اتىپ تاستاماق بولعان اسكەردىڭ شەڭگەلىنەن ازەر دەگەندە قاشىپ شىققان ول قانشاما جىل ءار جەردە بوي تاسالاپ جۇرەدى. اكەمنىڭ كەڭەس وكىمەتىنەن كورگەن قورلىعى, قىزىلداردىڭ ونى ازاپتاپ ءولىمشى ەتىپ كەتكەنى, ءبىر قۇدايدىڭ كومەگىمەن ءتىرى قالعانى, ايتا بەرسە, بىرنەشە كىتاپقا جۇك بولارى انىق. ونىڭ ءبارىن بالا قايدان ءبىلسىن. انامنان ءبىز نەگە كەدەي تۇرامىز دەپ سۇراي بەرەتىن ەدىم.
«اپا, ءبىزدىڭ نەگە سيىرىمىز جوق؟ كورشىمىز ايتجان اعا سياقتى اكەم نەگە كامۋنيس ەمەس؟» دەيمىن عوي باياعى. بالا بولسام دا ايتجان اعانىڭ اينالاعا وكتەم-وكتەم سويلەيتىنىن بايقاسام كەرەك. مۇندايدا اپام نە ايتارىن بىلمەي, ءسال ويلانىپ قالاتىن دا, ىلە ءتۇسىن سۋىتىپ: «سەن وسىنداي كەرەكسىز اڭگىمەنى نەگە باسىڭا جيناپ جۇرەسىڭ؟ بىرەۋدىڭ قوزى-لاعىن ساناعانشا, اپكەڭە جاردەم بەرۋدى ۇيرەن», دەپ زەكي سويلەپ, تەرىس اينالىپ كەتەتىن. سوندا دا مەن اۋزىمدى جابا قويمايمىن. «شىركىن, مەنىڭ اكەم دە كامۋنيس بولعاندا عوي. مەن دە ماقتانىپ جۇرەتىن ەدىم».
ء«اي, اڭگۇدىك-اي, اڭگۇدىك! قاشان ساعان اقىل كىرەر ەكەن», دەيتىن ول كۇيىنىپ. كۇيىنەتىن دە ءجونى بار, ەل ءىشى تىنىشتالعان شىعار دەپ اۋىلعا ەندى كوشىپ كەلگەن اتا-انام سول كەزدە ارتىق-اۋىس سويلەۋگە دە قورقاتىنىن, كوبىنەسە ىشتەن تىناتىنىن مەن, ارينە بىلمەيتىن ەدىم.
شىنتۋايتىنا كەلگەندە, سول جاداۋ ۇيدە تۇرعان كەزدە دە مەن وزگە بالالارعا قاراعاندا الدەقايدا باقىتتى ەكەنمىن-اۋ. جۇرتشىلىقتى سەسىمەن جاسقاپ جۇرەتىن ايتجان اعانىڭ ءوزى دە مەنىڭ اكەمە ەرەكشە قۇرمەتپەن قارايتىن. ەڭ قىزىعى, كورشىلەر كۇن باتىپ, ەل ورنىنا وتىرعان شاقتا ءبىزدىڭ ۇيگە جينالاتىن. شاعىن داستارقان جايىلعاننان كەيىن ءبارى اكەمە قولقا سالاتىن. ول كىسى دە بالسىنبەي, وزگە ەلدەردىڭ سالت-داستۇرلەرى, ولاردىڭ بىزدەن وزگەشەلىگى تۋرالى تارقاتا اڭگىمەلەي كەلە, ودان ءارى مۇحامەد پايعامباردىڭ ومىرىنە, ازىرەت ءالىنىڭ جورىقتارىنا قاراي ويىسادى. نەمەسە شىعىس شايىرلارىنىڭ جىر جاۋھارلارىن تىلگە تيەك ەتە كەلە, كەيىننەن ءوزىمىز «مىڭ ءبىر تۇننەن» وقىعان قىزىقتى ءبىر حيكاياتتى جالعاستىرىپ اكەتەتىن. وسىنىڭ ءبارىن جينالعاندار تامسانا وتىرىپ تىڭدايدى. اكەمە العىستارىن دا جاۋدىرىپ, باتالارىن دا بەرىپ جاتادى.
اكەم شارشاي باستاعاندا كوپشىلىك اناما قولقا سالادى.
«اقىش, شىراعىم, مەسەلىمىزدى قايتارما», دەيتىن ولار. كەيىننەن ەستىدىك قوي, انامنىڭ اتا-اناسى ەرتە قايتىس بولىپ, ول كىسى اكەسىنىڭ امانات ەتۋىمەن جامبىل اتانىڭ باۋىرىندا وسكەن ەكەن. ول كىسىدەن زىليحا-ءجۇسىپ, كوروعلى, ماناس سياقتى داستانداردى ۇيرەنگەن انام دا كوپتىڭ تىلەگىن جەردە قالدىرمايتىن.
«كۇندەردەن كۇن ءوتىپتى,
كۇن مەزگىلى جەتىپتى.
ايلاردان اي ءوتىپتى,
اي مەزگىلى جەتىپتى.
جىلداردان جىل ءوتىپتى,
جىل مەزگىلى جەتىپتى.
ءسويتىپ ءجۇرىپ ماناستىڭ
جەتىگە جاسى جەتىپتى», دەپ جىر بۇلاعىن اعىتقان ول تاڭ سارعايا باستاعاندا ورنىنان تۇراتىن. كورشى-قولاڭ العان اسەردەن ارىلا الماي, ءۇيدى-ۇيىنە ارەڭ تارايتىن.
سودان بەرى قانشاما ۋاقىت ءوتتى. ەندى, مىنە, قاسىمدا اتا-انام دا, بىرگە تۋعان اعام شاحتىكەن دە, اپكەم ايشاحان دا جوق. ولاردى ەسىمە العان سايىن سول باۋىرلارىم مەنىڭ باعا جەتپەس قازىنام ەكەنىن بار جان جۇرەگىممەن سەزىنە تۇسەمىن. ءيا, ولار اتا-انام قالدىرعان امانات قانا ەمەس, جاراتقان يەمنىڭ ماعان دەگەن ولشەۋسىز سىيى ەكەن. وسىنىڭ ءبارىن تۇيسىنە وتىرىپ, كوكىرەكتەرى كۇمبىرلەگەن كۇي ىسپەتتەس اتا-انا بەرگەنى ءۇشىن جاراتقانعا شەكسىز راحمەت ايتامىن.
ويلاپ وتىرسام, اعام شاحتىكەن دە ەرەكشە جارالعان جان ەكەن. ول ەشقاشان وتىرىك سويلەمەيتىن. وزىنە كەسىرى ءتيىپ جاتسا دا, تەك شىندىقتى ايتاتىن. باس پايداسى ءۇشىن بىرەۋدىڭ كولەڭكەسىن ساعالامايتىن. ەشكىمنەن ىقپايتىن. مەنى دە كىشكەنتاي كەزىمنەن ءوزىمدى-ءوزىم قورعاۋعا ۇيرەتتى. كەڭەس وكىمەتى بىزگە مىزعىماستاي كورىنەتىن سول زاماندا-اق شاحتىكەن ءتۇرلى ەكونوميكالىق ادەبيەتتەردى وقىپ, ءتۇنى بويى بي-بي-سي-ءدى تىڭداپ, وزدىگىنەن وي قورىتىپ, كوپ ۇزاماي كەڭەس وداعىنىڭ كۇيرەيتىنىن ايتاتىن.
ويىن ەركىن دالەلدەيتىن. ك.ماركستىڭ «كاپيتالىن» وقىپ, ءسوتسياليزمنىڭ تەوريالىق نەگىزدەرى سول كەزدەگى جاعدايدان تىم الشاق دەيتىن. ءبىر عاجابى, «كاپيتالدى» وقىپ, ونداعى ويلاردى ءوز پىكىرىمەن تۇيىندەپ جۇرگەندە ول ءالى دە سۇيەگى قاتپاعان بوزبالا جاستا عانا ەدى. نەگە ەكەنىن بىلمەيمىن, ايتقان سوزدەرىن اسا تۇسىنە قويماسام دا, كەڭەس وكىمەتى ونى ۇستاپ اكەتەدى-اۋ دەپ مەن ىشتەي قاتتى قورقاتىن ەدىم. قۇدايعا تاۋبە, امان-ەسەن اللانىڭ بۇيىرعان جاسىن جاسادى. التى بالاسىنان تاراعان نەمەرە-شوبەرەلەرى دە بۇگىندە ەل سىيلاعان ازاماتتار. ەڭ باستىسى, ولاردىڭ ءبارى دە مەنىڭ اعاتايىمنىڭ ەرەكشە قاسيەتىن ەنشىلەگەن. ادال تىرلىك كەشىپ, ادال ءسوز ايتاتىن وسىناۋ ساليقالى جاستاردى كورگەندە كوز قۋانادى.
كۇندەلىكتى ومىردە از سويلەپ, كوپ تىڭدايتىن اعام ءبىر قاراعاندا قاراپايىم كوپتىڭ ءبىرى سياقتى كورىنەتىن. الايدا شاحتىكەندى جەتە بىلەتىن ادامدار ونىڭ ءار سالادان حابارى بار, ورەلى ازامات ەكەنىن ەرىكسىز مويىندايتىن. ويتەتىن دە ءجونى بار, اۋىلدا تىرلىك كەشسە دە, الەمنىڭ كلاسسيكالىق ادەبيەتىن وتە كوپ وقيتىن. ابايدى, ءبۋنيندى, ماركەستى, لەرمونتوۆتى جاقسى كورەتىن. الدەقالاي ادەبيەت جاناشىرلارىن كەزدەستىرە قالسا, الگى كىسىلەر ونى وسى سالانىڭ زەرتتەۋشىسى ەكەن دەپ قالاتىن. «وسىنشاما قازىنامەن ءسىز نەگە اۋىلدا ءجۇرسىز؟» دەپ تاڭدانا سۇراق قويعاندارعا ول «قالاداعى جۇرتتىڭ بىزدەن نەسى ارتىق» دەي كەلە وزدىگىنەن ىزدەنەتىن ادامدار قالادا دا از ەكەنىن ايتاتىن. تەك ادەبيەت ەمەس, شىن مانىندە ول بارلىق سالادان حاباردار بولاتىن. تاريحتى دا تەرەڭ بىلەتىن.
ءبىر ايتا كەتەتىن جايت, سول كەزدە جوعارى وقۋ ورنىنا سىرتتاي تۇسكەن ازاماتتار وزدەرىن شاحتىكەنگە قارىزدار سەزىنەتىن ەدى. نەگە دەسەڭىز, سول اۋىلداعى سىرتتاي وقيتىندار ىزدەنۋگە ەرىنە مە, وقۋ ورنى بەرگەن ناقتى تاپسىرمالارىنان باستاپ, ديپلوم جۇمىسىنا دەيىن جازۋعا كومەكتەسىڭىزشى دەپ قولقا سالىپ جاتاتىن. ارينە, شاحتىكەن ولاردىڭ مەسەلىن قايتارمايتىن.
كەزىندە جالعىز اناسىن قالدىرىپ, قالاعا وقۋ ىزدەپ كەتۋگە مۇمكىندىگى بولماعان ول كەيىننەن بالالى-شاعالى بولعاندا اۋىلعا ىڭعايلى كاسىپتى مەڭگەرۋ ءۇشىن الماتىداعى زووتەحنيكالىق ينستيتۋتقا سىرتتاي وقۋعا تۇسكەن. ەمتيحان كەزىندە بەرگەن جاۋابىنا ريزا بولعان مۇعالىمدەر «اتتەڭ-اي, ءسىز كەزىندە وقىساڭىز (جاس شاعىڭىزدا دەگەنى شىعار) وسى سالانى زەرتتەيتىن عالىم بولار ما ەدىڭىز» دەپ تامسانىپتى. بۇل ءسوزىمىزدىڭ راستىعىن وسى وقۋ ورنىن سىرتتاي بىتىرگەندەردىڭ اراسىنان قىزىل ديپلوم العان جالعىز ادام شاحتىكەن ەكەنى دە دالەلدەي تۇسسە كەرەك.
قازاق ادەتتە بىرگە تۋعان اعا-ىنىلەرىن باۋىرىم دەيدى. باۋىر ادام اعزاسىنداعى ەڭ ماڭىزدى مۇشە. ونسىز ادام ءومىر سۇرە المايدى. دەمەك بىرگە تۋعان باۋىرى ءار ادامنىڭ قىمباتى. ال وزىنە ەڭ جاقىنىن باۋىرىنا, قولقا, جۇرەگىنە بالايتىن قازاق سول باۋىرلارىنان قامقورلىعىن, مەيىر-شاپاعاتىن ايامايتىن قىز بالانىڭ ءرولىن اعزانىڭ تاعى ءبىر ماڭىزدى مۇشەسى – وكپەگە تەڭەۋى دە ابدەن ورىندى سياقتى. ءيا, تىنىسىڭدى اشاتىن, قاي كەزدە دە سەنىڭ تىلەۋقورىڭ عانا ەمەس, قامقورشىڭ بوپ جۇرەتىن اپكەڭنىڭ رۋحاني بولمىسى اعزانىڭ وسى مۇشەسىنە ابدەن ۇقسايدى. اپكەسى بار ادامنىڭ ءبارى بۇل سوزىممەن كەلىسەدى دەگەن ويدامىن.
اپكەم ايشاحان دا ەرەكشە جاراتىلىس يەسى ەدى. ونىڭ قۇشاعىنىڭ كەڭدىگى سونشالىق, قاناتىنىڭ استىنا بۇكىل الەم سىيىپ كەتەتىن. سوندىقتان شىعار, جۇرەك جىلۋىن, ادامي شاپاعات ىزدەگەننىڭ ءبارى ايشاحاننىڭ قاسىنان تابىلاتىن. ءتىپتى سايىپ كەلگەندە, ءوزىنىڭ وعان ەش تۋىستىق قاتىسى جوقتىعىن ونداي ادامدار مۇلدە ۇمىتىپ كەتەتىن. ويتكەنى ايشاحاننىڭ ءوزى ولارعا بوتەندىگىن سەزدىرمەيتىن, ۇدايى سەنىم ارتىپ, ءجون-جوبا كورسەتىپ, قولىنان كەلگەن كومەگىن ايامايتىن.
بۋىنى قاتپاعان بالاڭ قىزدىڭ كەڭسىرىگى تۇتەپ, اۋىر تىرلىكتەن ەڭسەسى ەزىلىپ كەلگەن اتا-اناسىنىڭ بەينەتىن جەڭىلدەتۋگە سىڭىرگەن ەڭبەگىن ءوز كوزىممەن كورگەن سوڭ ايتامىن. انام ايشاحاننىڭ ءتورت جاسىنان باستاپ تاماق دايىنداي باستاعانىن, پەشكە بويى جەتپەگەندىكتەن, ورىندىققا شىعىپ تۇراتىنىن ايتىپ, كوز جاسىن ءبىر سىعىپ الاتىن ەدى.
ەڭ عاجابى, ونى اۋىلدىڭ ۇلكەن-كىشىسىنىڭ ءبارى جاقسى كورەتىن. «شىركىن, قۋانىشبەكتىڭ ۇلكەن قىزى ەرەكشە بالا عوي. قاناتى جوق دەمەسەڭ, تۋرا پەرىشتەنىڭ ناق ءوزى» دەيتىن. ءالى ەسىمدە, بىردە اكەممەن ەرىپ ىسقاقباي اتانىڭ ۇيىنە بارعانمىن. سوعىمباسىنا بۇكىل اۋىل كەلگەن ەكەن. ىسقاقباي اتا ەل-جۇرت سىيلايتىن, قادىرمەندى كىسى ەدى. سول كىسى داستارقان باسىندا اپكەمنىڭ جۇعىمدى, يبالى مىنەزىن ايتقىسى كەلدى مە, ءسوزدى ارىدەن باستادى.
– وتكەندە ءبىر شارۋامەن جوعارى كاستەكتەگى اگرانومنىڭ ۇيىنە بارىپ ەدىم, جامال كەلىن جىكجاپپار بوپ تورگە شاقىردى. كەلىننىڭ كوڭىلىن قيماي, ىشكە كىرسەم, اۋىل مۇعالىمدەرىنىڭ ءبارى وسىندا ەكەن. ونىڭ جايىن كەلىننىڭ ءوزى ايتتى. «اعا, كەلگەنىڭىز جاقسى بولدى. قازىر, ىزدەگەن ءىنىڭىز دە كەلىپ قالادى. مىنا جۇرتپەن بىرگە وتىرىپ قۇران وقىڭىز, ۇيدەن ءدام تاتىڭىز» دەدى ول.
داستارقان باسىندا مەنىمەن اماندىق-ساۋلىق سۇراسقاننان كەيىن مۇعالىمدەر ءوزارا اڭگىمەلەسە باستادى. شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرىن ماقتاپ, ءبىرىن داتتاپ وتىرعان ولار ءبىر كەزدە قۋانىشبەك ءىنىمنىڭ بالاسى ايشاحاندى جاپا-تارماعاي ماقتاي باستادى. بارىنەن دە جامال كەلىننىڭ اڭگىمەسى وتە اسەرلى ەستىلدى.
– بالا كەزىمدە سويلەسە اۋزىنان ءىنجۋ-مارجان توگىلەتىن ءبىر قىز تۋرالى ەرتەگى ەستىگەن ەدىم. ايشاحاندى كورسەم بولدى, سول ەرتەگى ويىما تۇسەدى. «شىركىن, سول بالانىڭ بويىندا ءبىر ءمىنى جوق» دەپ ەدى, مۇعالىمدەر تاعى دا ونى قوشتاي كەتتى.
– جامال, دۇرىس ايتاسىڭ, سول بالانىڭ ادەپتىلىگى, ىزەتتىلىگى كىمدى بولسا دا ەرىكسىز ءتانتى ەتەدى. اينالاسىنداعىلار دا ونى تاپ ءبىر مۇعالىم سياقتى تىڭدايدى – دەگەن ءداۋتاباننىڭ ۇيىندەگى بالحيا كەلىننىڭ ءسوزىن تاعى دا قايىپبەك جالعاستىرىپ اكەتتى.
ء«تىل-اۋزىمىز تاسقا. كەيدە مەن سول بالا قولىنا تىكەن ۇستاسا دا, ونى گۇلگە اينالدىرىپ جىبەرەتىن شىعار, دەگەن ويعا كەلەمىن» دەدى ءبىر ءسات قاتۋلى قاباعىن جازىپ.
– سول كۇنگى اڭگىمەگە ءوز باسىم اسا ريزا بولدىم. ءار بالانىڭ مىنەز-قۇلقىن, وي-ورەسىن مۇعالىمدەر جاقسى بىلەدى ەكەن. اسىرەسە ولار ءبىزدىڭ تەمەكىساراي اۋىلىنىڭ ماقتانىشى ايشاحان بالام جايلى ايتقان سوزدەرى كوڭىلىمنەن شىقتى – دەگەنى سول ەدى, ايشاحاننان كۇندە تەپەرىش كورىپ جۇرگەن مەن شىداي المادىم. قايتىپ شىدايسىڭ, كۇن سايىن سابىندى كوپىرتىپ ەزىپ, كوزىڭدى اشىتىپ, جىلاتىپ-ەڭىرەتىپ سۋعا تۇسىرەدى. «كيىمىڭدى وسى سەن قايدا ءجۇرىپ بىلعايسىڭ» دەپ ارا-اراسىندا شىقپىرتىپ تا الادى. ءالى مەكتەپكە بارماعان كەزىم عوي. وسى باستان كوندىگە بەر دەپ ويناۋعا جىبەرمەي, ءارىپ ۇيرەنىپ, ونى جازۋعا ماجبۇرلەيدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, مەنىڭ ۇيدەگى «جەندەتىم».
بۇرىندارى اتا-انامنىڭ قاسىندا ەركەلەپ جاتاتىن ەدىم. نەگە ەكەنىن, اكەم كوبىنە سىرتتا تۇنەيدى (سوڭىنا تۇسكەن كەڭەس ادامدارى ىزدەپ كەلىپ قالار دەپ). ال انام بايعۇس 80 كيلولىق قانار قاپتى ارقاسىنا ساپ كوتەرەم دەپ اياعىن سىندىرىپ العان كورىنەدى. سودان كەيىن مەن ايشاحاننىڭ قاسىنا جاتۋعا ءماجبۇر بولعان ەدىم. بۇل جەردە دە جىبىرلاپ تىنىشتىق تاپپايمىن با, مەن ايشاحاندى, ايشاحان مەنى كەيىتىپ, كەرىسىپ جاتىپ ازەر ۇيىقتايتىنبىز.
– اتا, دەدىم داۋىستاپ (اكە-شەشەم ابدەن ەركەلەتىپ ەركىمە قويا بەرگەن ازدەك بولسام كەرەك, مەنى بۇكىل اۋىل قاراتەنتەك دەيتىن. قۇلاعىم ۇيرەنىپ كەتسە كەرەك, مەن وعان رەنجىمەيتىنمىن).
– ءا, قاراتەنتەك, كانە, نە ايتقىڭ كەلدى؟ – دەدى ىسقاقباي اتا.
– اتا, ءسىز ايشاحاندى بەكەر ماقتايسىز. ول ءداپ ءسىز ويلاعانداي جاقسى ەمەس. سەنبەسەڭىز, قاسىنا ءبىر كۇن قونىپ كورىڭىزشى, – دەپپىن مەن. ىسقاقباي اتا نە ايتارىن بىلمەي ء«اي, تەنتەك-اي» دەپ باسىن شايقاعانى تاپ بۇگىنگىدەي ەسىمدە.
ەسەيە كەلە مەن اپكەم ايشاحاننىڭ قانداي ماداققا بولسا دا لايىق ەكەنىنە كوزىم جەتە باستادى. جانە ونى ىشتەي ماقتان تۇتاتىن بولدىم. راسىندا دا, ەشكىمدى الالاماي, جۇرتتىڭ بارىنە قامقورلىقپەن قارايتىن, جۇرەگى تەك ىزگىلىككە جارالعان ايشاحان اۋىلدىڭ ۇلكەندەرى ايتقانداي, ءوز قاتارىنا قاراعاندا, الدەقايدا سانالى ەكەنى ونىڭ ءار ىسىنەن, جۇرتپەن قارىم-قاتىناسىنان ايقىن بايقالىپ تۇراتىن. وقۋدا دا ۇزدىك. مەكتەپ بىتىرگەن سوڭ ونىڭ قالاعان وقۋىنا تۇسەتىنىنە ەشكىمنىڭ ءشۇباسى بولمايتىن. الايدا ءبىزدىڭ ءۇيدىڭ ءىشى تاعى دا تاعدىردىڭ اياۋسىز سىنىنا تاپ بولدى. ۇزاق جىل جازىقسىز جالا جابىلىپ, ءومىرى قۋعىندا وتكەن اكەمنىڭ دەنساۋلىعى سىر بەرىپ, ايشاحان مەكتەپ بىتىرەتىن جىلى دۇنيەدەن ءوتتى. اكەمنىڭ قازاسى كوپ دۇنيەنى وزگەرتتى. ايشاحان دا جوعارى وقۋ ورنىنا بارا المادى. بىراق جاسىمادى. جامبىل اتا اۋىلىنا بارىپ, مەكتەپكە پيونەرۆوجاتىي بولىپ ورنالاستى. سوندا ءجۇرىپ, ابەن قوجامقۇلوۆ دەگەن ازاماتقا تۇرمىسقا شىقتى. ءيا, ول بارعان جەرىنە بالداي باتىپ, سۋداي ءسىڭدى. اتا-ەنەسى ونى جاقسى كورگەنى سونشا, «كەلىنىمىز ۇيىمىزگە قۇت بوپ كەلدى. ۇلىمىزدىڭ ماڭدايى اشىلدى», دەپ قۋاندى. «وعان ەكى دۇنيەدە دە ريزامىز» دەپ باتالارىن بەردى. ءتورت قايىنسىڭلىسىن وقىتىپ, ۇزاتىپ, سولاردىڭ ەڭ سۇيىكتى ادامىنا اينالدى. ءوزى دە جەتى بالانىڭ اناسى اتانىپ, ولارعا دۇرىس ءتالىم-تاربيە بەرىپ, ۇلدارىن ۇياعا, قىزدارىن قياعا قوندىردى. ءبىلىم-بىلىگىن كوتەرۋدى دە ۇمىتقان جوق. اباي اتىنداعى پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتتى ءبىتىرىپ, ءوزى قىزمەت اتقارعان قاراسۋ اۋىلىنداعى ەڭ ۇزدىك ۇستاز اتانىپ, قازاق سسر-ىنە ەڭبەك سىڭىرگەن ۇستاز توسبەلگىسىن الدى. سونداي-اق «التىن القالى انا» اتاندى. قاينىسى فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, اكادەميك تولەگەن قوجامقۇلوۆتىڭ سوزىمەن ايتقاندا, ايشاحان بۇكىل قازاق ايەلدەرىنىڭ ەتالونىنا اينالدى.
ءومىرى جۇرتقا ونەگە بولعان سول ايشاحان قايتىس بولعاندا ىزگى جۇرەكتى ءبىر اۋىل ادامى ايتقان مىنا ءبىر اڭىز اڭگىمە وسى كۇنى ويىما ورالا بەرەدى.
«جەر بەتىندە مەيىر-قايىر ازايا باستاعاندا جاراتۋشى يەم جۇرتقا ۇلگى-ونەگە بولسىن, ماڭايىنا ىزگىلىك شۋاعىن شاشسىن, سول شۋاق اينالاسىنداعى ادامداردىڭ بويىنا نۇر بوپ تاراسىن دەپ جەر بەتىنە ادام بەينەسىندەگى پەرىشتەلەردى جىبەرەتىن كورىنەدى. ايشاحان سول پەرىشتە بولار دەپ ويلايمىن» دەگەن ەدى بىردە.
ونىڭ بۇل ءسوزىنىڭ اقيقاتىن جۇمىر باستى پەندە قايدان ءبىلسىن. بالكىم, سولاي دا شىعار. ءيا, قالاي بولعاندا دا تۇلا بويى تۇنعان مەيىرىم مەن شاپاعات, جۇرەگىنىڭ ولشەۋسىز جىلۋى وعان اللانىڭ بەرگەن وراسان سىيى ەدى. سوندىقتان دا شىعار, ۇزاق جىلدار بويى ءوزارا سىيلاسىپ وتكەن سىرلاس قۇربىسى, قازاقتىڭ ارقالى اقىنى فاريزا وڭعارسىنوۆا «ايشاحان – ناعىز پاراسات پاتشايىمى عوي» دەپ تامساناتىن.
وسى ارادا ايتا كەتەتىن تاعى ءبىر جايت, ايشاحان ۇستازدىڭ زەينەت دەمالىسىنا شىققانىنا نە زامان. الايدا ونىڭ ءوز شاكىرتتەرىنە بەرگەن جۇرەك جىلۋى ەش سۋىماعان ەكەن. ءيا, ونى جەرلەگەن كۇننىڭ ەرتەسىنە باسىنا قۇران وقىپ قايتايىق دەپ بارعان ۇلكەن-كىشى مىنا ءبىر كورىنىسكە تاڭ-تاماشا بولعان. ايشاحاننىڭ قابىرىن كەزىندە ءوزى وقىتقان شاكىرتتەرى تۇگەلدەي راۋشان گۇلدەرىمەن كومكەرىپ تاستاپتى. مىنە, ۇستازعا دەگەن شاكىرت ماحابباتى.
ايشاحان قۋانىشبەكقىزىنىڭ ەسىمى التىن ارىپپەن جازىلىپ, ەلىمىزدىڭ التىن كىتابىنا ەنگەن ەكەن. وكىنىشتىسى, ونى ءوزى كورە الماي كەتتى.
قازاق ء«تىرى ءولىنىڭ كوزىن جابادى, ءولى ءتىرىنىڭ كوزىن اشادى» دەيدى. بۇل ناعىز ومىردەن الىنعان ءسوز ەكەن. ولاردىڭ ومىرلىك ۇستانىمى, كىسىلىك كەلبەتتەرى كىمگە بولسا دا ۇلگى بولۋعا لايىق ەكەنىن بىلگەندىكتەن دە, ويىمدى كوپشىلىكپەن ءبولىسۋدى ۇيعاردىم.
جۇماگۇل سولتى,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, حالىقارالىق الاش ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى
