تالقىلاۋ بارىسىندا كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرى, سونداي-اق ۇسىنىلعان وزگەرىستەردىڭ مەملەكەتتىك ينستيتۋتتارعا ىقپالى تۋرالى ايتىلدى.
«ۇسىنىلىپ وتىرعان كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەر مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ ادامعا باعدارلانعان, نەعۇرلىم جەتىلگەن مودەلىنە كوشۋ ءۇردىسىن كورسەتەدى. ءبىز «مەملەكەت – قوعام – ادام» دەگەن ەسكى ۇلگىنى وزگەرتىپ, «ادام – قوعام – مەملەكەت» اتتى جاڭا دەڭگەيگە وتتىك. جاڭا نوۆەللالاردىڭ بارلىعى وسى ادامدى ءبىرىنشى ورىنعا قوياتىن قاعيداتىنان باستاۋ الادى. ماسەلەن: ەندى مەملەكەتتىڭ بايلىعى جەر قويناۋىمەن ەمەس, ازاماتتاردىڭ ءبىلىمى مەن جەتىستىگىمەن ولشەنەدى. بۇل – تابيعي رەسۋرستارعا تاۋەلدىلىكتەن ادام كاپيتالىن دامىتۋعا بەت بۇرۋ دەگەن ءسوز. ءبىلىم, عىلىم جانە يننوۆاتسيالارعا باسىمدىق بەرىلۋى – ءبىلىم ەكونوميكاسىن قالىپتاستىرۋعا جانە ەلدىڭ ۇزاق مەرزىمدى باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ستراتەگيالىق تاڭداۋ. العاش رەت ادام قۇقىقتارىن تسيفرلىق كەڭىستىكتە قورعاۋ نورماسى ەنگىزىلدى. بۇل – زامان تالابىنا ساي ءار ازاماتتىڭ دەربەس دەرەكتەرى مەن قاۋىپسىزدىگىن قورعاۋدىڭ كەپىلى. تاعى ءبىر ۇلكەن باعىت – مەملەكەتتىڭ زايىرلى سيپاتىن جانە ينستيتۋتتىق بەيتاراپتىعىن ساقتاۋ. بۇل ءدىني فاكتوردىڭ ساياسيلانۋىنا جول بەرمەي, قوعامدىق كەلىسىم مەن تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتەدى. ايرىقشا نازار اۋداراتىن ماسەلە – بيلىكتىڭ جاۋاپكەرشىلىك تەتىكتەرىنىڭ كۇشەيۋى. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ارەكەتسىزدىگى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىك پەن ازاماتتارعا كەلتىرىلگەن زياندى وتەۋ نورمالارىنىڭ ەنگىزىلۋى ەسەپتىلىك قاعيداتىن دەكلاراتيۆتى دەڭگەيدەن ناقتى قۇقىقتىق پراكتيكاعا كوشىرەدى. وسىلايشا مەملەكەتتىك ينستيتۋتتارعا دەگەن سەنىمدى ارتتىرىپ, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتىق قورعالۋىن كۇشەيتەدى. جاڭارعان كونستيتۋتسيا – بۇل جاي عانا زاڭدار جيناعى ەمەس, ءار ازاماتتىڭ قادىر-قاسيەتى مەن قۇقىعىن مەملەكەتتىڭ ەڭ باستى مىندەتى رەتىندە بەكىتەتىن نەگىزگى قۇجات», دەپ اتاپ ءوتتى پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى جاندوس شايماردانوۆ.
ساراپشى اتاپ وتكەندەي, بىلتىر قازان ايىندا قۇرىلعان جۇمىس توبى پارلامەنتتىك رەفورمانىڭ نەگىزىن ايقىنداپ بەردى. وسى جۇمىس توبى قوعامدىق بىرلەستىكتەر مەن ازاماتتاردان, سونداي-اق تسيفرلىق ارنالار ارقىلى كەلىپ تۇسكەن 2000-نان استام ۇسىنىستى سارالادى. كوميسسيانىڭ بارلىق 12 وتىرىسى تىكەلەي ەفيردە كورسەتىلىپ, 10 مىڭعا جۋىق ۇسىنىس تۇسكەن. الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر كورسەتكەندەي, حالىقتىڭ 38,6 پايىزعا جۋىعى كوميسسيا جۇمىسىن ءجىتى باقىلاپ وتىرعان.
ەلىمىزدىڭ ونەركاسىپتىك كاسىپورىندارى جاڭا كونستيتۋتسيا جوباسىن قولدادى
فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ايگۇل سادۋاقاسوۆانىڭ ايتۋىنشا, جاڭا كونستيتۋتسيا نىعايعان مەملەكەت باعدارىن انىقتاپ, جاڭا زامان سىن-قاتەرلەرىنىڭ الدىن الۋدى ماقسات ەتەدى.
«العىسوزىنەن باستاپ, ء«بىز ءبىرتۇتاس قازاقستان حالقىمىز» دەپ ناقتى ايتا وتىرىپ, ءوز مەملەكەتتىگىمىزدى نىعايتا وتىرىپ, بايىرعى تاريحىمىزدى, مادەنيەتىمىز, ءبىلىم مەن عىلىم, يننوۆاتسيالىق جەتىستىكتەرىمىزدى مەملەكەتتىڭ دامۋ ستراتەگياسى رەتىندە انىقتايدى. كونستيتۋتسيانىڭ باستى ەرەكشەلىگى – ادامي قۇندىلىقتارعا ءمان بەرۋ. ينتەللەكتۋالدى الەۋەتكە نەگىزدەلگەن دامۋ جولىن تاڭداۋ. جاھاندانۋدىڭ سىن-قاتەرلەرى جاعدايىندا, وزگەرىستەردىڭ قوعام ومىرىنە جىلدام ىقپالى تۇرعىسىنان العاندا تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋعا باسىمدىق بەرە وتىرىپ, ادامنىڭ ويلاۋ قابىلەتى, جاڭالىققا نەمەسە كۇندەلىكتى تىرشىلىگىنە ۇلكەن اسەرىن باستى نازارعا الىپ وتىر. وسى ورايدا قۇندىلىقتار جۇيەسىنە, ونىڭ ىشىندە ادىلەتتى قازاقستان, زاڭ جانە ءتارتىپ, قورشاعان ورتانى قورعاۋعا باستى ءمان بەرىلگەن», دەپ اتاپ ءوتتى ساراپشى.
جيىن بارىسىندا پرەزيدەنت جانىنداعى قازاقستاننىڭ ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى الۋا جولدىبالينا, «التەرناتيۆا» وزەكتى زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اندرەي چەبوتارەۆ, ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ زاڭ فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى ءۋاليحان احاتوۆ, الماتى قالاسى ازاماتتىق اليانسىنىڭ توراعاسى قايىرجان ابدىحالىقوۆ, قسزي الماتى قالاسى وكىلدىگىنىڭ باسشىسى اسەل نازاربەتوۆا, فيلوسوفيا, ساياساتتانۋ جانە ءدىنتانۋ ينستيتۋتى سالىستىرمالى ساياسي زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى ايدار امرەباەۆ, باسقا دا سالا ماماندارى كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ قوعام دامۋىنداعى ماڭىزىنا قاتىستى ۇسىنىس-پىكىرلەرىن ءبىلدىردى.
نۇرلان يمام كونستيتۋتسيالىق رەفورما كەزەڭىندە قازاقستاندىقتاردى بىرلىك پەن جاۋاپكەرشىلىككە شاقىردى
