رەتىندەگى تاعى ءبىر ەرەكشەلىگى – جىردى وزىنشە وڭدەۋگە ەمەس, ساف قالپىندا جەتكىزۋگە ۇمتىلۋى. الدىڭعى بۋىن ۇستازدارىنان قۇيماقۇلاقتىقپەن قالاي جاتتاپ السا, سول قالىبىن بۇزباي, دالمە-ءدال كۇيىندە شاكىرتتەرىنە ۇيرەتىپ كەلە جاتقان بىرەگەي كاسىبي مامان. بۇل – بۇگىنگى زاماندا سيرەك كەزدەسەتىن ۇستانىم. ول جىردى تەك ساحنالىق قويىلىم نە زامانى وتكەن مۇراجايلىق جادىگەر دەپ ەمەس, بابادان جەتكەن قاستەرلى مۇرا دەپ تانيدى. جىردىڭ تىنىسىن ۇزبەي, ونى ءتىرى ءداستۇر رەتىندە ساقتاپ كەلەدى. بابادان جەتكەن اسىل مۇرا – ءداستۇرلى جىردى جەڭىل-جەلپى ەرمەككە, داڭعازا دۇرمەككە اينالۋدان بارىن سالىپ قورعاپ ءجۇر.
الماس – ءوزى بالا كۇنىنەن جاتتاپ, ءومىر بويى جىرلاپ كەلە جاتقان سىر سۇلەيلەرىنىڭ ناقىل سوزدەرىن تولىقتاي بولمىسىنا سىڭىرگەن جىراۋ.
«كوپ سەنى كەرەكسىز دەپ كەسىپ تاستار
ۇزارىپ كولەڭكەسىز كوككە جەتسەڭ», دەپ كەلەتىن ءوزى ءجيى ورىندايتىن سىر شايىرلارىنىڭ جىر جولدارىنداعى سوزدەر – ونىڭ ومىرلىك ۇستانىمىنا اينالعانداي. جىراۋلىق جولدا جىرشى-ورىنداۋشى رەتىندە سوقا باسى زورايىپ كوك تىرەۋدى ول ەشقاشان ماقسات تۇتقان ەمەس, كەرىسىنشە, ونەردىڭ ءورىسىن كەڭەيتىپ, سايالى الىپ بايتەرەكتەي, اينالاسىن شاكىرتتەرىمەن تولىقتىرىپ, ءداستۇردىڭ تامىرىن تەرەڭدەتۋدى مۇرات ەتتى. وسى ۇستانىمىنان تۋعان: «ونەر – مۇراگەر ۇرپاقتارى ارقىلى ءداستۇرلى سيپاتقا يە بولادى» دەگەن سوزدەرى بۇگىندە افوريزمگە دە اينالىپ بارادى.
شاكىرت تاربيەلەۋ – ساحنادان دا اۋىر ەڭبەك. ويتكەنى شاكىرتكە تەك ماقام-ساز ەمەس, ءداستۇرلى ونەر – جىردىڭ الدىنداعى ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك ۇيرەتىلەدى. الماس وسى جاۋاپكەرشىلىكتى جىراۋلىقتىڭ ەڭ باستى شارتى دەپ بىلەدى. ارىپتەس بولعان جىلدار ىشىندە ونىڭ جىراۋلىق ونەردى: كونتسەرتتىك فورماتتا دا, عىلىمي ورتادا دا, حالىق اراسىنداعى وردالى جيىنداردا دا, شاكىرتتەر مەن جەتكىنشەك جاستار اراسىندا دا بىردەي سالماقپەن الىپ جۇرگەنىنە تالاي رەت كۋا بولدىم. الماس الماتوۆ – جىردى ساحنادا عانا ەمەس, ويدا, بويدا, سوزدە, ىستە, مىنەزدە ساقتاپ جۇرگەن جىراۋ. بۇل – ۇلكەن مەكتەپ.
جەتپىس جىل – جىراۋ ءۇشىن توقتاۋ ەمەس. جەتپىس جاس – جىراۋلىقتىڭ سالماعى ايقىن سەزىلەتىن شاق. الماس سول سالماقتى ەڭسەسىمەن تىك كوتەرىپ كەلە جاتىر. ارىپتەس اعا رەتىندە ايتارىم: الماس الماتوۆ – جىر جولىندا ەل سەنىمىن تولىق اقتاعان, ءداستۇر الدىندا ارى تازا, ۋاقىت الدىندا ەش جالتاقتاماعان بىرەگەي تۇلعا. جىر كەرۋەنى ءالى دە الداعى ۇزاق ساپارلارعا بەت تۇزەۋدەن تانباي كەلەدى. ال يەسى بار كەرۋەننىڭ كوشى جولدان اداسپايتىنى انىق.
قايرات بايبوسىنوۆ,
قر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ يەگەرى,
قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, قر ەڭبەك ەرى,
قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى
