ەلىمىزدە مايلى داقىلداردى قايتا وڭدەۋ كەيىنگى جىلداردا قارقىن الا باستادى. اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, بىلتىرعى قاڭتار–شىلدە قورىتىندىسىندا وسىمدىك مايى ءوندىرىسى 2024 جىلعى سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 24 پايىز ارتىپ, 420,5 مىڭ توننادان 521,2 مىڭ تونناعا جەتكەن. ونىڭ ىشىندە كۇنباعىس مايىنىڭ ءوندىرىسى 457,7 مىڭ توننانى قۇراپ, ءبىر جىلدا 24,5 پايىز وسكەن. رەسمي دەرەككە سايكەس 2024 جىلى ەلدە 753 مىڭ توننا وسىمدىك مايى وندىرىلگەن. بۇل 2023 جىلعى 672,1 مىڭ توننامەن سالىستىرعاندا 12 پايىزعا ارتىق. كۇنباعىس مايىنىڭ ءوندىرىسى 18,3 پايىزعا وسكەن. كورسەتكىشتەرگە كوز جۇگىرتسەك, بۇل سالادا جىل سايىن ساتىلى دامۋ قارقىنى بايقالادى.
قازىر ەلىمىزدە جىلىنا 4,7 ملن توننا مايلى داقىل تۇقىمىن وڭدەۋگە قاۋقارلى 88 قايتا وڭدەۋ كاسىپورنى جۇمىس ىستەيدى ەكەن. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەگىنشە, وندىرىستىك قۋاتتىڭ ورتاشا جۇكتەمەسى شامامەن – 35 پايىز. بۇل قولدا بار ينفراقۇرىلىمنىڭ تولىق پايدالانىلماي وتىرعانىن, وڭدەۋ كولەمىن ارتتىرۋعا ايتارلىقتاي رەزەرۆ بار ەكەنىن كورسەتەدى.
ءوندىرىستىڭ ءوسۋى ەڭ الدىمەن ەگىس القابىنىڭ ۇلعايۋىمەن بايلانىستى ەكەنى راس. 2025 جىلى مايلى داقىلدار القابى 36 پايىز نەمەسە 1,055 ملن گەكتارعا ارتتى. كۇنباعىس 481 مىڭ گەكتارعا كوبەيىپ, رەكوردتىق دەڭگەيگە جەتتى. زىعىر – 376 مىڭ گەكتارعا, راپس 173 مىڭ گەكتارعا ارتتى.
ايماقتىق تۇرعىدا كۇنباعىس ەگىسىن ۇلعايتۋدا پاۆلودار وبلىسى (+136 مىڭ گەكتار), قوستاناي وبلىسى (+109 مىڭ گەكتار), سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى (+65 مىڭ گەكتار), اقمولا وبلىسى (+46 مىڭ گەكتار) العا شىقتى. بۇل سولتۇستىك جانە ورتالىق وڭىرلەردىڭ مايلى داقىل وندىرىسىندەگى سالماعى ارتىپ كەلە جاتقانىن اڭعارتادى. نەگىزگى مايلى داقىل بەلدەۋى سولتۇستىك قازاقستان, قوستاناي, پاۆلودار, اقمولا, شىعىس قازاقستان بولسا, بۇل قاتاردان اباي وبلىسى دا ويىپ تۇرىپ ورىن الاتىن الەۋەتى بار. وڭىردەگى ەگىس القابىنىڭ كەڭەيۋى جانە ءتۇسىمنىڭ كوبەيۋىمەن قاتار وندىرىسكە دە ايرىقشا ماڭىز بەرىلىپ وتىر. ونىڭ ايعاعى – وبلىس ورتالىعىندا جاڭادان اشىلىپ جاتقان زاۋىت.
سەمەي قالاسى «Agrolider KAZ» جشس-نىڭ بازاسىندا اشىلعان جاڭا زاۋىت زاماناۋي تەحنولوگيالارمەن جابدىقتالعان, جىلىنا 72 مىڭ توننا شيكىزاتتى قايتا وڭدەۋ قۋاتىنا يە. جوبانىڭ جالپى قۇنى – 4,1 ملرد تەڭگە.
جاڭا كاسىپورىننىڭ اشىلۋ راسىمىنە وبلىس اكىمى بەرىك ءۋالي, سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى الىبەك قۋانتىروۆ قاتىستى. زاۋىتتىڭ اشىلۋىندا ءوڭىر باسشىسى اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن وڭدەۋ مەن ەكسپورتتىق الەۋەتتى ارتتىرۋ وبلىس ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتتى.
«مەملەكەت باسشىسى اگرارلىق سالانى ءارتاراپتاندىرۋ, شيكىزاتتى تەرەڭ وڭدەۋ مەن قوسىلعان قۇنى جوعارى ءونىم ءوندىرۋ مىندەتىن ايقىنداپ بەرگەن بولاتىن. بۇگىن ىسكە قوسىلىپ وتىرعان كاسىپورىن – سول تاپسىرمالاردىڭ وڭىرلىك دەڭگەيدە جۇزەگە اسۋىنىڭ ايقىن كورىنىسى. مۇنداي جوبالار وبلىسىمىزدىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋدا, جاڭا تەحنولوگيالاردى, زاماناۋي ستاندارتتاردى ەنگىزۋدە ۇلگى بولارى ءسوزسىز. ەرەكشە اتاپ وتەرلىگى, مۇنداي كاسىپورىن ەلىمىزدە كوپ ەمەس. ەڭ باستىسى, ءبىز ەندى تەك شيكىزات ءوندىرۋشى ەمەس, ساپالى دايىن ءونىم شىعاراتىن وڭدەۋشى ايماق رەتىندە دامۋعا قادام باسىپ وتىرمىز. بۇل اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرىنىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا, ەكسپورتتىق الەۋەتتى كەڭەيتۋگە ءارى ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىقتى كۇشەيتۋگە ىقپال ەتەدى», دەدى وبلىس اكىمى.
سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى الىبەك قۋانتىروۆ جاڭا زاۋىتتىڭ ەل ەكونوميكاسى ءۇشىن ماڭىزدى ەكەنىن ايتتى. ال «اگروليدەر» جشس قۇرىلتايشىسى اسەمقان دوسقوجانوۆ زاۋىت قۇرىلىسى قىسقا مەرزىمدە سالىنعانىن جەتكىزدى.
«بۇل ءوندىرىس ورنى 1,5 جىلدا سالىندى. جان-جاقتى قولداۋ بىلدىرگەنى ءۇشىن وبلىس اكىمدىگىنە العىس ايتامىز. ونىمدەر 10 مەملەكەتكە ەكسپورتتالىپ, جاڭا زاۋىت ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا وزىندىك ۇلەسىن قوساتىنىنا سەنەمىز», دەدى ول.
2023 جىلى قۇرىلعان «Agrolider KAZ» كاسىپورنى جارما, ۇن, وزگە دە تاماق ونىمدەرىن وندىرۋگە ماماندانعان. مۇندا جاسىمىقتىڭ بىرنەشە ءتۇرى, زىعىر, اسبۇرشاق, جۇگەرى, قاراقۇمىق, باسقا دا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى وڭدەلەدى. كاسىپورىننىڭ جىلدىق دايىن ءونىم ءوندىرۋ قۋاتى 800 توننانى قۇرايدى. ونىمدەر ەۋروپا ەلدەرىنە, قىتايعا, تۇركيا مەن افريكا مەملەكەتتەرىنە ەكسپورتتالادى.
وبلىستا بىلتىر اگروونەركاسىپتىك كەشەن سالاسىنداعى جول كارتاسى اياسىندا 16,3 ملرد تەڭگەگە 11 ءىرى اگروجوبا ىسكە اسىرىلدى. بيىل قايتا وڭدەۋ سالاسىندا 7,3 ملرد تەڭگەگە «Qazaq-astyq group» جشس بازاسىندا تازارتىلعان ماي ءوندىرىسىن, 7,7 ملرد تەڭگەگە «Eurasia Agro Semey» جشس بازاسىندا ءىرى ەت وڭدەۋ زاۋىتىن ىسكە قوسۋ جوسپارلانىپ وتىر.
اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرىنىڭ مايلى داقىلدارعا بەت بۇرۋى ولاردىڭ رەنتابەلدىلىگىنىڭ جوعارى بولۋىمەن بايلانىستى. وڭدەۋ ينفراقۇرىلىمى قالىپتاسقان, ەكسپورتتىق سۇرانىس تۇراقتى, قوسىمشا قۇن دەڭگەيى جوعارى. كۇنباعىس تەك ماي ەمەس, سونىمەن بىرگە شروت پەن كۇنجارا ارقىلى مال شارۋاشىلىعى ءۇشىن ستراتەگيالىق شيكىزات كوزىنە اينالىپ وتىر.
دەگەنمەن قۋاتتىڭ 35 پايىزدىق جۇكتەمەسى لوگيستيكا, ساقتاۋ ينفراقۇرىلىمى, اينالىم قاراجاتى مەن ەكسپورتتىق راسىمدەر ماسەلەسىن كۇن تارتىبىنەن تۇسىرمەيدى. ەگەر وسى تەتىكتەر جۇيەلەنسە, قولدا بار وندىرىستىك بازا ءوزى-اق وڭدەۋ كولەمىن ەسەلەي الارى ءسوزسىز.
اباي وبلىسى
