ءبىلىم • 27 قاراشا, 2025

باتىرلار جىرىن تولعادى

80 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

جاقىندا ۇلىتاۋ وبلى­سى, ساتباەۆ قالا­سىندا العاش رەت «كى­تاپ وقيتىن ۇلت» جو­باسى اياسىندا وبلىس­تىق ء«جۇز جول جىر» بايقاۋى ءوتتى.

باتىرلار جىرىن تولعادى

بايقاۋدىڭ ماق­سا­­تى – وسكەلەڭ ۇر­­پاقتى كىتاپ وقۋ­عا,­ حال­قىمىزدىڭ رۋحاني اسىل مۇراسىنا دەگەن سۇيىس­­پەن­شىلىگىن وياتۋ وقۋ­شى­لار­دىڭ شىعار­ما­شىلىق پەن زيات­كەرلىك قابىلەتىن دا­­مىتىپ, قازاق حال­قىنىڭ باتىرلىق ەپوستارىن ناسي­حاتتاۋ. جىر دوداسىنىڭ ىرىكتەۋ كەزەڭى قىر­كۇيەك ايىندا وتكەن ەدى. جو­بانىڭ اۆتورى اباي وراز­دىڭ ايتۋىنشا, ءوڭىردى ارالاپ كىتاپقۇمار, زەردەلى جەت­كىنشەكتەردى ىزدەگەن. سايىسقا ۇلىتاۋ وبلىسىنان 4–16 جاس ارالىعىنداعى 118 بالا قا­تىستى. بايقاۋدىڭ تالابى بويىن­شا قاتىسۋشىلار «الپامىس باتىر» جىرىنىڭ مازمۇنىن تولىق ءبىلىپ, ءوز جاسىنا ساي جىردان ءۇزىندى جاتقا ايتۋى قاجەت. سونداي-اق جىرداعى كونەرگەن, تاريحي سوزدەردىڭ ماعىناسىن اشىپ, مازمۇنعا بايلانىستى قويىلعان سۇراقتارعا جاۋاپ بەرەدى.

«الپامىس باتىر» جىرى­نىڭ ءتۇرلى نۇسقاسى بار. سون­دىقتان سايىسقا قاتىسۋشىلار 1990 جىلى «جالىن» باسپاسىنان شىققان ء«تورت باتىر» كىتابىنا كىرگەن «الپامىس باتىر» جىرىن جاتتادى. جاس ەرەكشەلىگىنە سايكەس جىر جاتتاۋ ءتورت توپقا ءبولىندى: 4–7 جاس (50–80 جول), 8–11 جاس (100–130 جول), 12–15 جاس (150–170 جول), 16–20 جاس (200–230 جول). جەتكىنشەكتەر ونەرىن بەلگىلى قالامگەر, قازاق­ستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى بايانعالي ءالىم­جانوۆ باستاعان قازىلار ال­قاسى باعالادى.

بايقاۋ بارىسىندا ءار جاس شاماسىنداعى بالالار وتە بەل­سەندىلىك تانىتتى. ولار جىردى ايتقاندا وبرازعا كىرىپ, تۇرلەندىرىپ, تىڭداۋشىلارىن ۇلكەن اسەرگە بولەدى. ايتالىق, جاڭا­ارقالىق ءالي امانجان اتتى بالا «الپامىس باتىر» جىرىن تولىق جاتتاپ, جۇرتتى تاڭ­عالدىردى. ەڭ كىشكەنتاي قا­تىسۋشى ساتباەۆ قالاسىنان كەل­گەن ءتورت جاسار ايزەرە ابىل­قاسىمعا كورەرمەن سۇيسىنە قارا­دى. 5–7 جاس قاتىسۋشىلار اراسىندا بالشايىم كورشىحان, عالىم­جان بايشات, قاۋقار باش­­پاي, كوركەم داستان ەسىمدى بالا­لار بالداي تىلىمەن, ساق جاۋىن­گەرى­نىڭ كيىمىن كيىپ ساح­ناعا جار­قىراپ شىعىپ, ەلدى اۋزىنا قاراتتى.

سونداي-اق مادەني شارادا بەلگىلى جىرشى بايانعالي ءالىمجانوۆ «ماناس» جىرىنان ءۇزىندى ايتسا, تانىمال ءانشى سەرىك وسپانوۆ اقتامبەردى تەرمەسىن توگىلت­تى.

بايقاۋدىڭ جەڭىمپازدارى مەن جۇلدەگەر­لەرىنە ءى, ءىى, ءىىى دارەجەلى ديپلوم, سونداي-اق ىنتالاندىرۋ سىيلىق­تا­رى بەرىلدى. جۇلدە جاس ەرەك­شە­لىگىنە سايكەس تاعايىن­دال­دى. وڭىردەگى مەتسەناتتار مەن ۇلتتىق ونەردى قولداۋشى ازا­مات­تار قوسىمشا جۇلدە تا­عايىن­­دادى.

ۇلىتاۋ اۋدانىنىڭ شەڭ­بەر اۋىلىنان كەلگەن يسا شام­بۇلحان (8 جاس) مەن تاڭ­شولپان دۋلاتقىزى (16 جاس) باس بايگە يەلەندى. بالالاردى باپتاعان ءار مەكتەپتەن كەلگەن جەتەكشىلەر دە ولجالى ورالدى. ولارعا بايان­عالي ءالىمجانوۆ ءوز قولتاڭباسىمەن «400 ءتاتتى تاقپاق» پەن «ابىلايحان مەن باتىرلار» كىتابىن تارتۋ ەتتى.

 

ۇلىتاۋ وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار