وتىرىستا استانا قالاسىنىڭ اكىمى جەڭىس قاسىمبەك حالىق سانىنىڭ تۇراقتى ءوسىمى قالالىق ينفراقۇرىلىمعا جاڭا مىندەتتەر جۇكتەپ, الدىن الا جوسپارلاۋدى قاجەت ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.
1 قاراشاداعى كورسەتكىش بويىنشا ەلوردا حالقى 1 622 245 ادامعا جەتىپ, جىل باسىنان بەرى 93 542 تۇرعىنعا ارتقان. ونىڭ ىشىندە 17 265 ادام تابيعي ءوسىم ەسەبىنەن, ال 76 277 ادام كوشى-قون ەسەبىنەن كوبەيگەن. حالىق سانىنىڭ ءوسىم قارقىنى 6,12%-دى قۇراپ, جىل سايىنعى كوشى-قون لەگى شامامەن 100 مىڭ ادام دەڭگەيىندە بولعاندىقتان, بۇل دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك قولداۋ جۇيەلەرىنە تۇسەتىن جۇكتەمەنى كۇشەيتىپ وتىر.
كەڭەستە دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن دامىتۋ ماسەلەسىنە دە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. دەنساۋلىق ساقتاۋ ءبىرىنشى ۆيتسە-ءمينيسترى تيمۋر سۇلتانعازيەۆتىڭ مالىمەتىنشە, استانادا 277 مەديتسينالىق ۇيىم جۇمىس ىستەيدى. عيماراتتاردىڭ توزۋ دەڭگەيى 14,7%, مەديتسينالىق تەحنيكامەن جاراقتاندىرۋ 82,4%-دى قۇرايدى. دەگەنمەن كادر تاپشىلىعى ءالى دە ساقتالىپ وتىر.
دەموگرافيالىق ءوسىم جاعدايىندا بوسانۋ ۇيلەرى مەن پەريناتالدىق ورتالىقتارعا قوسىمشا كوڭىل ءبولۋ قاجەت. كەيىنگى 10 جىلدا ەلوردادا بوسانۋ كورسەتكىشى 45%-عا ارتقان.
تالقىلاۋعا پىكىر بىلدىرگەن ايدا بالاەۆا مەديتسينالىق كومەكتى كورسەتۋ بارىسىندا بايىپتى ءارى نىسانالى ءتاسىلدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.
«مەديتسينا باقىلاۋسىز قىسىم جاعدايىندا جۇمىس ىستەي المايدى. كورسەتىلەتىن كومەك پەن قىزمەت ناقتى مۇقتاج ادامعا ءدال باعىتتالۋى كەرەك. بۇل – ءپرينتسيپتى ماسەلە. بارلىق دەڭگەيدەگى باسقارۋشىلىق شەشىمدەر جۇيەنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتىپ, ازاماتتار ءۇشىن قىزمەت ساپاسىنىڭ ناقتى جاقسارۋىنا الىپ كەلۋى ماڭىزدى», دەدى پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى.
استانانىڭ ءبىلىم سالاسى دا تۇراقتى دەموگرافيالىق ءوسىم جاعدايىندا دامىپ كەلەدى. وقۋ-اعارتۋ ءمينيسترى جۇلدىز سۇلەيمەنوۆانىڭ ايتۋىنشا, ەلوردادا شامامەن 200 ورتا ءبىلىم بەرۋ ۇيىمى بار, وندا 300 مىڭنان استام وقۋشى ءبىلىم الادى. وقۋشىلار كونتينگەنتىنىڭ جىل سايىنعى ءوسىمى 10-12 مىڭ بالانى قۇرايدى.
سونىمەن بىرگە جۇيەدە ساپاعا قاتىستى بىرقاتار ماسەلە ساقتالىپ وتىر, ونىڭ ىشىندە كادرمەن قامتۋ جانە جەكەمەنشىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ ينفراقۇرىلىمى بويىنشا تۇيتكىلدەر بار. بيىل جەكەمەنشىك مەكتەپتەردى قارجىلاندىرۋعا 272 ملرد تەڭگە ءبولىندى, بۇل ءبىلىم بەرۋ قىزمەتىنىڭ اشىقتىعىن, ستاندارتتارعا سايكەستىگىن جانە ساپاسىن ودان ءارى ارتتىرۋ مىندەتىن كۇن تارتىبىنە شىعارادى.
وقۋ قارقىنىن ارتتىرۋدىڭ جانە الەۋمەتتىك تۇراقتىلىقتى قالىپتاستىرۋدىڭ نەگىزى رەتىندە مەكتەپكە دەيىنگى جانە باستاۋىش ءبىلىمنىڭ ماڭىزىنا ەرەكشە باسىمدىق بەرىلدى. كەڭەسكە قاتىسۋشىلار مۇعالىمدەردى دايارلاۋ ساپاسىن ارتتىرۋمەن قاتار, پەداگوگتەرگە تۇسەتىن شامادان تىس اكىمشىلىك جۇكتەمەنى ازايتۋدىڭ وزەكتىلىگىن اتاپ ءوتتى.
«ينفراقۇرىلىمدى سالۋعا دا, جابدىقتاۋعا دا بولادى, بىراق مازمۇن مەن بايىپتى ءتاسىل بولماسا, ناتيجە شىقپايدى. بۇگىنگى بالالار – ەرتەڭگى قوعام. سوندىقتان پرەزيدەنت ايتىپ جۇرگەن باستامالار ناقتى مانمەن تولىعىپ, جاۋاپتى ءارى بەلسەندى ازاماتتى قالىپتاستىرۋعا جۇمىس ىستەۋى ماڭىزدى», دەدى ايدا بالاەۆا.
سونداي-اق پەداگوگتەردى قولداۋدىڭ جانە وقىتۋ ساپاسىن ارتتىرۋدىڭ قۇرالى رەتىندە ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىنە تسيفرلاندىرۋ مەن جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ قاجەتتىگى ايتىلدى.
جوعارى ءبىلىم سالاسىندا استانانىڭ ءىرى اكادەميالىق ورتالىق رەتىندەگى مارتەبەسىنە قاراماستان, كادر دايارلاۋدا تەڭگەرىمسىزدىك بار ەكەنى اتاپ ءوتىلدى. ەلورداداعى 13 جوعارى وقۋ ورنىندا 105 مىڭنان استام ستۋدەنت وقيدى, الايدا گۋمانيتارلىق ماماندىقتار بويىنشا ارتىقشىلىق بولعانىمەن, ينجەنەرلىك, IT, مەديتسينا جانە پەداگوگيكا كادرلارىنا سۇرانىس جوعارى كۇيىندە قالىپ وتىر. عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەكتىڭ ايتۋىنشا, قابىلداۋ جۇيەسىن ەكونوميكانىڭ قاجەتتىلىكتەرىمەن تىعىز بايلانىستىرۋ, دۋالدى وقىتۋدى دامىتۋ جانە تسيفرلاندىرۋ مەن جي-ءدى ەسكەرە وتىرىپ, ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن جاڭارتۋ قاجەت.
حالىق سانىنىڭ ءوسۋى ەڭبەك نارىعى مەن الەۋمەتتىك قولداۋ جۇيەسىنە دە اسەر ەتىپ وتىر. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى سۆەتلانا جاقىپوۆانىڭ مالىمەتىنشە, ەلوردانىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندى حالقى 750 مىڭ ادامنان استى.
2024–2025 جىلدارى قالاعا 90 مىڭنان استام ادام كەلدى, الەۋمەتتىك قولداۋ الۋشىلار سانى 120 مىڭنان استى. 2025 جىلى 42 مىڭنان استام ادام جۇمىسپەن قامتىلعان.
بۇدان بولەك, سپورت جانە تۋريزم ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ماسەلەسى تالقىلاندى. استانادا 800-دەن استام سپورت نىسانى بار, ولاردىڭ شامامەن 60%-ى جەكەمەنشىك يەلىكتە. ينفراقۇرىلىممەن قامتىلۋ دەڭگەيى 55-60%-دى قۇرايدى, تۇرعىنداردىڭ شامامەن 41%-ى سپورتپەن جۇيەلى تۇردە اينالىسادى. جاڭا تۇرعىن الاپتاردا قادامدىق قولجەتىمدىلىك فورماتىنداعى نىسانداردى ودان ءارى دامىتۋ ماڭىزدى ەكەنى اتاپ ءوتىلدى.
كەڭەس قورىتىندىسىن شىعارا وتىرىپ, پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى ەلوردانىڭ الەۋمەتتىك دامۋى دەموگرافيالىق جانە كوشى-قون ۇدەرىستەرىن وبەكتيۆتى باعالاۋعا نەگىزدەلگەن كەشەندى شەشىمدەردى تالاپ ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى.
اكىمدىككە جانە سالالىق مەملەكەتتىك ورگاندارعا الەۋمەتتىك قىزمەتتەردى نىسانالى جوسپارلاۋ مەن قارجىلاندىرۋ بويىنشا جۇمىستى جالعاستىرۋ, كادر ساياساتىن ەكونوميكانىڭ سۇرانىستارىمەن ۇيلەستىرۋدى كۇشەيتۋ, جاڭا اۋدانداردا الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمنىڭ قولجەتىمدىلىگىن كەڭەيتۋ, بيۋدجەتتىك شىعىستاردىڭ اشىقتىعىن ارتتىرۋ جانە ەلوردانىڭ قوعامدىق كەڭەسىمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى دامىتۋ تاپسىرىلدى.
سونداي-اق استانانىڭ قارقىندى ءوسىمى جاعدايىندا ورنىقتى دامۋدىڭ نەگىزگى فاكتورى – باسقارۋ ساپاسى مەن قابىلداناتىن شەشىمدەردىڭ جۇيەلىلىگى ەكەنى ايرىقشا اتاپ ءوتىلدى.
