ونەر • 14 قاراشا, 2025

«بارا جاتىر جۇلدىزى اعىپ...»

30 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

كوك جۇزىندەگى بۇلتتاي كوشكەن جىلدار تىزبەگىنە كوز سالعان سايىن ونداعان وي ءوز قۇرساۋىنا الاتىنى بار. سان ساۋالدىڭ جاۋابىن ىزدەپ, كوڭىل بىردە كوككە ورلەپ, بىردە قۇلديلايدى. كەيدە وتكەن شاققا قارايلاپ, كوڭىل شىركىننىڭ كوك تەڭىزدەي تولقيتىنى بەلگىلى. بىردە دەرەكتى, بىردە دەرەكسىز دۇنيەلەر سانانى سان ساققا جۇگىرتەدى. قۇستاي ۇشقان ۋاقىتتىڭ قاناتىنان قارماۋ استە مۇمكىن ەمەس. سودان دا بولسا كەرەك, كوز ۇشىنان الىستاعان جىلدارعا دەگەن ساعىنىش سارقىلمايتىنداي كورىنەدى.

«بارا جاتىر جۇلدىزى اعىپ...»

ادام جانى, كىسى كوڭىلى – نازىك قۇبىلىس. جاراتىلىس يەسىنىڭ جانىن قيسىنسىز سوزبەن جارالاۋ – قيىن ءىس ەمەس. اقي­قاتىندا ءتان جاراسىن ەمدەۋ وڭاي بولعانىمەن, جان جاراسىنا شيپا تابۋ قيىن ەكەنىنە ەشكىمنىڭ تالاسى جوق.

مۇندايدا قۇدىرەتتى پوەزيانىڭ تارماقتارىنان جانىمىزعا جالاۋ, كوڭىلىمىزگە دەمەۋ ىزدەگەندەي بولامىز. قىلىشتان وتكىر, قىلدان نازىك ءتىلى بار شايىر جىرى ادەمى انگە اينالسا, سول ءان كوڭىل تۇكپىرىندەگى ءتۇرلى ويدىڭ ءتۇيىنىن تارقاتۋعا سەبەپشى بولىپ جاتسا, بۇل دەگەنىڭىز ءوزارا ۇيلەسىم تاپقان ساز بەن ءسوزدىڭ مىقتىلىعى ەمەي نەمەنە؟

اقيقاتىندا, كەيدە قيساپسىز سوزدەن گورى اسەرلى ءاننىڭ ىرعاعى جۇرەككە جىلى تيەدى. استارىندا تەرەڭ ءمان تۇنعان تۋىندى كوكەيىمىزدە كىلكىپ تۇرعان, القىمىمىزعا تىعىل­عان كوپ ءسوزدى از شۋماقپەن, ءدال تارماق­پەن جەتكىزگەندە, شىنىندا دا, ءبىر رازىلىق كۇي بويىڭدى كەرنەي تۇسەدى. جەڭىلدەپ قالعانداي بولاسىڭ. ايتەۋىر تۇڭعيىعىنا تارتا تۇسەتىن سول ءبىر ءاننىڭ ءيىرىم-قايىرىمىنا ەلىتەسىڭ. سەن ءۇشىن كومپوزيتوردىڭ جۇرەگىن جارىپ شىققان ءان سويلەپ تۇرعانداي بولادى. ونەردىڭ قۇدىرەتى دەگەنىمىز دە سول شىعار.

ايتۋلى اقىن ەسەنقۇل جاقىپ­بەكتىڭ قاي ولەڭى بولسىن قازاق وقىر­مانىن بەيجاي قالدىرمايتىنى داۋسىز. قارا ولەڭنىڭ تۇنىعىنان قانىپ ىشكەن اقىننىڭ سوزىنە جازىلعان اندەر دە جۇرت جۇرەگىنە جەتىپ جاتاتىنى زاڭدىلىق. ارينە, شىناشاقتاي كەزىندە ايگىلى «بوزتورعايىمەن» تۇتاس حالىقتىڭ سۇيىسپەنشىلىگىنە بولەنگەن مەيرامبەك بەسپاەۆ سەكىلدى ءبىرتۋار تالانت سول ءاندى قالىبىنا سالىپ ورىنداعاندا, ول تۋىندىنىڭ باعى ءتىپتى اشىلا تۇسەتىندەي كورىنەتىنى تاعى بار. ەسەنقۇل جاقىپبەكتىڭ سوزىنە جازىلعان باعلان وماروۆتىڭ ء«بىر قۋانىپ» ءانى دە جۇرتتىڭ جادىندا ماڭگى جاڭعىرىپ تۇراتىن تۋىندىعا اينالعانىنا ەشكىمنىڭ تالاسى جوق.

«كوك شىققانعا ءبىر قۋانىپ,

ءشوپ شىققانعا ءبىر قۋانىپ,

ءومىر ءوتتى-اۋ زىرعىپ اعىپ, زىرعىپ اعىپ.

قىزعالداققا ءبىر قۋانىپ,

سارعالداققا ءبىر قۋانىپ,

ءومىر ءوتتى-اۋ زىرعىپ اعىپ, زىرعىپ اعىپ»,

دەپ باستالاتىن ءاننىڭ باستاپقى شۋماعىنىڭ ءوزى جۇرەككە جىلى تيەتىنى, جانىڭدى تەبىرەنتەتىنى, ويىڭدى ويران ەتەتىنى انىق.

كوپ ىشىندە قوقىرايىپ جۇر­گەن­مەن, قوعامدا ءاربىر ادام شىن مانىندە جالعىز عوي. ادام جانىن جابىرقاتقان سول جالعىزدىقتىڭ تۇڭعيىعىنا ءۇڭىلۋ دەگەنىڭىز استە وڭاي بولماسا كەرەك. ءاندى تىڭداي وتىرىپ, وڭاشا ويدان قاجىعان كىسىنىڭ كوڭىلىندەگى سەزىم شەرۋىندە بەيمالىم ءبىر درامانىڭ ءۇنى بار ما دەگەن وي ساناڭدى شىرماۋىقتاي شىرماپ الادى. ءبىر انىعى, اۆتوردىڭ جان ارپالىسى, كوڭىل تۇكپىرىندەگى مەحناتى مەن وكىنىشى, بالكىم ءبىز بىلمەيتىن ازابى ءاننىڭ قۇدىرەتى مەن ءانشىنىڭ داۋىسى ارقىلى ءبىزدىڭ دە كوڭىلىمىزدى الاساپىران قىلاتىنى داۋسىز.

باياۋ ءاننىڭ ىرعاعىنان تەرەڭ كۇرسىنىستىڭ ءۇنىن ەستىگەندەي سەزىمدە بولاتىنىڭ انىق. ارالاس ويلار جۇرەك تورىندەگى ءتۇرلى پايىمعا تولى دۇنيەنى قوزعايدى, تولعاندىرماي قويمايدى. تەرەڭدىگىمەن ءوزىنىڭ تۇڭعيىعىنا تارتا تۇسەدى... وتكەن شاققا قارايلاۋ ارقىلى جوعالتقان كۇندەردىڭ, ساعىمعا اينالعان جاستىق شاقتىڭ پارقىن تۇسىنگەندەي بولاسىڭ. بويىڭدى كوز الدىڭنان جىلىستاپ ءوتىپ جاتقان كۇندەرگە دەگەن قيماستىق سەزىم بيلەپ العانداي...

«كوك اسپاننان بارا جاتىر,

ءومىرىمنىڭ جۇلدىزى اعىپ,

جەتەم دەگەن ارمان جولىم,

بارا جاتىر جول دا ۇزارىپ,

جۇلدىز نەتكەن مۇڭلى جارىق, مۇڭلى جارىق.

 

ەسكى دوسپەن كەزدەسكەندە

ەسىم شىعىپ شىن قۋانىپ.

ءومىر ءوتتى-اۋ زىرعىپ اعىپ, زىرعىپ اعىپ.

وسەم دەگەن ۇلدى باعىپ,

كەتەم دەگەن قىزدى باعىپ,

ءومىرىمنىڭ بارا جاتىر,

بارا جاتىر جۇلدىزى اعىپ»,

دەگەن بيوگرافيالىق تارماقتار دا ءبارىمىزدىڭ باسىمىزدان ءوتىپ جاتقان كۇندەر مەن جىلداردىڭ كۇنتىزبەسىن جاساپ تۇرعانداي كۇي كەشتىرەدى.

راسىندا دا, جىلىستاپ ءوتىپ جاتقان ءومىردىڭ ءبىر ميسسياسى – وتكەن شاقتى ۇمىتپاۋ. ءبىر قىزىعى, باي-باعلاننىڭ دا, كەدەي-كەپشىكتىڭ دە ومىرىندە ەش وزگەرىسسىز قالاتىن الەم – ءجۇرىپ وتكەن جول, ساعىمعا, ساعىنىشقا تولى جىلدار. ونى ەشكىم دە قايتارا المايدى. ال ءار ادامنىڭ جۇلدىزى, ساعا­تى سوققاندا سونەدى. سودان دا بولسا كەرەك, كەز كەلگەن ادام وتكەن شاعىن ايرىقشا ساعىنىشپەن ەسكە الادى.

ءار ادامنىڭ تاعدىرى – شەشىمى جوق جۇمباق. ءار نارسەگە, بار دۇنيەگە قۋانا ءبىلۋ دە – باقىت. سىناپتاي سىرعىعان ۋاقىت ادام بويىنداعى ساعىنىش دەگەن الاپات سەزىمنىڭ شىرپىسىن تۇتاتپاي تۇرا المايتىنى اقيقات. ال ەسەنقۇل جاقىپبەكتىڭ ولەڭىنە جازىلعان ء«بىر قۋانىپ» ءانى – ادام تاعدىرىنىڭ سان تاراۋىنا سوزبەن قويىلعان ەسكەرتكىش.

سوڭعى جاڭالىقتار