شاكارىم ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باستاماسىمەن جارىق كورىپ كەلە جاتقان باسىلىمنىڭ 20 جىلدىعى اتالىپ ءوتتى. وعان ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى دۋمان ورىنبەك جانە فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور اراپ ەسپەنبەتوۆ, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, پروفەسسور مۇحتاربەك كارىموۆ, ۆەتەريناريا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور زەينوللا توقاەۆ, ادەبيەتتانۋشى, ەنتسيكلوپەديست-عالىم تۇردىعۇل شاڭباي, شاكارىم ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى امانتاي يسين, PhD قارلىعاش اۋباكىروۆا, باسقا دا سەمەي قالاسىنىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن ۋنيۆەرسيتەت دەكاندارى, وقىتۋشىلارى قاتىستى. ايتۋلى جيىندا رەكتور دۋمان ورىنبەك, اراپ ەسپەنبەتوۆ, زەينوللا توقاەۆ قاتارلى عالىمدار «شاكارىم» جۋرنالىنىڭ عىلىمي ەرەكشەلىكتەرىن ايتىپ بەردى.
– بۇل – تەك ءبىر باسىلىمنىڭ عانا ەمەس, تۇتاس ءبىر عىلىمي باعىتتىڭ قالىپتاسۋىنا ىقپال ەتكەن ايتۋلى باسىلىم دەۋگە بولادى. 2004 جىلى نەگىزى قالانعان جۋرنالدىڭ العاشقى نومىرلەرى كەزىندە-اق قازاق رۋحانياتىنا جاڭاشا سەرپىن بەرگەن ەدى. باسىلىمنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلار – بەلگىلى عالىم, قوعام جانە مادەنيەت قايراتكەرلەرى ەرلان سىدىقوۆ پەن تۇردىقۇل شاڭباي اعالارىمىزدىڭ ەڭبەگى زور ەكەنىن ايتۋىمىز كەرەك. باسىلىم بۇگىندە شاكارىمتانۋ ءىلىمىنىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى, – دەدى رەكتور.
ۇلى ويشىل, اقىن, عۇلاما شاكارىم قۇدايبەردى ۇلىنىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىن جان-جاقتى زەرتتەۋگە, ونىڭ فيلوسوفيالىق جانە ەتيكالىق كوزقاراستارىن قازىرگى زامانمەن بايلانىستىرا زەردەلەۋگە ارنالعان ماقالالار تۇراقتى تۇردە جاريالانىپ تۇرادى. وسىناۋ 20 جىل ىشىندە جۋرنالدىڭ مازمۇنى مەن اۋقىمى كەڭەيىپ, ەلتانۋ, ابايتانۋ, شاكارىمتانۋ, الاشتانۋ, ءفالساپا, سونداي-اق ادەبيەت پەن ونەر سالالارىن قامتيتىن بەدەلدى عىلىمي باسىلىمعا اينالدى. مۇندا تەك تاجىريبەلى عالىمداردىڭ زەرتتەۋلەرى عانا ەمەس, جاس زەرتتەۋشىلەر مەن قالامگەرلەردىڭ شىعارمالارى دا جارىق كورەدى.
ءىس-شارا بارىسىندا جۋرنالدىڭ 20 جىلدىق تاريحى مەن جەتىستىكتەرى سارالانىپ, ونىڭ قازاق عىلىمى مەن مادەنيەتىنە قوسقان ۇلەسى كەڭىنەن ايتىلدى.
– وسىدان 25 جىل بۇرىن الماتىنى تاستاپ, سەمەيگە ورالۋ ماعان وڭاي بولعان جوق. دەگەنمەن جەرلەستەرىمنىڭ, ونىڭ ىشىندە شاكارىم ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ سول كەزدەگى رەكتورى ەرلان سىدىقوۆتىڭ شاقىرۋىنا ەلگە بارا المايمىن دەپ ايتا المادىم. سەمەيگە ورالا سالا, ۋنيۆەرسيتەت جانىنان «شاكارىمتانۋ عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىن» اشىپ, ونىڭ عىلىمي تۇجىرىمداماسىن دايىندادىم. سول عىلىمي كونتسەپتسيا نەگىزىندە, ىرگەلى ءۇش جۇمىس قولعا الىندى. «شاكارىم» تۇلعالىق ەنتسيكلوپەدياسى, كوپتومدىق «شاكارىمتانۋ ماسەلەلەرى» سەريالىق جيناعى جانە وسى «شاكارىم» عىلىمي-تانىمدىق جۋرنالى. ەڭ باستىسى, الماتىداعى تاجىريبە-مە سۇيەنىپ, ەلىمىزدەگى ءمۇيىزى قاراعايداي عالىمدار وسى ىرگەلى جۇمىسقا اتسالىسىپ, قولدادى. اكادەميك ۇستازدارىم زاكي احمەتوۆ, زەينوللا قابدولوۆ, بىرگە جۇمىس ىستەگەن اكادەميك ابدىمالىك نىسانباەۆ, شىعىستانۋشى ءابساتتار دەربىسالى, ابايتانۋشى مەكەمتاس مىرزاحمەت ۇلى, اكادەميك عاريفوللا ەسىم, شاكارىمتانۋشى بالتاباي ابدىعازي, تاعى باسقا عالىم اعالارعا, زامانداستارىما العىسىم شەكسىز, – دەيدى جۋرنالدىڭ رەداكتورى, عالىم تۇردىعۇل شاڭباي.
عالىمنىڭ ايتۋىنشا, «شاكارىم» جۋرنالى كەيىنگى جىلدارى كوپتومدىق «شاكارىمتانۋ ماسەلەلەرى» جيناعىنىڭ جانە اۋقىمدى عىلىمي ەڭبەك – «شاكارىم» ەنتسيكلوپەدياسىنىڭ قالىپتاسۋىنا نەگىز بولىپ وتىر.
– ءبىر كەزدە ءاليحان بوكەيحان ۋنيۆەرسيتەتىندە «الاشتانۋ عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىن» اشىپ, سوندا باسشىلىق ەتتىم. ودان سوڭ اباي مۋزەيىن باسقاردىم. وسى ارالىقتا «شاكارىم» عىلىمي-تانىمدىق جۋرنالى جابىلىپ قالىپتى. ىسكەر عالىم دۋمان ورىنبەك شاكارىم ۋنيۆەرسيتەتىنە رەكتور بولىپ كەلگەندە, مەنى جۇمىسقا شاقىردى. «كەزىندە ءوزىڭىز باستاعان جۇمىستى قايتا قولعا الىپ, قالپىنا كەلتىرىڭىز. ۋنيۆەرسيتەت جانىنان «شاكارىم عىلىمي مۋزەيىن» جاساڭىز» دەدى. ناتيجەسىن كورىپ وتىرسىزدار. بۇگىن مىنە جيىرما جىلدىعىن اتاپ ءوتىپ وتىرعان «شاكارىم» عىلىمي-تانىمدىق جۋرنالىندا, قانشاما ەلدىك ماسەلەنى كوتەرگەن ماقالا جارىق كوردى. ول بۇگىنگى رۋحاني بايلىق, ەرتەڭگى تاريح, – دەيدى تۇردىعۇل شاڭباي.
مەرەيتوي اياسىندا قايتا اشىلعان شاكارىمتانۋ عىلىمي ورتالىعىنىڭ دايىنداۋىمەن جارىق كورگەن «رودنيك پو يمەني شاكاريم» اتتى كىتاپ تانىستىرىلدى. بۇل تۋىندى – ۇلى تۇلعانىڭ رۋحاني الەمىن, ادامگەرشىلىك ۇستانىمدارىن, الەمدىك وي كەڭىستىگىندەگى ورنىن كوپشىلىككە تانىتا تۇسپەك. اتالعان ەڭبەك رەسەيدەگى قازاقستان ەلشىلىگىنىڭ قولداۋىمەن باسىلىپ شىعىپتى.
اباي وبلىسى
