تازالىق اكتسياسىنا قاتىسۋشىلار نەگىزىنەن «شاردارا» سۋ قويماسىنىڭ اۋدانمەن شەكتەسەتىن اۋماعىن تازارتىپ, ءشوبىن شاپتى. قۋراعان اعاشتاردى بۇتادى. ءىس-شاراعا 300-دەن استام تۇرعىن جۇمىلدىرىلدى. اۋقىمدى سەنبىلىك ارىس قالاسىندا دا ۇيىمداستىرىلدى. تۇرعىندار ارىس جاعالاۋىنداعى قوقىستاردى جيناپ, ارامشوپتەردى وتاپ, اينالانى تازارتتى. جەتىساي اۋدانىنداعى سەنبىلىككە 2 مىڭنان استام ادام, 10 تەحنيكا جۇمىلدىرىلدى. ورداباسى اۋدانىندا «Amanat» پارتياسىنىڭ «Taza Qazaqstan» road-ەستافەتاسى ۇيىمداستىرىلدى. قاتىسۋشىلار قاراۋىلتوبە مەن «بىرلىك» مونۋمەنتىندە تازالىق جۇرگىزىپ, ۆانداليزمگە قارسى اكتسيا وتكىزدى.
تۇركىستان قالاسىنىڭ اينالاسىنان 2019 جىلى قۇرىلعان «جاسىل بەلدەۋ» اۋماعى جىل ساناپ كەڭەيىپ, ورمان اعاشتارى جايقالىپ, ەكولوگيالىق احۋالى جاقسارىپ كەلەدى. وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, جالپى 29 544 گەكتار جەر مەملەكەتتىك ورمان قورى ساناتىنا اۋىستىرىلعان. ونىڭ 18071 گەكتارىنا ءارتۇرلى اعاش وتىرعىزىلعان. اتاپ ايتقاندا, 8337 گەكتارعا جاپىراقتى اعاش كوشەتى, 9734 گەكتارعا سەكسەۋىل ەكپەلەرى ەگىلگەن. بيىلعى كۇزدە قوسىمشا 900 گەكتار اۋماققا سەكسەۋىل تۇقىمىن سەبۋ جۇمىستارى باستالدى.
«قازىردە مادەني ورمان ەكپەلەرىن سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 240-تان استام ۇڭعىما قازىلعان. جاسىل بەلدەۋدى قورشاۋ جۇمىستارى 434 500 مەترگە جەتتى. تۇركىستان قالاسى اينالاسىنىڭ سۋ تاپشىلىعىنا بايلانىستى وتىرعىزىلعان اعاش كوشەتتەرىن سۋارۋعا قاتىستى جاڭا اۋەجاي جولىنىڭ بويىنداعى 252 گا جەر تەلىمى تولىقتاي تامشىلاتىپ سۋارۋ جۇيەسىنە قوسىلدى. قالعان ۋچاسكەلەردەگى وتىرعىزىلعان اعاش كوشەتتەردىڭ 63%-ى ۇڭعىمالار, 25%-ى كانالدار, 12%-ى ناسوستار ارقىلى سۋارىلادى. بيىلعى جازدا كۇننىڭ ىستىعىنا شىداس بەرمەي قۋراعان, ءوسىمىن توقتاتقان اعاشتاردى قايتا تولىقتىرۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇگىندە جاسىل بەلدەۋگە وتىرعىزىلعان كوشەتتەردىڭ 60-65%-ى كوگەرىپ كەلەدى», دەيدى «جاسىل ايماق» كمم ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى نۇرجان كاشكەنوۆ.
ارىس قالاسىندا كەيىنگى جىلدارى جاسىل جەلەكتى كوبەيتۋ باعىتىندا تىڭ تاسىلدەر قولدانىلادى. سونىڭ ءبىر مىسالى – قالادا ارنايى تۇقىمباقتىڭ قۇرىلۋى. قالالىق تۇقىمباقتا بۇگىندە 200 مىڭنان استام ءتۇرلى اعاش كوشەتى وسىرىلەدى. ولار الداعى كۇزگى, كوكتەمگى اعاش ەگۋ ماۋسىمىندا قالا اۋماعىنا وتىرعىزۋعا دايىن. ەڭ باستى ارتىقشىلىعى – كوشەتتەردىڭ سىرتتان اكەلىنبەۋى. «جاسىل ارىس» كمم-ءنىڭ ماماندارى قالادا وسكەن اعاشتاردان ۇرىق جيناپ, ونى سۇرىپتاپ, تۇقىمباققا وتىرعىزادى. وسىلايشا تابيعي جولمەن الماسۋ ۇزدىكسىز ءجۇرىپ جاتىر. ارىستىڭ توپىراعى مەن كليماتىنا بەيىمدەلگەن كوشەتتەر نەبارى 1-2 جىلدا ءوسىپ, قالا كوشەلەرىنە وتىرعىزۋعا جارامدى حالگە جەتەدى. بۇل ءتاسىل ونىمدىلىگىمەن دە ەرەكشەلەنىپ وتىر, جەرسىندىرۋ كورسەتكىشى – 95%. قازىر جاسىل جەلەككە جاۋاپتى قىزمەتكەرلەر قالادا وسكەن سابىن تال, ارشا, بوز ارشا سەكىلدى اعاشتاردىڭ ۇرىقتارىن جيناۋعا كىرىسىپ كەتكەن. ءاربىر پىسكەن تۇقىم سۇرىپتالىپ, ارنايى تەحنولوگيامەن تۇقىمباققا ەگىلەدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, تابيعي سۇرىپتاۋ ارقىلى كوبەيتىلگەن كوشەتتەر سىرتتان تاسىمالداناتىن اعاشتارعا قاراعاندا ءتوزىمدى, كۇتىمى جەڭىل ءارى ءوسىمى جوعارى. جاس كوشەتتەردى ءوز جەرىندە ءوسىرىپ, تابيعي جولمەن جەرسىندىرۋ قالانىڭ ەكولوگيالىق احۋالىنا دا, بيۋدجەت تيىمدىلىگىنە دە وڭ ىقپال ەتەدى.
ايتا كەتەلىك, تۇركىستانداعى «جاسىل ايماق» مەكەمەسىندە بۇگىندە 120 گا ورمان تۇقىمباعى بار. ونىڭ 58 گەكتارى تۇراقتى تۇردە پايدالانىلادى. ورمان تۇقىمباعىندا 21 ءتۇرلى اعاش-بۇتا كوشەتى وسىرىلەدى. زاماناۋي تۇقىمباقتا 576 شارشى مەتر جەرگە جىلىجاي ورناتىلدى. جىلىجايدىڭ ماقساتى – سيرەك كەزدەسەتىن ساندىك, قىلقان جاپىراقتى اعاشتار ءوسىرۋ. قازىردە «جاسىل ايماق» مەكەمەسىندە 600-گە جۋىق قىزمەتكەر مەن 70-تەن استام ارنايى تەحنيكا جۇمىس ىستەيدى.
تۇركىستان وبلىسى
