ونىڭ ايتۋىنشا, كەيبىر ازاماتتار الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى «اۋرەگە تۇسكەنشە, وزگە ەلدىڭ كونستيتۋتسياسىن كوشىرىپ الا سالۋ كەرەك قوي» دەگەن دە پىكىرلەرىن جولداپ جاتىر.
«سوڭعى ۋاقىتتا تسيفرلاندىرۋ, تسيفرلىق تەحنولوگيا سەكىلدى مۇلدە جاڭا باعىتتاردىڭ دامىپ, وركەندەۋىنە بايلانىستى كوپتەگەن مەملەكەتتەر ءتيىستى نورمالاردى كونستيتۋتسيالىق-قۇقىقتىق جۇيەگە ەنگىزۋدى ويلاستىرۋدا. ءبىزدىڭ ەل العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ تسيفرلىق دەرەكتەردى قورعاۋ نورماسىنكونستيتۋتسياعا ەنگىزىپ وتىر. ياعني, جاڭا ماتىندەگى جاڭا ۇستانىمدار مەن نورمالار باسقا ەلدەرگە ۇلگى دە باعدار دا بولا الادى», دەپ اتاپ ءوتتى ەرلان قارين.
مەملەكەتتىك كەڭەسشى كونستيتۋتسيانىڭ 21-بابىنىڭ 1 جانە 2 تارماقتارىندا جەكە ومىرگە قول سۇقپاۋ قۇقىعىنا, جەكە جانە وتباسى قۇپياسىنىڭ بولۋ قۇقىعىنا, دەربەس دەرەكتەردى زاڭسىز جيناۋدان, وڭدەۋدەن جانە پايدالانۋدان قورعاۋ قۇقىعىنا زاڭمەن كەپىلدىك بەرىلەتىنىن ايتتى.
«ياعني, تسيفرلىق كەڭىستىكتە جەكە دەرەكتەردى قورعاۋدى ادام قۇقىقتارىن قورعاۋدىڭ جاڭا ولشەمى رەتىندە تۇڭعىش رەت كونستيتۋتسيادا بەلگىلەپ وتىرعان ەلدەردىڭ ءبىرىمىز. بۇل – جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ بولاشاققا باعىتتالعاندىعىنىڭ تاعى ءبىر دالەلى», دەپ ناقتىلاپ ءوتتى ول.
ەرلان قاريننىڭ ايتۋىنشا, ايماقتىڭ قۇقىقتىق جۇيەسىندەگى ۇلكەن جاڭاشىلدىق – ايگىلى ميراندا ەرەجەسىنىڭ كونستيتۋتسيالىق دەڭگەيدە بەكىتىلۋى. بۇل وزگەرىس ازاماتتاردىڭ قۇقىقتىق تۇرعىدان قورعالۋىن ارتتىرىپ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتىنە جاڭا تالاپتار قويادى.
كونستيتۋتسيالىق كوميسسيادا جاڭا اتا زاڭدى بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋمعا شىعارۋ ۇسىنىلدى
سونىمەن قاتار جاڭا ساياسي ينستيتۋتتاردىڭ ەنگىزىلۋى – ورتالىق ازيا ايماعى ءۇشىن عانا ەمەس, جالپى اينالامىزداعى ۇلكەن كەڭىستىك ءۇشىن دە ساياسي جاڭاشىلدىق بولىپ سانالادى. ەرلان قارين بۇل تۇرعىدا ءبىر پالاتالى پارلامەنت, ۆيتسە-پرەزيدەنت ينستيتۋتى, «حالىق كەڭەسى» جوعارى كونسۋلتاتيۆتىك ورگانى, كونستيتۋتسيالىق سوتتىڭ ەنگىزىلۋى – كوپتەگەن ەلدەردىڭ ساياسي جۇيەسىمەن سالىستىرعاندا, ۇلكەن ساياسي يننوۆاتسيالىق قادام ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«پرەزيدەنت ۇسىنعان كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردى تەك قانا جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم ارقىلى جۇزەگە اسىرۋ باستاماسى دا – ءبىزدىڭ ايماق ءۇشىن ماڭىزدى شەشىمدەردىڭ ءبىرى. كوپتەگەن لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ قىزمەتىنە قاتىستى ءبىر رەتتىك مەرزىم بەلگىلەۋ دە – اتا زاڭ جوباسىنداعى ماڭىزدى جاڭاشىلدىقتىڭ ءبىرى», دەپ ءتۇسىندىردى مەملەكەتتىك كەڭەسشى.
سونداي-اق مەملەكەتتىك كەڭەسشى اتاپ وتكەندەي, ايەلدەر مەن بالالاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ, قورشاعان ورتانى – تابيعاتتى ايالاۋ, ۆولونتەرلىك, اتا-انالارعا جاۋاپكەرشىلىك سەكىلدى قوعامدىق دامۋدا پايدا بولىپ وتىرعان جاڭا تالاپتار, قۇندىلىقتار جاڭا اتا زاڭدا قامتىلدى. بۇل دا جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ قوعامنىڭ قازىرگى جاعدايىنا, دامۋ دەڭگەيىنە سايكەس ەكەنىن كورسەتەدى.
جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىن برايل قارپىمەن جازۋ ۇسىنىلدى
«جاڭا اتا زاڭداعى بىرقاتار ساياسي جانە ينستيتۋتسيونالدىق جاڭاشىلدىقتار ايماقتاعى جانە الەمدىك كونستيتۋتسيالىق تاجىريبەدە سيرەك كەزدەسەدى. تۇيىندەپ ايتقاندا, باسقا ەلدەردىڭ كونستيتۋتسياسىن كوشىرۋ, قايتالاۋ – ءبىزدىڭ جولىمىز ەمەس. كەرىسىنشە, كەلەشەكتە قازاقستان جاڭا كونستيتۋتسيا ارقىلى وزگە ەلدەرگە وزىندىك ۇلگى, باعدار بولماق», دەپ قورىتىندىلادى ءسوزىن ەرلان قارين.
