سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – قاسيەت مۇحتاروۆ
قر پارلامەنتى سەناتىنىڭ دەپۋتاتى التىنبەك نۇح ۇلى بۇقار جىراۋ اتىنداعى پاۆلودار وبلىستىق ادەبيەت جانە ونەر مۋزەيىنىڭ ۇجىمىمەن كەزدەستى. وندا وڭىرلىك مۋزەيدىڭ جەتىستىكتەرىمەن بىرگە سالادا قوردالانعان ماسەلەلەر ايتىلدى.
ەرتىس-بايان وڭىرىندەگى بۇقار جىراۋ مۋزەيى كەيىنگى جىلدارى ەلىمىز بويىنشا وزىق ىستەرىمەن تانىلىپ كەلە جاتىر. مۋزەي جادىگەرلەرى ايماق دەڭگەيىندە عانا ەمەس, رەسپۋبليكادا, ءتىپتى شەت مەملەكەتتەردە تۇراقتى تانىستىرىلىپ, مادەني مۇرامىزدىڭ ماڭىزى جارقىراي ءتۇستى.
ال مۋزەي باسشىسى ەربول قايىروۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ «تسيفرلىق ەلگە اينالۋ» تۋرالى ماقسات-مىندەتى مۇندا قازىردىڭ وزىندە ورىندالا باستاعانىن باياندادى. تاريحي تۇلعالاردىڭ 3D بەينەسىن, جاس ۇرپاققا ۇلتتىق تاربيەنى سىڭىرەتىن شاعىن مۋلتفيلمدەر جاساۋ قولعا الىنىپ, ونىڭ الدى كەلۋشىلەرگە ۇسىنىلۋدا. دەيتۇرعانمەن تسيفرلىق مۇمكىندىكتەردىڭ بارلىعى وراسان زور قارجىنى قاجەت ەتەدى. سوعان وراي مۋزەي ۇجىمىنىڭ كەڭ اۋقىمدى جوسپارى تىعىرىققا تىرەلىپ تۇر. وعان جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن قاراجات قاراستىرۋ دا ازىرشە مۇمكىن ەمەس كورىنەدى.
الگىندەي قيىندىقتارعا قاراماستان بۇقار جىراۋ مۋزەيىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ءوز ميسسيالارىن ورنىقتى اتقارىپ, كەلۋشىلەرگە تاريح قويناۋىنا ساياحات جاساۋعا تولىققاندى مۇمكىندىك بەرىپ وتىرعانى ماقتاۋعا لايىق. مۋزەي بيىل جانە بىلتىر استانا قالاسىندا بىرنەشە كوشپەلى كورمە وتكىزدى. رەسپۋبليكالىق «رۋحاني قازىنا» بايقاۋىندا ەكى مارتە توپ جاردى. 2023 جىلى رەسەيدىڭ ماسكەۋ قالاسىنا بارىپ, ەرتىس-بايان وڭىرىنەن شىققان الاش ارداقتىلارىنىڭ كورمەسىن ۇيىمداستىردى. جىل سايىن وبلىس كولەمىندە ۇيىمداستىرىلاتىن «الاش ارداقتىلارىنىڭ ىزىمەن» ەكسپەديتسياسى ناتيجەسىندە جۇزدەگەن تىڭ جادىگەر, ونىڭ ىشىندە ابايدىڭ تۇڭعىش جىر جيناعى, احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ ەرتەدە شىققان «قىرىق مىسالى» جىر كىتابى, قوشكە كەمەڭگەر ۇلىنىڭ «قازاق تاريحى» ەڭبەگى, يسا بايزاقوۆتىڭ دومبىراسى, قانىش ساتباەۆتىڭ جازۋ ماشىڭكەسى جانە تاعى دا باسقا قۇندى زاتتار تابىلدى. وعان قوسا, ايگىلى كەنتانۋشى قوسىم پىشەنباەۆ, حالىقتى وقۋ-بىلىمگە جەتەلەپ, قازاق جاستارىنىڭ ءبىلىم الۋىنا جاعداي جاساعان اعارتۋشى, قوعام قايراتكەرى سادۋاقاس شورمانوۆ, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى سەرىكباي مۇتكەنوۆ, تاعى دا باسقا ايگىلى جەرلەستەرىمىز تۋرالى تاريحي كىتاپتاردى جارىققا شىعاردى. مۋزەي قىزمەتكەرلەرى ارحيۆ قوپارىپ, ەل اۋزىنان دەرەك جيناپ, ءباسپاسوز بەتتەرىندە قانشاما زەرتتەۋ ماتەريالدارىن جاريالاپ كەلەدى. مۇنىڭ بارلىعى مۋزەي ماماندارىنىڭ ەل-جۇرتپەن تۇراقتى بايلانىس ورناتىپ, ىزدەنىستە جۇرەتىنىنىڭ دالەلى.
كەزدەسۋدە مۋزەي قىزمەتكەرلەرى الاتىن ەڭبەكاقىلارىنىڭ مولشەرى از ەكەنىن جەتكىزدى. ماسەلەن, مۋزەي قاراۋشىسىنىڭ ايلىعى 90 مىڭ تەڭگە بولسا, قاتارداعى جاس ماماندار نەبارى 130 مىڭ تەڭگە الادى. مۇنداي از عانا جالاقىعا قىمباتشىلىق زاماندا جان باعۋ وڭاي ەمەس. مۋزەيدە ۇزاق جىل ەڭبەك ەتىپ كەلە جاتقان تاجىريبەلى مامانداردىڭ دا ەڭبەكاقىسى ماردىمسىز, 200 مىڭ تەڭگەدەن اسپايدى. قور بولىمىندە شاڭ-توزاڭعا كومىلىپ, كونە قۇجاتتارمەن جۇمىس ىستەيتىن مامانعا «جۇمىس ورنىنىڭ زياندىلىعى ءۇشىن» اي سايىنعى ەڭبەكاقىسىنا نەبارى 5 مىڭ تەڭگە ۇستەمە قوسىلادى ەكەن. مەكەمەدەگى جالعىز «گازەل» كولىگى دە ەسكىرگەن. ۇجىم وزگە اۋدان-قالالارداعى مادەني ءىس-شارالارعا ساپارلاعاندا قاجەتتى جابدىقتارىن سىيدىرا الماي سارساڭعا ءتۇسىپ جۇرگەنى. سوندىقتان سىيىمدىلىعى جوعارى ءبىر شاعىن اۆتوبۋس پەن قىزمەتكەرلەردى قالا ىشىندەگى ءىس-شارالارعا كۇندەلىكتى تاسيتىن جەڭىل كولىك قاجەت-اق دەستى. مۋزەي قىزمەتكەرلەرى كۇن سايىن بالاباقشالار مەن مەكتەپتەرگە, وزگە دە ەڭبەك ۇجىمدارىنا بارىپ, مادەني-رۋحاني ءىس-شارالار, كورمەلەر ۇيىمداستىرادى. سوندىقتان تاسىمال ماسەلەسى دە ساپالى شەشىمدى قاجەت ەتەدى.
تاعى ءبىر ماسەلە – تەحنيكالىق پەرسونال, ياعني كولىك جۇرگىزۋشى, اۋلا سىپىرۋشى, كۇزەتشى, ەلەكتريك سياقتى قىزمەتكەرلەرگە ەڭبەك دەمالىسىنا شىققاندا ماتەريالدىق كومەك تولەنبەيدى. سەبەبى بۇل زاڭدا قاراستىرىلماعان. وسى ماسەلەنى دە ءتيىستى زاڭنامالىق قۇجاتتارعا ەنگىزسە دەپ ءوتىندى ۇجىم وكىلدەرى.
اتاپ وتەرلىگى, بۇقار جىراۋ مۋزەيى تاريحي عيماراتتا ورنالاسقان. سوناۋ ءحىح عاسىردىڭ سوڭىندا مەشىت رەتىندە اعاشتان سالىنعان ساۋلەتتى نىسان وبلىستاعى تاريحي نىساندار تىزىمىنە كىرەدى. ياعني عيماراتتىڭ ءوزى دە جادىگەر رەتىندە سانالادى. وكىنىشكە قاراي, كونە نىسان جوندەۋگە سۇرانىپ تۇر. مۋزەيگە كەلۋشىلەر اعىنى ءبىر بولەك, كۇندەلىكتى مادەني ءىس-شارالاردىڭ بارلىعى وسى تاريحي عيماراتتا وتەدى. بولمەلەرى تار, جادىگەرلەردى جارقىراتىپ ءىلىپ قويۋعا كەلمەيدى. سوندىقتان اعاش ءۇيدىڭ جانىنان مۋزەي ءۇشىن جاڭادان زامانعا ساي عيمارات سالىپ بەرسە, دۇرىس بولار ەدى دەپ ەسەپتەيدى ۇجىم. وعان قاجەت جەر تەلىمى دايىن تۇر.
«مۋزەي قىزمەتكەرلەرىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى بىزگە جاقسى ءمالىم. مۋزەي سالاسىنداعى كادرلاردى جوعالتىپ الماۋ كەرەك. قازىر مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءبىلىم مەن عىلىم سالاسىنا باسىمدىق بەرىپ, بۇل سالالارعا تريلليونداعان تەڭگە قاراجات بولگىزىپ جاتىر. مادەنيەت سالاسىن, سونىڭ ىشىندە مۋزەي ءىسىن دە قولعا الاتىن ۋاقىت جەتتى دەپ ويلايمىن. پارلامەنت دەڭگەيىندە مۋزەي مەن كىتاپحانا سالاسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىن ۇلعايتۋ تۋرالى ماسەلە بۇعان دەيىن كوتەرىلدى. بۇل باستاما اياقسىز قالمايدى», دەدى التىنبەك نۇح ۇلى.
كەزدەسۋدەگى بارلىق ماسەلەنى قاپەرىنە الىپ, جەرگىلىكتى جانە ورتالىق بيلىككە ءتيىستى ۇسىنىستار ەنگىزەتىنىن, قاجەت بولسا سەنات مىنبەرىنەن كوتەرەتىنىن ءمالىم ەتتى.
پاۆلودار وبلىسى
