ەلىمىزدىڭ ءوز باعىتى, ءوز جولى بار

سۇحبات بىرنەشە ىرگەلى تۇجىرىمدى ايقىنداعان سەكىلدى. العاشقىسى – كوشباسشىلىق پەن مەنەدجمەنت. پيتەر درۋكەردىڭ «مەنەدجمەنت – ءىستى دۇرىس ىستەۋ, ال كوشباسشىلىق – دۇرىس ءىستى ىستەۋ» دەگەن ءسوزى بار. پرەزيدەنت ءدال وسى كوشباسشىلىقتى كورسەتىپ وتىر.

ساياساتكەرلەر «لايك» قۋىپ, سايلاۋ­شىنىڭ كوڭىلىنە قاراپ جالتاقتايتىن جاھاندىق پوپۋليزم داۋىرىندە ول «دۇرىس ءىستى ىستەۋ» (Doing the right thing) جولىن تاڭداپ جاتىر. ءتىپتى ول شەشىمدەر ۋاقىتشا قولايسىز كورىنسە دە. ول «مەملەكەت ماعان قارىز, ءبارىن مەملەكەت شەشۋگە ءتيىس» دەگەن ءينفانتيلدى كوزقاراستى ەمەس, جاۋاپتى سەرىكتەستىك مودەلىن ۇسىنادى.

ەكىنشى, مەملەكەتتەگى احۋالعا قاتىس­تى پرەزيدەنت ارتىق پەسسيميزمگە دە, داڭعازا وپتيميزمگە دە ۇرىنباي, بايسالدى ءارى شىنايى كوزقاراس ءبىلدىردى. مەتافورامەن ايتساق, ءبىزدىڭ ەكونوميكا سىرتتاي ءزاۋلىم سارايعا ۇقسايدى ء(ىجو ءوسىپ جاتىر, كورسەتكىشتەر جاقسى), بىراق ىشكى ينجەنەرلىك جۇيەلەرى كۇردەلى جوندەۋدى قاجەت ەتەتىن ءۇي سەكىلدى. پرەزيدەنت ادەمى قاسبەتتىڭ ار جاعىنداعى پروبلەمالاردى اشىق ايتۋعا دايىن باسشى رەتىندە كورىندى: ينفلياتسيانى تەجەۋ, لوگيستيكانى دامىتۋ, جۇيەلىك رەفورمالار – مۇنىڭ ءبارى سول ء«ۇيدىڭ» قۇلاماي, بەرىك تۇرۋى ءۇشىن قاجەت.

ءۇشىنشى, «انتي-گەتسبي» كوز­قاراسى. سۇحباتتىڭ ەڭ تەرەڭ قاباتى – قۇندىلىقتار ماسەلەسى. مودەرنيزاتسيا – باتىستىڭ ينس­تيتۋتتارى مەن يدەيالارىن مەحا­­­نيكالىق كوشىرۋ ەمەس. بۇل – زاماناۋي قۇندىلىقتاردى ءوز مادەني كودىمىزعا ءسىڭىرۋ ۇدەرىسى. مەملەكەت باسشىسى الەۋمەتتىك ۇدەرىستەردى تەرەڭ تۇسىنەتىنىن كورسەتتى. باتىستىڭ سەرپىلىسى كەزدەيسوق پايدا بولعان جوق – ونى ەڭبەك ەتيكاسى مەن قاراپايىمدىلىقتى دارىپتەگەن رەفورماتسيا, ءبىلىم مەن عىلىمدى كۋلتكە اينالدىرعان اعارتۋ­شىلىق, جەكەمەنشىك پەن قۇقىق ۇستەمدىگىن ورنىقتىرعان جۇيە قالىپ­تاس­تىردى. شىعىستىڭ دا ءوز جولى بار: كونفۋتسيلىك ەتيكا, ءتارتىپ, مەريتوكراتيا, ءبىلىم كۋلتى مەن قوعام الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىك.

ءبىزدىڭ مودەرنيزاتسيا – سولاردىڭ سوقىر كوشىرمەسى ەمەس, زاڭ, ءبىلىم, تەحنولوگيا, ەڭبەكقورلىق پەن ەتيكانى ۇلتتىق بولمىسىمىزعا ۇيلەستىرۋ. پرەزيدەنت «داڭعويلىق» پەن رەنتالىق ءومىر سالتىنا قارسى ەڭبەك پەن ءبىلىم كۋلتىن ۇسىنادى. بۇل – «كورىنۋگە» ەمەس, «بولۋعا» ۇندەيتىن فيلوسوفيا.

ءتورتىنشى, جالعان مۇگەدەكتەر مەن «اگرارلىق وليگارحتار» تۋرالى ايتىلعان ويلار دا وتە ماڭىزدى. پرەزيدەنت شەنەۋنىكتەردى عانا ەمەس, مەملەكەتتى الداۋعا داعدىلانعانداردى دا سىنعا الدى. بۇل – «بيلىك ۇنەمى كىنالى, ال قاراپايىم ادام ءاردايىم ءمىنسىز» دەگەن جالعان شابلوننان باس تارتۋ. ناعىز الەۋمەتتىك ادىلەتتىلىك – كومەكتى سحەمامەن يەلەنەتىندەرگە ەمەس, شىنىمەن مۇقتاج جاندارعا بەرۋ.

بەسىنشى, جاساندى ينتەللەكت – ستراتەگيالىق تاڭداۋ. 2026 جىلدى جاساندى ينتەللەكت جىلى دەپ جاريا­لاۋ – ەلدى «ورتاشا تابىس تۇزاعىنان» جانە شيكىزاتقا تاۋەلدىلىكتەن شىعا­رۋ­عا باعىتتالعان ماڭىزدى قادام. پرەزيدەنت NVIDIA باسشىسىنىڭ «كوك جەيدەلىلەر» تۋرالى ءسوزىن بەكەرگە كەلتىرگەن جوق: بولاشاقتا كود پەن قۇرالدىڭ, جۇمىسشى مامانداردىڭ ماڭىزى تەڭ بولاتىنىن جاقسى تۇسىنەدى. جۇمىسشى ماماندىقتارىنا باسىمدىق بەرۋ, جاڭا ماراپاتتار, جۇمىسشى ماماندىقتار جىلى – ءبارى ءبىر جۇيەلى ستراتەگيانىڭ بولىگى.

سونداي-اق ستالين مەن تروتسكي مىسالى – ساتتىك كونيۋنكتۋراعا جاسالعان اششى يشارا. پرەزيدەنت «لايك» پەن ترەندتىڭ تاريحتا قال­ماي­تىنىن جاقسى تۇسىنەدى. تاريح شۋدى ەمەس, ناتيجەنى ساقتايدى. بۇل ديسكۋرستىڭ قۇبىلمالىلىعىن ءتۇسىنۋىن جانە تاريحي ويلاۋدىڭ ما­ڭىزدىلىعىن كورسەتەدى. زاڭ مەن ءتارتىپ, تازالىق (سونىڭ ىشىندە مەن­­­­تال­دى گيگيەنا مەن رۋحاني دامۋ), اعارتۋشىلىق – بۇل كەيىن ەل دامۋىنا قۋاتتى سەرپىن بەرۋ ءۇشىن قىسىلىپ تۇرعان سەرىپپە ىسپەتتى.

مودەرنيزاتسيانىڭ دايىن رەتسەپتى جوق, ءار ەلدىڭ ءوز باعىتى, ءوز جولى بار. بۇل سۇحبات بىزگە سول كارتانى تۇسىنۋگە جاقسى مۇمكىندىك بەرەدى. بۇل – ەرەسەك ادامدارعا ارنالعان «ەرەسەك مەملەكەتتىڭ» ۇستانىمى. ال ەرەسەكتەردە, قۇر عاجايىپقا سەنۋدىڭ ورنىنا جوسپار جانە ونى جۇزەگە اسىراتىن ەرىك-جىگەر بولادى.

اسحات ايماعامبەتوۆ,

ءماجىلىس دەپۋتاتى