سۋرەتتى تۇسىرگەن – نۇربولات نۇرجاۋباي
قازىر «تازا قازاقستان» ەكولوگيالىق باستاماسى اياسىنداعى قالا مەن اۋىلداعى جۇيەلى جۇمىستار تازالىقتىڭ قوعامعا ءتارتىپ اكەلەتىن قاعيداعا اينالا باستاعانىن بىلدىرەدى. مىسالى, وسى كۇنى سىر وڭىرىندە كاسىپكەرلەر اكتسياعا قولداۋ رەتىندە دەمالىس, ويىن, سپورت الاڭدارىن سالىپ, تۇرعىن ۇيلەر مەن الەۋمەتتىك نىسانداردى جوندەۋگە دەمەۋشىلىك كورسەتىپ وتىر. بۇل جۇمىستار وبلىس ورتالىعىندا عانا ەمەس, بارلىق اۋداندا جالعاسىن تاۋىپ, كوشەلەردى اباتتاندىرۋ, جارىقتاندىرۋ جۇمىستارى ۇزدىكسىز جۇرگىزىلىپ كەلەدى.
وڭىردە بىرىڭعاي ديزاين-كود ەنگىزىلىپ, بارلىق ەلدى مەكەندەگى عيماراتتار مەن قوعامدىق كەڭىستىكتەر ارحيتەكتۋرالىق تالاپتارعا سايكەستەندىرىلدى. قىزىلوردادا 60 كوپقاباتتى ءۇيدىڭ قاسبەتى جاڭارتىلىپ, 20 ءۇيدىڭ اۋلاسى اباتتاندىرىلدى.
قازىر وبلىس ورتالىعىندا جوندەۋدەن ءوتىپ جاتقان پرەزيدەنت ساياباعىندا سپورت, ويىن الاڭدارى, سانيتارلىق مودۋلدەر, ەكوبوكستار مەن فاندوماتتار ورناتىلادى. ساياباق اۋماعىندا جىل بويى ۇزدىكسىز جۇمىس جاسايتىن 300 ورىندىق زاماناۋي بالالار تىنىعۋ لاگەرى مەن بوتانيكالىق ءبىلىم بەرۋ ورتالىعى بوي كوتەرىپ كەلەدى. ودان بولەك, قۇنى 9 ملرد تەڭگەگە ساياباق پەن قالانى بايلانىستىراتىن جاياۋ جۇرگىنشىلەر كوپىرى سالىنىپ جاتىر.
وڭىردە كەيىنگى جىلدارى «ۇلگىلى ەلدى مەكەن» وبلىستىق كونكۋرسى وتكىزىلىپ كەلەدى. «تازا قازاقستان» رەسپۋبليكالىق ەكولوگيالىق باعدارلاماسىنان ۇندەس وسى باستاما اياسىندا ەكى جىلدا وبلىستىق بيۋدجەتتەن 1,5 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ, ۇزدىكتەرگە 48 ارناۋلى تەحنيكا تابىستالدى. بيىلعى كونكۋرسقا 39 ەلدى مەكەن قاتىسىپ, كوميسسيا اۋىلداردا اتقارىلعان جۇمىستارمەن تانىستى. «ۇلگىلى اۋدان», «ۇلگىلى اۋىل», «ۇلگىلى ەلدى مەكەن» اتالىمدارىن قامتىعان كونكۋرس قورىتىندىسىندا جەڭىمپازدارعا 564 ملن تەڭگەگە 19 ارناۋلى تەحنيكا بەرىلدى.
«تازا قازاقستان» اكتسياسى اياسىنداعى سەنبىلىكتەر قازىر جۇرتتى جاقسى ىسكە جۇمىلدىرعان باستاماعا اينالدى. جىل باسىنان بەرى تازالىق جۇمىستارىنا 440 مىڭنان استام تۇرعىن قاتىسىپ, مىڭداعان توننادان استام تۇرمىستىق قالدىق شىعارىلىپ, ەلدى مەكەندەردەگى 510 سكۆەر مەن پارك, 256 تاريحي-مادەني ەسكەرتكىش, 1019 الەۋمەتتىك نىسان, 3 603 وندىرىستىك, كاسىپكەرلىك نىسان, سونداي-اق 332 سۋ ايدىنى مەن 41 394 كوشە بويى تازارتىلدى.
وسى كۇنى اۋداندار مەن اۋىلداردا جۇرتتى تازالىققا ۇندەيتىندەردىڭ قاتارى مولايعان. بۇل قاتاردان قوعام بەلسەندىلەرىمەن قاتار كوپبالالى انالاردى, بەلسەندى جاستاردى كورۋگە بولادى. اۋدانداردا تازالىققا كوشە بولىپ جۇمىلاتىن جاقسى ءۇردىس بايقالا باستادى. سەنبىلىككە قاتىساتىن جاستارى جوق ۇيلەردىڭ اۋلاسىن تازالاپ, قورا-قوپسىسىن جۇمىلا جوندەپ بەرەتىن جاناشىرلار دا بار.
دەگەنمەن جۇرتتىڭ ءبارى ورتاق مىندەت تالابىن تۇسىنە قويدى دەۋ تاعى قيىن. مۇندايلار قالا, اۋدان اكىمدىكتەرى جانىنان قۇرىلعان ءموبيلدى توپتار نازارىنان تىس قالمايدى. ولار سانيتارلىق تازالىقتى ساقتاپ, اينالانى لاستاۋدىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا كۇندەلىكتى رەيدكە شىعادى.
اينالانىڭ تازالىعى تۋرالى اڭگىمەنىڭ اباتتاندىرۋ, كوركەيتۋ-كوگالداندىرۋعا جالعاساتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. ءتىلىن تاپپاساڭىز, تابيعاتى قاتال وڭىردە تىككەن تالىڭ جايقالا كەتۋى نەعايبىل. جىل باسىنان بەرى وبلىس اۋماعىندا كليماتتىق جاعدايعا بەيىمدەلگەن 255 500 ءتۇپ قاراعاش, تەرەك, سىر تالى كوشەتى وتىرعىزىلدى. وسىندايدا قالا ىرگەسىندەگى سورتاڭ جەردى جايقالعان باققا اينالدىرعان بەكتاي اقساقالدىڭ ۇلگىسىن الدىمەن ايتار ەدىك.
جالپى, جىلدان-جىلعا سورتاڭدانىپ كەلە جاتقان توپىراقتى بار كوشەت جەرسىنە بەرمەيتىنى بار. ايتسە دە, ءادىسىن تاۋىپ, وسىنداي جەرگە ءتۇرلى جەمىس اعاشتارىن, ءتىپتى تروپيكالىق وسىمدىكتەردى دە ءوندىرىپ وتىرعاندار كەزدەسەدى. بەلگىلى باعبان بەكتاي اقساقال سولاردىڭ ءبىرى.
جاسى توقسانعا تاياعان قاريا وسى ۋاقىتقا دەيىن 2 ميلليوننان استام كوشەت وتىرعىزىپ, تەك سىرتتا عانا وسەتىن تالاي تال-داراقتى سىرعا جەرسىندىردى. اقساقال قازىر جايقالعان باۋعا اينالعان اۋماققا توقسانىنشى جىلدارى قونىس تەۋىپتى. قۇلازىعان دالاعا قوي جايىپ, ەكى جىلدا مال باسىن 300-دەن اسىرىپ تاستايدى. كەيىن مالدى ساۋدالاپ, باعباندىق كاسىپتى ءبىرجولا قولعا الادى.
– قىسى-جازى جەل ۇيىتقىپ تۇراتىن اۋاسى قۇرعاق, توپىراعى سورتاڭ وڭىردە دە قالاعانىڭدى وسىرۋگە بولادى. مىسالى, مەن قازىر كوشەتتى داننەن ەگىپ, 20-دان استام اعاش ءتۇرىن شىعاردىم. ولاردىڭ اراسىندا ارشا, جەرگىلىكتى قاراعاي سەكىلدى سيرەك كەزدەسەتىندەرى دە بار. ءتىپتى تاۋدا وسەتىن دولانانى ءوسىرىپ, جەمىسىن جەپ وتىرمىن. قازاق «داراق ءبىر جەردەن كوگەرەدى» دەگەندى تەگىن ايتپاعان عوي. ءدانى وسى توپىراقتىڭ ءنارىن بويىنا سىڭىرگەن تال مىقتى بولادى. سىرتتان كەلگەن كوشەتتەردىڭ بىزگە جەتكەنشە جولدا ءب ۇلىنىپ, تامىرى كەۋىپ قالاتىن كەزى كوپ. وسىدان كەيىن «سىر بويىندا قارا اعاشتان باسقا تال وسپەيدى» دەگەن تۇسىنىك تە قالىپتاسقان. مەن بۇل پىكىرمەن كەلىسپەيمىن», دەيدى قاريا.
اقساقالدىڭ باعىندا جەمىس اعاشىنىڭ 10-نان اسا ءتۇرى بار. الما, شيە, ءجۇزىم, ورىك, المۇرت جايقالىپ تۇر. ەشقانداي تىڭايتقىش پايدالانباي-اق اعاشتىڭ بار ءتۇرىن ەگىپ وتىرعان قاريادان كوكتەمدە كوشەت الاتىندار از ەمەس. وسىلايشا, بۇرىن سىرتتان كەلگەندەردىڭ ساۋداسىن قىزدىرىپ جۇرگەندەر جەرگىلىكتى كوشەتكە بەت بۇرا باستادى.
جۋىردا جەرگىلىكتى «Qyzylorda» تەلەارناسى ۇيىمداستىرعان «جىل تاڭداۋى –2025» جوباسىندا «جىلدىڭ ەڭبەك ادامى» اتالىمىندا بەكتاي سۇلەيمەنوۆ كوپشىلىكتىڭ داۋىس بەرۋىمەن ۇزدىكتەر قاتارىنان كورىندى. «تازا قازاقستان» باستاماسىنا ءۇن قوسقان باعباننىڭ ءۇردىسى ەل اراسىندا اۋقىمدى اكتسياعا ۇلەس قوسقاندار قاتارىنىڭ ارتۋىنا سەپ بولىپ كەلەدى.
قىزىلوردا
