سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «ەQ»
الاتاۋدىڭ تەپسەڭىندەگى «Shymbulak» تاۋ شاڭعى كەشەنى ىشكى تۋريستەر مەن سىرتتان كەلەر قوناقتى قابىلداۋدا قاربالاسقا تۇسەدى. ويتكەنى جىلدان جىلعا الماتىنىڭ ءىنجۋ-مارجانىنا ات بايلاپ سەيىل قۇرۋشىلاردىڭ قاتارى قالىڭداپ كەلەدى. بۇل – قۋانارلىق ءۇردىس. سىرتتان كەلگەن ءار ءتۋريستىڭ قاراجاتى قازىناعا قۇيىلادى.
قازىر قىسقى ماۋسىمنىڭ دەر شاعى. بۇل ۋاقىتتا تاۋ شاڭعى كۋرورتتارىندا دەمالۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىق ارتا تۇسەدى. بۇگىندە وڭىرلەردە تۋريستەرگە شاڭعى, سنوۋبوردپەن سىرعاناۋعا, وزگە دە بەلسەندى دەمالىس تۇرلەرىنە ارنالعان 13 ورىن جۇمىس ىستەيدى.
«Shymbulak» – ەلىمىزدەگى ەڭ تانىمال تاۋ شاڭعى كۋرورتتارىنىڭ ءبىرى. مۇندا جالپى ۇزىندىعى 20 شاقىرىمعا جەتەتىن ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى تراسسالار, اسپالى جول, شاڭعى مەن سنوۋبوردتى جالعا بەرۋ پۋنكتتەرى بار. 2023 جىلى بۇل كەشەن الەمدەگى ەڭ بيىك تۇنگى تاۋ شاڭعى تراسساسى رەتىندە گيننەستىڭ رەكوردتار كىتابىنا ەندى. مۇندا كەلگەن قوناقتار زيپلاين, اتپەن سەرۋەندەۋ, پاراپلانمەن ۇشۋ, كونكي تەۋىپ تە سەرگي الادى. بيىل بۇل كەشەندە ءتۇرلى سەبەپپەن باعا ايتارلىقتاي قىمباتتادى. دەگەنمەن جەڭىلدىكتەر دە قاراستىرىلعان. ماسەلەن, زەينەت جاسىنا جەتكەن قارت كىسىلەردىڭ جۇمىس كۇندەرى اسپالى جولعا مەدەۋدەن ءمىنىپ, شىمبۇلاققا كوتەرىلۋى تەگىن. تەك ەلىمىزدىڭ زەينەتكەرلەرىنە عانا وسىنداي جەڭىلدىك قاراستىرىلعان. مۇگەدەكتىگىن راستايتىن قۇجاتىن كورسەتكەن ازاماتتار دا بۇل قىزمەت تۇرىنە قاراجاتىن شىعىنداماي, اسپالى جولمەن الاڭسىز ورلەيدى.
سونىمەن قاتار كوپبالالى وتباسىلار, ارداگەرلەر, ەڭبەك وتىلىمەن زەينەتكە شىققان, وزگە دە الەۋمەتتىك وسال توپ وكىلدەرىنە جۇمىس كۇندەرى بيلەتتەر مەن سكي-پاسستار جەڭىلدىكپەن ساتىلادى. بەس جاسقا دەيىنگى بالالاردىڭ كۋرورتقا كىرۋى جىل ون ەكى اي تەگىن. ال قىس مەزگىلىندە سىرعانايمىن دەسە, تەك سكي-پاسس كارتاسىن ساتىپ الىپ, وعان نولدىك ابونەمەنت جۇكتەۋ جەتكىلىكتى.
«Regular Season» كەزىندە جەڭىلدىك باعدارلامالارىنىڭ قايتا جاندانۋى تاۋ شاڭعى كەشەنىندە باعا ساياساتى ورنىقتى ەكەنىن اڭعارتادى. جىل سايىن ءبىزدىڭ كەشەن الەۋمەتتىك وسال توپقا جاتاتىن 190 مىڭعا جۋىق قوناقتى قابىلدايدى», دەيدى تاۋ شاڭعى كەشەنىنىڭ قوناقتارعا قامقورلىق كورسەتۋ قىزمەتىنىڭ باسشىسى تەمىرلان ءجۇسىپ.
جولىڭىز ءتۇسىپ, ەلىمىزدىڭ جاۋھارى سانالاتىن تاۋ شاڭعى كەشەنىنە تىنىعۋعا بارا قالساڭىز, باعا تاريفتەرىن زەرتتەپ العانىڭىز ءجون. ماسەلەن, تاڭعى, تۇستەن كەيىنگى سونداي-اق تۇنگى سىرعاناۋ ۋاقىتىنىڭ باعالارى كۇندىزگى سىرعاناۋعا بەرىلەتىن سكي-پاسستان ارزانداۋ. ال شاڭعى مەن سنوۋبوردتى اياعىنا جاڭادان ءىلىپ, ەندى-ەندى «قاز باسىپ» جۇرگەندەرگە «Shymbulak»-تىڭ ارنايى «باستاۋشى» ءتاريفى بار. وسى تاريفپەن سكي-پاسس ساتىپ الساڭىز, ەرەسەكتەر مەن بالالاردىڭ ۇيرەنۋىنە ارنالعان جايداقتاۋ الاڭدا سىرعانايسىز.
بىلتىر جىل سوڭىندا «Shymbulak» تاۋ شاڭعى كەشەنى اقجولتاي اقپارات جاريالادى. 2025–2026 جىلعى قىسقى ماۋسىمدىق سكي-پاسس ساتىپ العاندار قازاقستان, وزبەكستان, ازەربايجان, رەسەيدىڭ ەڭ ءىرى تاۋ كۋرورتتارىندا ەركىن سىرعاناي الادى. «Shymbulak» تاۋ كۋرورتى ەۋرازيالىق تاۋ كۋرورتتارى اليانسىنىڭ (ەتكا) مۇشە كۋرورتتارمەن بىرلەسىپ, بيىل «شەكاراسىز تاۋ شاڭعىسى ماۋسىمى» اكتسياسىنىڭ باستالعانىن حابارلادى. ەندى ەلىمىزدەگى «Shymbulak» نەمەسە «Oi-Qaragai», وزبەكستانداعى «Amirsoy», ازەربايجانداعى «Shahdag», رەسەيدەگى «روزا حۋتور» تاۋ شاڭعى كۋرورتتارىنان ماۋسىمدىق سكي-پاسس ساتىپ الۋشىلار وسى مەملەكەتتەردەگى سەرىكتەس كۋرورتتاردىڭ ارقايسىسىندا بەس كۇنگە دەيىن تەگىن سكي-پاسسپەن سىرعاناۋىنا مۇمكىندىگى بار. اكتسياعا قاتىسۋ شارتى بىرەۋ-اق – سەرىكتەس كۋرورتتىڭ قوناقۇيلەرىندە نەمەسە ۇسىنىلعان ورنالاستىرۋ ورىندارىندا ايالداۋ.
«شەكاراسىز تاۋ شاڭعىسى ماۋسىمى» اكتسياسى – ەۋرازيا كەڭىستىگىن كەرنەپ جاتقان تاۋلاردا ورتاق تۋريستىك ايماق قۇرۋدى كوزدەيتىن جوبا. بۇل باستاما مەملەكەتارالىق تاۋ ءتۋريزمىن دامىتۋعا ءارى ءبىرتۇتاس مارشرۋت قالىپتاستىرۋعا جول اشادى.
«بىزگە كۋرورتتار اراسىنداعى كەلىسىمدەر تەك جوسپار جۇزىندە عانا قالماي, ناقتى ىسپەن دالەلدەنگەنى ماڭىزدى. اكتسيا قوناقتارىمىزعا دا وراسان مۇمكىندىكتەر اشادى. سونداي-اق ەۋرازيالىق اليانسقا مۇشە كۋرورتتار اراسىنداعى تۇراقتى بايلانىستى نىعايتادى. بۇل جوبانىڭ تمد-داعى «تاۋ ءتۋريزمى جىلى» دەپ جاريالانعان 2025 جىلى باستالۋىنىڭ دا ماڭىزى زور», دەيدى «Shymbulak» كۋرورتىنىڭ باس ديرەكتورى رينات ءابدىراحمانوۆ.
ەۋرازيالىق تاۋ كۋرورتتارى اليانسى 2023 جىلى ايماقتاعى ەڭ تانىمال كۋرورتتار ەلىمىزدىڭ «Shymbulak», وزبەكستاننىڭ «Amirsoy», رەسەيدىڭ «روزا حۋتور» كەشەندەرىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلدى. «بۇگىندە اليانس تاۋ كۋرورتتارىنا ءوزارا تاجىريبە بولىسۋگە, ءتۋريزمدى بىرلەسىپ دامىتۋعا سونداي-اق ءوز برەندتەرىن ەۋرازيا نارىعىندا بىرگە تانىتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ورتاق الاڭعا اينالىپ كەلەدى.
تۋريزم جانە سپورت مينيسترلىگى قىسقى ماۋسىمدا دەمالۋعا قولايلى ورىنداردىڭ ءتىزىمىن ۇسىندى. الماتى وبلىسىندا ىلە الاتاۋىنىڭ سان سالالى سىلەمدەرىندە بىرنەشە تاۋ-شاڭعى كەشەندەرى بار. ونىڭ ىشىندەگى شوقتىقتىسى «Oi-Qaragai» – ءتورت ماۋسىمدىق وتباسىلىق تاۋ كۋرورتى. مۇندا جالپى ۇزىندىعى 28 شاقىرىمدىق 15 باعىتتاعى تراسسا بار. اۋماعىندا مەيرامحانالار, قوناقۇيلەر مەن ويىن-ساۋىق الاڭدارى جۇمىس ىستەيدى.
سىرعاناۋدان بولەك, ارقاندى پارك, ات سپورتى ورتالىعى, ساداق اتۋ, پەينتبول سىندى ويىن تۇرىمەن قوسا ەكسكۋرسيا دا ۇيىمداستىرىلادى. وبلىستىڭ تۋريزم سالاسىن جانداندىرۋعا بيىك تاۋلى ايماقتا ورنالاسقان, ءارتۇرلى دايىندىق دەڭگەيىنە ارنالعان تراسسالار مەن فريرايد باعىتتارىن ۇسىناتىن «اقبۇلاق» كەشەنىنىڭ ۇلەسى زور. مۇنداعى سىرعاناۋ تراسسالارىنىڭ ۇزىندىعى 2 500 مەترگە دەيىن جەتەدى. بۇدان بولەك, تالعار اۋدانىنا قاراستى بەسقاينار اۋىلدىق وكرۋگىندەگى «Pioneer» وتباسىلىق تاۋ كۋرورتى دا بوي سەرگىتىپ, مي تىنىقتىرۋعا تاپتىرماس مەكەن. تەڭىز دەڭگەيىنەن 2000 مەتردەن جوعارى بيىكتىكتە ورنالاسقان كەشەندەگى جولداردىڭ جالپى ۇزىندىعى – 3 000 مەتر. اۋەسقويلارعا دا, تاجىريبەلى سپورتشىلارعا دا قولايلى. كۋرورت جىل بويى جۇمىس ىستەيدى. مۇندا تابيعي مارشرۋتتار, وتباسىلىق باعدارلامالار, قۇرال-جابدىقتاردى جالعا الۋ قىزمەتى دە كورسەتىلەدى.
استانالىقتار مەن ەلوردا ماڭىنداعى تۇرعىندارعا قىسقى ماۋسىمدا اقمولا وبلىسىنداعى دەمالىس كەشەندەرىندە تىنىعۋدىڭ تيىمدىلىگى مول. ششۋچە-بۋراباي كۋرورتتى وڭىرىندەگى «Orman Ski Resort» كەشەنىندە جالپى ۇزىندىعى 800 مەترگە جەتەتىن ءارتۇرلى كۇردەلى تراسسالار, كوتەرگىشتەر, كەشكى جارىقتاندىرۋ, جالعا بەرۋ پۋنكتى مەن نۇسقاۋشىلار مەكتەبى بار. مۇندا شاڭعى, سنوۋبورد, تيۋبينگ, قاردا جۇرەتىن كولىكتەر, شانامەن سىرعاناۋ, قاراعايلى ورماندا سەرۋەندەۋگە بولادى. ال وبلىستىڭ زەرەندى اۋدانىنداعى «Elikti Park» كەشەنىنە تابان تىرەگەن دەمالۋشىلار تاۋ شاڭعىسى, سنوۋبورد, تيۋبينگ, كونكي تەۋىپ, تازا اۋادا سەرۋەندەيدى.
قىسقى تۋريزم ونىڭ ىشىندە تاۋ-شاڭعى كەشەنىن دامىتۋعا قولايلى, سۇرانىپ تۇرعان ءوڭىردىڭ ءبىرى – شىعىس قازاقستان وبلىسى. وڭىردە ءبىر ەمەس ءتورت بىردەي تاۋ شاڭعى كەشەنى جۇمىس ىستەيدى. ونىڭ ىشىندە وسكەمەن قالاسىنان 24 شاقىرىم جەردە ورنىققان «التاي ءالپىسى» كۋرورتىنىڭ ورنى وزگەشە. مۇندا ۇزىندىعى 4 500 مەترگە دەيىن جەتەتىن 12 ەڭىس بار. ماۋسىم قاراشادان ساۋىرگە دەيىن جالعاسادى. شاڭعى مەن سنوۋبوردتى ۇيرەتۋگە نۇسقاۋشىلار قىزمەتى ۇسىنىلادى. سونىمەن قاتار جابدىقتاردى جالعا الۋ, پانتامەن ەمدەۋ, مونشا, بالىق اۋلاۋ, اتپەن سەرۋەندەۋ قىزمەتى بار. «التاي ءالپىسى» تاۋ شاڭعى كۋرورتىنا بىلتىرعى قىسقى ماۋسىمدا 50 مىڭ دەمالۋشى كەلگەن.
«تاۋ شاڭعى كۋرورتىنىڭ ىشكى ەسەپ دەرەكتەرىنە سايكەس تۋريستىك اعىننىڭ جىل سايىنعى ءوسىمى 8–11%-عا جەتتى. باسقا وڭىرلەردەن كەلەتىن تۋريستەر قاتارىنىڭ دا تۇراقتى ءوسۋ ديناميكاسى بايقالادى. ماسەلەن, بىلتىر استانا قالاسىنان كەلۋشىلەر سانى 2024 جىلمەن سالىستىرعاندا 32%-عا ارتتى. تاۋ شاڭعى كلاستەرىنە دەمالىس, مەرەكە كۇندەرى جۇكتەمە ارتادى. كەشەندى دامىتۋ ماقساتىندا 300-دەن استام ينفراقۇرىلىمدىق نىساندى قامتيتىن ەسكيزدىك جوبا ازىرلەندى. مۇندا قولدانىستاعى ينجەنەرلىك جەلىلەردى جاڭعىرتۋ, جاڭادان سالۋ, سونداي-اق مادەني-ساۋىقتىرۋ ينفراقۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋ كوزدەلگەن. اتاپ ايتقاندا, تاعى دا اسپالى جولدار, جابدىقتاردى جالعا بەرۋ پۋنكتتەرى, ورنالاستىرۋ نىساندارى, قوعامدىق تاماقتانۋ ورىندارى, ساناتوري-ساۋىقتىرۋ كەشەنى, مارال شارۋاشىلىعىن كەڭەيتۋ جوسپارلانىپ وتىر», دەيدى «تسەنتر-س» جشس باسشىسى الەكساندر گونچارەنكو.
ريددەر قالاسىنىڭ ماڭىنداعى «Stardust Camp» كەشەنى جوعارى-حايرۋزوۆكا اۋىلىندا ورنالاسقان. ۇزىندىعى 1 000 مەترلىك بۋگەلدى كوتەرگىش, تيۋبينگ, قوناقۇي مەن گلەمپينگ جۇمىس ىستەيدى.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ رەسمي دەرەكتەرىنە سايكەس 2024–2025 جىلدارعى قىسقى ماۋسىمنىڭ قورىتىندىسىندا وڭىرگە 163 مىڭنان استام تۋريست كەلگەن. ونىڭ ىشىندە 7 مىڭنان استامى – شەتەل ازاماتتارى. كورسەتىلگەن تۋريستىك قىزمەتتەر كولەمى 3,2 ملرد تەڭگەگە جەتىپ, الدىڭعى ماۋسىممەن سالىستىرعاندا تابىس 38%-عا ارتتى. بيىلعى قىسقى ماۋسىمدا تۋريستەر سانى 180 مىڭ ادامعا دەيىن وسەدى دەپ بولجانىپ وتىر.
«شىعىس قازاقستان وبلىسىندا ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى – تاۋ شاڭعى ءتۋريزمى. قازىر وڭىردە ريددەر قالاسىندا, گلۋبوكوە اۋدانىندا ورنالاسقان ءتورت تاۋ شاڭعى كەشەنى جۇمىس ىستەيدى, ولاردىڭ تراسسالارىنىڭ جالپى ۇزىندىعى – 40 شاقىرىم. قولدانىستاعى نىسانداردى جاڭعىرتۋ, جاڭا بازالاردى سالۋ, سونداي-اق قوناقۇي مەن سەرۆيستىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ريددەر تاۋ كلاستەرىن قالىپتاستىرۋ مەن پەرسپەكتيۆالى تۋريستىك لوكاتسيالاردى دامىتۋ جونىندە حالىقارالىق سەرىكتەستەرمەن بىرلەسكەن جوبالار ىسكە اسىرىلادى», دەيدى وبلىستىق تۋريزم باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى يرينا سميت.
قىسقى ماۋسىمدا ءتۋريزمدى ورىستەتۋگە وزگە دە وبلىستاردىڭ الەۋەتى جەتەدى. تەك قارجىدان قاعاجۋ ەتپەي, زاماناۋي ۇلگىدە كەشەن سالىنسا, كەلەشەكتە قايىرىمى مول بولماق.
