كاسىپكەرلەر قۇقىعىن قورعاۋ ۇيىمى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى م.وتكەلباەۆ جەكەمەنشىك مەكتەپ باسشىلارىنىڭ ۇسىنىسىمەن قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىن تالقىلاۋ ماقساتىندا پالاتاعا ارنايى جينالعانىن اتاپ ءوتتى. قارجىلاندىرۋ ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى وزەكتى ماسەلەنىڭ ءبىرى, سول تۇرعىدا ءتيىستى مەكەمە وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن بولعان جيىندا ول ءوز شەشىمىن تاباتىنىنا ءۇمىتتى ەكەنىن جەتكىزدى.
«جاقىندا قالاداعى جەكەمەنشىك مەكتەپ باسشىلارى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنا قارجىلاندىرۋ ماسەلەسى جونىندە ءوتىنىش ايتىپ كەلدى. ءبىلىم بەرۋ ۇيىمىنىڭ جەتەكشىلەرى تۋىنداعان ماسەلەلەردى ورتاعا سالىپ, بىرلەسىپ شەشۋ جونىندە ۇسىنىس ءبىلدىردى. بۇگىنگى وتىرىستا وسى سالاداعى وزەكتى جايتتاردى تالقىلاپ, ورتاق شەشىم قابىلداۋعا تىرىسامىز. ويتكەنى ءبىلىم – قوعامدىق دامۋدىڭ باستى تەتىگى. ءبىلىم بولماسا ادامزاتتىڭ العا جىلجۋى قيىندايدى. بۇگىندە قول جەتكىزگەن بۇكىل جەتىستىك وسى ءبىلىمنىڭ, ىزدەنىستىڭ ارقاسىندا كەلىپ وتىر. ەلدىڭ كوسەگەسىن كوگەرتەتىن ءبىلىمدى ۇرپاق. مەملەكەت وقۋشىلار مەن ۇستازدارعا بار جاعدايدى جاساپ جاتىر. سوندىقتان بۇل سالادا شەشىمىن تاپپاعان ەشقانداي ماسەلە قالماۋعا ءتيىس», دەدى م.وتكەلباەۆ.
ءوز كەزەگىندە ءبىلىم بەرۋ سالالىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى ديانا كارامانوۆا جيىنعا سەبەپ بولعان وزەكتى جايتقا توقتالدى. مامان ءوز سوزىندە «قارجى ورتالىعىنان» كەلگەن حاتتامالىق شەشىمدە جەكەمەنشىك مەكتەپتەردى قارجىلاندىرۋ تەك جوبالىق قۋاتتىلىق شەگىندە جۇرگىزىلەتىنىن, ياعني اۋەل باستا كورسەتىلگەن بالا سىيىمدىلىعىنا سايكەس اقشا بولىنەتىنىن مالىمدەدى. سونداي-اق قوسىمشا قاراجات ەگەر جەكەمەنشىك مەكتەپتە بالا سانى سىيىمدىلىقتان 10-15% كولەمدە اسقان جاعدايدا عانا قاراستىرىلاتىنىن ايتتى. مامانداردىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇرىنعى كەزدە جەكەمەنشىك مەكتەپتە ناقتى بالا سانىنا قاراي قارجى بولىنەتىن. قۇجاتتا بەلگىلەنگەن سىيىمدىلىق ەسەپكە الىنا بەرمەيتىن. ەندىگى جەردە قاراجات تەك جەكەمەنشىك مەكتەپتىڭ قۇرىلىس جوباسىندا كورسەتىلگەن ورىن سانىنا قاراي تولەنەتىن بولدى. دەگەنمەن سىيىمدىلىقتان 10-15% اسىپ كەتىپ جاتسا دا قاراجات قارالا بەرەدى. ناقتى ورىن سانىنان وقۋشىلار تىم اسىپ كەتكەن جاعدايدا قوسىمشا قارجى قاراستىرىلمايدى.
«شۇعىل جينالۋىمىزدىڭ سەبەبى – بىزگە «قارجى ورتالىعى» اق-تان حاتتامالىق شەشىم كەلىپ ءتۇستى. وندا جەكەمەنشىك مەكتەپتەردى قارجىلاندىرۋ سول ءبىلىم ۇيىمدارىنىڭ جوبالىق قۋاتتىلىعى اياسىندا بولاتىنى ايتىلعان. سونىمەن بىرگە 10-15% كولەمىندە بالا سانى اسسا قوسىمشا قارجى قاراستىرىلادى دەلىنگەن. بۇل شەشىم وقۋ جىلى باستالىپ قويعان سوڭ قابىلدانىپ وتىر. قازىردە جەكەمەنشىك مەكتەپتەرگە وقۋشىلار تولىق ورنالاسىپ ۇلگەردى. ءتيىستى كەلىسىمشارتتار ءتۇزىلىپ, ساباق ۇدەرىسى تالاپقا ساي ءجۇرىپ جاتىر. بارلىق وقۋشىلار تۋرالى اقپارات ۇلتتىق ءبىلىم بەرۋ دەرەكتەر قورىنا ەنگىزىلگەن. بۇگىندە شىمكەنتتەگى جەكەمەنشىك مەكتەپتەردە جوبالىق قۋاتتىلىعىنان تىس 6 937 وقۋشى ءبىلىم الىپ جاتىر. بۇل جاعداي مەملەكەتتىك مەكتەپتەردەگى وقۋشىلار سانىنىڭ كوپتىگىنە بايلانىستى قالىپتاسقان. وسىلايشا, جەكەمەنشىك مەكتەپتەر مەملەكەتتىك ءبىلىم ۇيىمدارىنداعى ءۇش اۋىسىم پروبلەماسىن شەشۋگە ءوز ۇلەسىن قوستى دەپ سەنىمدى تۇردە ايتۋعا بولادى. بۇگىنگە دەيىن بارلىق وقۋشىعا مەملەكەت تاراپىنان قاجەتتى قارجى اۋدارىلىپ كەلدى. ەگەر بالالارعا قارالعان قارجى تولەنبەسە, جەكەمەنشىك مەكتەپتەردەگى مۇعالىمدەر جالاقى الا الماس ەدى. ءتىپتى جەكەمەنشىك قۇرىلىمداعى سول ءبىلىم ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسى تۇرالاپ قالعان بولار ەدى», دەدى د.قارامانوۆا.
جيىنعا ونلاين قاتىسقان «قارجى ورتالىعى» اق دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى اينۇر قادەسوۆا جۇيەدەگى وپەراتور قىزمەتىن اتقاراتىن ورتالىق تاراپىنان ءتيىستى جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقانىن جەتكىزدى. سونداي-اق مامان ءوز سوزىندە مۇنداي وزەكتى ماسەلە ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ورتالىق مەملەكەتتىك ورگان مەن مينيسترلىكتەر تاراپىنان شەشىلەتىنىن جەتكىزدى. ياعني جەكەمەنشىك مەكتەپتەگى ورىن سانىنان ارتىق قابىلدانعان وقۋشىلارعا قوسىمشا قارجى ءبولۋ ماسەلەسى جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىكتىڭ قۇزىرىنا كىرمەيتىنىن, ونىمەن اينالىسۋ ءتيىستى مينيسترلىكتىڭ مىندەتىندەگى شارۋا ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى. دەگەنمەن مامان اتالعان جاعداي ەسكەرۋسىز قالمايتىنىن مالىمدەدى. جەكەمەنشىك ءبىلىم ۇيالارى باسشىلارىنىڭ ءوتىنىشى ءتيىستى ورگاندا قارالىپ, بارشاسىنا ورتاق ءتيىمدى شەشىم قابىلداناتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.
ءوز كەزەگىندە شىمكەنت قالالىق ەكونوميكا جانە بيۋدجەتتىك جوسپارلاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەرلان ەسقاراەۆ بيىلعا قارالعان قارجى قالاداعى مەكتەپتەردىڭ مەنشىك نىسانىنا قاراماستان, وقۋشىلاردىڭ بارلىعىن ءبىلىم بەرۋ ۇدەرىسىن قامتاماسىز ەتۋگە جەتكىلىكتى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
جيىندا وقۋشىلاردىڭ ىستىق تاماعىنا بولىنەتىن قارجى ماسەلەسى دە تالقىعا ءتۇستى. ايتا كەتۋ كەرەك, مەگاپوليستىڭ ءبىلىم ۇيالارىندا وقۋشىلاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا قاراماستان, باستاۋىش سىنىپتا وقيتىن بارلىق بالا ءبىر مەزگىل ىستىق تاماقپەن قامتىلعان. بۇل ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى الەۋمەتتىك ماسەلەنىڭ شەشىم تاپقانىن كورسەتەدى. سونىمەن قاتار بالا دەنساۋلىعىنا جاسالعان قامقورلىق. ويتكەنى ىستىق تاماق ىشكەن بالا قارنى اشىپ دۇكەنگە قاراي جۇگىرمەيدى. ونداي جەردەن بالانىڭ قانداي زاتتار ساتىپ الاتىنى بەلگىلى. قىتىرلاق پەن قۋىرىلعان نەمەسە كارتوپ فاست-فۋد وقۋشىلاردىڭ بۇگىندە ءسۇيىپ جەيتىن تاماعىنا اينالعان. ونداي تاعامداردىڭ بالا دەنساۋلىعىنا زيان ەكەنىن ديەتولوگ دارىگەرلەر ۇنەمى ايتىپ, دابىل قاعىپ كەلەدى. اسىرەسە جاس اعزاسى ءالى اۋىر تاماققا قالىپتاسىپ ۇلگەرمەگەن بالالارعا ءبىر مەزگىل ىستىق تاماق دەنساۋلىقتى كۇشەيتۋگە ۇلكەن سەپ. سونداي-اق تۇرمىستىق جاعدايىنا قاراماي وقۋشىلاردىڭ بارلىعى بىردەي تاماقتانۋى بالالار اراسىندا الەۋمەتتىك تەڭدىك تۋدىرىپ, ولاردىڭ بويىندا ادالدىق پەن ادىلدىك قاسيەتتەرىن قالىپتاستىرادى دەيدى ماماندار. ودان بولەك, تەگىن ىستىق تاماق وقۋشىلار اتا-اناسىنىڭ وتباسىلىق بيۋدجەتتى ۇنەمدەۋىنە بىردەن-ءبىر كومەك. بۇگىندە بالالاردىڭ كۇندەلىكتى مەكتەپتە جۇمسايتىن قاراجاتىنىڭ ءوزى اتا-انالارعا وڭاي سوقپايتىنى بەلگىلى. بالانىڭ شىعىنى كۇندەلىكتى بىلىنە قويماعانىمەن, جيناقتاپ ەسەپتەگەندە اجەپتاۋىر قاراجات بولىپ شىعادى. مەكتەپتەگى تەگىن ىستىق تاماق سول وتباسى شىعىنىنىڭ ءبىر بولىگىن جاۋىپ وتىر. وسى ورايدا جەرگىلىكتى اكىمدىك ۇلكەن جۇمىستار اتقارىپ كەلەدى. سونىڭ ىشىندە قالانىڭ اتقارۋشى بيلىگى ۇلگى بولارلىق ءىس تىندىرىپ ءجۇر. ەڭ ءتيىمدى ينۆەستيتسيا – بالانىڭ بولاشاعىنا سالىنعان ينۆەستيتسيا.
«جەكەمەنشىك مەكتەپتەردەگى وقۋشىلارعا ىستىق تاماققا بولىنەتىن قارجى بۇعان دەيىن ءبىلىم ۇيىمدارىنا اۋدارىلعان بولسا, قازىردە قارجى وقۋشىلاردىڭ زاڭدى وكىلىنىڭ ياعني اتا-اناسىنىڭ نەمەسە قامقورشىسىنىڭ جەكە شوتىنا تىكەلەي ءتۇسىپ جاتىر. مەملەكەتتىك مەكتەپتەردە بيىلدان باستاپ اسحانالارعا ارنالعان اقپاراتتىق-باعدارلاما كەشەندەرى ىسكە قوسىلدى. اتالعان جۇيەمەن وقۋشىلار ناقتى تاماقتانعان كەزدە عانا باعدارلامانىڭ ستاتيستيكاسىنا ءىلىنىپ, قارجى سول مالىمەتكە سايكەس اۋدارىلادى. ايتالىق, «Alaqan Mektep» دەپ اتالاتىن وسىناۋ باعدارلامانى قولدانۋدىڭ ناتيجەسىندە 1 ايدا 200 ملن تەڭگەدەن استام قارجى ۇنەمدەلدى. سوندىقتان جەكەمەنشىك مەكتەپتەردە دە وسى جۇيەنى قولدانۋدى ۇسىنامىن. بۇگىندە ەلىمىزدە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن «ادىلەتتى قازاقستان» تۇجىرىمداماسى ىسكە اسىپ جاتىر. ادالدىق كەز كەلگەن سالادا بولۋعا ءتيىس. جەڭ ۇشىنان جالعاسقان جەمقورلىقتىڭ سالدارىنان مەملەكەت ماتەريالدىق زيان شەگەدى. قارجىنى بوسقا شاشۋدان ەلدىڭ قازىناسى ازايادى. وسىنداي كەلەڭسىزدىكتەرگە جول بەرۋدىڭ باستى سەبەبى – ادىلدىك پەن ادالدىق داعدىلارىن ۇستانباۋ. سوندىقتان قارجىنى ناقتى تاماقتانعان بالا سانىنا قاراي اۋدارۋ ادىلەتتىلىك تۇجىرىمداماسىنا ساي كەلەتىن ناعىز ادال ۇستانىم. مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, ءار سالادا ۇنەمشىلدىككە دەن قويساق ەلىمىز گۇلدەنىپ, دامي تۇسەدى», دەدى قالالىق ءبىلىم باسقارماسى باسشىسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ق.ىسقاقوۆ.
كەڭەس وتىرىسىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا حاتتاما ءتۇزىلىپ, ونى ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندارعا جىبەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.
