بىلتىردان بەرى ەكولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنىڭ ورمان شارۋاشىلىعى جانە جانۋارلار دۇنيەسى كوميتەتى دۇنيەجۇزىلىك قورمەن بىرلەسىپ ەلىمىزدەگى لاندشافتتاردى تۇراقتى قالپىنا كەلتىرۋدى قولعا الدى. قازىر الەمدە وسىمدىكتەردىڭ بيوالۋانتۇرلىلىگىن ساقتاۋعا ارنالعان اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ, تابيعي فلورانىڭ, جەمىس-جيدەك, تاعى دا باسقا وسىمدىكتەردىڭ مىڭنان اسا تۇقىم قورى بار. ەلىمىز كەيىنگى ونجىلدىقتا ورمانداردىڭ ازايۋى, ورماننىڭ تابيعي الۋان تۇرلىلىگىنىڭ جويىلۋ پروبلەماسىمەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىر. دەگەنمەن ەلىمىزدە ورماندى قالپىنا كەلتىرۋ, ەكوجۇيەنى ساقتاۋدا ماڭىزدى اعاش, تال تۇرلەرى تۇقىمدارىنىڭ رەسۋرستارى مول ەكەنىن ايتادى ماماندار.
«بۇكىلقازاقستاندىق اعاش وتىرعىزۋ كۇنى» ەكولوگيالىق اكتسياسى اياسىندا سەمەي قالاسىنداعى بەيبىتشىلىك ارالىندا ورمان تۇقىمباعى اشىلدى. وعان وبلىس اكىمى بەرىك ءۋالي, «سەمەي ورمانى» رەۆەرۆاتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى, سالا ماماندارى مەن بەلسەندى جاستار قاتىستى.
تۇقىمباقتىڭ جالپى اۋماعى 100 گەكتاردى قۇرايدى. قۇرىلىسى 2026 جىلعى جەلتوقساندا اياقتالادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. تۇقىمباقتا قىلقان جاپىراقتى جانە جاپىراقتى اعاشتاردىڭ ەگىستىك الاڭى, جابىق تامىر جۇيەسىنە ارنالعان كونتەينەرلىك جىلىجايلار, شەبەرحانالار, قويمالار, كەڭسەلەر سالىناتىن بولادى. سونداي-اق 3 گا اۋماقتا ينجەنەرلىك جەلىلەر مەن قوسالقى الاڭدار ورنالاسىپ, 5 گا جەر پلانتاتسيالار مەن تۇقىمباققا ارنالادى.
رەسمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, بيىل وبلىستا 65 مىڭنان استام اعاش كوشەتى وتىرعىزىلدى. «سەمەي ورمانى» رەزەرۆاتى اۋماعىنداعى ورتتەردىڭ سالدارىن جويۋ ماقساتىندا جىل سايىن 20 ميلليوننان استام قاراعاي ەگىلەدى. بۇل ءىس-شارالار ورمان قورىن قالپىنا كەلتىرۋگە, ەكولوگيالىق تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋعا باعىتتالىپ وتىر. جاڭا ورمان تۇقىمباعى وبلىستى كوگالداندىرۋعا, ءوڭىردىڭ ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىن ارتتىرۋعا ىقپالىن تيگىزۋگە ءتيىس. سونداي-اق سەمەي قالاسىنىڭ سول جاعالاۋىندا جاسىل بەلدەۋ قۇرۋ كوزدەلگەن.
ايماق باسشىسى جوبا ءوڭىردىڭ ەكولوگيالىق جاعدايىن جاقسارتۋعا, ورمان قورىن قالپىنا كەلتىرۋگە باعىتتالعان ماڭىزدى باستاما ەكەنىن ايتتى.
– بۇگىن ءبىز «بۇكىلقازاقستاندىق اعاش وتىرعىزۋ كۇنى», ورمان تۇقىمباعىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋى سىندى ەرەكشە ماڭىزدى ەكى ءىس-شارانى اتاپ وتۋگە ارنايى جينالىپ وتىرمىز. بۇل باستاما – مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كوشەت وتىرعىزۋ, ەلىمىزدىڭ ورمان قورىن ۇلعايتۋ جونىندەگى تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ اياسىندا قولعا الىنىپ, اتقارىلىپ جاتقان يگى ىستەردىڭ جالعاسى. تۇقىمباق قولايلى جەردە ورنالاسقان. جانىنان ەرتىس وزەنى اعىپ ءوتىپ جاتىر. اعاش كوشەتتەرىن كوبەيتىپ, جاسىل ايماققا اينالدىرۋعا تاپتىرماس ورىن. تابيعاتتى قورعاۋ جولىندا تىنىمسىز تەر توگىپ جۇرگەن سالا ماماندارىن, ورمان شارۋاشىلىعى قىزمەتلەرىنىڭ قاجىر-قايراتىن ەرەكشە اتاپ ءوتۋ ءلازىم. سولاردىڭ ەسەپسىز ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا جاسىل بايلىعىمىز – ورمانىمىز ساقتالىپ, ۇلعايىپ كەلەدى. ۇلتىمىزدىڭ ەكولوگيالىق مادەنيەتى تالاي عاسىرلاردىڭ سىنىنان ءوتىپ, ۇرپاق تاربيەسىنىڭ ماڭىزدى بولىگىنە اينالعان. حالقىمىزدا ء«بىر جىلدىعىن ويلاعان ەل بيداي ەگەدى, ءجۇز جىلدىعىن ويلاعان ەل اعاش ەگەدى» دەگەن دانالىق بار. ءوڭىر ەكولوگياسىن جاقسارتىپ, تۋعان جەرىمىزدى كوزىمىزدىڭ قاراشىعىنداي قورعاۋ – بارشامىزدىڭ ورتاق بورىشىمىز. تابيعاتتى ايالاۋ ۇلت بولاشاعىنا قىزمەت ەتۋ ەكەنىن ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك, – دەدى وبلىس اكىمى.
جيىن بارىسىندا ورمان سالاسىنىڭ ماماندارى دا تۇقىمباقتىڭ سەمەي قالاسى ءۇشىن ماڭىزى زور ەكەنىن ايتتى.
ايماق باسشىسى اشىلۋ سالتاناتىنان كەيىن ورمانشىلارمەن, جاستارمەن بىرگە اعاش كوشەتتەرىن وتىرعىزۋعا قاتىستى. ءىس-شارا بارىسىندا تۇقىمباققا 10 مىڭعا جۋىق قىلقان جاپىراقتى جانە جاپىراقتى اعاشتاردىڭ كوشەتى ەگىلدى.
«تازا قازاقستان» ەكولوگيالىق اكتسياسى اياسىندا سەمەي قالاسىندا العاش رەت 75 مىڭ اعاشتى تولىق تۇگەندەۋدى قامتيتىن دەندرولوگيالىق جوسپار ازىرلەندى.
اباي وبلىسى
