فوتو: الماتى قالاسى اكىمدىگى
ناقتى مىسالدار
اسىرەسە, ورتالىقتا تۇراتىندار كولىكتەن مۇلدە باس تارتا الادى. الماتىنىڭ كليماتى مۇمكىندىك بەرەتىندىكتەن, كۇندىز ورتالىقتاعى جۇمىستى قوعامدىق كولىكپەن نەمەسە جاياۋ بىتىرۋگە بولادى. العاشقى بولىپ جاۋاپكەرشىلىك پەن ەكوسانانى اۋقاتتى ازاماتتار مەن بيزنەس وكىلدەرى كورسەتۋگە ءتيىس.
«لوندوندا جەكە كولىك قىمبات ءارى ىڭعايسىز, دۋبايدا جۇك كولىكتەرى تەك تۇندە جۇرۋگە رۇقسات الادى, ال بەيجىڭدە قاتاڭ شارالاردىڭ ارقاسىندا لاستانۋ دەڭگەيى 55%-عا تومەندەدى. بۇل قالالاردىڭ بارلىعىندا ساپالى قوعامدىق كولىك جۇيەسى قۇرىلدى», دەپ ناقتى مىسالدار كەلتىردى ە. مۇحامەدجانوۆ.
گازعا كوشۋ
ال «رەنەسسانس پليۋس» كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى اسەت تازابەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, الماتى كوشەلەرىندە كۇن سايىن 1 ميلليوننان استام اۆتوكولىك جۇرەدى, ولاردىڭ ءبىر بولىگى ەكولوگيالىق تالاپتارعا ساي كەلمەيدى. لاستانۋدىڭ ەداۋىر ۇلەسىن جىلۋ ەلەكتر ورتالىقتارى, سونىڭ ىشىندە جىلىنا شامامەن 39 مىڭ توننا شىعارىندى بولەتىن 1-جەو بار.
«ەگەر گازعا كوشسەك, شىعارىندىلاردى جيىرما ەسەگە دەيىن ازايتۋعا بولادى», دەدى ول.
بالالار ءۇشىن وتە قاۋىپتى
سونداي-اق, قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق اۋديتورلار پالاتاسى وقۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى رايدين قاسىموۆتىڭ ايتۋىنشا, شىققانىنا 12 جىلدان اسقان اۆتوكولىكتەردە ۋىتتىلىق دەڭگەيى 84%-عا دەيىن ارتادى, ال ءبىر عانا اقاۋلى كولىك لاستاۋشى زاتتىڭ تۇرىنە قاراي 6-14 ەسە كوپ زياندى قالدىق شىعارادى.
«الماتىدا مۇنداي كولىكتەردىڭ سانى 80 مىڭعا دەيىن جەتۋى مۇمكىن, ال ولاردىڭ قورشاعان ورتاعا اسەرى 500 مىڭنان 1 ميلليونعا دەيىن جارامدى كولىكتىڭ ۇلەسىنە تەڭ بولۋى مۇمكىن», دەدى ر.قاسىموۆ.
شىعارىلاتىن زاتتاردىڭ قاتارىندا كومىرتەك توتىعى, كومىرسۋتەكتەر, PM2.5 جانە PM10 بولشەكتەرى, ازوت وكسيدتەرى بار. بۇل زاتتار اسىرەسە, بالالار ءۇشىن وتە قاۋىپتى.
«اۆتوپاركتى جاڭارتۋ مەن ەلەكتر كولىكتەرىن دامىتۋ – باسىم باعىتقا اينالۋعا ءتيىس», دەدى ساراپشى.
قالانىڭ بولاشاعى تۋرالى ويلانۋ
كولىك جانە ەكولوگيا سالاسىنىڭ ساراپشىسى ەلەنا ەرزاكوۆيچتىڭ ايتۋىنشا, الماتىدا تومەن شىعارىندىلار ايماقتارىن ەنگىزۋ تۇرعىنداردىڭ كولىكپەن ءجۇرۋ داعدىسىن وزگەرتۋگە كومەكتەسەدى.
«بۇل جاي عانا شەكتەۋ ەمەس, قالانىڭ بولاشاعى تۋرالى ويلانۋعا بەرىلگەن مۇمكىندىك», دەيدى مامان.
ول ءۇش نەگىزگى قادامدى ءبولىپ كورسەتتى – قالا ىشىندە قوزعالىستى ازايتۋ (پاندەميا كەزىندەگىدەي), ەلەكتروموبيلدەر مەن قوعامدىق كولىكتى دامىتۋ, كولىكتىڭ قورشاعان ورتانى ازىراق لاستايتىن تەحنولوگيالاردى جەتىلدىرۋ.
«كەشەندى ءتاسىل – ۇزاق جول, بىراق ول قاجەت», دەيدى ە.ەرزاكوۆيچ.
