ەلىمىز «شىعىس – باتىس», «سولتۇستىك – وڭتۇستىك» حالىقارالىق دالىزدەرىن جانە ترانسكاسپي باعىتىن دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولدى. سونىڭ ارقاسىندا قازاقستان ەۋروپا مەن ازيانى جالعايتىن ماڭىزدى ترانزيتتىك ەلگە اينالىپ كەلەدى. جولدار جوندەلىپ, پويىزدار مەن ۆاگوندار جاڭارتىلدى. كولىك قوزعالىسىن باقىلاۋعا تسيفرلىق جۇيەلەر ەنگىزىلدى. حالىقارالىق باعىتتار سانى كوبەيدى. بۇل ەلدىڭ وڭىردەگى ترانزيتتىك ورتالىق رەتىندەگى ورنىن كۇشەيتتى.
2025 جىلى ترانزيتتىك تاسىمالداۋ كولەمى 36,9 ملن تونناعا جەتتى. بۇل 2024 جىلمەن سالىستىرعاندا 6,6%-عا كوپ. ال 2024 جىلى بۇل كورسەتكىش 34,6 ملن توننا بولعان. كولەمنىڭ ءوسۋى كولىكتىڭ بارلىق ءتۇرىن قاتار دامىتۋعا بايلانىستى بولدى. اۆتوكولىك, تەمىرجول, اۋە جانە سۋ كولىگى ءبىر باعىتتا جۇمىس ىستەدى. سونداي-اق حالىقارالىق ارىپتەستىك تە كەڭەيدى. بىلتىر اۆتوجولدار مەن جول ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ باعىتىندا دا اۋقىمدى جوبالار ىسكە استى. ەل اۋماعىندا قۇرىلىس, قايتا جاڭارتۋ جانە جوندەۋ جۇمىستارى رەكوردتىق دەڭگەيگە جەتىپ, بارلىعى 13 مىڭ شاقىرىم اۆتوجولدى قامتىدى. كورسەتكىشتەرگە ۇڭىلەر بولساق, مۇنداي كولەمدەگى جۇمىس بۇرىن-سوڭدى سيرەك جۇرگىزىلگەن ەكەن.
اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولداردىڭ 94%-ى تەحنيكالىق تالاپتارعا ساي بولا ءتۇستى. سونىمەن قاتار ىشكى شەكارالارداعى وتكىزۋ بەكەتتەرىن جاڭعىرتۋ جۇمىستارى دا قاتار ءجۇرىپ جاتىر. قازىر بۇل باعىتتا كەشەندى جوندەۋ مەن جاڭارتۋ شارالارى قولعا الىنعان. جوسپارعا سايكەس, 2027 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ەلىمىزدە 37 وتكىزۋ بەكەتىن تولىق اياقتاۋ كوزدەلىپ وتىر. بۇل جۇك تاسىمالى مەن جولاۋشىلار قوزعالىسىن جەڭىلدەتۋگە, سونداي-اق شەكاراداعى كەپتەلىستەردى ازايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
جول سالاسىن تسيفرلاندىرۋ ماسەلەسىنە دە ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ جاتىر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى نەگىزىندە e-Joldar جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. وسى جوبا اياسىندا ءاربىر اۆتوجولعا ارنايى تسيفرلىق پاسپورت جاسالادى. بۇل پاسپورتتاردا جولدىڭ تەحنيكالىق جاعدايى, قوزعالىس قارقىندىلىعى, جۇكتەمە دەڭگەيى مەن پايدالانۋ كورسەتكىشتەرى تولىق تىركەلەدى. بارلىق مالىمەت ءبىر ورتالىقتاندىرىلعان جۇيەدە ساقتالىپ, باقىلانادى. جىل سايىن جولداردىڭ جاعدايىن تەكسەرۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارى قولدانىلادى. ارنايى باعدارلامالار جول توسەمىندەگى جارىقشاقتاردى, ويىقتاردى, توزۋ بەلگىلەرى مەن باسقا دا اقاۋلاردى اۆتوماتتى تۇردە انىقتايدى. بۇل جولداردى ۋاقتىلى جوندەپ, ءىرى زاقىمداردىڭ الدىن الادى.
جول توسەمىن ساقتاۋ ءارى اۋىر جۇك كولىكتەرىنىڭ اسەرىن باقىلاۋ ماقساتىندا اۆتوماتتاندىرىلعان ولشەۋ ستانسالارىن ورناتۋ جۇمىستارى ىلگەرى ءجۇرىپ جاتىر. جالپى العاندا, مۇنداي ستانسالاردىڭ سانىن 220 بىرلىككە دەيىن جەتكىزۋ جوسپارلانعان. قازىر ولاردىڭ 71 بىرلىگى ىسكە قوسىلىپ, تۇراقتى جۇمىس ىستەپ تۇر. بۇل قۇرىلعىلار كولىكتەردىڭ سالماعىن باقىلاپ, جولدىڭ مەرزىمىنەن بۇرىن توزۋىنا جول بەرمەيدى. 2025 جىلى ەلىمىزدە ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىن دامىتۋ جۇمىستارى جۇيەلى تۇردە جالعاستى. بۇل باعىتتا اۋە پاركىن جاڭارتۋ, حالىقارالىق باعىتتاردى كوبەيتۋ, اۋەجاي ينفراقۇرىلىمىنا ينۆەستيتسيا تارتۋ باستى نازاردا بولدى. سونىڭ ناتيجەسىندە اۋە كەمەلەرى پاركى 109 بىرلىككە جەتتى. ونىڭ ىشىندە 8 جاڭا Airbus A320 ۇشاعى مەن 4 Boeing 737 MAX 8 ۇشاعى ساتىپ الىنىپ, پايدالانۋعا بەرىلدى.
2025 جىلعى جەلتوقسانداعى مالىمەتتەرگە سايكەس, ەلىمىز اپتاسىنا جالپى سانى 626 رەيس ورىندايتىن 135 حالىقارالىق باعىت بويىنشا 30 ەلمەن اۋە قاتىناسىن جولعا قويدى. بۇل باعىتتار تمد ەلدەرىن, ەۋروپانى, تاياۋ شىعىستى, ازيانى جانە وڭتۇستىك شىعىس ازيانى قامتيدى. وسىلايشا, ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق اۋە قاتىناسى ايتارلىقتاي كەڭەيىپ, جولاۋشىلار ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشىلدى. قازىر اۆياتسيا سالاسىندا شامامەن 25 مىڭ ادام تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىلعان. بۇل سالاداعى قىزمەتكەرلەر اۋە رەيستەرىنىڭ ۇزدىكسىز ورىندالۋىنا, قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىنا ءارى تەحنيكالىق قىزمەتتىڭ ۋاقتىلى كورسەتىلۋىنە جاۋاپتى. وسىنداي كادرلىق الەۋەت سالانىڭ تۇراقتى جۇمىس ىستەۋىنە نەگىز بولىپ وتىر.
بىلتىر بىرقاتار ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبا قولعا الىندى. اتاپ ايتقاندا, ارقالىق اۋەجايىن قالپىنا كەلتىرۋ باستالدى. سونىمەن قاتار الماتى اۋەجايىن دامىتۋدىڭ باس جوسپارى تانىستىرىلدى. اۋەجايدى جاڭعىرتۋعا ارنالعان قۇنى 362 ملن دوللار بولاتىن «TAV Airport Holding» كومپانياسىنىڭ ينۆەستيتسيالىق باعدارلاماسى ۇسىنىلدى. بۇدان بولەك, «قورعاس شىعىس قاقپاسى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىندا جۇك جانە جولاۋشىلارعا ارنالعان جاڭا اۋەجاي سالۋ جونىندە جالپى قۇنى 250 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن ينۆەستيتسيالار تۋرالى كەلىسىم جاسالدى.
ازاماتتىق اۆياتسيا سالاسىن دامىتۋدىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى قادامى رەتىندە پيلوتسىز اۆياتسيانى دامىتۋدىڭ 2025 جىلدان 2031 جىلعا دەيىنگى تۇجىرىمداماسى قابىلداندى. بۇل قۇجات دروندار مەن ۇشقىشسىز اپپاراتتاردى زاڭدى تۇردە پايدالانۋ ءارى ولاردىڭ مۇمكىندىگىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان. سونىمەن قاتار نارىققا از شىعىنمەن جۇمىس ىستەيتىن جاڭا اۆياكومپانيالار كىرە باستادى. بىلتىر 35-تەن استام جاڭا حالىقارالىق باعىت اشىلدى. ونىڭ ىشىندە بۋداپەشت, شانحاي, سەۋل, گۋانچجوۋ جانە ميۋنحەن قالالارىنا تىكەلەي رەيستەر ىسكە قوسىلدى. حالىقارالىق ازاماتتىق اۆياتسيا ۇيىمى يكاو جۇرگىزگەن ءاۋديتتىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلىمىزدەگى اۆياتسيالىق قاۋىپسىزدىك پەن راسىمدەردى جەڭىلدەتۋ ستاندارتتارىنا سايكەستىك دەڭگەيى 95,7%-دى قۇرادى.
2025 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلىمىزدە تەمىرجول ارقىلى تاسىمالدانعان جۇك كولەمى 320 ملن تونناعا جەتتى. بۇل كورسەتكىش – 2024 جىلمەن سالىستىرعاندا 5,5%-عا جوعارى. مۇنداي ءوسىم كولىك سالاسىن دامىتۋعا باعىتتالعان جۇيەلى جۇمىستىڭ ناتيجەسى بولىپ وتىر. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, 2029 جىلعا دەيىن 11 مىڭ شاقىرىم تەمىرجول جەلىسىن جوندەۋ جوسپارلانعان. قازىر وسى جوسپار اياسىندا 4,4 مىڭ شاقىرىمنان استام جولدا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. ونىڭ ىشىندە 1 575 شاقىرىمى 2025 جىلى تولىق اياقتالدى.
2025 جىلى تەمىرجول سالاسىندا بىرنەشە ءىرى جوبا ىسكە اسىرىلدى. سونىڭ ءبىرى ۇزىندىعى 836 شاقىرىم بولاتىن «دوستىق – مويىنتى» تەمىرجولىنىڭ ەكىنشى جەلىسىنىڭ پايدالانۋعا بەرىلۋى بولدى. بۇل باعىتتاعى جۇك تاسىمالداۋ مۇمكىندىگى ايتارلىقتاي ارتتى. سونىمەن قاتار ۇزىندىعى 323 شاقىرىم جاڭا «قىزىلجار – مويىنتى» تەمىرجول جەلىسىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. بۇل جوبا سولتۇستىك پەن ورتالىق وڭىرلەر اراسىنداعى بايلانىستى نىعايتۋعا باعىتتالعان.
