بەرمەت اپاي الماتى مەديتسينالىق ينستيتۋتىندا وقىپ ءجۇرىپ قىزىلجارلىق ەسەنگەلدى مۇستافين ەسىمدى جىگىتپەن تانىسىپ, كوڭىل جاراستىرادى. ماماندىعى حيرۋرگ-تراۆماتولوگ دارىگەر. كەيىنگى جىلدارى ارناۋلى كۋرستاردان ءوتىپ, حالىق ەمشىلىگىمەن اينالىسا باستادى.
بەرمەتتىڭ اتاسى قۇلبولدى قابىل ۇلى وتكەن عاسىردىڭ 30-جىلدارى اشىققان حالىققا ارپانىڭ, تارىنىڭ ماساعىن ۇگىپ بەرەتىن ديىرمەن سالعان. اعايىندارىنىڭ كومەگىمەن ديىرمەننىڭ اۋىر تاسىن قوس وگىزگە تىركەپ, ۇشەمشەكتىڭ بويىنداعى ءوز قولىمەن قازعان ارىققا جەتكىزەدى. قۇلبولدى جاسىنان اعاش ۇستاسى ءارى شەبەر بولىپ, زەرگەرلىكپەن دە اينالىسقان. قۇرىلىستىڭ سىزباسىن ءوزى جاساپ, اۋىلداستارىن ۇيىمداستىرىپ, ديىرمەن تۇرعىزعان. بۇل جۇمىسقا قىرعىزدىڭ اتاقتى پالۋانى قوجامقۇل دا قاتىسىپ, ءداۋ تاستى جالعىز ءوزى ورنىنان جىلجىتىپ, ەلدى تاڭعالدىرىپتى. قۇلبولدى تاستى پىشاقپەن كەسكەندەي تەپ-تەگىس ەتىپ قاشاپ, ديىرمەننىڭ بارابانىنىڭ ۇستىنە قوندىرعان.
بۇل وقيعانى ديىرمەننىڭ قۇرىلىسى قالاي جۇرگەنىن كوزىمەن كورىپ, يگىلىگىن العاش تاتقان قارتتار بەرتىنگە دەيىن ايتىپ وتىراتىن. ولار قۇلبولدىنىڭ ارۋاعىنا ۇنەمى العىس جاۋدىراتىن. سونداي كونەكوزدەردىڭ ءبىرى – اسىلگۇل اپايدىڭ ايتۋىنا قاراعاندا 30-جىلدارداعى اشتىق كەزىندە قازاقتار قىرعىز جەرىنە دە اۋعان. ولار ەگىستە شاشىلىپ قالعان ارپا مەن بيدايدىڭ ماساقتارىن تەرىپ, قۇلبولدى تۇرعىزعان ديىرمەنگە تارتقىزىپ, تالقان جاساپ, تاماققا تالعاجاۋ ەتىپتى. ءسويتىپ, وسى ءبىر ديىرمەن جۇزدەگەن ادامدى اشتىقتان قۇتقارىپ قالادى.
قۇلبولدى 1936 جىلى 73 جاسىندا ومىردەن وتەدى. ونىڭ يگىلىكتى ءىسىن بالاسى ەسەنجان جالعاستىرىپ, سوعىس جىلدارىندا دا سۋ ديىرمەندى توقتاتپاي, حالىقتىڭ العىسىنا بولەنەدى. 1942 جىلى ديىرمەندى جاڭالاپ, ونىمدىلىگىن ارتتىرىپ, مايدانعا ۇن جىبەرۋدى قولعا الادى. سول كەزدەگى نارىن (بۇرىن تيان-شان وبلىسى) وبلىسىنىڭ باسشىسى امانباي اتاعانوۆ ەسەنجاننىڭ ەڭبەگىن باعالاپ, ارنايى برونمەن مايداننان الىپ قالادى. ءسويتىپ, ديىرمەن 1963 جىلعا دەيىن حالىققا قالتقىسىز قىزمەت ەتىپ, ەلدىڭ ىرىسىن ارتتىرادى. ءتىپتى ديىرمەن ءۇشىن تارتىلعان ارىقتان ەل بالىق اۋلاپ, قۋىرىپ جەپ, جان باققان. سول بالىقتىڭ ءدامىن تاتقاندار كۇنى بۇگىنگە دەيىن ۇمىتپاي, ايتىپ كەلگەن. ديىرمەننىڭ ماڭى اشىققان حالىققا ازىق-ت ۇلىكتىڭ قورداسى بولىپ, ەستەرىندە ماڭگى قالدى.
ەسەنجان بەسبولدى ەسىمدى ارۋمەن شاڭىراق كوتەرىپ, كىندىگىنەن التى ۇل مەن ءبىر قىز ومىرگە كەلدى. سول جالعىز قىز ءبىز اڭگىمەلەپ وتىرعان قازىرگى پەتروپاۆل قالاسىنىڭ تۇرعىنى بەرمەت جەڭگەمىز. ول كىسىنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بەكبولات دەگەن اعاسى ديىرمەندى تالقاندالۋدان ساقتاپ, باسىنا بەلگى قويۋدى قولعا الادى. الايدا ول كىسى ۇزاماي قايتىس بولىپ, بۇل ءىستى بالاسى نۇرەدين جالعاستىرادى. بيزنەسپەن اينالىسقان, ەتى ءتىرى نۇرەدين دە ارمانىنا قول جەتكىزە الماي, وسىدان ەكى جىل بۇرىن جۇرەك تالماسىنان باقيعا وزىپتى. ەندى مىنە, قىرعىز بەن قازاقتىڭ تالاي ادامىن اشتىقتان امان الىپ قالعان قۇلبولدى ۇستانىڭ ديىرمەنىنە بەلگى ورناتۋدى بەرمەت اپاي قولعا السام دەيدى. سونىمەن بىرگە يدەولوگيالىق ءمانى ەسكىرگەن «1 ماي» ايىلىنىڭ اتاۋىن حالىقتىڭ العىسىن العان اتاسىنىڭ اتىنا بەرۋگە ۇسىنىس جاساعان.
وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن قوجامقۇل بالۋاننىڭ بىشكەكتە تۇراتىن نەمەرەسى ديىرمەننىڭ تاسىن اكەتىپ, بالۋان اتىنداعى سپورت سارايىنىڭ الدىنا قويدىرىپتى. «ديىرمەننىڭ تاسىن «حالىققا باتىردىڭ كوتەرگەن تاسى» دەپ تانىستىرۋ ماقساتىندا جاسالىپتى. الايدا بۇل تاس سپورت قۇرالى ەمەس قوي. كەرىسىنشە حالىقتى اشتىقتان قۇتقارعان قۇندى جادىگەر رەتىندە مەملەكەتتىك مۋزەيگە قويىلۋى كەرەك ەمەس پە؟» دەيدى بەرمەت اپا-يىمىز.
بەرمەت مۇستافينا قۇلبولدى ديىرمەنىنە قاتىستى ۇسىنىستارىن قىرعىز بيلىگىنە جازعانىمەن, ءالى كۇنگە جاۋاپ جوق. وسى ىسكە قول ءۇشىن بەرۋدى سۇراپ ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنە دە ءوتىنىش جولداعان. ول جاقتان «بۇل ۇسىنىستى قىرعىزستاننىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگىنە جىبەردىك, جاۋاپتى سول جەردەن الاسىز» دەگەن جاۋاپ كەلىپتى. ءسويتىپ, ماسەلە «ۇزىن ارقان, كەڭ تۇساۋمەن» جاقىن ارادا شەشىلەتىن ءتۇرى جوق. ال قازاق-قىرعىزدىڭ تالاي ادامىن اشتىقتان قۇتقارعان ديىرمەننىڭ قاسيەتتى تاريحى, قولدان قازىلعان ارىقتىڭ ورنى جىل وتكەن سايىن كومەسكىلەنىپ بارادى. بۇل ماسەلە جالعىز بەرمەت مۇستافينا اپايدى عانا ەمەس, جاناشىر جاننىڭ ءبارىن دە ويلانتۋى كەرەك سياقتى.
پەتروپاۆل
