سۋرەت «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارحيۆىنەن الىندى
ەگىس القابىنداعى مولشىلىق
مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل – ەگىننىڭ شىعىمدىلىعى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا ارنالعان شارالاردىڭ ناقتى ناتيجەسى.
بىلتىر بيداي 12,2 ملن گەكتاردان جينالىپ, 20,3 ملن تونناسى باستىرىلدى. بۇل الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا جارتى ميلليون تونناعا كوپ. ەگىس القاپتارىن ءارتاراپتاندىرۋ ناتيجەسىندە بيداي ەگىسى شامامەن 900 مىڭ گەكتارعا قىسقارعانىمەن, وزىق اگروتەحنولوگيالاردىڭ ارقاسىندا ءونىم كولەمى تومەندەمەي, كەرىسىنشە وسكەن. بۇعان قوسا 4 ملن تونناعا جۋىق ارپا جينالدى. العاش رەت بۇرشاق داقىلدارى ءتۇسىمى 1 ملن تونناعا جەتسە, مايلى داقىلداردان رەكوردتىق 4,3 ملن توننا ءونىم الىندى. سونداي-اق 2,9 ملن توننا كارتوپ, 3,8 ملن توننا كوكونىس پەن 2,6 ملن توننا باقشا داقىلدارى ءوندىرىلدى.
ماقتانى تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسىن قولدانعان شارۋاشىلىقتار گەكتارىنان 50 تسەنتنەرگە دەيىن ءونىم الدى. ورتاشا ونىمدىلىك 30 تس/گا دەڭگەيىندە قالىپتاسىپ, 428 مىڭ توننا ءشيتتى ماقتا جينالدى. بۇل – وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 42 پايىزعا كوپ.
«بىلتىرعى دەرەككە قاراساق, 26,5 ملن توننا استىق باستىرىلعان ەكەن. اتاپ وتەرلىگى, وسىمدىك شارۋاشىلىعىنداعى ءوندىرىس كولەمى 21,1%-عا, ال مال شارۋاشىلىعىندا 3,2%-عا ارتتى. وسى ءوسىم اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىمىن 13,7%-عا ۇلعايتىپ, ونىڭ كولەمى 8,3 ترلن تەڭگەگە جەتكەن ەدى. ال بيىلعى مالىمەتتەرگە قاراپ, سالاداعى دامۋ ۇردىسىنە كوڭىلىڭ تولادى», دەيدى ەكونوميست س.جوباەۆ.
مال شارۋاشىلىعىنداعى تۇراقتى ءوسىم
پرەزيدەنت سۇحباتىندا مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ كەرەكتىگىنە توقتالدى. «2035 جىلعا قاراي الەمدە مال ەتىن تۇتىنۋ كولەمى 233 ميلليون تونناعا دەيىن وسەدى. سوعان سايكەس ونىڭ يمپورتى 27 ملن تونناعا دەيىن ارتادى. قازاقستاننىڭ, سىرتقا, اسىرەسە ازيا ەلدەرىنە ەت شىعاراتىن ءىرى ەكسپورتتاۋشىعا اينالاتىن مۇمكىندىگى بار. سوندىقتان بىلتىر قاراشادا وتكەن اۋىل شارۋاشىلىعى ەڭبەككەرلەرىنىڭ ەكىنشى فورۋمى ءدال وسى مال شارۋاشىلىعى سالاسىنا ارنالدى», دەدى ق.توقاەۆ.
ينفوگرافيكانى جاساعان – امانگەلدى قياس, «EQ»
جالپى, ەلىمىزدە كەيىنگى 11 ايدىڭ قورىتىندىسىندا مال شارۋاشىلىعى سالاسىندا تۇراقتى ءوسىم ساقتالعانىن بايقاۋعا بولادى. ەتتىڭ بارلىق تۇرىنەن 1 ملن توننادان استام ءونىم ءوندىرىلىپ, الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 3 پايىزعا جوعارى بولدى. ءىرى قارا مال سانى 2,7 پايىزعا ارتىپ, 8,3 ملن باسقا جەتتى. ءتول الۋ دا ايتارلىقتاي ءوستى, 2,8 ملن بۇزاۋ تىركەلىپ, بىلتىرعىدان 17,8%-عا كوپ. جىلقى سانى 6,9%-عا كوبەيىپ, 4,4 ملن باستى قۇرادى, ال ق ۇلىن سانى 1 ملن-عا جەتتى. تۇيەدە دە ءوسىم بار, ونىڭ سانى 300 مىڭ باسقا, بوتا سانى 53,8 مىڭعا جەتتى.
«سيىر ەتى – 358,8 مىڭ توننا, قوي ەتى – 111,8 مىڭ توننا, جىلقى ەتى – 146,8 مىڭ توننا, قۇس ەتى 337,1 مىڭ توننا كولەمىندە ءوندىرىلدى. بۇعان قوسا ءسۇت ءوندىرىسى 3 491 مىڭ تونناعا جەتىپ, 5%-عا ارتسا, جۇمىرتقا ءوندىرىسى 4,1 ملرد دانادان اسقان. مال شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ ناقتى كولەم يندەكسى 103,5%-دى قۇراپ, وندىرىلگەن ءونىمنىڭ اقشالاي كولەمى 3,3 ترلن تەڭگەگە جەتتى. بۇل – سالاداعى جۇيەلى دامۋدىڭ ءارى اگرارلىق سەكتوردىڭ ەل ەكونوميكاسىنا قوسىپ وتىرعان ۇلەسىنىڭ ايقىن دالەلى», دەدى اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى امانعالي بەردالين.
فەرمەر ونىمىنە قولداۋ بار
19 جەلتوقساننان باستاپ ازىق-ت ۇلىك كورپوراتسياسى ءداندى, مايلى داقىلداردى تىكەلەي ساتىپ الۋ باعدارلاماسىن ىسكە قوستى. بۇل تەتىك فورۆاردتىق قارجىلاندىرۋدان كەيىنگى اگرارشىنى قولداۋدىڭ ەڭ سۇرانىسقا يە قۇرالىنىڭ ءبىرى سانالادى ءارى اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىن ءادىل باعادا كەپىلدى وتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
بيىل ساتىپ الىناتىن داقىلداردىڭ تىزبەسى كەڭەيتىلدى. بيداي, ارپامەن قاتار, كۇنباعىس, مايلى زىعىر مەن قاراقۇمىق تا قابىلدانادى. ەسكەرە كەتەتىنى, ءبىر اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرۋشىسىنەن بارلىق داقىل ءتۇرى بويىنشا جيىنتىق كولەمدە 3 مىڭ توننادان ارتىق ءونىم الىنبايدى. «نەگە 3-اق مىڭ توننا؟» دەگەن سۇراعىمىزعا كورپوراتسيانىڭ باسقارۋشى ديرەكتورى ساعات تولەۋ: «3 مىڭ توننالىق شەكتەۋدىڭ قويىلۋى, شاعىن جانە ورتا فەرمەردىڭ بارىنشا كوبى قاتىسۋىنا مۇمكىندىك بەرۋ ماقساتىندا جاسالدى. ءتيىمدى شارالار شاعىن جانە ورتا فەرمەرلەرگە باعىتتالعان», دەپ جاۋاپ بەردى.
تىكەلەي ساتىپ الۋ باعدارلاماسىنا قاتىسۋعا ءوتىنىم كورپوراتسيانىڭ وڭىرلىك وكىلدىكتەرىندە قابىلدانادى. «تىكەلەي ساتىپ الۋ 4 كۇننەن بەرى ءجۇرىپ جاتىر. 24 جەلتوقسانداعى جاعداي بويىنشا ديقاندار 22 مىڭ توننادان استام استىق تاپسىردى», دەگەن ساعات تولەۋ ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن قابىلداۋ جۇمىسى كۇن سايىن قارقىن الىپ كەلە جاتقانىن ايتتى.
بىلتىر «اۋىل» پارتياسى دا ماجىلىستە اگرارلىق سەكتوردىڭ مۇددەسىن قورعاۋعا ءارى اۋىلدىڭ تۇراقتى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان جۇمىس جۇرگىزدى. سۋ كودەكسىنە ەنگىزىلگەن وزگەرىستەر بويىنشا فەرمەرلەرگە ەرىگەن قار سۋىن 2 ملن تەكشە مەترگە دەيىن ارنايى رۇقساتسىز جيناۋعا مۇمكىندىك بەرىلدى, بۇل قۇرعاقشىلىققا بەيىم وڭىرلەر ءۇشىن ماڭىزدى. سالىق جەڭىلدىكتەرى دە ارتتى. سالاداعى ءونىم وندىرۋشىلەرگە قوسىلعان قۇن سالىعى 80 پايىزعا دەيىن تومەندەتىلدى, بۇل ءوندىرىستى كەڭەيتۋگە ءارى جاڭا تەحنولوگيا ەنگىزۋگە جاعداي جاسايدى.
بالىق شارۋاشىلىعى دا نازاردان تىس قالمادى. «اكۆاوسىرۋ تۋرالى» زاڭعا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ, سۋبسيديالاردىڭ اشىق ءبولىنۋى مەن مونوپولياعا جول بەرمەۋ قامتاماسىز ەتىلدى. پارتيانىڭ باستاماسىمەن اگرارلىق بانك قۇرۋ, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, تۇقىم شارۋاشىلىعىن دامىتۋ, توپىراق قۇنارلىلىعىن ساقتاۋ سياقتى ۇزاقمەرزىمدى جوبالار ىلگەرىلەتىلدى.
«دەپۋتاتتىق ساۋالدار ارقىلى وڭىرلەردەگى ناقتى ماسەلەلەر ۇكىمەتكە جەتكىزىلدى. زاڭنامالىق شەشىمدەر مەن بيۋدجەتتىك تۇزەتۋلەر, وڭىرلەرمەن تۇراقتى بايلانىس پارتيانىڭ اگرارلىق ساياساتتاعى ۇستانىمىنىڭ تەك ۇران ەمەس, ناقتى ءىس-قيمىل ەكەنىن دالەلدەدى», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى, «اۋىل» پارتياسىنىڭ توراعاسى سەرىك ەگىزباەۆ.
